تحلیل عوامل هویت‌بخش در محلات قدیم شهری با نشانه‌های مذهبی (مطالعه موردی: محله شاهزاده ابراهیم اصفهان) Measure the correlation between the indicators of religious identity in urban neighborhoods 1 1 اماکن مذهبی یکی از نشانه‌های شهری هستند که در پویایی، خوانایی و تعلقداشتن به محلات شهری مؤثرند. نشانه‌ها و عناصر کالبدی (مساجد، معابر، پل‌ها و مدارس) شهر اصفهان که به مرور زمان و با تأثیر از فرهنگ ایرانی شکل‌گرفته، نقش مؤثری در اصالت و غنای فرهنگی این شهر داشته است؛ ولی با این وجود بسیاری از نشانههای فرهنگی آن فراموش شده است. این پژوهش با هدف شناسایی شاخص‌های هویت‌بخش، نحوۀ ارتباطشان با هم و چگونگی اثرگذاری آنها بر هم در محلۀ شاهزاده ابراهیم انجام‌شده است. نگارندگان جویای تعیین شاخص‌های هویت‌بخش این محله و اثرگذاری آنها بر روی یکدیگر هستند. روش پژوهش در این مقاله توصیفی و تحلیلی است. داده‌ها از طریق توزیع 300 پرسشنامه در بین ساکنان محله جمع‌آوری شده‌اند. برای سنجش تأثیر شاخص‌های هویت‌بخش و ارتباط بین آنها از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری در محیط نرمافزار آموسگرافیک استفاده‌شده است. نتایج نشان میدهد که وضعیت معیارهایی چون تعهد، دلبستگی، احساس مالکیت، تعامل و ارتباط مردم با یکدیگر - از نظر عامل اجتماعی- در فضای امامزاده مناسب است. بار عاملی برخی متغیرها از نظر عملکردی نسبت به متغیرهای دیگر پایینتر است. عاملهایی چون صمیمیت فضای امامزاده و استفادۀ ساکنین از این فضا مناسبتر و بار عاملی متغیّرها در ابعاد کالبدی، کیفیت بصری، نوع مصالح، تزئینات و الگوی معماری اسلامی رضایت‌بخش‌تر است. با اینکه بار عاملی پاکیزگی معابر و حیاط برای مسائل زیست‌محیطی زیاد است؛ اما محیط امامزاده کمبود فضای سبز دارد. بیشترین بار عاملی و همبستگی برای شاخص ادراکی به قدرت دعوت‌کنندگی امامزاده و احساس خوب، آرامش و آسایش حاصل از آن مربوط است. اهمیت متغیر آدرسدادن (با استفاده از موقعیت مکانی امامزاده) نسبت به سایر متغیرهای موجود بسیار کم است. ارتباط بین عامل‌ها نشان می‌دهد که عامل اجتماعی بر عامل‌های زیست‌محیطی، کالبدی و ادراکی؛ عامل زیست‌محیطی بر عاملهای کالبدی و عملکردی؛ و عامل کالبدی نیز بر عامل ادراکی تأثیرگذار هستند 2 Nowadays, with the development of the modern world and population growth, urban sprawl and the formation of new and surrounding cities, identity of the residents and a sense of belonging to the location and the city is neglected or completely forgotten. One of the things that threats the identity is the globalization and global village phenomenon that eliminated entire traditional boundaries and eventually leads a person can belongs anywhere, but in this situation the person not belong to anywhere and the characteristics and identity of his place will be lost. Thus, society becomes a cultural space without identity, without distinction and more complex. With location features individual identity and sense of belonging to a specific location or city can be created and strengthened. This study was conducted to identify the indices of urban identity and to evaluate the impact of one of the indicators of identifying (religious places).The method used in this research was survey and required data obtained by using questionnaires distributed among 300 residents of neighborhoods of Shahzadeh Ebrahim in the Isfahan city. To measure the impact of identifying indices, structural equation modeling in the Amos Graphic software is used for the statistical analysis.The results of this study show that among the five indices obtained for identity, social index influences on environmental, physical and conceptual indices, environmental index on physical and functional indices and physical index influences on conceptual index and there is a significant relationship and correlation between the indices. From existing relationships, the highest correlation is related to the impact of social index on conceptual index and lowest amount is related to the impact of conceptual index on the physical index. 1 18 2016/01/12 1394/10/22 2017/01/28 1395/11/9 احمد شاهیوندی ahmad shahivandi دانشگاه هنر اصفهان ایران a.shahivandi@aui.ac.ir افسانه طالبی دانشگاه هنر اصفهان ایران afsaneh1371t@yahoo.com Identity religious places urban neighborhoods Shahzadeh Ebrahim کلیدواژه‌ها: هویت اماکن مذهبی محلات شهری مدل‌سازی معادلات ساختاری محلۀ شاهزاده ابراهیم اصفهان - Isgandarova.N (2009), Mosques as Communities of Memories vis-à-vis Muslim Identity and Integration in the European :::::union:::::, European Journal of Economic and Political Studies,2, 61-70##- Maroofi,S et all(2014), The Role of Socio-Cultural Components on the Performance of Mosques in Urban Neighborhoods (Case Study: A Comparative Study of Three Districts of Tehran), International Journal of Architecture and Urban Development, 2, 59-66##- Najafi.M, Kamal Bin. M & Mohd Shariff, (2014), Public Attachment to Religious Places, International Journal of Social, Management, Economics and Business Engineering, 1, 299-310##- Proshansky,H.M(1983). Place Identity: Physical Words Socialization of the Self, Journal of Environmental Psychology, 34, 260-272##- Qazimi ,Sh(2014), Sense of place and place identity, European Journal of Social Sciences Education and Research, 1, 306-310##- Saeli .A, Shamaei. A & Mahnaz Bahmani (2014),The Role of Mosques as Centers of Giving Identity in the Neighborhoods of Tehran City, World Applied Programming,11, 224-229##- Ujang ,N(2010), Place Attachment and Continuity of Urban Place Identity, Asian Journal of Environment-Behaviour Studies, 5, 62-76##- Verela.S (1997), public spaces and social identity, Remesar, A (Ed) Urban Regeneration. A challenge for Public Art.Universitat de Barcelona. Monografies Psicosocio ambiental##اشعری، امیر حسن؛ ده بزرگیان، پریچهر و جهانی، شیما. (1392). جایگاه و نقش مساجد در هویت بخشی به شهر اسلامی (نمونه موردی: مسجد جامع عتیق شیراز). کنفرانس بین‌المللی مهندسی عمران، معماری و توسعه پایدار شهری. تبریز. ایران##امیرحاجلو، الهام و زنگانه، ابوالفضل. (1391). تحلیل تأثیر مؤلفه‌های کالبدی در هویت محله تجریش. شهر و منظر. (28)، 31-22.##بور، والتر. (1375). شهر و مسئله تشخص. ترجمه مهرناز مولوی. آبادی، (22)، 33-28.##بهزاد فر، مصطفی. (1387). هویت شهر- نگاهی به هویت شهر تهران. چاپ دوم، تهران: شهر.##بهزاد فر، مصطفی و مولائی، اصغر. (1393). بازشناسی نقش امامزاده‌ها در هویت شهرها و روستاهای ایران (نمونه موردی: امامزاده صالح (ع) تجریش). همایش ملی شهرسازی فرهنگ گرا. اصفهان. ایران##ترکاشوند، عباس و مجیدی، سحر. (1392). بازشناسی برخی نشانه‌ها در فضاهای شهری. نشریۀ علمی-پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، (6)، 15-5.##جیکوبز، جین. (1386). مرگ و زندگی شهرهای بزرگ آمریکا. حمیدرضا پارسی و آرزو افلاطونی (مترجم)، چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران.##حبیب، فرح؛ نادری، سید مجید و فروزان گهر، حمیده. (1387). پرسمان تبعی در گفتمان کالبد شهر و هویت. هویت شهر. (3)، 25-13.##حکیم، عالیه و امجدی ملایی، علیرضا. (1392). نقش مساجد در هویت بخشی به فضاهای شهری ایران. دومین همایش ملی معماری و شهرسازی اسلامی. دانشگاه هنر اسلامی تبریز. ایران.73-64.##دانشپور،عبدالهادی.(1383). درآمدی بر مفهوم و کارکرد هویت محیط انسان ساخت، باغ نظر. (1) ، 70-59##راپاپورت، ایماس. (1384). معنی محیط ساخته‌شده: رویکردی در ارتباط غیرکلامی. فرخ حبیب (مترجم)، چاپ اول، شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری.##رحیمیون، علی‌اصغر. (1390). هویت بخشی به شهر از طریق بهره‌گیری از عناصر طبیعی (نمونه موردی: شهر همدان). هویت شهر. (9)، 104-93.##رلف، ادوارد.(1389). مکان و بی مکانی، ترجمه محمدرضا نقصان محمدی ، کاظم مندگاری و زهیر متکی، چاپ اول، تهران: انتشارات آرمان شهر##شرکت مشاور باوند. (1383)، طرح بازنگری طرح تفصیلی منطقه 1 و 3 شهر اصفهان##شکوهی، علی؛ بیات، الهام و مجتبی زاده، عاطفه. (1390). بررسی هویت در منظر ورودی شهرها. سومین همایش ملی معماری و عمران شهری. سنندج. ایران##طالبی، افسانه(مردادماه 1394)، مصاحبه منتشر نشده با رئیس هیئت امنای آستان مقدس شاهزاده ابراهیم، درباره شناخت خصوصیات آستان مقدس شاهزاده ابراهیم، دفتر آستان مقدس شاهزاده ابراهیم##فلاحت، محمدصادق. (1384). نقش طرح کالبدی در حس مکان مسجد. هنرهای زیبا. (22)، 42-35.##قاسمی اصفهانی، مروارید. (1383). اهل کجا هستم (هویت بخشی به بافت‌های مسکونی). چاپ اول، تهران: روزنه.##قاسمی، وحید و نگینی، سمیه. (1389). بررسی تأثیر بافت محلات بر هویت اجتماعی، با تأکید بر هویت محله‌ای در شهر اصفهان. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای. (7)، 136-113.##قطبی، علی‌اکبر. (1387). معماری امروز ایران و مسئله هویت: مفهوم هویت و معماری امروز ایران. آینه خیال. (10)، 83-78.##کالن، گوردن. (1382). منظر شهری. منوچهر طبیبیان (مترجم)، چاپ دوم. تهران: دانشگاه تهران.##کرمونا، متیو و همکاران. (1391). مکان‌های عمومی، فضاهای شهری. فریبا قرائتی و همکاران (مترجم)، چاپ دوم، تهران: دانشگاه هنر.##کریستوفر، الکساندر. (1390). معماری و راز جاودانگی: راه بی‌زمان ساختن. مهرداد قیومی بید هندی (مترجم)، چاپ دوم، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.##کوهی فرد، الناز. (1392). بررسی نظری مفهوم محله و تأثیر هویت بر شکل‌دهی آن در معماری. همایش معماری و شهرسازی و توسعه پایدار. مؤسسه آموزش عالی خاوران مشهد. ایران##لینچ، کوین. (1385). سیمای شهر. منوچهر مزینی (مترجم)، چاپ نهم، تهران: دانشگاه تهران.##مسعودی، کیومرث. (1388). هویت شهری و عناصر ساختاری آن، http://rasekhoon.net. بازیابی شده در تاریخ 6 تیر 1394##موثقی، رامین و ایرملو، سحر. (1385). عناصر هویت فرهنگی در شهر. مرجع مهندسی ایران، اولین همایش بین‌المللی شهر برتر، طرح برتر. همدان. ایران##موزونی، مجید. (1389). نقش مساجد در هویت بخشی سیمای شهرهای ایران. سومین همایش ملی مقاوم‌سازی و مدیریت شهری. اراک. ایران##مؤیدی، محمد. (1392). تبیین نقش بقعه امامزادگان به عنوان فضاهایی عمومی در شکل‌گیری احساس تعلق و ارتقا سطح هویت شهری، http://rasekhoon.net . بازیابی شده در تاریخ 11 مهر 1393.##میرمقتدایی، مهتا.(1383). معیارهای شناخت و ارزیابی هویت کالبدی شهرها. نشریه هنرهای زیبا. (19)، 26-17##نوفل، سید علیرضا؛ کلبادی، پارین و پورجعفر محمدرضا. (1388). بررسی و ارزیابی شاخص‌های مؤثر در هویت شهری. آرمان‌شهر. (3)، 69-57.##وارثی، حمیدرضا؛ عامل بافنده، مهدی و محمد زاده محمد. (1389). بررسی و تحلیل مؤلفه‌های هویت شهری و رابطه آن با میزان تعلق مکانی ساکنین شهرهای جدید. پژوهش و برنامه‌ریزی شهر. (2)، 36-17.##وحیدا، فریدون و نگینی، سمیه. (1391). ساخت و اعتباریابی مقیاس هویت محله ای. مطالعات شهری. (2)، 58-35##هومن، حیدرعلی. (1384). مدلیابی معادلات ساختاری با کاربرد نرم‌افزار لیزرل. چاپ اول، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).##Isgandarova ,N .(2009). Mosques as Communities of Memories vis-à-vis Muslim Identity and Integration in the European ::union::, European Journal of Economic and Political Studies,2. 61-70.##Maroofi, S .et al. (2014). The Role of Socio-Cultural Components on the Performance of Mosques in Urban Neighborhoods (Case Study: A Comparative Study of Three Districts of Tehran), International Journal of Architecture and Urban Development, 2. 59-66.##Najafi,M. Kamal Bin, M & Mohd Shariff. (2014). Public Attachment to Religious Places, International Journal of Social, Management, Economics and Business Engineering, 1. 299-310.##Proshansky,H.M.(1983). Place Identity: Physical Words Socialization of the Self, Journal of Environmental Psychology, 34, 260-272.##Qazimi ,Sh(2014), Sense of place and place identity, European Journal of Social Sciences Education and Research, 1, 360-310.##Saeli .A, Shamaei. A & Bahmani , M.(2014).The Role of Mosques as Centers of Giving Identity in the Neighborhoods of Tehran City, World Applied Programming,11, 224-229.##Ujang ,N(2010), Place Attachment and Continuity of Urban Place Identity, Asian Journal of Environment-Behaviour Studies, 5. 62-76.##Verela,S .(1997).public spaces and social identity, Remesar, a (Ed) Urban Regeneration. A challenge for Public Art.Universitat de Barcelona. Monografies Psicosocio ambiental. ##

بررسی تاریخی و تبیین جایگاه حرفهای و نقش معماران سنتی در فرآیند تحولات معماری و مرمت با تکیه بر منابع مکتوب A Survey on Historical Evolution for Activity of Craftsmen in Architecture and Conservation Process by Focusing on Written Resources 1 1 بر اساس آثار و منابعِ موجود دربارۀ معماری ایرانی، به‌نظر می‌رسد بخش زیادی از مطالعات تاریخ معماری ایران متمرکز بر اثر معماری است و توجه به معمار آثار کمتر دیده می‌شود. همچنین مطالعۀ سرگذشت این معماری نشان می‌دهد که در کنار شرایط جامعه و حاکمیت، بنَایان و معماران نیز نقش قابل تأملی در تداوم و تکامل این معماری داشته‌ و دارند. ازاین‌روی در راستای کمک به شناخت و ارتقاء چنین ظرفیت و توانایی، بررسی زمینه‌های به‌حاشیه‌رفتن معماران سنتی با نگاهی آسیب شناسانه اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. لذا این مقاله با استفاده از روش‌های توصیفیتاریخی و مطالعات کتابخانهای به بررسی آنچه می‌پردازد که باعث تغییر نقش معماران سنتی در جامعۀ معماری و مرمت شده است. در نهایت نیز به جمع‌بندی این عوامل پرداخته تا زمینۀ روشنی از دلایل و شرایط رخ‌داده را بازگو نماید. به‌طورکلی این پژوهش در راستای پاسخ به این پرسش است که «با توجه به تغییرات نظام و ساختار اجتماعی، به‌عنوان بخشی از تاریخ معماری ایران، پس از ورود آموزش جدید معماری، تعامل معماران سنتی با این ساختار جدید چگونه بوده است؟». ازاین‌رو با جستجو در منابع مکتوب و در قالب یک روش توصیفی‌تاریخی این بررسیها در قالب سه حوزه فعالیتی نظارت، طراحی و ساخت انجام پذیرفته است. این پژوهش نشان می‌دهد به‌دنبال تغییرات شرایط جامعه و نفوذ معماری مدرن، حوزۀ فعالیت معماران سنتی در معماری دچار رکود و تقریباً در طراحی و نظارت معماری به‌مرور جایگاه خود را از دست داده‌اند ولی در حفاظت از معماری تجربه آنها در معماری گذشته به‌عنوان نقطه مثبتی تلقی و تلاش شده است از آن بهره گرفته شود. درنهایت با اینکه در حال حاضر در حوزۀ معماری، بیشتر بنَایان سنتی شناخته می‌شوند (فقط فعالیت ساختن)؛ ولی در حوزه حفاظت هنوز با نام معماران سنتی نقشی هرچند محدود در طراحی نیز دارند (فعالیت تعمیر و طراحی). 2 Studies of Iranian architectural history have often been focused on the history of architecture per se, while people involved in creating architectural monuments have usually received less attention in research. Looking at the resources about Iranian architecture, it can be said that most of the structures in Iran were built and repaired by masons, craftsmen, or builders. On the other hand, apart from the formal patrons, masons have as well contributed remarkably to the Iranian architecture. Similarly, masons and traditional restorers had an important role in conservation of Iranian architecture throughout the history. There is no doubt that the evolution of society particularly in modern age have had fundamental effects on the way that traditional builders and architects used to work. Academic education and modern material and architecture are some of the reasons for this change. Modern development (after the introduction of academic education in Iran) and its consequence needs is one of the reason for dramatic changes in masons' practice. This paper brings into attention the importance of the knowledge that contributed by traditional masons/builders and stress the significance of their skills for a better understanding of the traditional Iranian architecture. Furthermore, the paper highlights the factors that led to the ignorance of masons in Iran today's restoration practice. These factors will be provided by the pathological view in this study and for discussing the causes of this situation, employs qualitative and historical approach as methodology of study. It seems the subsequent changes in society and the influence of modern architecture has led to the gradual loss of position of traditional architects in the design and supervision process. Nonetheless, in the conservation field, Te hands-on experience of the traditional architects was regarded an advantage, and attempted to be employed. 19 34 2016/01/122016/02/16 1394/11/27 2017/01/282016/12/18 1395/9/28 رضا رحیم نیا Reza Rahimnia دانشگاه هنر اصفهان ایران rezarahimnia@gmail.com علی زمانی فرد Ali Zamanifard دانشگاه هنر ایران Zamanifard@art.ac.ir مهران قرائتی Mehran Gharaati دانشگاه هنر اصفهان ایران mehrangharaati@gmail.com Iranian Architecture History Architectural profession Iranian Architect Mason (Craftsman) Mobasher (Supervisor) Builder کلیدواژه‌ها: تاریخ معماری ایران معمار ایرانی معمار باشی مباشر بنّا (پیشه‌ور) - Asquith, L.& Marcel V. (2006). Vernacular architecture in the twenty-first century : theory, education and practice, London ; New York: Taylor & Francis.##- Blair, Sh. (1986). A Medieval Persian Builder. The Journal of the Society of Architectural Historians:389-395.##- Golombek, L. Wilber, D.N. & Allen, T (1988). The Timurid Architecture of Iran and Turan, Vol. 1: Princeton University Press New Jersey.##- Harper, D. R. (2014). Online etymology dictionary, D. Harper 2001 [cited 10 August 2014]. Available from www.etymonline.com.##- Mayer, L. A. (1956). Islamic architects and their works, Genève: A. Kundig.##- Mayer, M. (1978). The builders : houses, people, neighborhoods, governments, money, 1st ed. New York: Norton.##- Merriam-Webster, Inc (2005). Merriam-Webster unabridged , Available from http://unabridged.merriam-webster.com.##- O'Kane, B. (1982). Timurid architecture in Khurasan.##- Wilber, D. N. (1954). Builders and craftsmen of Islamic Iran, Archaeology:37-41.##- Wilber, D. N. (1976). Builders and craftsmen of Islamic Van: The earlier periods, Art and Archaeology Research Papers, No. 10:31-39.##- Wulff, H. E. (1966). The traditional crafts of Persia; their development, technology, and influence on Eastern and Western civilizations, Cambridge: M.I.T. Press.####آلمانی‌، هانری‌ رنه‌ د. (1335). سفرنامه از خراسان تا بختیاری. علی‌محمد فره‌وشی (مترجم)، تهران: ابن‌سینا.##ابن‌اخوه‌، محمدبن‌محمد. (1367). معالم‌‌القربه‌ فی‌ احکام‌‌الحسبه‌ (آیین‌ شهرداری‌ در قرن‌ هفتم‌ هجری‌). ویراستۀ محمد محمود شعبان و صدیق احمد عیسی، جعفر شعار (مترجم)، (۱۳۶۷)، تهران‌: علمی‌ و فرهنگی‌.##ابن‌‌خلدون‌، عبدالرحمان‌بن‌محمد. (1366). مقدمه‌ ابن‌خلدون‌. محمد پروین‌ گناباد (مترجم)، تهران‌: علمی‌ و فرهنگی‌.##اسکندر منشی. (1382). تاریخ‌ عالم‌ آرای‌ عباسی‌. ویراسته‌ ایرج‌ افشار، 3 جلد. (1382)، تهران‌: امیرکبیر.##اسلامی‌، سید غلامرضا و نقد بیشی رضا. (1391). مدل‌سازی راهبردهای ساختاری دانشکده معماری پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران با اقتباس از تجربیات گذشته. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر. (9)، 17–1.##اسمیت‌، آنتونی.‌ (1369). ماهی‌ سفید کور در ایران‌: سفرنامه‌ آنتونی‌ اسمیت‌. ترجمۀ محمود نبی‌زاده، تهران‌: گستره‌.##اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان. بیتا. الماثر و الاثار. تهران‌.##اسمیت‌، آنتونی.‌ (1367). تاریخ‌ منتظم‌ ناصری‌. ویراستۀ محمد اسماعیل رضوانی (۱۳۶۷)، تهران‌: دنیای‌ کتاب‌.##افشار، ایرج. (1355). مقدماتی درباره تاریخ معماری در ایران بر اساس متون فارسی. هنر و مردم. 15 (1)، 5–2.##افشار، ایرج. (1378). شهرآشوب پیشه‌های ساختمانی. رواق. ش ۴: 67-65.##افشار نادری، کامران. (1374). نقش معمار. مجموعه مقالات کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران. ج 3. تهران‌: سازمان میراث فرهنگی کشور.##افندی، جعفر. (1389). رساله معماریه : متنی از سده یازدهم هجری. مهرداد قیومی‌ بید هندی‌ و هوارد کرین (مترجم)، تهران: موسسه متن.##اوکین‌، برنارد. (1383). ‌‫معماری‌ تیموری‌ در خراسان‌‮‬. علی‌ آخشینی (مترجم)، مشهد: بنیاد پژوهش‌های‌ اسلامی‌.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬##اولیا، محمدرضا. (1381). شناخت اصطلاحات معماری سنتی ایران؛ منطقۀ موردمطالعه یزد، به سوی روشی جایگزین برای بازشناسی معماری. پایان‌نامه دکترای تخصصی، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران.##بانی مسعود، امیر. (1390). ‌‫معماری معاصر ایران (در تکاپوی بین سنت و مدرنیته)‬. دوم، تهران: هنر معماری قرن.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬##برادران خلخالی، زهرا. (1391). تأملی در اصناف و شئون معماران دوره قاجاریه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی تهران.##بزرگ‌نیا، زهره.‌ (1383). معماران‌ ایران‌ از آغاز دوره‌ اسلامی تا پایان قاجار. تهران‌: سازمان‌ میراث‌ فرهنگی‌ کشور (پژوهشگاه‌).##بهشتی، محمد و قیومی‌ بید هندی،‌ مهرداد. (1388). فرهنگ‌نامه معماری ایران در مراجع فارسی. تهران: موسسه متن.##بیهقی‌، محمدبن‌حسین.‌ (1356). تاریخ بیهقی. مشهد: دانشگاه فردوسی.##پیرنیا، محمد کریم. (1387). تحقیق‌ در معماری‌ گذشته‌ ایران‌. تهران‌: سروش دانش.##جمال‌الدین‌ انجو، حسین‌بن‌حسن‌ و عفیفی‌رحیم.‌ (1351). فرهنگ‌ جهانگیری‌. مشهد: دانشگاه‌ مشهد.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬##جهانبگلو، رامین.‌ (1380). ایران‌ و مدرنیته‌: گفت‌وگوهایی‌ با پژوهشگران‌ ایرانی‌ و خارجی‌ درزمینۀ رویارویی‌ ایران‌ با دستاوردهای‌ جهان‌ مدرن‌. حسین‌ سامعی‌ (مترجم)، تهران‌: گفتار.##حبیبی‌، محسن و اهری‌ زهرا. (1389). شرح‌ جریان‌‌های‌ فکری‌ معماری‌ و شهرسازی‌ در ایران‌ معاصر با تأکید بر دوره‌ زمانی‌ ۱۳۸۳ - ۱۳۵۷. تهران‌: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.##حجت‌، عیسی.‌ (1391). سنت و بدعت در آموزش معماری. تهران: دانشگاه تهران.##حجت، مهدی. (1380). میراث فرهنگی در ایران، سیاست‌ها برای یک کشور اسلامی. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.##حسن‌، احمدیوسف و هیل، دونالد راتلیج‌.‌ (1375). تاریخ‌ مصور تکنولوژی‌ اسلامی‌. ناصر موفقیان‌ (مترجم)، تهران‌: علمی‌ و فرهنگی‌.##خان محمدی، علی‌اکبر. (1371). فتوت نامه بنایان. صفه. (5)، 15–10.##داعی‌ الاسلام‌، محمدعلی‌. (1383). فرهنگ‌ نظام‌ فارسی‌ به فارسی. تهران‌: کتابخانه‌ دانش‌.##دورسی، ‌‫رابرت دبلیو. ‬(1388). سیستم‌های اجرای پروژه در صنعت ساختمان. محمود گلابچی‌ و امیر فرجی (مترجم)، ‌‫‌‌تهران: دانشگاه تهران.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬##دهخدا، علی‌اکبر. (1389). لغت‌نامه دهخدا (ویرایش چهارم). تهران: دانشگاه تهران.##دیماند، موریس‌ اسون‌. (1383). راهنمای‌ صنایع‌ اسلامی‌. عبدالله‌ فریار (مترجم)، تهران‌: علمی‌ و فرهنگی‌.##ذکاء، یحیی. (1385). معماران، استادکاران دوره اسلامی در معماری ایران (دوره اسلامی). تهران: سمت.##راوندی‌، مرتضی.‌ (1354). تاریخ‌ اجتماعی‌ ایران‌. تهران‌: ‌امیرکبیر.##رئیس زاده، مهناز و مفید، حسین‌. (1383). بیهوده‌ سخن‌: ده‌ مقاله‌ در زیبایی‌شناسی‌ و هنر معماری‌. تهران‌: مولی‌.##رفیعی سرشکی، بیژن؛ رفیع‌زاده، ندا و رنجبرکرمانی، علی‌محمد. (1382). فرهنگ مهرازی (معماری) ایران. تهران: مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن.##ریاضی‌، محمدرضا. (1374). صنف معمار در دوران اسلامی. مجموعه مقالات کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران، ج ۲: 379-356. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.##ستوده، منوچهر. (1385). هنرمندان دوره اسلامی در معماری ایران (دوره اسلامی). تهران: سمت.##سجادی‌نائینی، سیدمهدی. (1385). استاد غلامرضا فرزانه‌ای‌محمدی معمار سنتی. فرهنگ اصفهان. (3)، 101–97.##سلطان‌زاده، حسین.‌ (1377). معماری‌ و شهرسازی‌ ایران‌ به روایت‌ شاهنامه‌ فردوسی‌. ویراستۀ بابک‌ مختار. تهران‌: دفتر پژوهش‌های‌ فرهنگی‌.##شاد، محمدپادشاه‌ و دبیرسیاقی،‌ سیدمحمد. (1335). فرهنگ‌ آنندراج‌. تهران‌: خیام‌.##شارپ‌، رالف‌ نورمن‌. (1382). فرمان‌های‌ شاهنشاهان‌ هخامنشی‌ که‌ به زبان‌ آریایی‌ نوشته‌شده‌ است‌. تهران‌: پازینه‌.##شاردن، ژان. (1372). سفرنامه‌ شاردن‌: متن‌ کامل‌. اقبال یغمایی (مترجم)، ‌‫تهران‌: توس‌.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬##شمس‌ منشی‌، محمدبن‌هندوشاه.‌ (1390). دستورالکاتب فی تعیین‌المراتب. ویراستۀ عبدالکریم علی اوغلی‌زاده، 2 جلد، مسکو: دانش.##شیخلی‌ صباح،‌ ابراهیم‌سعید. (1362). اصناف‌ در عصر عباسی‌. هادی‌ عالم‌زاده (مترجم)، تهران‌: مرکز نشر دانشگاهی‌.##شیمل‌، آنه‌‌ماری‌. (1386). در قلمروی خانان مغول. فرامرز نجدسمیعی‌ (مترجم)، تهران: امیرکبیر.##صادقی‌پی، ناهید. (1388). تأملی در معماری سنتی. صفه. ۱۸(48)، 16–7.##طباطبائی‌، صالح.‌ (1391). دانش‌نامه هنر و معماری ایرانی. تهران: فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران.##طبسی، محسن. (1379). واژه‌های معماری در دیوان حافظ. رواق. (5)، 94–75.##غرابی، سهیلا. (1385). نقش معماران در دوران اسلامی. مجموعه مقالات سومین کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران، ج 2، 283–269.##فرمانفرما، عبدالحسین میرزا. (1383). مسافرت‌ نامه‌ کرمان‌ و بلوچستان. تهران‌: اساطیر.##قیومی‌بیدهندی، مهرداد. (1385). آموزش معماری در دوران پیش از مدرن بر مبنای رساله معماریه. صفه. 15 (42)، 85–64.##قیومی‌بیدهندی، مهرداد. (1390). گفتارهایی در مبانی و تاریخ معماری و هنر. تهران: علمی و فرهنگی.##کتبی‌، محمود. (1364). تاریخ‌ آل‌مظفر. ویراستۀ عبدالحسین‌ نوائی‌، تهران‌: امیرکبیر.##کرجی‌، محمدبن‌حسن‌. (1373). انباط المیاه الخفیه (استخراج‌ آب‌های‌ پنهانی‌). حسین‌ خدیوجم (مترجم)، تهران‌: پژوهشگاه‌ علوم‌ انسانی‌ و مطالعات‌ فرهنگی‌؛ کمیسیون‌ ملی‌ یونسکو.##کیانی، محمد یوسف. (1385). معماری ایران دوره اسلامی. تهران: سمت.##کیانی‌، مصطفی.‌ (1386). معماری‌ دوره‌ پهلوی‌ اول. تهران‌: موسسه‌ مطالعات‌ تاریخ‌ معاصر ایران‌.##لاله، هایده. (1375). معماران دوره اسلامی، دانش نظری و کاربرد عملی آن. وقف، میراث جاویدان. 4 (1)، 50–39.##لرزاده، حسین. (1364). منظومه بلند آجر و خشت. هنر. (9)، 93–76.##مختاری، اسکندر. (1390). میراث معماری مدرن ایران. فرهنگ و معماری. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.##مصطفوی، محمدتقی. (1334). تلاش در راه خدمت به آثار ملی و امید به آینده. تهران: اداره کل باستان‌شناسی.##مفید، حسین‌ و رئیس‌زاده،‌ مهناز. (1385). ماجرای‌ معماری‌ سنتی‌ ایران‌ در خاطرات‌ استاد حسین‌ لرزاده. تهران‌: مولی‌.##ممتحن الدوله، مهدی‌بن‌رضاقلی.‌ (1353). خاطرات‌ ممتحن الدوله، زندگی‌نامه‌ میرزا مهدی خان‌ ممتحن الدوله‌ شقاقی‌. ویراستۀ حسینقلی‌ خان شقاقی، مجموعه‌ خاطرات‌ و سفرنامه‌های‌ ایران‌، تهران‌: امیرکبیر.##منشی قمی، احمدبن‌حسین. (1383). خلاصه‌ التواریخ‌. ویراسته احسان‌ اشراقی، 2 جلد، تهران‌: دانشگاه‌ تهران‌.##موسوی اصفهانی‌، محمدصادق.‌ (1383). تاریخ‌ گیتی گشا در تاریخ زندیه. ویراستۀ سعید نفیسی‌. تهران‌: اقبال‌.##ندیمی، هادی. (1370). مدخلی بر روش‌های آموزش معماری. صفه. (2)، 17–4.##ندیمی، هادی.(1385). کلک دوست : ۱۰ مقاله‌ در هنر و معماری. اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان.##نظرکرده، اعظم. (1390). اسناد تعمیرات مسجد جامع گوهرشاد در دوره صفویه و افشاریه. سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی. شمسه. (12 و 13).##نگهبان‌، عزت‌الله.‌ (1385). مروری‌ بر پنجاه‌ سال‌ باستان‌شناسی‌ ایران‌. تهران‌: سبحان‌ نور.##نوائی‌، عبدالحسین‌. (1368). نادرشاه‌ و بازماندگانش‌، همراه‌ با نامه‌های‌ سلطنتی‌ و اسناد سیاسی‌ و اداری‌. تهران‌: زرین‌.##واصفی‌، محمودبن‌عبدالجلیل.‌ (1349). بدایع‌‌الوقایع‌. ویراستۀ الکساندر نیکالایویچ‌ بولدیریف، تهران: بنیاد فرهنگ‌ ایران‌.##ورجاوند، پرویز. (1356). نگاهی به پیشینه تعمیر برخی از بناهای تاریخی اصفهان (یادی از شادروان استاد معارفی معمار بناهای تاریخی). هنر و مردم. 15 (1)، 18–2.##ولف‌، هانس.‌ (1388). صنایع‌دستی‌ کهن‌ ایران‌. سیروس‌ ابراهیم‌زاده (مترجم)، تهران‌: علمی‌ و فرهنگی‌.##ویتروویوس‌ پولیو، مارکوس. (1388). ‎ده کتاب معماری. ریما فیاض (مترجم)، تهران: دانشگاه هنر.##ویلبر، دونالد. (1385). معماران، استادکاران دوره اسلامی در معماری ایران (دوره اسلامی). کرامت الله افسر و محمد یوسف کیانی (مترجم)، تهران: سمت.##هنر فر، لطف‌‌الله.‌ (1344). گنجینه‌ آثار تاریخی‌ اصفهان‌. اصفهان‌: کتاب‌فروشی‌ ثقفی‌.##هواگ‌، جان.‌ (1386). معماری جهان اسلام. بهاره رضایی جعفری و شهره علی بخشی (مترجم)، تهران: طحان.##هیل‌، درک و الگ‌ گرابار. (1375). معماری‌ و تزئینات‌ اسلامی‌. مهرداد وحدتی‌‌ (مترجم)، تهران‌: علمی‌ و فرهنگی‌.##هیلن براند، رابرت. (1386) معماری اسلامی: فرم، عملکرد و معنی. ایرج اعتصام (مترجم)، تهران: پردازش و برنامه‌ریزی شهری.##Asquith, L.& Marcel ,V. (2006). Vernacular architecture in the twenty-first century : theory, education and practice, London ; New York: Taylor & Francis.##Blair, Sh. (1986). A Medieval Persian Builder. The Journal of the Society of Architectural Historians:389-395.##Golombek, L. Wilber, D.N. & Allen, T. (1988). The Timurid Architecture of Iran and Turan, Vol. 1: Princeton University Press New Jersey.##Harper, D. R. (2014). Online etymology dictionary, D. Harper 2001 [cited 10 August 2014]. Available from www.etymonline.com.##Mayer, L. A. (1956). Islamic architects and their works, Genève: A. Kundig.##Mayer, M. (1978). The builders : houses, people, neighborhoods, governments, money, 1st ed. New York: Norton.##Merriam-Webster, Inc .(2005). Merriam-Webster unabridged , Available from http://unabridged.merriam-webster.com.##O’Kane, B. (1982). Timurid architecture in Khurasan.##Wilber, D. N. (1954). Builders and craftsmen of Islamic Iran, Archaeology:37-41.##Wilber, D. N. (1976). Builders and craftsmen of Islamic Van: The earlier periods, Art and Archaeology Research Papers, 10. 31-39.##Wulff, H. E. (1966). The traditional crafts of Persia; their development, technology, and influence on Eastern and Western civilizations, Cambridge: M.I.T. Press. ##

دوره‌بندی تاریخی کالبدی مسجد جامع ساوه Study of Historical and constructional evolution of SAVE JAME mosque 1 1 مسجد جامع ساوه همانند مسجد جامع اصفهان و مسجد جامع اردستان دارای دوره‌های ساخت متنوعی در طول تاریخ خود است. سؤال کلی تحقیق پیش ‌رو بررسی دوره‌های تاریخی‌کالبدی ساخت مسجد جامع ساوه به‌عنوان یکی از موزه‌های‌ تحولات معماری ایرانی است. هدف از این تحقیق رفع ابهامات موجود دربارۀ دوره‌های مختلف ساخت عناصر متنوع مسجد و ارائه پلان‌های دوره‌بندی آن است. روش تحقیق استفاده شده در این مقاله روش تاریخی است: دوره‌بندی تکیه بر تحلیل هندسی، سازه‌ای و تزئینات بنا دارد و گردآوری اطلاعات آن مبتنی بر مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای صورت گرفته است. معیارهای استفاده شده در این دوره‌بندی، تکنیک‌های پوشش فضاها، مصالح، تاریخ‌گذاری تزئینات، تقدم و تأخر قرارگیری ساختار و ارتباط آنها با کف‌های قدیمی و مطالعه تطبیقی با دیگر بناهای مشابه می‌باشد. کالبد کنونی مسجد شامل صحنی ذوزنقه شکل، شبستان‌های جنوبی، غربی و شرقی، پایه‌های جرز‌های شبستان شمالی، گنبدخانه و ایوان جلوی آن در ضلع جنوبی، ایوان رفیع غربی، بنایی با پلان چلیپایی در گوشۀ جنوب‌غربی، منار شمال‌شرقی و محراب‌ها و محراب نماهای متعدد است. نتیجۀ این تحقیق ارائۀ دوره‌بندی تاریخی اثر به این شرح است: 1. قرن اول هجری تا شروع دوره‌ سلجوقی (هستۀ اولیه)، آثار به‌جامانده از این دوره پایه جرزهای خشتی و خشتی‌چینه‌ای است؛ 2. نیمۀ قرن پنجم تا اوایل قرن هفتم، پایه‌گذاری منار مسجد با کتیبه‌ای به تاریخ 504 هجری، حذف دو ناو و احداث گنبدخانه و فضای باز جلوی آن؛ 3. قرن هفتم تا اوایل قرن دهم، ساخت ایوانی رفیع در ضلع غربی؛ 4. اوایل قرن دهم تا اواخر قاجار، که در این دوره معماران به مرمت سازه‌های قبلی پرداخته‌اند. 2 SAVEH JAME mosque was erected in different periods like Isfahan's and Ardestan's Jame. Consideration of these constructions provides a lot of information about Iranian architecture evolution. Therefore, scholars analyze and separate the historical and physical periods in these buildings to understand Iranian architecture and the process of conversions correctly, based on historical method. Main four historical terms is suggested for SAVEH JAME mosque. This category is based on some criteria like techniques of architectural structure and covering, materials, date of ornaments and coincidence with the behind structure, precedence and subsequence of fabrics and relation between them and old floors, comparative analysis with similar construction. Today some important parts of mosque that is retained consist in trapezoid yard (Sahn), southern Shabestan, western and eastern Shabestan with adobe columns and arc between them, Ahang arc, columns of northern Shabestan, rotunda and its forward Ivan, high western Ivan, construction with cross plan in southwest, the northeast minaret and various Mehrab and other decorations like Mehrab. Physical aspects of mosque are vague at first glance. Western Ivan, singular northeast minaret, entrances, ornaments of different terms are constituents without any relation with each other. This paper seeks to clarify the vague points by considering duration of mosque construction in different terms. Historical terms of mosque: 1. First term (primary mosque) (first Hegira century till the middle of fifth century) some adobe columns and some columns which are made from combination of adobe and mud are remained from this duration. Moreover, there are some adobe arcs that connect these columns to each other. 2. Second term (the middle of fifth Hegira century till early in seventh century) in this term, especially during Malekshah kingdom, some important parts of Saveh mosque was completed. Foundation of minaret was built. In addition two Navs were omitted then rotunda and its forward Ivan were constructed, adobe columns and arcs between them were invigorated by brick and some decorative elements were built by plaster on three northern columns in southern Shabestan. 3. Third term (seventh Hegira century till early in tenth century) three Navs were removed and a high Ivan is constructed about 11 meters in length. Furthermore, some main inner elevations were ornamented by brick. 4. Fourth term (early in tenth Hegira century till middle of thirteen century) in this term, the general structure of mosque did not change a lot. Some parts of construction (with structural problems) have been repaired. A cross plan building was constructed in southwest corner. Beside last arc (Tavizeh) and the next arch after it were omitted in west Ivan and a half dome was constructed there. A new tow-layered domed construction with square plan was constructed instead of an old domed construction with rectangular plan. 35 48 2016/01/122016/02/162015/01/27 1393/11/7 2017/01/282016/12/182017/02/4 1395/11/16 سجاد موذن دانشگاه هنر اصفهان ایران : Sajad_moazen_166@yahoo.com Historical Chronology Saveh Jame Mosque Ilkhanate Architecture Seljuk Architecture کلیدواژه‌ها: دوره‌بندی تاریخی مسجد جامع ساوه معماری ایلخانی معماری سلجوقی ##آقاجانی اصفهانی، حسین. (1359). تعمیرات نقاشی. اثر. ( 1)، 90-71.##ایمانی، نادیه. (1378). تحلیل ساختار قوس ایوان غربی مسجد جامع ساوه. مجموعه مقالات دومین کنگره‌ تاریخ معماری و شهرسازی ایران، تهران: میراث فرهنگی کشور، 567 تا 601.##صالحی کاخکی، احمد و دیگران. (1389). فناوری معرق‌های گچی تخمه گذاری در تزیینات معماری دورۀ صفویه. پژوهش‌های تاریخی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان. 2 (6)، 80-68..##فراهانی، ابوالفضل. (1380). مسجد جامع ساوه. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.##فرهنگی، عادل. (1374). سیمای ایوان غربی مسجد جامع ساوه. مجموعه مقالات اولین کنگره‌ تاریخ معماری و شهرسازی ایران. جلد 2. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، 386-374. ##فرهنگی، عادل. (1370). دست‌نوشته‌ها.##فیض قمی، عباس. (1350). آثار قم (قم و مشاهد). جلد 2، قم: مهر استوار.##قزوینی، زکریا‌ ابن محمد بن محمود. (1366). آثار‌البلاد و اخبار‌العباد. عبدالرحمن شرفکندی. تهران: مؤسسه‌ علمی اندیشه‌ جوان.##ماهرالنقش، محمود. (1361). طرح و اجرای نقش در کاشی‌کاری ایران دورۀ اسلامی. ج ۱، تهران: موزه رضا عباسی.##مختاری طالقانی، اسکندر. (1374). مسجد اولیه‌ ساوه. مجموعه مقالات اولین کنگره‌ تاریخ معماری و شهرسازی ایران. جلد 3، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، 161-150.##مرندی‌نژاد، مژگان. آرشیو شخصی.##موسوی، سیدمحمد. (1355). پی‌گردی در مسجد جامع ساوه. مجموعه مقالات چهارمین مجمع سالانه‌ کاوش‌ها و پژوهش‌های باستان‌شناسی در ایران. مرکز باستان‌شناسی ایران، 26-13.##مهریار، محمد و دیگران. (1374). سیر تحولات معماری مسجد جامع ساوه بر اساس تحقیق در مانده‌هایی از عناصر معماری فضای مسجد و موشکافی در فضای شمالی گنبدخانه. مجموعه مقالات اولین کنگره‌ تاریخ معماری و شهرسازی ایران. جلد 2. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، 772-760.##نقره‌کار، عبدالحمید. (1389). مبانی نظری معماری. تهران: دانشگاه پیام نور.##Schmidt. E. (1936) .Air pictures archive. ##

هفت مفهوم مؤثر در اسناد بین المللی حفاظت پس از منشور ونیز بر حفاظت از میراث روستایی SEVEN EFFECTIVE CONCEPTS IN INTERNATIONAL CONSERVATION DOCUMENTS AFTER VENICE CHARTER ON CONSERVATION OF RURAL HERITAGE 1 1 اسناد بینالمللی حفاظت، از مهمترین دستاوردهای همکاری جامعۀ جهانی و چکیدۀ تجربیات بینالمللی و نشان‌دهندۀ سیر رشد دانش در زمینۀ حفاظت است. توسعۀ واژگان مفهومی و ورود مفاهیم جدید به این اسناد سبب تقویت مبانی نظری حفاظت و توجه کامل‌تر به الگوهای پیچیده‌تر میراثی شده است که از جملۀ «میراث روستایی» است. طرح برخی از این مفاهیم مستقیماً بر پذیرش ابعادی مغفول از روستا، به عنوان بخشی از میراث بشری و ورود برخی دیگر از آنها برای ارائۀ رویکردهای پیچیده‌تر و چندجانبه در مواجهه با آن تأثیرگذار بوده است. هدف این مقاله تبیین و توضیح مفاهیم مؤثر بر تکوین و بسط مفهوم میراث روستایی در این اسناد و بیان نسبت هریک از این مفاهیم با مفهوم میراث روستایی و تأثیر متقابل آنها بر تغییر رویکردهای حفاظت از میراث روستایی است. این مقاله محصول بررسی و تحلیل محتوای حدوداً چهل سند منتسب به سه نهاد بین‌المللی یونسکو، ایکوموس و شورای اروپا است و بر مبنای مطالعات کتابخانه‌ای و بررسیکردن متن اصلی اسناد انجام شده است. ماهیت این بررسیها در ذیل روش‌های تحقیق کیفی قرار میگیرد و راهبرد این تحقیق توصیفی_ تحلیلی است. در نوشتۀ حاضر به سابقۀ پیدایش هفت مفهوم «میراث زنده، کیفیت و شیوۀ زندگی، پایداری، دیدگاه فرهنگی، بومزادی، میراث ناملموس و روح مکان» توجه شده که بر تکوین و تکامل مفهوم میراث روستایی بسیار تأثیر داشته‌اند و ارتباط آنها با همدیگر از طریق وجوه ارزشی روستا بررسی ‌شده است. این بررسیها نشان می‌دهد: شناخت عمیق‌تر هریک از این مفاهیم ابعاد گسترده‌تری از مفهوم میراث روستایی را روشن می‌سازد تا جایی که میراث روستایی به مفهوم کل روستا نزدیک می‌شود. تحلیل کردن سیر تکامل مفهوم میراث روستایی، چشم‌اندازی را فراروی این مفهوم به ما نشان میدهد که در حل چالش همپیوندی و وجوه چندگانۀ آن و تأملکردن دربارۀ ارتقای این مفاهیم در تناسب با جهانبینی سازندۀ آن بسیار مؤثر است 2 The international conservation documents are one part of the most consequential achievements of human communities' collaboration in recent 50 years. These documents are the abstract of international experiences as well as demonstrating the increase and evolution of communal knowledge and conception in conservation field. The expansion of new conceptually vocabulary, and also the entrance of novel meanings to the documents after the Venice charter, have caused the conservation doctrine to be improved and the more complicated heritage patterns such as rural heritage, to be considered. Mentioning some of these meanings has directly affected on the overall admission of some neglected aspects of village - as a dominant part of human heritage , and some others on presenting more elaborated and multidisciplinary attitude to it. The purpose of this essay is to discuss the effective concepts in the documents and to analyse how effective they would be on improving the necessity of rural values conservation.This paper is the result of analysing and studing about forthy documents extracted from 3 international organizations: UNESCO, ICOMOS and Council of Europe, hence limited to them.Library studies and investigation of the original texts have provided the necessary basic information for the essay.this study is considered to be categorized in qualitative researches, following a descriptive-analytic research strategy.This essay is exploring the appearence of seven meanings, having the most influence on the genesis and evolution of the concept of rural heritage: living heritage, quality of life, sustainability, cultural landscape, vernacular, intangable heritage and the spirit of the place.The following study reveals that each on of those meanings being recognized precisely, can illuminate widely the new aspects of rural heritage and lead to approximate the "rural heritage" to the total concept of "village".The overall analysis of this prosses Illuminate that the future vision of evolutionary concept of “rural heritage” will confront the challenge of multiplicity and adopting it with its ontological roots. 49 62 2016/01/122016/02/162015/01/272015/10/26 1394/8/4 2017/01/282016/12/182017/02/42017/01/7 1395/10/18 مهدی صادق احمدی Mahdi Sadeghahmadi دانشگاه هنر اصفهان Iran m_sadeghahmadi@yahoo.com رضا ابویی Reza Abouei دانشگاه هنر اصفهان Iran r.abouei@aui.ac.ir هادی ندیمی Hadi Nadimi دانشگاه شهید بهشتی تهران Iran H.Nadimi@sbu.ac.ir Rural Heritage living heritage vernacular heritage intangable heritage International Conservation Documents. میراث روستایی میراث زنده میراث بوم‌زاد میراث ناملموس اسناد بین‌المللی حفاظت -Batty Michael & Marshall Stephen,(2009) , The evolution of cities, Retrieved Dec 27, 2016, from http://www.complexcity.info/files/2011/06/batty-tpr-2009.pdf##-Council of Europe, (1979). On the rural architectural heritage, Retrieved July 10, 2013, from www.assembly.coe.int/Mainf.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta79/EREC881.htm##-Concil of Europe, (1985). Convention for the protection of the Architectural Heritage of Europe, Retrieved July 10, 2013, from http://www.conventions.coe.int/Treaty/en/Treaties/-Html/121.htm##-Concil of Europe,(1996). European Charter for Rural Areas, Recommendation1296 Retrieved July 10, 2013, from assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta96/EREC1296.htm ##-Council of Europe, (2003). European Rural Heritage Observation Guide, Retrieved May 14, 2013, from http://www.coe.int/t/dgap/localdemocracy/cemat/VersionGuide/Anglais.pdf##-Council of Europe, (2005). Framework Convention on the Value of Cultural Heritage for Society, Retrieved July 10,2013, from http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/199##-Council of Europe, (2012). The Pan-European Charter of rural heritage: for a sustainable territorial development, Retrieved May 14, 2013, from http://www.coe.int/t/dgap/localdemocracy/cemat ##-Dabaieh,Marwa,(2011) ,A Future for the Past of Desert Vernacular ,Lund University,Sweden, Architecture, , Retrieved Dec 18, 2016 from https://lup.lub.lu.se/search/ws/files/5906883/2224661.pdf##-Foley, Eileen, (2010). A conservation strategy for sustaining the cultural significance of rural landscapes, Master Of Landscape Architecture, The university of Guelph ,Canada, Retrieved Nov12, 2011, from http://search.proquest.com/docview/845530730##-ICOMOS, (1982). Tlaxcala Declaration on the Revitalization of Small Settlements, Retrieved June 5, 2013,from http://www.icomos.org/en/charters-and-texts##-ICOMOS, (1996). The Declaration of San Antonio, Retrieved June 5, 2013, from http://www.icomos.org/en/charters-and-texts##-ICOMOS, (2000). Heritage @ Risk: Vernacular Heritage, Retrieved June 8, 2014, from www.international .icomos.org /risk/world_report##-ICOMOS, (2001). Save Our Historic Villages, Celebrate the 18th of April, Retrieved June 7, 2014, from http://international.icomos.org/18thapril/18april2001.htm##-ICOMOS, (2003). Towards a declaration on intangible heritage and monuments and sites, Retrieved June 10, 2013, from http://www.icomos.org/victoriafalls2003/kimberley.pdf##-ICOMOS, (2004). International Charters For Conservation And Restoration, edited by Michael Petzet & John Ziesemer, Retrieved June 10, 2013, from http://openarchive.icomos.org/id/eprint/431##-ICOMOS, (2008). The Quebec Declaration On The Preservation Of The Spirit Of The Place, Retrieved June 10, 2013, from http://www.icomos.org/quebec2008/quebec_declaration##-ICOMOS, (2010) , The International Day for Monuments and Sites, “The Heritage of Agriculture” ,Retrieved June 20,2015, from edoc.hu-berlin.de/kunsttexte/2010-1/tag-denkmal-23/PDF/tag.pdf##-ICOMOS.(2011a). The Paris Declaration On Heritage As A Driver Of Development, Retrieved June 10, 2013, from http://www.icomos.org/Paris2011/GA2011_Declaration_de_Paris_EN_20120109.pdf##-ICOMOS.(2014). The Florence Declaration on Heritage and Landscape as Human Values, Retrieved october 10, 2014, from http://www.icomos.org/images/DOCUMENTS/Secretariat/2015 ##-Jokilehto, J. (2005). Definition Of Cultural Heritage References To Documents In History, Retrieved June 18, 2013, from http://cif.icomos.org/pdf_docs/Documentsonline/Heritagedefinitions.pdf##-Jokilehto, J. (2008). On Definitions of Cultural Heritage, ICOMOS-ICLAFT e-journal, Retrieved June 18, 2013, from www.siteresources.worldbank.org/INTCHD/.../articleJukkaJokilehto.pdf‎##-Rouard, Jean-Claude,(2001) , Discovering, knowing and identifying the rural heritage, journal of naturopa (council of Europe),Vol. 95, pp:4-6##-UNESCO, (2003). Convention for the Safeguarding of Intangible Cultural Heritage, Retrieved June 18, 2013, from www.portal.unesco.org/culture##-UNESCO,(1986) , Studies And Documents on The Vernacular Architecture and Its Conservation, Retrieved Dec 18, 2016, from http://unesdoc.unesco.org/images/0006/000683/068316eb.pdf##-Wijesuriya,Gamini(2015) , The Living Heritage Approach, ICCROM, Retrieved Dec 27, 2016, from http://www.iccrom.org/wp-content/uploads/PCA_Annexe-1.pdf##- World Heritage Centre, (2012) , Operational Guidelines for the Implementation of the World Heritage Convention, Retrieved Dec 18, 2016, from http://whc.unesco.org/archive/opguide12-en.pdf##ابوئی، رضا؛ اولیاء، محمدرضا؛ یادگاری، زهره و افاضت، شهاب. (۱۳۹۴). مقایسه‎ی تحلیلی نگرش غربی حفاظت با جهان‌بینی اسلامی در تبیین وجوه فرا کالبدی میراث معماری. پژوهش‌های معماری اسلامی. (3)، 97-84.##اولیاء، محمدرضا. (1389). میراث در اغماء. مجموعه مقالات نخستین همایش ملی شناخت و معرفی مزیت‌ها و ظرفیت‌های احیاء و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی. تهران: صندوق احیاء، 41-25.##اولیاء، محمدرضا. (بی‌تا). فرهنگ صیانت. مجموعه مقالات دکتر محمدرضا اولیا. چاپ‌نشده.##بامداد، علی. (1394). سـیر تحول مفهوم منظر فرهنگی. معماری و شهرسازی همشهری. (29)، 55-52.##شولتز، کریستین نوربرگ. (1388). روح مکان به سوی پدیدار شناسی معماری. محمود رضا شیرازی (مترجم). چاپ سوم، تهران: رخ داد نو.##طالبیان، محمدحسن و فلاحت، محمدصادق. (1388). منظر‌های فرهنگی. مجموعه مباحث کارگاه کارشناسی ارتقای مدیریت و برنامه‌ریزی منظرهای فرهنگی میراث جهانی. تهران: بنیاد پژوهشی پارسه-پاسارگاد.##کوششگران، سید علی‌اکبر. (1386). شناسایی عوامل و زمینه‌های مؤثر بر تبیین منشور حفاظت میراث روستایی. رساله دکتری. دانشگاه علم و صنعت ایران.##نصر، سید حسین. (1380). معرفت و معنویت. انشاءا... رحمتی (مترجم)، چاپ دوم، تهران: دفتر نشر سهروردی. ##یوکیلهتو، یوکا. (1387). تاریخ حفاظت معماری. محمدحسن طالبیان (مترجم)، چاپ اول. تهران: روزنه.##Batty, M. & Marshall, S. (2009). The evolution of cities, http://www.complexcity.info/files/2011/06/batty-tpr-2009.pdf. (Retrieved Dec 27. 2016).##Council of Europe.(1979). On the rural architectural heritage. www.assembly.coe.int/Mainf.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta79/EREC881.htm .(Retrieved July 10. 2013)##Concil of Europe. (1985). Convention for the protection of the Architectural Heritage of Europe. http://www.conventions.coe.int/Treaty/en/Treaties/-Html/121.htm.(Retrieved July 10, 2013).##Concil of Europe.(1996). European Charter for Rural Areas, Recommendation1296, from assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta96/EREC1296.htm. (Retrieved July 10. 2013)##Council of Europe. (2003). European Rural Heritage Observation Guide. http://www.coe.int/t/dgap/localdemocracy/cemat/VersionGuide/Anglais.pdf.(Retrieved May 14. 2013).##Council of Europe. (2005). Framework Convention on the Value of Cultural Heritage for Society. http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/199. (Retrieved July 10.2013).##Council of Europe. (2012). The Pan-European Charter of rural heritage: for a sustainable territorial development. http://www.coe.int/t/dgap/localdemocracy/cemat .(Retrieved May 14. 2013).##Dabaieh,M.(2011) .A Future for the Past of Desert Vernacular, Lund University,Sweden, Architecture https://lup.lub.lu.se/search/ws/files/5906883/2224661.pdf.(Retrieved Dec 18. 2016 )##Foley, E. (2010). A conservation strategy for sustaining the cultural significance of rural landscapes, Master Of Landscape Architecture, The university of Guelph, Canadahttp://search.proquest.com/docview/845530730.(Retrieved Nov12.2011).##ICOMOS. (1982). Tlaxcala Declaration on the Revitalization of Small Settlements. http://www.icomos.org/en/charters-and-texts. ( Retrieved June 5, 2013)##ICOMOS. (1996). the Declaration of San Antonio. http://www.icomos.org/en/charters-and-texts (Retrieved June 5. 2013)##ICOMOS. (2000). Heritage @ Risk: Vernacular Heritage. www.international .icomos.org /risk/world_report (Retrieved June 8. 2014)##ICOMOS. (2001). Save Our Historic Villages, Celebrate the 18th of April. http://international.icomos.org/18thapril/18april2001.htm(Retrieved June 7. 2014).##ICOMOS. (2003). Towards a declaration on intangible heritage and monuments and sites http://www.icomos.org/victoriafalls2003/kimberley.pdf.( Retrieved June 10. 2013).##ICOMOS. (2004). International Charters for Conservation and Restoration, edited by Michael Petzet & John Ziesemer .http://openarchive.icomos.org/id/eprint/431. (Retrieved June 10. 2013).##ICOMOS. (2008). The Quebec Declaration on the Preservation of the Spirit of The Place .http://www.icomos.org/quebec2008/quebec_declaration. (Retrieved June 10. 2013)##ICOMOS. (2010). The International Day for Monuments and Sites, “The Heritage of Agriculture” http://edoc.hu-berlin.de/kunsttexte/2010-1/tag-denkmal-23/PDF/tag.pdf. (Retrieved June 20.2015).##ICOMOS.(2011a). The Paris Declaration on Heritage as a Driver of Development. http://www.icomos.org/Paris2011/GA2011_Declaration_de_Paris_EN_20120109.pdf.( Retrieved June 10. 2013).##ICOMOS. (2014). The Florence Declaration on Heritage and Landscape as Human Values. http://www.icomos.org/images/DOCUMENTS/Secretariat/2015 (Retrieved october 10. 2014).##Jokilehto, J. (2005). Definition of Cultural Heritage References to Documents in History.http://cif.icomos.org/pdf_docs/Documentsonline/Heritagedefinitions.pdf.( Retrieved June 18. 2013)##Jokilehto, J. (2008). On Definitions of Cultural Heritage, ICOMOS-ICLAFT e-journal.http:// www.siteresources.worldbank.org/INTCHD/.../articleJukkaJokilehto.pdf‎,( Retrieved June 18., 2013)##Rouard, Jean-Claude,(2001) , Discovering, knowing and identifying the rural heritage, Journal of naturopa (council of Europe),Vol. 95, 4-6.##UNESCO, (2003). Convention for the Safeguarding of Intangible Cultural Heritage, www.portal.unesco.org/culture.(Retrieved June 18. 2013)##UNESCO. (1986). Studies and Documents on The Vernacular Architecture and Its Conservation. http://unesdoc.unesco.org/images/0006/000683/068316eb.pdf .(Retrieved Dec 18, 2016)##Wijesuriya,G.(2015) .The Living Heritage Approach, ICCROM. http://www.iccrom.org/wp-content/uploads/PCA_Annexe-1.pdf. (Retrieved Dec 27.2016).##World Heritage Centre. (2012).Operational Guidelines for the Implementation of the World Heritage Convention. http://whc.unesco.org/archive/opguide12-en.pdf. (Retrieved Dec 18, 2016). ##

ارزیابی رضایتمندی گردشگران از تجربه بازدید بناهای تاریخی (نمونه موردی: عمارت عالی‌قاپو) Assessment of tourist satisfaction with historical monuments (case study: Isfahan Ali Ghapoo Palace) 1 1 تأمین رضایت گردشگران باعث بهره‌مندی مقصد گردشگری از منابع حاصل از حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شده و در نتیجه، چرخۀ تکاملی و سیکل فزاینده‌ای ایجاد خواهد شد که موجب توسعه پایدار گردشگری خواهد شد. مدیران با استفاده از این اطلاعات، می‌توانند ویژگی‌ها را اولویت‌بندی کرده و منابع را به شیوه‌ای اثربخش و کارا در جهت افزایش کلی رضایت اختصاص دهند. لذا هدف از انجام این پژوهش، سنجش میزان رضایتمندی گردشگران از تجربۀ بازدید بنای تاریخی عالی‌قاپو است. برای پاسخ به این سؤال که کدام‌یک از عوامل اثر بیشتری در میزان رضایتمندی گردشگران داشته و آیا این میزان رضایت در بین گردشگران داخلی تفاوتی داشته یا خیر، اولویت‌بندی میزان رضایتمندی در ابعاد متفاوت، حمل‌ونقل و دسترسی، دانش و برخورد کارکنان، کیفیت و امکانات محیطی، معماری و جذابیت تاریخی بنا، محل استقرار و فضای پیرامونی بنا، تمایل به بازدید مجدد بنا و سطح رضایتمندی گردشگران داخلی و خارجی موردبررسی قرار گرفت. پژوهش حاضر بر اساس هدف کاربردی و بر اساس ماهیت و روش توصیفی‌تحلیلی است و برای گردآوری اطلاعات از روش‌های کتابخانه‌ای و میدانی مبتنی بر پرسش‌نامه استفاده‌شده است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران به تعداد 268 نفر مشخص گردید. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامۀ محقق ساخته‌ای با 42 متغیر است که پایایی آن با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ به میزان 74/0 تأیید قرار گرفت. برای پاسخگویی به فرضیات پژوهش، داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از آزمون T تک نمونه‌ای، T زوجی، آزمون فریدمن و کای اسکوئر در نرم‌افزار SPSS تحلیل شد. طبق یافته‌ها بالاترین سطح رضایت مربوط به متغیر برخورد و دانش کارکنان و پس از آن معماری و جذابیت‌های تاریخی بناست. رضایت از محل استقرار و فضای پیرامونی، حمل‌ونقل و دسترسی و سرانجام کیفیت محیطی و امکانات داخلی در مرتبه‌های بعدی قرار می‌گیرند. رضایت گردشگران خارجی در همۀ گزینه‌ها از رضایت گردشگران داخلی پایین‌تر بوده است 2 Research and analytical descriptive survey aimed to measure the satisfaction of tourists visit the monument of experience Alighapoo, prioritize the satisfaction of different dimensions and comparing the satisfaction of domestic and foreign tourists as the need to develop sustainable tourism monuments. The sample size was determined using a sample of 268 students. Data collection tools, questionnaire made by 42 variable reliability using Cronbach's alpha was approved in 74/0. The data collected using sample t-test T, T-test, Friedman test and chi were analyzed using SPSS software. The highest level of satisfaction varies according to the treatment and knowledge and then architecture and historic charm of the building. Satisfaction of seating and surroundings, transport and access and ultimately environmental quality and indoor facilities are in place by next satisfaction. Satisfaction as well as between the domestic and foreign tourists there are significant differences in terms of satisfaction and satisfaction of foreign tourists was lower in all cases of domestic tourists satisfaction 63 78 2016/01/122016/02/162015/01/272015/10/262016/01/2 1394/10/12 2017/01/282016/12/182017/02/42017/01/72017/01/18 1395/10/29 صدیقه کیانی سلمی دانشگاه کاشان Iran kiansepideh@yahoo.com پریناز زورمند دانشگاه کاشان Iran parinazzoormand@yahoo.com علی یزدانی دانشگاه کاشان Iran ali_yazdani05@yahoo.com آسیه عباسیان دانشگاه کاشان Iran asiyeh.abbasian@yahoo.com monuments satisfaction Alighapoo domestic tourists foreign tourists. بناهای تاریخی رضایتمندی عالی‌قاپو گردشگران داخلی گردشگران خارجی - Charly, M. (1995), Using Information for Sustainable Urban Regeneration , Innovation study. No 4, Center for Human Ecology, University of Edinburgh, July.##- Tak Kee Hui, David Wan, Alvin Ho(2006) Tourists’ satisfaction, recommendation and revisiting Singapore، Department of Management & Organization, NUS Business School##- Ching-Fu Chen Fu-Shian Che(2009), Experience quality, perceived value, satisfaction and behavioral intentions for heritage tourists.##- UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organizations), 2015##ابراهیم پور، حبیب؛ سید نقوی، میرعلی و یعقوبی، نور محمد. (1390). عوامل مؤثر بر رضایت و وفاداری گردشگران در استان اردبیل (مطالعات موردی منطقۀ گردشگری سرعین). مطالعات مدیریت گردشگری، (14)، 69-92.##اشرفی، زهرا و خلیجی، محمدعلی. (1392). ارزیابی پتانسیل گردشگری ابنیه تاریخی شهر تبریز. جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری. 5 (18)، 123-107.##آقایی، لیلا؛ بندعلی، مریم و رضایی، مریم. (1387). بررسی قوانین و مقررات در مدیریت بافت‌های فرسوده شهری. همایش بافت‌های فرسوده شهری، چشم‌انداز توسعه پایدار ارزش‌ها و چالش‌ها. دوره سوم.##تقوایی، مسعود؛ بسحاق، محمدرضا و سالاروند، اسماعیل. (1390). تحلیلی بر عوامل مؤثر در استفاده‌نکردن از سیستم‌های آبیاری تحت فشار در روستاهای ایران. مطالعات جغرافیایی مناطق خشک. 1 (2)، 23-11.##حبیبی، سید محسن. (1378). مسیر پیاده گردشگری. هنرهای زیبا. (9)، 51-43.##حسین‌زاده دلیر، کریم و یوسفی‌شهیر، هانیه. (1393). ارزیابی میزان سازگاری کاربری‌های پیرامونی آثار تاریخی با توسعه گردشگری شهری نمونه موردی: منطقه تاریخی - فرهنگی تبریز. جغرافیا و برنامه‌ریزی. 18 (48)، 121-97.##حناچی، پیروز و همکاران. (1386). بررسی تطبیقی تجارب مرمت شهری در ایران و جهان (با نگاهی ویژه به بافت تاریخی شهر یزد). تهران: سبحان نور.##رضوانی، علی‌اصغر. (1385). جغرافیا و صنعت توریسم. پیام نور.##رنجبریان، بهرام و زاهدی، محمد. (1386). شناخت گردشگری. چاپ سوم، اصفهان: چهارباغ اصفهان. ##رنجبران؛ زاهدی؛ غفاری، محمد و امامی، علیرضا. (1391). شناسایی و تجزیه و تحلیل انگیزه‌های گردشگران خارجی جهت سفر به شهر اصفهان. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای. 5 (17)، 36-21.##رنجبران، بهرام و زاهدی، محمد. (1386). بررسی اثرات تکرار سفر به اصفهان بر میزان رضایت گردشگران خارجی. جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای. 5 (9)، 78-65.##سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری اصفهان. (1394)، واحد آمار و اطلاعات.##شایسته، محمودرضا و قاسمی، منصور. (1383). اصفهان بهشتی کوچک اما زمینی. نقش خورشید.##عبداللهی، مهدی؛ قاسم‌زاده، بهنام و رهبری‌پرو، کسری. (1392). تاثیر نمای بناهای تاریخی بر تصویر ذهنی شهروندان شهر تبریز (مطالعه موردی: گذر خیابان تاریخی تربیت). مطالعات شهر ایرانی اسلامی. (11)، 71-65.##علاءالدینی، پوریا و چینی، سیدعارف. (1391). کیفیت خدمات و رضایتمندی گردشگران (مطالعه موردی: مشتریان خارجی هتل‌های چهار و پنج ستاره‌ ایران). راهبرد اجتماعی و فرهنگی. 1 (4).##فنی، زهرا؛ برغمندی، مجتبی؛ اسکندری، مجید و سلیمانی، منصور. (1391). سنجش میزان رضایتمندی گردشگران شهر گرگان. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 7 (20)، 48-31.##کارگر، بهمن. (1386). توسعه شهرنشینی و صنعت گردشگری در ایران (از مفاهیم تا راهکارها). سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.##کارگر فرد، مهدی؛ صدرزاده خویی، امید و شکل‌آبادی، ریحانه. (1390). کاربرد نرم‌افزار Spss در علوم ورزشی. اصفهان: پیام علوی.##کلاب، بوتینا. (1390). بازاریابی گردشگری برای شهرها با تأکید بر برندگذاری و رویدادهای ویژه برای جذب گردشگران. علی موحد و همکاران (مترجم)، تهران: آذرخش.##کوزه‌چیان، هاشم؛ خطیبی‌زاده، مهدی و هنرور، افشار. (1390). نقش ابعاد کیفیت خدمات گردشگری در رضایتمندی گردشگران ورزشی. پژوهش‌های مدیریت ورزشی و علوم حرکتی. 1 (2)، 32-19.##کیانی‌سلمی، صدیقه و بسحاق، محمدرضا. (1395). تبیین اثرات جشنواره گلاب‌گیری از دیدگاه ساکنان محلی. مطالعات مدیریت گردشگری. 11 (34) 92-65.##گی. چاک. وای. (1382). جهانگردی در چشم‌انداز جامع. علی پارسائیان و سید محمد اعرابی (مترجم)، چاپ دوم، دفتر پژوهش‌های فرهنگی.##مردمی، کریم و محمد مرادی، اصغر. (1387). الزامات ارزش‌گذاری به میراث فرهنگی در آموزش معماری. علوم مهندسی دانشگاه علم و صنعت. 19 (6)، 110-105.##ملکی، حسین. (1382). بررسی جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر رضایتمندی جهانگردان خارجی از ایران. مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور).##مؤمنی، منصور و فعالی قیومی، علی. (1395). تحلیل‌های آماری با استفاده از SPSS. تهران: کتاب نو.##Cevdet Altunel,M. & Erkut,B. (2015). Cultural tourism in Istanbul: The mediation effect of tourist experience and satisfaction on the relationship between involvement and recommendation intention, Journal of Destination Marketing & Management, http://dx.doi.org/10.1016/j.jdmm.2015.06.003##Charly, M. (1995).Using Information for Sustainable Urban Regeneration, Innovation study. 4, Center for Human Ecology, University of Edinburgh, July.##Chen Fu-Shian ,Ch.(2009). Experience quality, perceived value, satisfaction and behavioral intentions for heritage tourists.##Frances Lynch,M. N. Duinker, P.Lorn R. Sheehan, & Chute, J E. (2011) .The demand for Mi’kmaw cultural tourism: Tourist perspectives, Tourism Management. 32( 5) . 977–986.##Tak Kee, H. Wan, D. & Ho, A.(2006). Tourists’ satisfaction, recommendation and revisiting Singapore، Department of Management & Organization, NUS Business School.##UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organizations), 2015. ##

انگاره‌ فرسودگی فراگیر و برآورد یکپارچه میزان فرسودگی در بافتهای شهری (مطالعه موردی: منطقه 10 شهرداری مشهد) The Integrated Deterioration Paradigm and the Integral Assessment of Urban Decay in Urban Distressed Areas (Case Study: 10th Municipal District, Mashhad, Iran) 1 1 طرح موضوع فرسودگی کالبدی و توجه به بافت‌های فرسوده شهری در ایران، قدمتی چند دههای دارد. انگاره‌ مستولی در تعریف بافت فرسوده، تجزیه بافت به لایه‌های سه‌گانه کالبدیِ قطعهبندی، گذر بندی و ترکیب‌بندی بناها یا همان مفهومی است که با سه ویژگی ریزدانگی، نفوذناپذیری و ناپایداری سازهای شناخته میشود. اصلی‌ترین بحث این مقاله، بیان این واقعیت است که فرسودگی، مفهومی است فراگیر که حتی نمود آن را باید در قالب طیفی از برون‌دادهای مرتبط با ناکارآمدی، در ساحت‌های گوناگونی از چرخه کارکردی و محتوایی شهر جستجو کرد. بدین معنا، فرسودگی از نوعی ارتباط درونی میان عوامل و به تبع از شاخصهایی برخوردار است که آن را به واقعیتی گسترده و یکپارچه بدل میسازد. آنچه در چارچوب فرسودگی کالبدی قابل‌تشخیص است، تنها نمودی از واقعیتی نهانی و درون‌مایه‌ای نیمه پنهان است که طی آن، فرسودگی در ابعاد اجتماعی - فرهنگی، اقتصادی - معیشتی، کیفیت محیطی و زیست‌محیطی رخ نموده است. بخشی از برون‌خیزش این مجموعه از عوامل، فرسودگی کالبدی است که در محدودترین حالت میتوان آن را با همان معیارهای سه‌گانه بازشناخت. این مقاله ابعاد گسترده فرسودگی و بازتعریف فرسودگی یکپارچه را با نگاهی تحلیلی و کاربردی دنبال کرده است. طی این مقاله که با هدف تبیین مفهوم فرسودگی یکپارچه در بافتهای شهری و مقایسه آن با شیوههای رایج تبیین فرسودگی صورت میگیرد، ابعاد و شاخصهای فرسودگی از منابع معتبری که طی دو دهه اخیر تلاش نمودهاند تا فرسودگی شهری را در قالبی یکپارچه تبیین نمایند، استخراج گردیده و پس از انجام وزن‌دهی و تحلیل سلسله مراتبی، جهت تعیین میزان اثرگذاری مؤلفه‌های گوناگون بر ماهیت فراگیر فرسودگی، نقشه فرسودگی یکپارچه باز ترسیم شد و با نقشه مصوب بافت فرسوده منطقه (10) شهر مشهد مقایسه گردیده است. حاصل تحلیل نشان از پنهان ماندن واقعیت فرسودگی در شرایط فقدان نگاه یکپارچه به موضوع فرسودگی و ناکارآمدی بافت شهری دارد. 2 It is now since some decades ago that the issue of physical decay and urban deteriorated fabrics reached the Iranian cities and has imposed itself as a serious urban problem. However it is deemed to be more significant and problematic issue due to the redefinition of physical decay within a triple criterion defining the urban deteriorated fabrics. The most important part of this definition is the division of physical fabric into three layers divided to hyperfine-grain, impermeability and structural instability of buildings. Although it could reveal some critical issues in the terms of physical setting of urban deterioration but it seems that a major part of the problem would remain apart. This article states the reality of deterioration as a vast concept containing interrelated factors which reveals a nature of integrity in the phenomenon of urban decay. As such the physical decay is only a sign of the distress which could be formally analyzed by the triple criteria. This article seeks to demonstrate the concept of integral deterioration and make an emphasis on this fact that the integral deterioration is something vaster and somehow unknown that if would not be considered as it is, a series of ignored factors would lead to a worse condition during a process of declination. In this study the related dimensions and indicators of integral deterioration have been extracted and then the most relevant indicators are weighted through an AHP process. This indicates the importance of each factor in the process of estimation of integral deterioration. Finally the official map of the deteriorated fabrics in the 10th Municipal District of Mashhad has been compared with a new map developed through the projection of weighted indicators in the GIS environment. The newly developed map would show the different aspects of deterioration in a framework of interdependent indicators and makes a holistic perspective towards the reality of deteriorated urban fabric. The result shows that a significant part of the deteriorated fabric has been ignored in the official map and the lack of an integrated approach is the main cause for this ignorance that makes the inefficiency of urban fabric remain misunderstood and therefor unsolved. 79 90 2016/01/122016/02/162015/01/272015/10/262016/01/22016/02/19 1394/11/30 2017/01/282016/12/182017/02/42017/01/72017/01/182017/01/16 1395/10/27 سهند لطفی Sahand Lotfi دانشگاه شیراز Iran slotfi@shirazu.ac.ir محمد قضایی Mohammad Ghazaie دانشگاه تربیت مدرس Iran mohammad.ghazaie@yahoo.com Integrated Deterioration Paradigm Physical Decay Deteriorated Urban Fabric Integral deterioration Deterioration Indicators بافت فرسوده فرسودگی کالبدی شاخص‌های فرسودگی فرسودگی فراگیر - Altman, I. & Low, S. (1992). Place Attachment, Human behavior and environment, Plenum Press, vol. 12. ##- Conway, M. & Knovitz, J. (2000). Meeting the Challenges of Distressed Urban Areas, Urban Studies, Vol. 4: 749-774.##- Couch, C., Fraser, C. & Percy, S. (2003). Urban Regeneration in Europe, Oxford: Blackwell.##- Deakin, M. (2009). A Community-Based Approach to sustainable Urban Regeneration, Journal of Urban Technology, Vol. 16: 91-112.##- Kazmierczak, E., Curwell, A., R. & Turner, J. (2007). Assessment Methods and Tools for Regeneration of Large Urban Distressed Areas, in: International Conference on Whole Life Urban Sustainability and its Assessment, Horner, M., Hardcastle, C., Oricen A. & Bebbingtonn, J. (Eds.): 1-22.##- Eldrandaly, K. (2007). GIS Software Selection: A Multi Criteria Decision Making Approach, Applied GIS, vol. 3, Issue 5: 1-17.##- Elkin, P. & Cooper, I. (1993). Cities and Sustainabality, Joint Research Agenda, Economic & Social research Council and engineering & Physical Science Research Council, Swindom, UK.##- Friedly, P. (1969). Welfare Indicators for Public Facility Investment in Urban Renewal Areas, Socio-Economic Planning Science, Vol. 3: 291-314.##- Hall, P. (1997). Regeneration Policies for peripheral Housing State: Inward and Outward-Looking Approaches, Urban Studies, Vol. 34: 873-890.##- LeGate, R., Ptepan, M., Blash, L. & Gilbert, N. (1996). Literature review on Urban and Community Development, San Francisco State University, Public Research Institute (PRI).##- Levine, M. (2004). Government Policy, The Local State and Gentrification: The case of Prenzlauer Berg (Berlin), Journal of Urban Affairs, Vol. 26: 127-142.##- LUDA Project (2006). LUDA E-compendium: Handbook E2, Understanding Large Urban Distressed Areas, program Energy, Environmental and Sustainable Development, European ::::::union::::::, Retrieved September 2015, from http://www.luda-project.net##- LUDA Project (2005). Understanding large Urban Distressed Areas, European ::::::union::::::: Key Action for City of Tomorrow & Cultural Heritage.##- Mallach, A. (2010). Facing the Urban Challenge: The Federal Government and America's Older Distressed Cities, Metropolitan Policy Program at BROOKINGS, Building Knowledge and Sharing Solutions for Housing and Urban Policy.##- Martin, R. and Morrison, P. (2003). Thinking about the geographies of Labour, London: Routledge.##- Mega, V. and Pederson, J. (1998). Urban Sustainability Indicators, Luxembourg: Europen Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions.##- Metzger, J. (2000). Planned Abandonment: The Neighborhood Life-cycle Theory, Housing Policy Debate, Vol. 1: 7-40.##- OECD (1998), Integrating Distressed Urban Areas, Organization for Economic cooperation and development.##- Saaty, T. L. (2008). Decision making with the analytic hierarchy process, International Journal of Services and Sciences, vol. 1, Issue 1: 83-97.##- Serkin, A. and Whitlow, S. (2005). The State of North Carolina Urban Distressed Communities, North Carolina: Center for Urban and Regional Studies.##- Skifter Andersen, H. (2001). What is the Special Purpose of Area Based Initiatives? How to Understand Deprived Neighbourhoods, in: Danish Building and Urban Research/EURA conference.##- Skifter Andersen, H. (2010). Excluded places: On the Interaction between Segregation, Urban Decay and Deprived Neighbourhoods, Housing, Theory and Society, vol. 19, Issue 3-4: 153-169.##- Syrett, S. and North, D. (2008). Renewing Neighborhoods: work, enterprise and governance, Bristol: The Policy Press.##احمدی، زهرا. (1388). مطالعه نقش فضای باز در معماری سنتی ایران جهت بهبود و ارتقاء معماری معاصر. آبادی. (68)، 58-52.##پوراحمد، احمد؛ حسام، مهدی؛ آشور، حدیثه و محمدپور، صابر. (1389). تحلیلی بر الگوی گسترش کالبدی- فضایی شهر گرگان با استفاده از مدلهای آنتروپی شانون و هلدرن. مجله پژوهش و برنامه‌ریزی شهری. 1 (3)، 18-1.##حائری مازندرانی، محمدرضا. (1387). نقش فضا در معماری ایران. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.##حائری مازندرانی، محمدرضا. (1388). خانه، فرهنگ، طبیعت. چاپ اول، تهران: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.##خاک زند، مهدی و بقالیان، آلاله. (1394). بررسی عوامل مؤثر بر ارتقا تعاملات اجتماعی در فضای باز و نیمه‌باز مجتمع‌های مسکونی- نمونه موردی: مجتمع مسکونی منطقه 22. نشریه انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران. (11)، 28-19.##خاکپور، مژگان؛ انصاری، مجتبی و طاهرنیان، علی. (1390). گونه شناسی خانه‌های بافت قدیم شهر رشت. هنرهای زیبا. 2 (41)، 42-29.##رحمانی، الهه؛ نورایی، سمیه و شکرفروش، زهراسادات. (1390). بررسی سیر تحول الگوی پر و خالی در مسکن معاصر ایرانی، آبادی. (70)، 67-62.##زارع، لیلا؛ نقی‌زاده، محمد و حریری، شراره. (1391). رابطه طبیعت و حیاط مرکزی (با نگاه به معماری مسکن ایرانی- کاشان). هویت شهر. 6 (12)، 60-49.##زرکش، افسانه. (1390). مفهوم فضای نیمه‌باز در معماری. کتاب ماه هنر. (155)، 101-92.##زمرشیدی، حسین. (1390). معماری خانه‌های ایرانی و ساختمان‌سازی مسکونی از دوره قاجاریه تا امروز. مطالعات شهر ایرانی اسلامی. 2 (3)، 10-1.##سلطان‌زاده، حسین. (1390). نقش جغرافیا در شکل‌گیری انواع حیاط در خانه‌های سنتی ایران. پژوهش‌های جغرافیای انسانی. (75)، 86-69.##سلطان‌زاده، حسین. (1390). قاسمی‌نیا، مازیار. (1390). گونه شناسی ساختار کالبدی-کارکردی معماری مسکونی استان گلستان. آرمان‌شهر. 2 (7)، 15-1.## فرخ‌زاد، محمد و مدیری دوم، ایمان. (1393). کنکاشی در اصول طراحی فضاهای باز با توجه به پیشینه معماری و شهرسازی ایران. مطالعات شهر ایرانی اسلامی. (16)، 95-81.##قاسمی سیچانی، مریم و معماریان، غلامحسین. (1389). گونه شناسی خانه دوره قاجار در اصفهان. هویت شهر. 5 (7)، 94-87.## قلیچ‌خانی، بهنام؛ اعتصام، ایرج و مختاباد امرئی، مصطفی. (1391). تحلیل تحولات کالبدی خانه‌های گرگان در دوران قاجار. هویت شهر. 7 (16)، 62-51.##کمالی‌پور، حسام؛ معماریان، غلامحسین؛ فیضی، محسن و موسویان، محمدفرید. (1391). ترکیب شکلی و پیکره‌بندی فضایی در مسکن بومی: مقایسه تطبیقی عرصه بندی فضای مهمان در خانه‌های سنتی کرمان. مسکن و محیط روستا. 31 (138)، 16-3.##کیانی، مصطفی. (1383). معماری دوره پهلوی اول: دگرگونی اندیشه‌ها، پیدایش و شکل‌گیری معماری دوره بیست‌ساله معاصر ایران ۱۲۹۹ – ۱۳۲۰. چاپ اول، ته‍ران: موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.##لنگ، جان. (1383). آفرینش نظریه معماری. علیرضا عینی فر (مترجم)، تهران: دانشگاه تهران.##مظفر، فرهنگ؛ فیضی، محسن و اسدپور، علی. (1392). رویکردهای معاصر در پژوهش‌های محیطی فضاهای باز شهری. آمایش محیط. (21)، 110-89.##معماریان، غلامحسین. (1387). آشنایی با معماری مسکونی ایران: گونه شناسی برون‌گرا. چاپ اول، تهران: علم و صنعت.## موسوی سروینه باغی، الهه سادات؛ مرادی، نینا و رنجبر، احسان. (1394). گونه شناسی کالبدی میدان‌های مرکز محله در بافت تاریخی گرگان. مطالعات شهر ایرانی اسلامی. (21)، 78-67.##نیکقدم، نیلوفر. (1392). الگوی فضاهای نیمه‌باز خانه‌های بومی دزفول، بوشهر و بندرلنگه در ارتباط با مؤلفه‌های اقلیم محلی. هنرهای زیبا. 18 (3)، 80-69. ##

سیر دگرگونی فضای بسته، فضای سرپوشیده و فضای باز در خانههای تاریخی گرگان از دوره قاجاریه به پهلوی اول The Evolution process indoor and semi-open space and outdoor(yard) in the historic house in the Qajar and the first Pahlavi periods 1 1 معماری و شهرسازی ایران و به تبع آن معماری خانه در دو دوره قاجاریه و پهلوی اول دچار دگرگونی‏های زیادی شدهاست. بیشک معماری مسکونی هر دورهای با تغییرات نیازها و خواستههای ساکنین تغییر میکند و این تغییرات بطور ویژهای بر ابعاد و روابط فضایی خانه تاثیر میگذارد. همانند سایر نقاط ایران، معماری شهر گرگان نیز پذیرای تحولات گوناگونی بوده که ساختار خانه‏های تاریخی در دو دوره را متمایز نمودهاست. این تحولات در عرصه کالبدی منجر به تغییر در فضای بسته(توده)، فضاهای سرپوشیده(ایوان) و فضای باز(حیاط) خانه‏ها شدهاست. پژوهش حاضر با هدف بررسی روند تغییرات عرصه و اعیان خانههای بومی گرگان از دوره قاجاریه به پهلوی اول صورت گرفتهاست. بنابراین پرسشهای اصلی پژوهش اینگونه تدوین شده اند: 1- روند تغیرات نسبت‌های عرصه و اعیان در بین خانههای تاریخی گرگان از دوره قاجاری به پهلوی اول چگونه بودهاست؟ 2- چیدمان ارتباطی فضایی مسکن از قاجاریه به پهلوی اول چه تغییری کردهاست؟ بدین ترتیب با بهرهگیری از روش تحقیق توصیفی تحلیلی، از آزمون مقایسه میانگینها در نرم افزار spss استفاده شده تا با تعیین خطای 5% معناداری تغییرات میانگین ابعاد فضایی دادهها ثابت شده و پس از آن روند تغییرات فضایی (فضای باز، سرپوشیده و بسته)از طریق توابع، تحلیل گردندکه نتایج به صورت نمودار تشریح شدهاند. برای این منظور تمام خانههای ارزشمند و تاریخی گرگان با شرط اینکه از لحاظ کالبدی و برداشت میدانی قابل بررسی باشند به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. تعداد 10 خانه در گروه خانههای قاجاری و 8 خانه از دوره پهلوی اول انتخاب و ابعاد فضایی عرصه و اعیان آنها مورد آزمون قرار گرفت. نتایج تحقیق نه تنها معناداری روند تحولات ابعاد فضایی عرصه و اعیان خانهها را طی دو دوره ثابت میکند بلکه تابعی ریاضی را نشان میدهد که میتواند روند تغییرات فضایی مسکن را از دوره قاجاریه به پهلوی اول تبیین کند. 2 Architecture and urbanism of Iran and consequently, the house architecture in the Qajar and the first Pahlavi periods has changed greatly. Gorgan city's architecture, like other places in Iran, has received different developments which has made structure of historic houses of the Qajar and the first Pahlavi different from each other. These developments at the physical field have led to changes in three fields of houses: indoors, semi-open spaces (balcony), and outdoors (yard). These changes have their roots in different factors like alteration in habitation style, conversion of multi-family living into single-family one, novel building materials, westernization, conversion of traditional introverted housing into foreign extroverted one, or generally speaking change in life style. This research tries to study process of changes in indoor and outdoor spaces of Gorgan's native houses from the Qajar to the first Pahlavi period. Thus using descriptive-analytic research method, test of the means at spss software was used to prove that changes of the means of spatial dimensions of data is significant with an error of 0.05 (Pvalue<0.05).Then determining the process of prediction, relation between changes of spatial dimensions of indoors and outdoors is specified and the results is shown in diagrams. For this purpose all worthy and historic houses of Gorgan city which were suitable physically for field survey were chosen as a sample. So 10 houses related to the Qajar and 8 houses related to the first Pahlavi have been chosen and their indoor and outdoor spatial dimensions were measured. The results of study not only prove that process of changes in spatial dimensions of indoor and outdoor spaces of houses over two periods is significant but also introduces A=0/25B1+2B2+0/5B3 as a change function of spatial dimensions over two periods. In this function B1 represents semi-open space, B2 represents outdoor space, and B3 represents indoor space. This research also tries to say that overall process of changes in spatial dimensions more than any other factor is a function of social changes and change of life style. 91 106 2016/01/122016/02/162015/01/272015/10/262016/01/22016/02/192016/01/18 1394/10/28 2017/01/282016/12/182017/02/42017/01/72017/01/182017/01/162016/12/6 1395/9/16 رضا پاسیان خمری reza pasian khamari دانشگاه گلستان Iran rezapasian@gmail.com حسن رجبعلی hasan rajabali دانشگاه هنر اصفهان Iran HASAN.RAJABALI@GMAIL.COM محمد فرخ زاد mohammad farrokhzad دانشگاه گلستان Iran m.farrokhzad@gu.ac.ir Architecture and urbanism of Iran and consequently the house architecture in the Qajar and the first Pahlavi periods has changed greatly. Gorgan city's architecture like other places in Iran has received different developments which has made structure خانه قاجاریه پهلوی اول تناسبات فضایی گرگان Rapaport,Amos,.(1990),vernacular architecture, in turan,.(eds);Current challendes in the environmental social Sciences, Avebury, Aldershot, England.##Simeoforidis, Y. (1993). On landscape and open spaces. Arch. & Behave., 3: 321-327.##احمدی، زهرا(1388). مطالعه نقش فضای باز در معماری سنتی ایران جهت بهبود و ارتقاء معماری معاصر، نشریه آبادی، (68)، 58-52. پور احمد، احمد. حسام، مهدی، آشور، حدیثه و محمدپور، صابر(1389). تحلیلی بر الگوی گسترش کالبدی- فضایی شهر گرگان با استفاده از مدل‌های آنتروپی شانون و هلدرن. مجله پژوهش وبرنامه‌ریزی شهری، سال اول، (3)، 18-1.##حائری مازندرانی، محمدرضا (1387). نقش فضا در معماری ایران. تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی.##حائری مازندرانی، محمدرضا (1388). خانه، فرهنگ، طبیعت. چاپ اول، تهران: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.##خاک زند، مهدی و بقالیان، آلاله (1394). بررسی عوامل موثر بر ارتقا تعاملات اجتماعی در فضای باز و نیمه باز مجتمع های مسکونی- نمونه موردی: مجتمع مسکونی منطقه 22، نشریه انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، (11)، 28-19.##خاکپور، مژگان. انصاری، مجتبی و طاهرنیان، علی(1390). گونه شناسی خانه های بافت قدیم شهر رشت، نشریه هنرهای زیبا، دوره 2،(41)، 42-29.##رحمانی، الهه، نورایی، سمیه و شکرفروش، زهراسادات(1390). بررسی سیر تحول الگوی پر وخالی در مسکن معاصر ایرانی، نشریه آبادی، (70)، 67-62.##زارع، لیلا. نقی‌زاده، محمد و حریری، شراراه(1391). رابطه طبیعت و حیاط مرکزی(با نگاه به معماری مسکن ایرانی- کاشان)، نشریه هویت شهر، سال ششم(12)، 60-49.##زرکش، افسانه(1390). مفهوم فضای نیمه باز در معماری، کتاب ماه هنر، (155)، 101-92.##زمرشیدی، حسین(1390). معماری خانه‌های ایرانی و ساختمان‌سازی مسکونی از دوره قاجاریه تا امروز. فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامیسال دوم،(3)، 10-1.##سلطان زاده، حسین(1390). نقش جغرافیا در شکل‌گیری انواع حیاط در خانه های سنتی ایران. نشریه پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شماره (75)، 86-69.##سلطان‌راده، حسین و قاسمی‌نیا، مازیار(1390). گونه‌شناسی ساختار کالبدی-کارکردی معماری مسکونی استان گلستان، نشریه آرمانشهر، سال دوم(7)، 15-1.## فرخ زاد، محمد و مدیری دوم، ایمان(1393). کنکاشی در اصول طراحی فضاهای باز با توجه به پیشینه معماری و شهرسازی ایران، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، (16)، 95-81.##قاسمی سیچانی، مریم و معماریان، غلامحسین(1389). گونه‌شناسی خانه دوره قاجار در اصفهان، نشریه هویت شهر، سال پنجم(7)، 94-87.## قلیچ‌خانی، بهنام. اعتصام، ایرج و مختاباد امرئی، مصطفی(1391). تحلیل تحولات کالبدی خانه‌های گرگان در دوران قاجار، نشریه هویت شهر، سال هفتم، (16)، 62-51.##کمالی‌پور، حسام. معماریان، غلامحسین، فیضی محسن و موسویان، محمدفرید(1391). ترکیب شکلی و پیکره بندی فضایی در مسکن بومی: مقایسه تطبیقی عرصه‌بندی فضای مهمان در خانه های سنتی کرمان، نشریه مسکن و محیط روستا، دوره 31، (138)، 16-3.##کی‍انی، مص‍طفی(1383). مع‍ماری دوره په‍لوی اول: دگرگونی اندیش‍ه‌ها، پی‍دایش و شک‍ل‌گی‍ری مع‍ماری دوره بی‍ست ساله مع‍اصر ایران ۱۲۹۹ - ۱۳۲۰، چاپ اول، ته‍ران: موسس‍ه مطالع‍ات تاریخ مع‍اصر ایران.##لنگ، جان(1383).آفرینش نظریه معماری. ترجمه علیرضا عینی فر، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. ##مظفر، فرهنگ، فیضی، محسن و اسدپور، علی(1392). رویکردهای معاصر در پژوهش های محیطی فضاهای باز شهری، فصلنامه آمایش محیط، (21)، 110-89.##معماریان، غلامحسین(1387). آشنایی با معماری مسکونی ایران: گونه‌شناسی برونگرا. چاپ اول،تهران: انتشارات علم و صنعت.##موسوی سروینه باغی، الهه سادات، مرادی، نینا و رنجبر، احسان(1394). گونه شناسی کالبدی میدان های مرکز محله در بافت تاریخی گرگان، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، (21)، 78-67.##نیکقدم، نیلوفر(1392). الگوی فضاهای نیمه باز خانه‌های بومی دزفول، بوشهر و بندرلنگه در ارتباط با مولفه‌های اقلیم محلی، نشریه هنرهای زیبا، دوره 18، (3)، 80-69.## ##

مطالعه روانشناسانه تأثیر معماری مسجد جامع (عتیق) اصفهان بر رفتار استفاده کنندگان A Psychological Study of the Impact of Isfahan’s Jame(Atiq)Mosque Architecture on users’ Behavior 1 1 این پژوهش بر آن است با بررسی حوزههای فضایی مورد استقبال گروه‌های مختلف استفادهکننده و معنای دریافتی کل بنا از سوی آنان، در بنای تاریخی دایر مسجد جامع (عتیق) اصفهان و با سیری معکوس، ویژگی‌های کالبدی مؤثر در ایستها و رفتار آنان را شناسایی نماید. پرسش این است که ویژگی‌های شاخص کالبدی - فضایی مسجد جامع (عتیق) اصفهان چه تأثیراتی بر رفتار استفاده‌کنندگان آن دارد؟ با تحلیل نظریات پایه و مطالعات میدانی روانشناسانه به روش «مشاهده» و با تکنیک تهیه «نقشه رفتاری» و «فهرست رفتاری»، کلیه رفتارها مطالعه گردید و با استفاده از روش «پرسشنامه» با دو تکنیک «افتراق معنایی» و «اخذ تصویر ذهنی»، معنای بنا از دیدگاه استفادهکنندگان استخراج شد. در ادامه، معنای بنا از دیدگاه گروه‌های پرسش شونده و به تفکیک «هدف حضور در بنا»، «سن» و «جنسیت» و با بهره‌گیری از نرمافزار SPSS21 مورد تحلیل قرار گرفت. با هم‌پوشانی نتایج به‌دست‌آمده از روشهای مزبور، دیده میشود بین ویژگی‌های معماری هر حوزه از مسجد و رفتار به وقوع پیوسته استفادهکنندگان در آن، ارتباط معناداری وجود دارد؛ به طوری که ویژگی‌های معماری هر حوزه از مسجد جامع (عتیق) اصفهان، منجر به پدید آمدن معنایی متفاوت در ذهن هریک از گروه‌های استفاده-کننده و در نتیجه بروز رفتارهای متفاوت در آنان شدهاست. هریک از فاکتورهای «سن»، «جنس» و «هدف استفاده» در ادراک استفادهکنندگان مؤثر است. کودکان به دلیل جثه کوچک‌تر و تجربه ناکافی از بناهای مرتفع، نسبت به سایر گروه‌های سنی، مسجد را «مرتفعتر» میدانند. گردشگران مسجد را برای کاوش، به اندازه کافی «روشن» نمیبینند و نسبت به عبادت-کنندگان آن را «تاریکتر» احساس میکنند. زنان احتمالاً به دلیل دید محدودتری که در مکان‌های انتخابی خود (جهت داشتن خلوت بیشتر) دارند، مسجد را نسبت به مردان «کوچک‌تر» میبینند. مکان‌هایی که در مسجد جامع اصفهان مرکز توجه هستند، تراکم جمعیتی کمتری دارند و ایست در آنها کمتر اتفاق میافتد. 2 This research has endeavored to investigate popular locations in the Isfahan’s Jame mosque (Atiq) for different groups of users, discover the meaning that they received and finally identify the architectural features which effect on stops and behaviors by a reverse process. The main question of this study is: how do the dominant physical and spatial features of the Jame (Atiq) mosque impact the behavior of its users? All of the behaviors have studied by analyzing the basic theories and the psychological fieldwork include observation by the techniques of “behavioral map and list” and “Questionnaires” by the techniques of “differentiation meaning” and “grasping the mental map”. By employing the SPSS21 software, the results of the gathered data from the questionnaires were separately analyzed for the different groups of the users which were divided by the “age”, the “gender” and the “aim of being in the mosque”. By overlapping the results of mentioned methods it can see that there is a meaningful relationship between the architectural features of different parts of Jame (Atiq) mosque and the behavior of its users; the architectural features of each part of the mosque create a different meaning in different groups of users and cause different behaviors. 107 122 2016/01/122016/02/162015/01/272015/10/262016/01/22016/02/192016/01/182016/10/1 1395/7/10 2017/01/282016/12/182017/02/42017/01/72017/01/182017/01/162016/12/62017/02/4 1395/11/16 مجید صالحی نیا majid salehinia دانشگاه هنر اصفهان Iran salehinia@aui.ac.ir فاطمه شاهمرادی fateme shahmoradi دانشگاه هنر اصفهان Iran f.shahmoradey@gmail.com : Psychological Study Isfahan Jame (Atiq) mosque Users’ behavior Behavioral plan Differentiation meaning. مطالعه روانشناسانه مسجد جامع(عتیق)اصفهان رفتار استفادهکننده نقشه رفتاری افتراق معنایی. Argyle, M.& Dean,J.(1965). Eye-contact, Distance and Affiliation. Sociometry. No.28: 289-304.##-Gans, H (1968). The Potential Environment and The Effective Enironment. In People and Plans. New York. Basic Books. ##-Barker, R. G.(1968). Ecological Psychology. Concept and Methods for Studying Environment of Human Behavior. California: Stanford University.##-Craik, K.H.(1970). Environmental Psychology. In New Dirrections In Psychology. New York: Holt.##-Hall, E.T.(1982). The Hidden Dimension, New York: Anchor Books, Doubleday.##-Hiller, B.(1999). Space is the Machine: A Configurational Theory of Architecture. Cambridge: Cambridge University Press.##-Lewicka, M.(2011). Place attachment: how far have we come in the last 40 years?. Environmental Psychology, No.31, 207-230.##-Osgood, C. E., Tannenbaum, P. H. and Suci, G. J.( 1957). The Measurement of Meaning. Urbana: University of Illinois Press.##-Poll,E.(2002). The theoretical background of the city-identity-sustainability network. Environment and behavior,No. 34, 8-25.##-Rapoport, A.(1977). Human Aspect of Urban Form. New York: Pergamon.##-Relph, E.( 1976). Place and placelessness. London: Pion.##-Shaftoe, H. (2008). ConvivialUrban Space. London: Earthscan.##-Van Kamp, I. Leidelmeijer, K. Marsman, G.& De Hollander, A.(2003). Urban environmental quality and human well-being towards ac conceptual framework and demarcation of concept, A literature study. landscape and Urban Planning, No.65, 5-18.##اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان اصفهان. (1393). آرشیو عکس و نقشههای مسجد جامع (عتیق). اصفهان.##آلتمن، ایروین. (1382). محیط و رفتار اجتماعی. ترجمه علی نمازیان. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.##بنتلی، ای ین؛ اسمیت، گراهام؛ الکک، آلن؛ مورین، پال و گلین، سومک. (1382). محیط‌های پاسخ ده. ترجمه مصطفی بهزادفر. تهران: دانشگاه علم و صنعت.##رضازاده، راضیه. (1383). بررسی نقش معماری در تداعی معانی و انتقال مفاهیم (معماری مسجد: سنتی یا نوآورانه). هنرهای زیبا. (18) ، 37-48.##شولتز، دوآن و شولتز، سیدنی الن. (1381). نظریههای شخصیت. ترجمه یحیی سید محمدی، ویرایش 2، تهران: مؤسسه نشر ویرایش.##عینی فر، علیرضا. (1379). عوامل انسانی- محیطی مؤثر در طراحی مجموعه‌های مسکونی. هنرهای زیبا. (8 ) . 118-109.##فلاحت، محمدصادق. (1384). نقش طرح کالبدی در حس مکان مسجد. هنرهای زیبا. (22). 35-42.##فرگاس، جوزف پی. (1373). روانشناسی تعامل اجتماعی (رفتار میان فردی). ترجمه مهرداد فیروزبخت و خشایار بیگی، تهران: ابجد.##لنگ جان. (1381). آفرینش نظریه معماری: نقش علوم رفتاری در طراحی محیط. ترجمه: علیرضا عینی فر، تهران: دانشگاه تهران.##مطلبی، قاسم. (1380). روانشناسی محیطی دانشی نو در خدمت معماری و طراحی شهری. هنرهای زیبا. (10). 52-67.##مرتضوی، شهرناز. (1367). روانشناسی محیط. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.##Argyle, M.& Dean,J.(1965). Eye-contact, Distance and Affiliation. Sociometry. No.28: 289-304.##Gans, H (1968). The Potential Environment and the Effective Environment. In People and Plans. New York. Basic Books. ##Barker, R. G. (1968). Ecological Psychology. Concept and Methods for Studying Environment of Human Behavior. California: Stanford University.##Craik, K.H. (1970). Environmental Psychology. In New Directions in Psychology. New York: Holt.##Hall, E.T. (1982). The Hidden Dimension, New York: Anchor Books, Doubleday.##Hiller, B.(1999). Space is the Machine: A Configurational Theory of Architecture. Cambridge: Cambridge University Press.##Lewicka, M. (2011). Place attachment: how far have we come in the last 40 years? Environmental Psychology.31, 207-230.##Osgood, C. E., Tannenbaum, P. H. & Suci, G. J. (1957). The Measurement of Meaning. Urbana: University of Illinois Press.##Poll,E.(2002). The theoretical background of the city-identity-sustainability network. Environment and behavior.34, 8-25.##Rapoport, A. (1977). Human Aspect of Urban Form. New York: Pergamon.##Relph, E. ( 1976). Place and placelessness. London: Pion.##Shaftoe, H. (2008). ConvivialUrban Space. London: Earthscan.##Van Kamp, I. Leidelmeijer, K. Marsman, G. & De Hollander, A. (2003). Urban environmental quality and human well-being towards ac conceptual framework and demarcation of concept, a literature study. Landscape and Urban Planning.65, 5-18. ##

طبقه‌بندی مضمونی کتیبه‌های نستعلیق در آرایه‌های چوبی وابسته به معماری دورۀ صفوی ایران Content classification of Nastaliq Inscriptions In the Wooden Arrays of Architectural Safavid Iran 1 1 خوشنویسی همواره به دلیل کتابت کلام خدا نزد جامعۀ مسلمانان شایستۀ احترام بوده است. از این رو بهراحتی می‌توان تأثیر خوشنویسی را در سایر جنبه‌های هنری جهان اسلام، مانند تزئینات معماری مشاهده کرد. بی‌شک یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های کتیبه‌ها، انتقال و القای مضامین به کالبد ابنیه بوده است. مطالعۀ مضامین به‌کاررفته در این آثار نشان از تنوع چشمگیر خوشنویسی - با توجه به تفکیک قلم‌های آن - دارد. هدف اصلی این پژوهش بررسی‌ مضامین کتیبه‌های چوبی نستعلیق است که در تزئینات معماری آثار صفویه از آنها بهره گرفتهاند. جامعۀ آماری پژوهش حاضر مجموعۀ بناهایی است که در جغرافیای امروز ایران قرار دارد و دارای تزئیناتی چوبی با قلم نستعلیق است. از آنجا که قلم نستعلیق در کتیبهنگاری دورۀ صفوی به جایگاه نسبتاً ثابتی دست یافت و در راستای مطالعۀ این نکته که آیا به‌کارگیری و رواج این قلم بهمنظور بیان مضامین خاص بوده یا خیر؛ بازۀ زمانی این پژوهش، دورۀ صفوی (906-1135 ه.ق.) انتخاب‌شده است. پس از انجام مطالعات مقدماتی کتابخانه‌ای و میدانی، به دلیل محدود بودن نمونه ها، تمام ‌شماری صورت گرفته است. پرسش‌های اصلی این پژوهش عبارتند از: استفادهکردن از قلم نستعلیق در تزیینات چوبی وابسته به معماری ایران از چه دوره‌ای آغاز شده و در عصر صفوی، کتیبه‌های چوبی نستعلیق برای انتقال چه مضامینی بیشتر استفاده میشدهاند؟ نتایج بهدست آمده نشان میدهد که مضامین کلی بهکاررفته در 17 کتیبه -که بیشتر بر روی درهای ورودی بنا‌ها قرارگرفته‌اند- اطلاعات تاریخی ارزشمندی است که باعث شده این کتیبهها در زمرۀ اسناد معتبر و دست اول قرار بگیرند. مضامین نوشته‌شده در این کتیبه‌ها، آیات قرآنی و ادعیۀ اسلامی نیستند و غالباً اشعار مناسبتیای هستند که دارای مضامینی چون: مادهتاریخ، توصیف بنا یا اثر، اسامی افراد مختلف (پادشاه، بانی، خوشنویس، سازنده و شاعر) و مدیحهسرایی و نعت اشخاص است. 2 Abstract Calligraphy is the outstanding art of Islamic world. Hence, one can easily see the influence of the art of calligraphy in the Islamic art branches, including architectural decorations. The main purpose of this fundamental research, assess and compare the content of wooden Nastaliq inscriptions that have been used in architectural decoration in Safavid dynasty in Iran.The case studies are choosen among of those samples that contain Nastaliq inscription which made by wood. The time limitation of this study is the Safavid era (906-1135 AH). In this paper, after preliminary library studies, due to limited statistical samples (because of separation of Nastaliq from the other calligraphic styles) census is taken. The two main questions of this study are: When Nastaliq inscriptions used in the wooden architectural decorations for the first time? And what are the main contents inscribed on wooden decoration by Nastaliq in Safavid period? The results indicate that the 17 inscriptions have been studied, in most of the buildings are located on the entrance doors. In the case of chronology, Nastaliq was used in middle 10th century A.H for the first time in the wooden inscriptions. General concepts used including valuable historical information that can be invoked as evidence first-hand. Also, the results show that Content posted in this group of inscriptions are not the Koranic verses and Islamic phrases. Often themes of the inscriptions are lyrics fit with the date, description of the building or work and mentioning the names of various people (King, Bonnie, Calligrapher, Poet and Manufacturer) and panegyric writing. 123 134 2016/01/122016/02/162015/01/272015/10/262016/01/22016/02/192016/01/182016/10/12015/12/4 1394/9/13 2017/01/282016/12/182017/02/42017/01/72017/01/182017/01/162016/12/62017/02/42016/11/13 1395/8/23 احمد صالحی کاخکی Ahmad salehi.k.a@aui.ac.ir دانشگاه هنر اصفهان Iran salehi.k.a@aui.ac.ir قباد کیانمهر Qobad Kianmehr دانشگاه هنر اصفهان Iran q.kiyanmehr@aui.ac.ir حمیدرضا قلیچ خانی Hamidreza Ghelichkhani پژوهشگر مستقل Iran hr.ghelichkhani@gmail.com فرهاد خسروی بیژائم Farhad Khosravi Bizhaem دانشگاه هنر اصفهان Iran farhadkhosravi121@yahoo.com nastaliq content of wooden inscription safavid architectural decoration نستعلیق مضامین کتیبه‌های چوبی تزئینات معماری در عصر صفوی ##بی نا. (1376). دائره‌المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی: بناهای آرامگاهی. محمدمهدی عقابی (ویراستار)، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی حوزه هنری.##خسروی بیژائم، فرهاد. (1386). نستعلیق در کتیبه‌های مکتب اصفهان با تکیه‌بر آثار محمد صالح اصفهانی. مجموعه‌ مقالات خوشنویسی گردهمایی بین‌المللی مکتب اصفهان. تهران: فرهنگستان هنر، 121-101.##_________؛ یزدانی، ملیکا؛ خطابخش، فریبا و ناصری، محسن. (1394). طبقه‌بندی قلم‌های خوشنویسی و شیوه‌های اجرایی کتیبه‌های چوبی در تزئینات معماری ایران. مجموعه مقالات دومین همایش ملی باستان‌شناسی ایران. مشهد: دانشگاه بیرجند با همکاری ادارۀ کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خراسان رضوی و خراسان جنوبی. کد 129: 14-1.##خیراللهی، مژگان. (1388). صندوق‌های چوبی مقابر گنجینه‌ هنرهای چوبی اسلامی ایران. خلاصه‌ مقالات دومین گردهمایی گنجینه‌های از یاد رفته‌ هنر ایران. تهران: متن،41-40.##رفیعی مهرآبادی، ابوالقاسم. (1336). آتشکده اردستان. تهران: اتحاد.##__________. (1352). آثار ملی اصفهان. تهران: انجمن آثار ملی.##زمرشیدی، حسین. (1377). معماری ایران: مصالح شناسی سنتی. تهران: زمرد.##ستوده، منوچهر. (1366). از آستارا تا استارباد. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.##فتحی، نصرالله. (1355). ماده تاریخ چیست؟ گوهر. (44)، 714-711.##فرحانی، علی و خلیلیان، گلاره. (1394). کتیبه‌های برج آرامگاهی امامزاده عبدالله و عبیدالله دماوند. اثر. 36 68)، 64-39.##فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی. (1393). امامزاده حمزه بن موسی علیه‌السلام بوانات. در پایگاه اینترنتی مزارات ایران و جهان اسلام به نشانی: http://shrines.blog.ir دسترسی به آن در 22 اردیبهشت 1394.##کیانمهر، قباد؛ انصاری، مجتبی؛ طاووسی، محمود و آیت‌اللهی، حبیب‌الله. (1384). تأثیر ایدئولوژی صفویان بر منبت‌کاری دوران حکومت شاه طهماسب. مجلۀ‌ علمی ـ پژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان. 2 (40)، 234-203.##کیانی، محمد یوسف. (1376). تزئینات وابسته به معماری ایران دوره‌ اسلامی. تهران: سازمان میراث فرهنگی.##گلریز، سید محمدعلی. (1368). مینودر یا باب الجنه قزوین. جلد اول: تاریخ و جغرافیای تاریخی قزوین، تهران: طه.##مصطفوی، سید محمدتقی. (1351). آثار تاریخی تهران؛ اماکن متبرکه. تهران: انجمن آثار ملی.##مولوی، عبدالحمید. (1354). آثار باستانی خراسان. جلد اول: آثار تاریخی جام. نیشابور و سبزوار، تهران: انجمن آثار ملی.##میشل،‌ جرج. (1388). معماری جهان اسلام. یعقوب آژند (مترجم)، چاپ دوم. تهران: مولی.##نفیسی، سعید. (1306). آثار تاریخی چهار پادشاه در لاهیجان. تعلیم و تربیت، 1 (29-28)، 283-266.##ورجاوند، پرویز. (1349). سرزمین قزوین. سابقه‌ تاریخی و آثار باستانی و بناهای تاریخی سرزمین قزوین. تهران: انجمن آثار ملی.##هنرفر، لطف‌الله. (1344). گنجینۀ‌ آثار تاریخی اصفهان. اصفهان: کتابخانه‌ ثقفی.##یار شاطر، احسان. (1390). شعر فارسی در دوره‌های تیموری و صفوی، در کتاب تاریخ ایران کمبریج. جلد 6. قسمت سوم. تیمور قادری (مترجم)، پیتر جکسون و لورنس لاکهارت (ویراستار)، تهران: مهتاب، 208-173.##یاوری، حسین. (1383). آشنایی با چوب و هنرهای مرتبط با آن. تهران: سوره‌ مهر.##Richert, A. (1985). Islam: Art and Culture, Stockholm: Museum of National Antiquities ##

تاب‌آوری کالبدی و عملکردی در بازار تاریخی تهران Corporal and Functional Durability of the Tehran historical bazaar 1 1 بازار تاریخی تهران که در دوره قاجاریه مرکز تجارت و قلب تپنده‌ شهر بوده، امروزه نیز همچنان با مقداری تغییر در کالبد و نوع فعالیت در اجزاء و پیکره آن، مرکز تجاری شاخص در تهران محسوب می‌شود. بازار تهران در کنار ارگ و مجموعه باغ ملی، یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های به یاد مانده از تهران تاریخی است. در بازار تاریخی تهران حالت‌های متعددی به لحاظ کیفیت‌های کالبدی و عملکردی وجود دارد که با مطالعه و طبقه‌بندی آنها می‌توان به شناخت مطلوب‌تری از این بازار دست یافت. هدف از انجام این تحقیق شناخت و طبقه‌بندی کیفیت‌های مختلف کالبدی و عملکردی در بازار تاریخی تهران بوده که با روش تفسیری تاریخی و در قالب تحلیل کیفی - کمی صورت پذیرفته است. در این مقاله ارزیابی اجزاء پیکره و فضاهای بازار تهران بر مبنای ماتریسی متشکل از سه معیار کالبدی و دو معیار عملکردی صورت پذیرفته است که عبارت‌اند از: "سنجش سلامت کالبدی"، "سنجش کیفیت‌های فرم و منظر تاریخی کالبد"، "سنجش میزان مداخلات کالبدی"، "سنجش پویایی عملکردی" و "سنجش تاب‌آوری عملکردی". در نهایت پس از ارزیابی بازار تاریخی تهران به لحاظ میزان تاب‌آوری در دو بعد کالبدی و عملکردی بر مبنای ماتریس یاد شده؛ 184 حالت شناسایی شد که از بین آنها 43 حالت دارای وزن بودند. از بین 43 حالت وزن‌دار، 9 حالت وزن بیشتری را به خود اختصاص می‌دادند که به عنوان کیفیت‌های غالب در تاب‌آوری کالبدی و عملکردی بازار تاریخی تهران شناسایی و در مقاله ارائه شده‌اند. نتایج حاصل از طبقه‌بندی بازار بر اساس کیفیات کالبدی و کیفیات عملکردی حاکی از این است که بازار به‌لحاظ کالبدی و عملکردی با حالت‌های مختلفی مواجه می‌باشد. در برخی از فضاها و پیکره‌ها با ضعف و یا تغییر در کالبد مواجه هستیم و در برخی از فضاها و پیکره‌ها با ضعف و یا تغییر در عملکرد و در برخی با هر دو حالت بصورت هم‌زمان مواجه می‌باشیم. 2 Historical Bazar of Tehran, which has been the commercial center and the heart of the city in Ghajar eras, still is the commercial center of Tehran despite some changes that have been made in its corpus and function. It is one of the most memorable treasuries of historic Tehran along with Arg and baghemelli Complex.There are various functional and corporal aspects of Tehran’s historic bazar that could be discovered if there are studied and classified. The goal of this study is to introduce the classifications of different corporal and functional qualities of Tehran’s historic bazar. This study has been done by descriptive historical method which is based on a quantitive qualitative study. In this paper the assessment of corporal and spatial parts of Tehran bazar is based on a Matrix formed of three corporal scales and two functional scales which are as follows: “assessment of corporal integrity”, “Qualitative measurement form and historical corpus”, “Evaluation of corporal interventions”, “Functional mobility assessment”, “Measurement functional durability”.Finally after the evaluation of historic bazar of Tehran in terms of durability in two dimensions of corporal and functional, which was based on the mentioned Matrix 184 states were found. 43 states of those possessed values, of which 9 possessed more values. In this study these values have been found and presented as dominant qualities in corporal and functional resilience of Tehran’s historic bazar. 135 151 2016/01/122016/02/162015/01/272015/10/262016/01/22016/02/192016/01/182016/10/12015/12/42015/05/10 1394/2/20 2017/01/282016/12/182017/02/42017/01/72017/01/182017/01/162016/12/62017/02/42016/11/132017/01/28 1395/11/9 علیرضا رازقی Alireza razeghi دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر، تهران Iran Razeghi@art.ac.ir نجلا درخشانی najla derakhshani دانشگاه هنر، تهران Iran najla.derakhshani@gmail.com Durability corpus Function Tehran historical bazaar تاب‌آوری کالبد عملکرد بازار تاریخی تهران ##امامی‌سیگارودی و همکاران. (1391). روش‌شناسی تحقیق کیفی: پدیدارشناسی. پرستاری و مامایی جامع‌نگر، سال بیست و دوم (68).##پاکزاد، جهانشاه. (1382). کیفیت فضا. آبادی، سال چهاردهم (37)##پریور، پرستو و همکاران. (1392). بسط راهبردهای پایداری اکولوژیک برای افزایش تاب‌آوری محیط‌زیست شهری (نمونه موردی: مناطق ۱ و ۳ شهرداری تهران). محیط‌شناسی، سال سی و نهم(1).##پروشانی، ایرج و همکاران. (1389). بازار در تمدن اسلامی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.##پورجعفر، محمدرضا. محمودی‌نژاد، هادی. (1388). طراحی شهری و سرمایه اجتماعی در فضاهای شهری. تهران: هله.##حبیبی، محسن و مقصودی، ملیحه. (1386)، مرمت شهری، دانشگاه تهران.##حناچی، پیروز. کوششگران، علی‌اکبر. (1390). حفاظت و توسعه در بافت‌های باارزش روستایی. تهران: بنیاد مسکن انقلاب اسلامی.##دادگر، نیکو. (1385). بررسی تاب‌آوری اجتماعی در بازسازی پس از سانحه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.##رجبی، آزیتا. (1385). ریخت‌شناسی بازار. تهران: آگاه.##رشیدی، شمس‌اله. (1390). اصول جامع تدوین طرح تحقیق. یاسوج: چویل.##رفیعیان، مجتبی و همکاران. (1390). تبیین مفهومی تاب‌آوری و شاخص سازی آن در مدیریت سوانح اجتماع‌محور (CBDM). برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دوره پانزدهم (4).##زنگی‌آبادی، علی و همکاران. (1391). برنامه‌ریزی راهبردی برای سازمان‌دهی بازارهای سنتی ایران (مطالعه موردی بازار سنتی تبریز). مطالعات شهر ایران اسلامی. (7).##سلطان‌زاده، حسین. (1383). بازارهای ایرانی. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.##شاه‌تیموری، یلدا. مظاهریان، حامد. (1391). رهنمودهای طراحی برای ساختارهای جدید در زمینه‌ تاریخی. هنرهای زیبا، دوره هفدهم (4).##شفقی، سیروس. (1385). بازار بزرگ اصفهان. اصفهان: مرکز اصفهان شناسی و خانه ملل.##طالبی، ژاله. (1383). روابط اجتماعی در فضاهای شهری. نامه علوم اجتماعی، دوره بیست و چهارم (24).##طالبیان، (1384). نقش مفهوم اصالت در حفاظت محوطه‌های میراث جهانی، تجاربی از دورانتاش برای حفاظت مبتنی بر اصالت. رساله دکتری، دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران.##فلامکی، محمدمنصور. (1371). شکل‌گیری معماری در تجارب ایران و غرب. تهران: فضا.##فیلدن، برنارد. (1386). راهنمای مدیریت برای محوطه‌های میراث جهانی. پیروز حناچی (مترجم)، تهران: دانشگاه تهران.##کلانتری، حسین. (1390). مرمت بافت‌های تاریخی شهرها. تهران: سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور.##قطریان، اصغر. (1383). جغرافیای شهری ایران. تهران: دانشگاه پیام‌نور.##غریب‌پور، افرا. (1386). عملکردگرایی و معمای عملکرد. هنرهای زیبا، (30).##Davis, I. & y. Izadkhah. (2006). “Building resilient urban communities”, Article from, OHI, 31. 1.Review, Vol. 4.##Folke, C. ( 2006) .”Resilience: The emergence of a perspective for social ecological systems analyses”, Global Environmental Change, 16. 3.##Godschalk, D.(2003). “Urban hazard mitigation: Creating resilient cities”, Natural Hazards##Holling, C.S. (2004). “From complex regions to complex worlds, Ecology and Society” ,9. 1. (http://www.ecologyandsociety.org/vol9/iss1/art11/).##Kathleen, M. & A. Martin, J. (2000), “Dynamic capabilities: what are they”, Department of management science and engineering, Stanford university, California: USA.##Kelin, R.J. & Nicholls, F. (2003). “Thomalla Resilience to Natural Hazards: how useful: is this concept” Environmental hazards. ##McEntrie. et al.(2002). “A comparison of disaster paradigms: The search for a holistic policy guide”, Public Administration Review, 62(3).##Bruneau, M. et al.(2003) “A Framework to quantitatively assess and enhance the seismic resilience of communities”, Earthquake spectra, Vol. 19.##Rose, A. (2004(. “Defining and Measuring Economic Resilience to Disaster”, Disaster Prevention and Management, Vol. 13.##Stovel , H. (2007). “Effective use of authenticity and integrity as world heritage qualiifying conditions” ,City & Time 2 (3), Published here under license by CECI.##URL 1:www.Thefreedictionary.com (access date: 2015/2/15) ##