هویت مکان‌های تاریخی در بستر تغییر؛ تحقیق در مبنای نظری مواجهه هویت مکان‌های تاریخی با تغییر Identity of Historic Places in the Context of Change 1 1 به نظر می‌رسد در تاریخ حفاظت معماری، تلقی نظریه‌پردازان حفاظت از هویت مکان‌های تاریخی به‌ویژه از منظر مواجهه با تغییر، یکی از مهمترین مبادی نظریه‌های حفاظتی بوده است. این در حالی است که جامعه امروز ایران، تلقی‌ای روشنی از این موضوع در دست ندارد. آنچه به طرح این سؤال می‌انجامد که تلقی فرهنگ ایرانی- اسلامی از هویت مکان‌های تاریخی از منظر مواجهه با تغییر چیست؟ در این راستا نوشتار حاضر، ابتدا با تکیه بر روشی تحلیلی- توصیفی، مروری بر رویکردهای مرتبط در نظریه‌های حفاظت خواهد داشت. رویکردهای موجود، دو رویکرد قائل به «هویت ثابت‌مدار» و «هویت فرایندی» را شامل می‌شود. سپس با استناد به بنیان‌های حکمی اسلامی و با تکیه بر استدلال منطقی و به روش قیاسی، به تبیین نظری مواجهه هویت مکان‌های تاریخی با تغییر پرداخته می‌شود. نتیجه آن‌که از این منظر، هویت مکان تاریخی، منوط به اندازه‌های آن و اساساً در صیرورت مدام است؛ از این‌رو نمی‌تواند از ثبات و بقا برخوردار باشد؛ در این راستا و بر اساس مبناهای نظری تحقیق، هویت مکان تاریخی، «متغیر ثابت‌مدار» دانسته می‌شود. ضمن آن‌که در پاسخی به چیستی امر ثابت، سه «نظام اندازه‌مندی» یا «نظم» مختلف شامل نظم‌های «مصداقی»، «فرهنگی» و «طبیعی» طرح می‌گردد. در این میان، نظم مصداقی مکان تاریخی، فارغ از نسبتی که با نظم‌های فرهنگی و طبیعی دارد، نمی‌تواند مبنایی ثابت و ناظر به صیرورت مکان تاریخی باشد. نظم‌های فرهنگی نیز فارغ از مراتب عالی‌تر از نظم (از جمله نظم‌های طبیعی)، نمی‌تواند از ثباتی برخوردار باشد. مگر آن که هویت مکان تاریخی، مظهریت بی‌مثالی برای کیفیت‌های وجودی و اندازه‌مندی‌های وجود داشته باشد که در این صورت، رشته استمرار هویت می‌تواند نظم‌های مصداقی باشد. هرچند که در نهایت، در دورانی همچون امروز که رجوع به نظم‌های طبیعی و حتی فرهنگی در تقدیر اندازه‌های مکان به کمترین میزان خود رسیده، غالب مکان‌های تاریخی لازم است در این زمره دانسته شود. 2 In the history of architectural conservation, conservators or conservation theorists’ viewpoint regarding the identity of historical places, particularly from the perspective of facing change, is one of the most significant bases of the conservation theories. However the Iranian society today, doesn’t have a clear view consistent with the cultural principles of the historical places identity as a subject of conservation. This is what causes to arise such questions as “what is the approach of Persian-Islamic culture toward the identity of historical places from the perspective of dealing with change and temporality? In the present study with the aim of understanding the historical places as a conservation subject, firstly an overview of related perceptions in conservation theories is represented. Existing approaches include three different approaches toward identity of the historical places with the titles of “Identity as a variable having a constant element”, “Identity as a process” and “Subjective identity”. What follows after a description and critique of these approaches, is an explanation of the Islamic wisdom approach as one of the most important thoughtful bases of the Iranian culture. Consequently, based on this approach, the identity of place is a variable having a constant subject. In this approach the constant subject involves some degrees of relative constant to absolute constant. Accordingly, the continuity of place identity in the process of change is rooted in some degrees of constant subject from traditions and patterns belonging to a specific region to higher degrees, divine constant traditions, substances and immutable archetypes of natural phenomena and their proportions and relationships. Thus, the relative degrees of constant subjects such as regional traditions and patterns, regardless of their relationship with higher levels of constant subject, can’t be considered as timelessness criteria for identity of historical places, unless it refers, in a non-repetitive manner, to higher degrees of constant subject as in the contemporary era that the manifestation of constant subject in the lives and creating of place-making humans has reached its lowest levels. 1 12 2014/04/19 1393/1/30 2015/11/16 1394/8/25 فرهنگ مظفر Farhang Mozafar دانشگاه علم و صنعت ایران Iran f.mozaffar@aui.ac.ir هادی ندیمی Hadi Nadimi دانشگاه شهید بهشتی Iran hadinadimi@gmail.com ابوذر صالحی Abouzar Salehi دانشگاه هنر اصفهان Iran absalehi.arch@gmail.com Identity Historical Places Change Architectural Conservation Islamic Wisdom هویت اندازه مکان‌ تاریخی تغییر حفاظت معماری نظم حکمت اسلامی. ##‌ابن عربی، شیخ اکبر محی‌الدین (1382). حقیقه الحقایق. ترجمه نجیب مایل هروی. تهران: مولی. ##ارسطو (1377). متافیزیک (مابعد الطبیعه). ترجمه شرف الدین شرف خراسانی شرف. تهران: حکمت.##الکساندر، کریستوفر(1381).‌ م‍ع‍م‍اری‌ و راز ج‍اودان‍گ‍ی‌ (راه‌ بی‌‌زمان‌ س‍اخ‍ت‍ن). ت‍رج‍مه‌ م‍هرداد ق‍ی‍وم‍ی‌ بیدهندی‌. ت‍ه‍ران‌: دان‍ش‍گ‍اه‌ ش‍ه‍ی‍د ب‍ه‍ش‍ت‍ی‌.##امامی‌جمعه،مهدی(1388). فلسفه هنر در عشق شناسی ملاصدرا. تهران: متن. ##براندی، سزاره، (1388). تئوری مرمت، ترجمه پیروز حناچی، تهران: موسسه انتشارات دانشگاه تهران.##برومر، وینسنت (1380). سنت، تغییر و حفظ هویت. ترجمه سید مصطفی شهرآئینی. نشریه هفت‌آسمان، شماره 12 (50-29).##بهشتی، سید محمد (1389). مهندسی ایرانی. مجله آیین، شماره 29و28 (15-5).##پورجعفر، محمدرضا (1388). مبانی بهسازی و نوسازی بافت قدیم شهرها. تهران: پیام.##جعفری، محمدتقی (1386). حرکت و تحول از دیدگاه قرآن. تهران: موسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری. ##حجت، عیسی (1384). هویت انسان‌ساز، انسان هویت پرداز (تأملی در رابطه هویت و معماری). نشریه هنرهای زیبا. شماره 24. دانشگاه تهران (62-55).##حجت، مهدی (1380). میراث فرهنگی در ایران، سیاست‌ها برای یک کشور اسلامی. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور. ##حسن‌زاده آملی، علامه (1383). شرح دفتر دل (جلد اول). شارح: داوود صمدی آملی. قم: نهضت. ##خراسانی-شرف، شرف‌الدین(2536). از سقراط تا ارسطو. تهران: تهران مصور.##خوانساری، محمد (1388). منطق صوری. تهران: آگاه.##داوری اردکانی، رضا (1386). در باره غرب. تهران: هرمس.##رحیم زاده، محمدرضا؛ نجفی، مهنام (1389). جایگاه درک ارزش‌های ماهوی اثر تاریخی در روند احیای آن. مقاله در مجموعه مقالات نخستین همایش ملی شناخت و معرفی مزیت‌ها و ظرفیت‌های احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی. تهران: سمیرا.##سروش، عبدالکریم. (1384). نهاد ناآرام جهان. تهران: مؤسسه فرهنگی صراط.##صالحی، ابوذر (1386). قدر مکان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد معماری. یزد: دانشگاه یزد.##طبسی، محسن؛ آیت اللهی، حبیب‌الله (1383). نگاهی به زندگی و آثار جان راسکین. فصلنامه هنر، شماره 62 . (144-122).##طبیبیان، سید حسام‌الدین (1391). آشنایی با مرمت ابنیه. تهران، انتشارات اول و آخر.##فلامکی، محمد منصور (1382). منشور آتن. تهران: فضا.##قیصری، داوودبن محمود (1387). مقدمه قیصری بر فصوص ابن عربی. ترجمه محمد خواجوی. تهران: مولی. ##کرباسی، عاطفه (1389). ثابت و متغیر در معماری. [رساله دکتری معماری]، به راهنمایی دکتر‌هادی ندیمی و مشاوره دکتر غلامرضا اعوانی. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.##گنون، رنه. (1361). سیطره کمیت و علائم آخر زمان. ترجمه علی محمد کاردان. تهران: دانشگاه صنعتی شریف.##ماینر، ورنن‌هاید (1387). تاریخ تاریخ هنر، سیری در تاریخ تکوین نظریه هنر. ترجمه مسعود قاسمیان. تهران: فرهنگستان هنر.##مطهری، مرتضی (1366). (الف) حرکت و زمان در فلسفه اسلامی. جلد اول. تهران: حکمت.##مطهری، مرتضی (1366). (ب) حرکت و زمان در فلسفه اسلامی. جلد دوم. تهران: حکمت.##مطهری، مرتضی (1368). مجموعه آثار (ج 9)، شرح مبسوط منظومه 1. تهران: صدرا.##مطهری، مرتضی (1381). (الف) آشنایی با علوم اسلامی، جلد اول: منطق- فلسفه. قم: صدرا.##مطهری، مرتضی (1381). (ب) مقالات فلسفی. تهران: صدرا.##ملاصدرا، صدرالمتألهین محمدابن ابراهیم (1384)- الف. ترجمه اسفار اربعه، سفر اول، جلد اول (خواجوی، محمد: مترجم). تهران: مولی.##ملاصدرا، صدرالمتألهین محمدابن ابراهیم (1384)- ب. ترجمه اسفار اربعه، سفر اول، جلد دوم (خواجوی، محمد: مترجم). تهران: مولی.##ملاصدرا، صدرالمتألهین محمدابن ابراهیم (1385). الشواهد الربوبیه. ترجمه و تفسیر: محمد جواد مصلح. تهران: سروش##ندیمی،‌هادی (1386)- الف. بحران هویت، درآمدی بر آسیب‌شناسی زبان و‌‌ اندیشه در هنر معاصر ایران، از مجموعه «کلک دوست، ده مقاله در هنر و معماری». اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان، (29-35).##ندیمی،‌هادی (1386)- ب. درسهایی از معماری سنتی ایران. مجموعه گفتارهای اوّلین و دومین هم‌اندیشی مباحث معماری. گردآوری وحید قاسمی، موزه حمّام علی‌قلی آقا، اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری، 97-108.##ندیمی،‌هادی(1386)- ج. حقیقت نقش. از مجموعه «کلک دوست، ده مقاله در هنر و معماری». اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان، 81-94##ندیمی،هادی(1393). نرد با نردبان اندیشه معمارانه. از مجموعه «رواق نظر، ده مقاله در معماری». تهران: متن. ##نصر،سیدحسین(1385)- الف. دین و نظم طبیعت. (انشاء الله رحمتی، مترجم). تهران: نی.##نصر،سیدحسین(1385)- ب. معرفت و معنویت. (انشاء الله رحمتی، مترجم). تهران: سهروردی.##نصر،سیدحسین(1359). نظر متفکران اسلامی در باره طبیعت. تهران: خوارزمی.##وحیدزاده،رضا؛ پدرام، بهنام؛ اولیاء، محمدرضا (1390). ارزیابی اصالت در فرایند حفاظت از آثار تاریخی ایران: ضرورت توجه به تداوم فرهنگ بومی آفرینش هنری. نشریه مرمت آثار و بافت‌های تاریخی فرهنگی. سال اول، شماره دوم. دانشگاه هنر اصفهان. (16-1).##ویناس، سالوادور میونز (1389). نگره نگاهداشت معاصر. ترجمه فرهنگ مظفر و دیگران، اصفهان: گلدسته.##یوکیلهتو، یوکا (1387). تاریخ حفاظت معماری. ترجمه محمدحسن طالبیان و خشایار بهاری. تهران: روزنه.##Alexander, C.(2004). The Nature of Order: an Essay on the Art of Building and the Nature of Universe (four books). New York: Oxford university press.##Jackson, M. L. (2004). The principles of preservation: The influence of Viollet, Ruskin and Morris on historic preservation. Ma Thesis, Ok: Southwestern Oklahoma State University.##Le duc, E. V. (1996). Restoration. Historical and philosophical Issues in the conservation of cultural heritage (P. 314-318). Edited by Nicholas s., Mansfield Kirby T., Alessandra M..USA: science press.##Meraz avila, F. (2008). Architecture and temporality in conservation philosophy: cesare Brandi. PhD thesis. UK: University of Nottingham.##Papageorgiou, A. (1971). Continuity and Change, Preservation in city planning. New York: Praeger Publications, Inc.##Rab, S. (1997). The "monument" in architecture and conservation theories of architectural significance and their influence on restoration, preservation and conservation. PhD. Thesis. USA: Georgia Institute of Technology.##Riegl, A. (1996). The modern cult of monuments: its character and its origin. Historical and philosophical issues in the conservation of cultural heritage (P. 69-83). Edited by Nicholas s., Mansfield Kirby T., Alessandra M.. USA: science press.##ICOMOS(2013). www.international.icomos.org/en/charters-and-texts (access date: 10/05/2013)## ##

بازآفرینی تصویری کاخ تخریب‌شده آیینه‌خانه؛ نمونه‌ای از کاخ‌های دوره‌ صفوی Visual Recreation of Ayeneh Khaneh (Mirror hall) Destroyed palace, As an Example of Safavid palaces. 1 1 دوران صفویه دورانی درخشان در تاریخ شهرسازی و معماری ایران است که کاخ‌های بناشده در این دوران از لحاظ معماری بسیار بااهمیت بوده و باقی‌مانده‌های آنها آثاری بسیار باارزش در متن شهرها هستند. حال اینکه، بعضاً کاخ‌های ویران‌شده نسبت به کاخ‌های باقی‌مانده، برتری‌های ویژه‌ای داشته‌اند. دریافت و تکمیل تصویری کالبدی و اجتماعی از شهر و بناهای تاریخی، با مراجعه به متون ادبی، تاریخی، عکس‌ها و تصاویر به‌جای‌مانده در دوره زمانی مشخصی از شهر امکان‌پذیر است. دوران قاجاریه زمان حاکمیت مسعودمیرزا ظل‌السلطان، در اصفهان بی‌توجهی به معماری ‌به اوج خود می‌رسد، تاحدی که به دستور وی آثار ارزشمند معماری ازجمله کاخ هفت‌دست، آیینه‌خانه و عمارت نمکدان، در باغ سعادت‌آباد با خاک یکسان شدند؛ که در این پژوهش بر بازآفرینی تصویری کاخ آیینه‌خانه تأکید شده‌است. در این مقاله نقشه‌های اولیه بنای صفوی که در دوره قاجار ترسیم شدند و همچنین پلان دوره قاجار همراه با تغییرات در این دوره، مجدداً در مقیاس واقعی ترسیم شده و با تحلیل و مقایسه مدارک، عکس‌ها و این نقشه‌‌ها ارکان و اجزاء ساختمان کاخ صفوی تکمیل و نقشه‌های نهایی به صورت پلان، نماهای شرقی، غربی و جنوبی، ترسیم شده و مراحل شکل‌گیری کاخ به صورت سه‌بعدی نمایش داده شده است. مقاله پیش‌رو از نوع تحقیق بنیادی- نظری است که اطلاعات و مواد اولیه تحلیل به روش کتابخانه‌ای گردآوری شدند و با رویکرد قیاسی و استدلال موردتجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نیز به روش تاریخی- توصیفی با استفاده از اسناد و مدارک معتبر و تحلیل محتوای متون تاریخی به شناخت و تحلیل کاخ آیینه‌خانه پرداخته می‌شود. با مقایسه و تحلیل بناهای مشابه دوران صفوی تصاویری تحلیلی از کاخ آیینه‌خانه، از سازه تا جزئیات معماری آن، با استفاده از نرم‌افزار‌های کامپیوتری ارائه شده‌است. درنهایت، نتایج به‌دست‌آمده می‌تواند ضمن کمک به تعیین محدوده و حفظ حریم ابنیه ازبین‌رفته‌، نشانه‌های مستندی را برای انجام تحقیقات باستان‌شناسی بعد فراهم آورد. همچنین به تکمیل تصویر شهر اصفهان در دوره‌ صفویه و امروز و نیز تقویت جاذبه‌های فرهنگی و گردشگری شهر کمک شایانی خواهد شد. 2 Safavid era is a glorious period in the history of Iranian urbanization and architecture in which the gardens and palaces constructed in the mentioned era have been architecturally very important and their remains such as Naqsh-e Jahan Square, Hashtbehesht garden and palace, Chehelsotoon palace, etc. have been valuable works in the city texture. However some ruined palaces in Isfahan are superior to the remained ones .And also it is possible to perceive and complete a fabric and social illustration of the city and its historical buildings through referring to the literal and historical texts, pictures and photos remained from the certain period of the city. During the governance of Mass’oud Mirza Zell-e Soltan, the governor of Isfahan in Qajar era, inattentiveness to the architecture had been reached to its culmination; to such an extent that the valuable works of architecture such as Haft Dast palace, Ayeneh Khaneh (Mirror hall) palace and Namakdan building in Saadatabad garden were ruined by his order. So the visual recreation of Ayeneh Khaneh has been focused in this research. The preliminary plans drawn in Qajar era from this Safavid building, and also the plans which involve the changes to the building in Qajar era, have been drawn secondly in the real scale. The elements and components of this Safavid palace have been completed through the analysis and comparison of the documents, images and the mentioned drawings. Final drawings as plans, East, West and South elevations were provided and the process of palace construction was presented in 3D display. This article is a theoretical and fundamental research that its basic data was collected from library sources and was analyzed by the means of deductive approach .In this research the Ayeneh Khaneh has been identified and analyzed by historical – descriptive method and using authentic documents and content analysis of the historical texts. And also some analytical illustrations of Ayeneh Khaneh, from its structure to the architectural details, have been represented by the means of computer softwares. Finally, the obtained results can provide documentary evidences to future archeological studies and also contribute to determine the buffer zone of ruined buildings. It also worthily contributes to completion of the city image in Safavid era and also contemporary period, as well as promotion of cultural and tourism attractions of the city. 13 28 2014/04/192015/03/2 1393/12/11 2015/11/162015/12/19 1394/9/28 امیراعلا عدیلی amirala adili دانشگاه آزاد خوراسگان Iran alaadili@yahoo.com عبدا... جبل عاملی ABDOLLAH JABAL AAMELI عضوهیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)، گروه معماری Iran arch_a;a@yahoo.com مهسا حیدری MAHSA HEIDARI عضو هیأت علمی موسسه آموزش عالی دانشپژوهان، استاد مدعو دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)، گروه معماری، اصفهان، ایران. Iran mahsa.h.84@gmail.com visual recreation Safavid palaces Ayeneh Khaneh palace Saadatabad garden Isfahan. بازآفرینی تصویری کاخ‌های صفوی کاخ آیینه‌خانه باغ ‌سعادت‌آباد اصفهان. ##اهری،زهرا(1380). مکتب اصفهان در شهرسازی(زبانشناسی عناصر و فضاهای شهری،واژگان و قواعد دستوری)، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه هنر.##جابری انصاری، حاج میرزا حسن خان (1378). تاریخ اصفهان، ترتیب، تصحیح و تعلیق: جمشید مظاهری، چاپ اول، اصفهان: انتشارات مشعل با همکاری شرکت بهی. ##حناچی، پیروز. نژادابراهیمی سردرود، احد (1385)، بازخوانی میدان صاحب آباد از روی تصاویر شاردن و مطراقچی بر اساس متون تاریخی، هنر های زیبا، شماره 25،(1)، 35-44 .##دالمانی،‌ هانری رنه (1335). از خراسان تا بختیاری، ترجمه‌ی فره‌وشی، چاپ اول، تهران: کتابفروشی ابن سینا و مؤسسه انتشارات امیرکبیر.##دیولافوا، مادام ژان (1887). ایران،کلده و شوش، ترجمه‌ی علیمحمد فره‌وشی، چاپ هفتم،تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##ذکاء، یحیی(1388). تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران، چاپ سوم، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.##رجایی، عبد المهدی (1386). اصفهان از انقلاب مشروطه تا جنگ جهانی اول، چاپ اول، اصفهان: انتشارات دانشگاه اصفهان.##سانسون، مارتین(1346). سفرنامه سانسون، ترجمه‌ی تقی تفضلی، چاپ اول، تهران: انتشارات ابن سینا.##سازمان میراث فرهنگی استان اصفهان(1385). آرشیو دفتر پژوهشهای فرهنگی احیا محور تاریخی شهر اصفهان.##سیف الدوله، سلطان محمد(1364). سفرنامهی سیفالدوله، چاپ اول، تهران : نشر نی.##عدیلی، امیر اعلا ( 1385). کاخ های فراموش شده. معماری و شهرسازی، شماره 85، (4)، 70-71.##عینی فر، علیرضا. کوچک خوشنویس، احمد میزرا(1381). بازآفرینی تصوری شهر از روی متون تاریخی، "نیشابور غازانخانی"، هنر های زیبا، شماره 11،(2)، 77-88 . ##فلاندن، اوژن(1840). سفر به ایران (تصویری از ایران دوره‌‌ قاجار)، ترجمه‌ی عباس آگاهی،چاپ اول، اصفهان:انتشارات نقش مانا.##قصری، حامد(1394). آیینه خانه فیلم شد، نسل فردا، شماره 4998، 20.##کُست، پاسکال (1867). بناهای دوره‌ی‌ اسلامی ایران، ترجمه‌ی آتوسا مهرتاش، چاپ اول، تهران: انتشارات مؤسسه‌ی تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری.##کمپفر، انگلبرت (1940). سفرنامه‌ی کمپفر به ایران، ترجمه‌ی کیکاووس جهانداری، چاپ دوم، تهران: انتشارات خوارزمی.##همایی، جلاالدین(1384). تاریخ اصفهان مجلد ابنیه و عمارات تاریخی، چاپ اول، تهران: مؤسسه نشر نما.##هولستر، ارنست (1353). اصفهان در یکصد و سیزده سال پیش، ترجمه‌ی محمد عاصمی، چاپ اول،تهران: انتشارات مرکز مردم شناسی ایران- وزارت فرهنگ و هنر.##مصطفوی، سید محمد تقی(1334). دورنمایی از مجاهدتهای گذشته، گزارش های باستان شناسی، جلد سوم ،تهران: انتشارات اداره کل باستانشناسی، 376.##معیری، دوستعلی (۱۳۶۱). رجال عصر ناصری، تهران: نشر تاریخ ایران. ##منصوری، سید امیر( 1382). بازشناسی ارگ علیشاه تبریز و کاربرد اصلی آن. هنر های زیبا، شماره 16،(4)، 57-68 .##نصیری، محمد ابراهیم بن زین العابدین (1373). دستور شهریاران، چاپ اول، تهران: مجموعه انتشارات ادبی و تاریخی.##وحید(1299). فهرست اسامی عمارات و باغات دولتی. ارمغان، شماره 9-10، 343-347.##هنرفر، لطف الله (1334). یادی از گذشته بعضی ابنیه با شکوه عهد صفویه در اصفهان، گزارش های باستان شناسی، جلد سوم، تهران: انتشارات اداره کل باستانشناسی، 193-222.##conan, M .(2007). Middle east garden traditions: unity and diversity qestions,methods,and resources in a multicultural perspective. Washington,D.C. :Dumbarton Oaks (Trustees for harvard university).## ##

آسیب‌شناسی میراث زبانی از طریق بازشناسی جایگاه و عملکرد آن در میراث فرهنگی Pathology of Linguistic Heritage through Reunderstanding of its Status and Function in the Cultural Heritage 1 1 پس از گذشت چند سده از عمر دانش مرمت، در دهه‌های اخیر توجه به بعد پنهان و ناملموس میراث فرهنگی جایگاه خاصی در این حوزه یافته؛ تا جایی که ادعا می‌شود میراث ملموس بدون مراجعه به میراث ناملموس نمی‌تواند وجود داشته باشد. در نتیجه حیات این دو وجه میراث به هم وابسته است. «سنتها و ابزار شفاهی شامل زبان» اولین نمود میراث ناملموس دانسته شده و با به رسمیت شناختن آن در حوزه میراث ناملموس، بعضی زبانها و قالب‌های زبانی مانند مهارت قصه‌گویی، نقالی، هنرهای نمایشی و آوازها در لیست آثار جهانی ناملموس ثبت گردیده است. لذا می‌توان گفت آسیب میراث زبانی بر پیکره کلی یک فرهنگ آسیب می‌رساند و به طریق اولی حیات یک فرهنگ به حیات میراث زبانی آن وابسته است. امروزه انواعی از میراث‌ زبانی در معرض خطر مانند لهجه‌ها،گویش‌ها و زبان‌ها مورد توجه قرار گرفته؛ لیکن آنچه غالباً جای خالی آن احساس می‌شود، انجام آسیب‌شناسی جامعی از تهدیدهای میراث زبانی است. لازمه آسیب‌شناسی علمی میراث زبانی، «احصاء نمودهای آن»، «تحلیل عملکرد» و «استخراج مؤلفه‌های تأثیر گذار» بر آن در حوزه میراث فرهنگی است. در این مقاله نمودهای مختلف میراث زبانی دسته‌بندی می‌شوند و دو عملکرد عمده میراث زبانی با عنوان «انتقال فرهنگ» و «برقراری ارتباطات انسانی در زمان و مکان» مورد بررسی قرار می‌گیرد. در ادامه با «شناسایی مؤلفه‌های تأثیرگذار در میراث زبانی»، آسیب‌های آن با روش تحلیلی-توصیفی استخراج می‌گردد. این بررسی نشان می‌دهد برای تداوم و حفظ حیات میراث زبانی بایستی منظومه کاملی از روش‌ها، روابط، سنتها و جهان بینی صیانت گردد. در انتها پیشنهاداتی جهت تداوم حیات میراث زبانی به عنوان یکی از ارکان حیاتی مؤثر در تداوم یک فرهنگ ارائه گشته است. 2 In international contexts, Intangible heritage is divided into five groups. First one is the oral traditions and expressions, including language. And also the important function of language is known as a vehicle for intangible heritage. Recognizing language in the field of intangible heritage, some languages and linguistic patterns such as the skill of storytelling, minstrelsy and songs are listed in the world intangible cultural heritage list, and on the other hand, many endangered linguistic heritages are under consideration to be preserved. Though there are sporadic references for damages to the language, the vacancy of a comprehensive pathology for the threats to linguistic heritage is felt. For scientific pathology of linguistic heritage, it is required to 1-compute its representations, 2- analyze its function, and 3-extract its influencing components in cultural heritage. In this paper, living languages, accents, dialects, proverbs, narratives, idioms and names are classified as different representations of linguistic heritage. Then, two general functions of linguistic heritage namely cultural transmission and human communication are discussed. According to this classification and analyses, the damages to linguistic heritage are extracted through descriptive- survey analysis, and finally, some suggestions are delivered for continuation of linguistic heritage as one of the important sections of intangible cultural heritage. 29 40 2014/04/192015/03/22015/06/14 1394/3/24 2015/11/162015/12/192016/01/24 1394/11/4 رضا ابویی Reza Abouei دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان: خ حکیم نظامی، چهارراه خاقانی Iran r.abouei@aui.ac.ir زهره یادگاری zohre YADEGARI دانشگاه کاشان Iran zo_yadegari@yahoo.com شهاب افاضت shahab Efazat دانشگاه یزد Iran shahabefazat@gmail.com linguistic heritage transmission communication pathology آسیب‌شناسی میراث زبانی انتقال معنا ارتباطات انسانی. ##افلاطون. (1364). دوره آثار افلاطون، ج3. تهران: این سینا. ##اولیاء، محمدرضا (1382). اصطلاح‌شناسی معماری سنتی، رساله دکتری معماری دانشگاه تهران. استاد راهنما: دکتر باقر آیت الله زاده شیرازی. ##اولاد، فروغ (1391). وندالیسم و اهمیت حفظ میراث فرهنگی. فرهنگ مردم. پاییز و زمستان 1391 - شماره 43 و 44، 105 – 114.##توکلی، حمید رضا (1383). مثنوی و اسلوب قصه در قصه. زبان و ادبیات فارسی. شماره 47و 48و 49. صص: 80-45. ##چراغچی، سوسن (1383). کنوانسیون صیانت از میراث فرهنگی ناملموس: یونسکو ۱۷ اکتبر ۲۰۰۳. ترجمه فارسی: سوسن چراغچی. مجله اثر. شماره 36و37، 258-245. ##شایگان، داریوش (1383). بتهای ذهنی و خاطره ازلی. تهران: امیرکبیر. ##شایگان، داریوش(1388). آسیا در برابر غرب. تهران: امیرکبیر.##محمودی بختیاری، بهروز (1389). مستندسازی و بررسی گویشهای ایرانی به عنوان میراث فرهنگی. مجله زبانشناسی و گویش‌های خراسان. شماره 2، 104-85. ##نسفی، عزیز الدین بن محمد (1386). کشف الحقایق، به اهتمام و تعلیق احمد مهدوی دامغانی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. ##یوکیلهتو، یوکا (1387). تاریخ حفاظت معماری. ترجمه: محمدحسن طالبیان و خشایار بهاری. تهران: روزنه.##Condominas, G. (2001) Introduction, In: Viet Nam's Cultural Diversity: Approaches to Preservation, UNESCO Publishing, Edited by Oscar Salemink##Ong’onda, Nancy A. Maina Matu P and Anyango Oloo P (2011).Syntactic Aspects in Text Messaging.World Journal of English Language. Vol. 1, No.1; April 2011 p.2-8##http://unesdoc.unesco.org/images/0013/001325/132540e.pdf (access date: 10/6/2015) ##http://www.international.icomos.org/quebec2008/(access date: 13/6/2015)##http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/endangered-languages(access date: 9/6/2015)##Czermak, K. Delanghe, P and Weng, W (2003) Preserving intangible cultural heritage in Indonesia1, A pilot project on oral tradition and language preservation, UNESCO Jakarta, Indonesia, Retrieved 9/6/2015, From http://www.01.sil.org/asia/ldc/parallel_papers/unesco_jakarta##http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?pg=00011 (access date: 10/6/2015)## ##بهشتی، سید محمد (1394). همایش بین‌المللی میراث زبانی به همت پژوهشکده زبان‌شناسی، کتیبه‌ها و متون. بازیابی شده در 18خرداد 1394، http://www.ibna.ir/fa/doc/report/218840/ ##Reyhner, J. (2007) Rationale and Needs for Stabilizing Indigenous Languages. In: G. Cantoni (Ed.) (2007), Stabilizing Indigenous Languages, Flagstaff: Center for Excellence in Education, Northern Arizona University Flagstaff Revised. Retrieved 9/6/2015 From http://www.afn.ca/uploads/files/education2/stabilizing_indigenous_languages,center_for_excellence_in_education,_2007.pdf##http://isna.ir/fa/news/92121308386 (access date: 10/6/2015)##http://www.unesco.org/culture/ich/doc/src/01857-EN.pdf(access date: 9/6/2015)## ##

ارزیابی اثر بهره‌وری انرژی ساختمان‌های خاک‌پناه در کاربری‌های مختلف نمونه‌موردی: اقلیم گرم و خشک شهر یزد Investigating the Effect of Energy Efficiency for the Earth-Sheltered Buildings in Different Uses (Case Study: Hot-arid Climate of Yazd) 1 1 روند رو به رشد طراحی و ساخت ساختمان‌ها، بدون توجه به کاهش منابع انرژی یکی از تهدیدات محیط‌زیست و زندگی بشر است. بنابراین ضروری است تا راهبردهای طراحی در ساختمان‌های جدید، با هدف کاهش انرژی مصرفی و آلودگی‌های زیست‌محیطی، جهت‌گیری شوند. ساختمان‌های خاک‌پناه ازجمله ایده‌هایی است که به‌صورت غیر‌فعال، کاهش مصرف انرژی ساختمان و تأمین آسایش حرارتی را تاحد زیادی تضمین می‌نماید. پناه‌بردن به دل زمین و استفاده از خاصیت حرارتی خاک، یکی از راهبردهایی است که در گذشته نیز مورداستفاده قرار می‌گرفته است. تحقیق حاضر، ساختمان خاک‌پناه را از نقطه‌نظر بهره‌وری انرژی با تأثیر متقابل کاربری‌های مختلف در شهر یزد بررسی می‌کند. برای تحقق این امر پس از مطالعه‌ نیازهای اولیه‌ انجام تحقیق خاص بر روی موضوع، از شبیه‌سازی حرارتی به کمک نرم‌افزار شبیه‌ساز حرارتی انرژی پلاس استفاده گردیده است. با‌توجه‌به نتایج، با افزایش عمق فرورفتن ساختمان در دل خاک، درصد صرفه‌جویی آن نسبت به ساختمان متداول روی سطح زمین افزایش می‌یابد. در این شرایط با افزایش عمق فرورفتن ساختمان، کاربری مسکونی بیشترین و کاربری آموزشی کمترین میزان همبستگی را با کاهش مصرف انرژی دارد. همچنین عمق بهینه برای هر کاربری مقداری متفاوت پیش‌بینی می‌شود. در شرایط عمق، بهینه کاربری مسکونی 69 درصد و کاربری مذهبی، اداری و آموزشی به‌ترتیب 61 ، 60 و 54 درصد در مصرف انرژی صرفه‌جویی خواهند داشت. 2 The growing process of building design and construction, regardless of reducing sources of energy, is one of the threats to the environment and human life. Therefore it is necessary that design strategies in new buildings be orientated to the aim of reducing energy consumption and environmental pollution. Earth sheltering is a passive idea that reduces building energy consumption and ensures its thermal comfort to a great deal. Taking shelter in the earth and advantage from its thermal properties is one of the tricks that even was used in some climates in the past. This study investigates the energy efficiency of Earth-sheltered building with regard to the interaction of different building uses in the city of Yazd. The thermal simulation software (EnergyPlus) was applied to accomplish this aim, following the study of the basic requirements of a specific research on this subject. Regarding the results, increasing in the depth of penetration in the soil, increases the percentage of savings compared to aboveground conventional buildings. In this condition, with increase in the depth of building position, residential use has the most and educational use has the lowest correlation with energy consumption. And also the optimum depth for each building use is assessed at a different rate. In this situation, residential use has 69% and religious, administrative and educational uses respectively have 61, 60 and 54 percent energy savings. 41 50 2014/04/192015/03/22015/06/142015/06/16 1394/3/26 2015/11/162015/12/192016/01/242015/10/17 1394/7/25 فاطمه اکرمی fatemeh akrami دانشگاه ایلام Iran nafisse.akrami@gmail.com نازنین نصراللهی nazanin nasrollahi دانشگاه ایلام Iran Earth sheltering energy saving thermal comfort moderate temperature thermal performance buildings use energy efficiency ساختمان خاک‌پناه آسایش حرارتی تعدیل دما نوع کاربری ساختمان بهره‌وری انرژی ##Al-Neama, B.H.A. (2011). Energy Performance of Earth Sheltered Spaces in Hot-Arid Regions, MSc. Thesis, Faculty of Engineering & IT, The British University in Dubai.##Anselm, A.J. (2008). Passive annual heat storage principles in earth sheltered housing, a supplementary energy saving system in residential housing. Energy and Buildings, Vol. 40, pp. 1214-1219.##Al-Mumin, A. (2001). Suitability of sunken courtyards in the desert climate of Kuwait. Energy and Buildings, Vol. 33, pp. 103- 111.##Al-Temeemi, A. Harris, D.J. (2001). The generation of subsurface temperature profiles for Kuwait. Energy and Buildings, Vol. 33, pp. 837-841.##Al-Temeemi, A. Harris, D.J. (2004). A guideline for assessing the suitability of earth sheltered mass-housing in hot-arid climates. Energy and Buildings, Vol. 36, pp. 251–260.##Barbaresi, A. Torreggiani, D. Benni, S. Tassinari, P. (2014). Underground cellar thermal simulation: Definition of a method for modelling performance assessment based on experimental calibration. Energy and Buildings, Vol. 76, pp. 363–372. ##Bonan, G. (2002). Ecological Climatology: Concepts and Applications. Cambridge: Cambridge Press.##Carmody, J. Sterling, R. (1993). Underground Space Design. newYork: van nostrand reinhold.##Carmody, J. Olivier, H.. Sterling, R. (1994). Life safety in Large underground Building: Principles and Examples. Tunneling and Underground Space Technology, Vol. 9, pp 19–29.##El-Hamid, A. Khair-El-Din, M. (1991). Earth Sheltered Housing: An Approach to Energy Conservation in Hot Arid Areas, Architecture and Planning, Vol. 3, pp. 3-18.##Golany, G. (1983). Earth-Sheltered Habitat; History, Architecture & Urban Design. New York: Van Nostrand Reinhold.##Jacovides, C.P. Mihalakakou, G. Santamouris, M. Lewis, J.O. (1996). On the ground temperature profile for passive cooling applications in buildings", Solar Energy, Vol. 57, pp. 167–175.##Judkoff, R. Neymark, J. (2009). International Energy Agency Building Energy Simulation Test and Diagnostic Method, national laboratory of U.S. department of energy, Colorado.##Kumara, R. Sachdevab, S. Kaushik, S.C. (2007). Dynamic earth-contact building: Asustainable low-energy technology. Building and Environment, Vol. 42, pp. 2450–2460.##Labs, K. (1979). Underground building climate, Solar Age. Vol. 4, 44-50.##van Dronkelaar, C. (2013). Underground buildings - Potential in terms of energy reduction, MSc. Thesis, Department of the Built Environment, Eindhoven University of Technology.##van Dronkelaar, C. Cóstola, D.. Mangkuto, R.A Hensen, J.L.M. (2014). Heating and cooling energy demand in underground buildings: Potential for saving in various climates and functions, Energy and Buildings, Vol. 4, pp. 44-50.## ##

مطالعه تطبیقی تحلیلی مجموعه باباعبدالله نایین به استناد نویافته‌های مرمتی The Comparative- Analytical Study of Baba- Abdullah Complex in Nain, Based on New Restoration Findings 1 1 مجموعه بناهای آرامگاهی گروه ویژه‌ای را در معماری دوره اسلامی ایران تشکیل می‌دهند. بنیان اولیه شکل‌گیری این مجموعه‌ها تدفین یک فرد شاخص مذهبی یا سیاسی بوده و معمولاً به‌تدریج و درطول زمان‌های بعدی، بناهای جانبی دیگری مانند مسجد، مدرسه، خانقاه، و غیره به آنها افزوده می‌شده است. در دوره ایلخانی که یکی از دوره‌های درخشان و تأثیرگذار در تاریخ معماری اسلامی ایران است؛ روند ساخت مجموعه‌های آرامگاهی بیش از پیش دنبال شد. مجموعه باباعبدالله یکی از بناهای ایلخانی شهر نایین است که طی مداخلات و مرمت‌های سالیان اخیر، ابعاد تازه‌ای از این بنا آشکار و اطلاعات تازه‌ای از گونه و کارکرد آن و نیز مراحل توسعه تاریخی‌اش نمایان شد. در پژوهش حاضر که به روشی توصیفی ـ تحلیلی و به اعتبار بررسی‌های میدانی و کتابخانه‌ای به انجام رسیده، خصوصیات سبکی و نیز مراتب توسعه و تحولات معماری مجموعه باباعبدالله موردبحث و بررسی قرار گرفته است. از نتایج پژوهش آن است که بنیان اولیه مجموعه، به‌صورت مقبره منفرد و گنبددار ایلخانی بوده که بعداً مسجد درکنار آن احداث شده است؛ لذا مجموعه باباعبدالله جزء بناهای آرامگاهی توسعه‌یافته‌ای است که روند تدریجی مداخله در آن، از دوره ایلخانی تا به امروز تداوم داشته است. 2 The mausoleum complexes constitute a specific part of Iranian architecture in Islamic period. Burial of a great religious or political man was the fundamental base of formation of such complexes and the other supplementary buildings such as mosque, school, Monastery, etc. were added gradually to them in the next periods. In Ilkhani period which has been one of the significant periods of the Islamic architecture of Iran, the process of building tomb complexes developed more than ever. Baba Abdullah complex is one of the Ilkhani buildings in the town of Nain that new dimensions and information about the variety and function and its developing periods have been discovered through recent interventions and restorations. In this article which is based on descriptive- analytical method and library sources and field studies, the stylistic characteristics and development processes and architectural changes of the Baba Abdullah complex have been investigated and discussed. One of the results of the study is to determine the elementary base of the complex which is a single and domed tomb that the mosque was built next to it in the next periods. So the Baba Abdullah tomb is one of the developed tomb buildings that the gradual process of intervention in it has continued from Ilkhani period till now. 51 64 2014/04/192015/03/22015/06/142015/06/162014/11/30 1393/9/9 2015/11/162015/12/192016/01/242015/10/172016/04/23 1395/2/4 مهدی سلطانی محمدی mehdi soltani دانشگاه تهران Iran mamati.soltani225@gmail.com محمد باقر کبیر صابر mohamad bagher kabir saber دانشگاه تهران Iran Ilkhani domed tomb tomb complex Baba Abdullah tomb of Nain architectural changes مقبره گنبددار ایلخانی مجموعه آرامگاهی مسجد باباعبدالله نایین تحولات معماری مطالعه تطبیقی ##اتینگهاوزن، ریچارد. گرابار، الگ(1387). هنر و معماری اسلامی. ترجمۀ یعقوب آژند، تهران: سمت.##افشار، ایرج(1354).یادگارهای یزد. ج دوم،تهران:انجن آثار ملی.##بلر، شیلا اس. بلوم جاناتان ام(1382).هنر و معماری اسلامی در ایران و آسیای مرکزی دورۀ ایلخانیان و تیموریان. جلد اول، ترجمۀ محمد موسی هاشمی گلپایگانی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات فرهنگ و ارشاد اسلامی.##بلاغی، سید عبدالحجت(1369هق). تاریخ نایین. تهران: چاپخانه مظاهری.##پیرنیا،محمد کریم(1384)آشنایی با معماری اسلامی ایران.تهران: سروش دانش.##دایره المعارف بناهای تاریخی در دورۀ اسلامی(بناهای آرامگاهی)(1376). ویرایش محمد مهدی عقابی،تهران:حوزۀ هنری و سوره.##ترابی،سامان(1386).بررسی علمی وهنری دیوارنگاره‌های موجود در بنای تاریخی گنبد آزادان،مرمت و پژوهش:دو فصلنامه تخصصی مرمت اشیای فرهنگی وبناهای تاریخی،شماره(3)،104-93.##حاجی قاسمی،کامبیز(1386). چشم انداز معماری دوره صفوی در ایران،صفه، شمارۀ (44)112-88.##حاجی قاسمی،کامبیز(1383).گنجنامه فرهنگ آثار معماری اسلامی ایران،دفتر ششم:مساجد،تهران:دانشگاه شهید بهشتی و روزنه.##خادم زاده، محمد حسن(1387). معماری دوره آل مظفر یزد(ایلخانی وتیموری)با نگاهی به بناهای عصر اتابکان، با همکاری مجید علومی والهه الوندیان، تهران: هم پا.##کریمی، خاطره(بی تا).گزارش مرمتی تعمیرات بناهای تاریخی نایین از سال 1354 تا 1384.مرکز اسناد ادارۀ میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان.##سجادی، سید جعفر(1370). فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی. تهران: طهوری.##شراتو، امبرتو،ارنست گروبه(1376). هنر ایلخانی وتیموری.ترجمۀ یعقوب آژند. تهران: مولی.##هنرفر، لطف‌الله(1350). گنجینه آثار تاریخی اصفهان.چاپ دوم، تهران: چاپخانه زیبا.##هیلن براند،رابرت(1377).معماری اسلامی(فرم،عملکرد ومعنی).ترجمه ایرج اعتصام،تهران:شرکت پردازش وبرنامه ریزی شهری.##هیل،درک و الک گرابار(1375).معماری وتزیینات اسلامی،ترجمۀ مهرداد وحدتی دانشمند،تهران:علمی و فرهنگی.## ویلبر، دونالد(1365). معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانان. ترجمه عبدالله فریار.چ دوم ، تهران: علمی و فرهنگی. ##

شناسایی معیارهای ذهنیت اصیل در معماری جدید بافت‌های باارزش تاریخی در جهت ارتقای هویت کالبدی بافت تاریخی (نمونه‌موردی بافت تاریخی عودلاجان محله امامزاده یحیی) Identifying the Authentic Cerebration Criteria in the Modern Architecture of Valuable Historical Urban Textures in Order to Improve the Physical Identity of Historic Urban Textures (Case Study: Historic Urban Texture of Imamzade Yahya in Oodlajan) 1 1 بافت‌های تاریخی یادآور دوره‌ای است؛ که شهرها براساس نیازها، اهداف و سلایق ساکنان آنها برپا شده‌اند. به‌عبارتی، دنیای ذهنی سازندگان و ساکنان با یکدیگر قرابت داشت. اما مداخلات امروز بدون توجه به یادها و تعلقات شهروندان و نیازهای ذهنی آنها با توسعه‌های سریع در بافت‌های تاریخی به خاطره‌زدایی و نابودی هویت شهرها منتج گردیده است. ازاین‌رو، معماری به‌عنوان بخش مهمی از کالبد شهری، گسیختگی را نه‌تنها در بافت شهری، بلکه با ذهنیت اصیل ساکنان بافت تجربه می‌کند. این نوشتار علاوه‌بر روشن‌ساختن اهمیت ذهنیت اصیل در رویکرد طراحی معماری جدید در بافت‌های تاریخی، در تحلیل‌های صورت‌گرفته، به این پرسش پاسخ داده است؛ که با‌توجه‌به رویکردهای مختلف معماری از تضاد تا تشابه در بناهای میان‌افزا، چگونه می‌توان با استخراج کیفیت‌های بافت از ذهنیت‌های اصیل، رویکرد معماری را در فضاهای میان‌افزا تبیین کرد؟ روش تحقیق پژوهش کیفی، با رویکرد موردپژوهی است. گردآوری داده‌ها از طریق بررسی کتابخانه‌ای و منابع دیجیتال به روند رویکرد معماری در بافت‌های تاریخی و نیز نحوه هویت‌بخشی بافت‌های تاریخی می‌پردازد. سپس از طریق مصاحبه با اهالی قدیمی محله امامزاده یحیی به‌عنوان یکی از سه محله عودلاجان، خاطرات مشترک شناسایی گردیده است. نتیجه آن به‌صورت پرسش‌نامه بین اهالی امامزاده یحیی توزیع گردید؛ تحلیل نتایج از طریق نرم‌افزار Spss و در تست Tukey، نشان‌دهنده تفاوت معنادار پاسخ گروه اهالی با قدمت سکونت بالای 40 سال با سایر گروه‌ها بود. لذا این گروه، مرجعی جهت رجوع رویکرد طراحی معماری شناسایی شدند. سپس نتیجه این گروه جهت تبیین رویکرد طراحی معماری‌های جدید در بافت بررسی شد. براساس نتایج این گروه معماری در بافت‌های تاریخی وابسته به کاربری، مجاورت با دانه‌های باارزش، رویدادهای ناملموس مشترک و... است؛ که همگی از ذهنیت‌های اصیل بافت، قابل‌استخراج است. همچنین، لازم است در طراحی معماری در بافت‌های تاریخی درراستای ارتقای هویت کالبدی مورداستناد قرار گیرد. 2 Historical urban textures remind the period of time that cities were constructed based on the requirements, purposes and tastes of residents. On the other word, the viewpoint of builders and residents were close together. But nowadays, without attention to the memories and fixation of citizens, rapid growth in historical urban textures leads to destruction of memories and perishing the identity of cities. Therefore architecture as an important sector of urban fabric, is experiencing rupture not only in the urban texture but also in the residents’ authentic cerebration. In addition to illuminating the importance of the authentic cerebration for the approach of new architectural design in historical urban textures, this paper aims to answer this question: How can we explain the architectural approach in infill developments through extracting living qualities from the authentic cerebration, with regard to the diverse architectural approaches ranging from opposition to similarity. The research method is qualitative with case study approach. Data collecting is firstly based on library and digital resources. The information regarding architectural approach in historical urban textures and the ways of identity formation for the considered urban textures were firstly studied. Then the joint memories were identified through interviewing with the elder residents in the district of Imamzade Yahya- one of the three districts in Oodlajan. After distributing questionnaires among the residents, the data analysis was carried out by the means of SPSS software. The results indicate a meaningful relationship between the authentic and modern cerebration approach to the new architecture (infill developments). Besides, considering the variety of the studied places, there are some results concerning the authentic cerebration in historical urban textures that are related to land uses, proximity to the valuable urban grains, joint intangible events, etc. which are the cases in this point and all are capable of being extracted from the authentic cerebration of the urban textures. So in order to improve physical identity, the results should be employed in architectural design of historical urban textures. 65 76 2014/04/192015/03/22015/06/142015/06/162014/11/302015/02/3 1393/11/14 2015/11/162015/12/192016/01/242015/10/172016/04/232015/06/14 1394/3/24 الهام پرویزی تربیت مدرس Iran parvizi.e@gmail.com محمدرضا بمانیان تربیت مدرس Iran محمدجواد مهدوی نژاد تربیت مدرس Iran physical identity modern architecture in historical urban texture authentic cerebration ذهنیت اصیل هویت کالبدی بافت تاریخی طراحی معماری عودلاجان محله امام زاده یحیی ##برولین، برنت سی(1383)؛ معماری زمینه گرا؛ترجمه:راضیه رضا زاده؛تهران:نشر خاک.## فکوهی ؛ناصر،" انسان شناسی شهری" نشرنی، تهران.##پاکزاد،جهانشاه(1391)؛ مقالاتی در باب مفاهیم معماری و طراحی شهری تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.##بهزادفر، مصطفی.(1386). هویت شهر(نگاهی به هویت شهر تهران)._ تهران: سازمان فرهتگی هنری شهرداری تهران. موسسه نشر شهر.##پاکزاد؛ جهانشاه(1375) هویت و این همانی با فضا مجله صفه دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی تهران؛شماره 2-21.##دهخدا، علی اکبر(1345)لغت نامه دهخدا"تهران:چایخانه دانشگاه تهران.##دانشپور؛سید عبدالهادی (1379)،بازشناسی مفهوم هویت درفضای عمومی شهری ،پایان نامه دوره دکتری.##فکوهی، ناصر. (1383). انسان شناسی شهری ._ تهران: نشر نی.##حبیبی، سید محسن؛ مقصودی، ملیحه(1384) مرمت شهری؛تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##بمانیان، محمدرضا؛ غلامی رستم ، نسیم؛ رحمت پناه، جنت (1389)؛ عناصر هویت ساز در معماری سنتی خانه های ایرانی . دوفصلنامه مطالعات هنر اسلامی شماره 13 زمستان 1389: 55-68.##فدایی نژاد، سمیه-کرم پور، کتایون "بررسی سیر تحولات بافت و تاثیر آن بر خاطره زدایی از بافتهای کهن(نمونه موردی محله عودلاجان تهران) باغ نظر شماره ششم.##گلکار، کورش(1378)؛کندوکاوی در تعاریف طراحی شهری، مرکز مطالعات و تحقیقات معماری شهرسازی ایران، تهران.##گروتر، یورگ کورت.(1386). زیبا شناسی در معماری، ترجمه جهانشاه پاکزاد و عبدالرضا همایون ._ تهران: دانشگاه تهران.##مهدوی نژاد، محمدجواد؛ بمانیان؛ محمدرضا ؛خاکسار، ندا(1389) هویت معماری؛ تبیین معنای هویت در دوره های پیشا مدرن مدرن و فرامدرن؛ نشریه هویت شهر سال پنجم شماره 7 پاییز و زمستان89: 113-122.##مسعود، محمد؛ بیگ زاده شهرکی، حمیدرضا( 1392)؛ بناهای میان افزا در بافت های تاریخی؛ تهران، آذرخش.##Mansell,Jugger(1998), New Building in Historic setting , Edited by Warren ,Jan & Others, York:Architectural pess##Rossi, Aldo (1982), The Architecture of the city, Cambridge, the MIT press, Massachusetts ##

تبیین و ارزیابی مؤلفه‌های مؤثر بر کیفیت فضای دانشکده‌های معماری از دیدگاه دانشجویان مطالعه‌ای در دانشکده‌های معماری دانشگاه‌های تبریز، هنر اسلامی و آزاد تبریز Explanation and Assessment of the Components Affecting the Quality of the Architecture Schools from Students’ Perspective (A study in the Faculty of Architecture at the Universities Of Tabriz, Tabriz Islamic Art, and Islamic Azad University) 1 1 متأسفانه با گسترش کمّی دانشکده‌های معماری، بعد کیفی فضاهای آموزشی این حوزه دچار بی‌توجهی شده است. بخش قابل‌توجهی از وضعیت نامطلوب معماری معاصر ایران به فضای آموزش معماری مربوط می‌شود. بنابراین سؤالات اساسی این است که فضاهای آموزش معماریِ مقبول و مطلوب از نظر دانشجویان چه ساختار و ویژگی‌هایی دارد؟ آیا فضاهای آموزش معماری کنونی واجد این مقبولیت‌ها و مطلوبیت‌ها هستند؟ بنابراین هدف تحقیق، شناسایی متغیرهای مؤثر بر کیفیت فضای دانشکده‌های معماری است تا به این طریق بتوان صورت‌بندی از منظر مخاطبان این فضاها که دانشجویان معماری هستند؛ ارائه داد. تحقیق حاضر به لحاظ ماهیت، توصیفی- تجربی و به لحاظ هدف، کاربردی به‌شمار می‌رود؛ که برای گردآوری اطلاعات لازم از تکنیک پیمایش در نمونه‌های موردی استفاده شده است. در مدل‌سازی معادلات ساختاری بین متغیرهای پنهان تحقیق، عوامل کالبدی، عملکردی و ادراکی- معنایی به‌عنوان مؤلفه‌های کیفی فضای آموزشی؛ و متغیرهای رضایت و مقبول دانستن دانشکده معماری براساس معیارها و استانداردها به‌عنوان عوامل مؤثر در ترجیحات و ارزیابی دانشجویان که بخش ساختاری مدل را تبیین می‌کنند، موردبررسی قرار گرفتند. نتایج یافته‌ها نشان داد که از نظر دانشجویان، نکات ضعف دانشکده‌ها در زمینه معیار عملکردی مربوط به متغیر تناسب بین فرم و عملکرد دانشکده، در زمینه معیار کالبدی شامل متغیر واجد ارزش‌های معمارانه و درمورد معیار ادراکی- معنایی، متغیر طراحی داخلی دانشکده مطرح گردیده است. از طرفی، نتایج تحلیل رگرسیون چند متغیره در مدل‌ها نشان می‌دهد که از میان تأثیرات سه متغیر عملکردی، کالبدی و ادراکی- معنایی بر ارزیابی کلی دانشجویان، متغیر عملکردی بیشترین اثرگذاری را دارد. بنابراین، لزوم توجه به ویژگی تناسب فرمی و عملکردی در طراحی دانشکده‌های معماری از اولویت برخوردار است. 2 Development of the architecture profession in recent years has led to the quantitative development of architecture schools. While much attention has been given to quantitative aspects of such educational spaces, their quality has been neglected. This paper concentrates on two key questions: (1) what are the desirable and acceptable characteristics of educational spaces from the architecture students’ point of view? And (2) does the architecture of existing educational spaces have satisfactory acceptability and desirability? This study aims to identify factors affecting the quality of the architecture schools from their students’ perspective. This study is an empirical, descriptive, and applied research in which we conducted a survey to collect data on the case studies. In structural equation modeling between the latent variables of the study, two types of factors have been studied: the physical, functional, and perceptual-semantic factors are considered as the qualitative components of the educational spaces and on the other hand, standard satisfaction and acceptability factors of the architecture schools which influencing the preferences of the students, explain the structure of the models. The results of our findings indicate that the weakness of the architecture schools in terms of functional component is related to the proportions between form and function of the school, as for the physical component it is related to architectural values, and in case of perceptual-semantic factors the interior design of the school is identified. Moreover, the result of multivariate regression analysis reveals that among the effects of the physical, functional, and perceptual-semantic factors, the functional factor is most effective. Therefore, paying attention to the characteristics of the proportion between form and function in the design of architecture schools is a priority. 77 88 2014/04/192015/03/22015/06/142015/06/162014/11/302015/02/32015/01/30 1393/11/10 2015/11/162015/12/192016/01/242015/10/172016/04/232015/06/142015/11/28 1394/9/7 لیلا رحیمی Leila Rahimi دانشگاه تبریز Iran architect_rahimi@yahoo.com بهنام قاسم زاده Behnam Ghasemzadeh دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران Iran behnam.ghasemzadeh@yahoo.com architecture school qualitative component acceptability satisfaction دانشکده معماری مؤلفه‌های کیفی مقبولیت رضایت‌مندی. ##اسلامی، سید غلامرضا، معماریان، غلامحسین و علیمحمدی، پریسا(1391). نقش تجربه با واسطه و تجربه محیطی در آموزش معماری معاصر ایران؛ بررسی موردی دانشجویان دانشگاه تهران و دانشگاه آزاد اسلامی تهران در سال های 85-86 . فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره چهاردهم، پاییز، (3)، 119-133.##اسلامی، سید غلامرضا و نقدبیشی، رضا (1391). مدلسازی راهبردی ساختاری دانشکده‌ی معماری پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران با اقتباس از تجربیات گذشته. نشریه معماری و شهرسازی آرمانشهر، پاییز و زمستان، (9)، 1-17.##برادبنت، جفری (1389). با برادبنت درباره معماری. به کوشش حمید ندیمی، ترجمه ی نیلوفر رضوی، هدیه نوربخش و کیوان جورابچی، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.##حیدری، علی اکبر؛ یزدانفر، سید عباس و بهدادفر، نازگل(1392). ارائه مدلی برای تبیین پارامترهای تاثیرگذار در معنای مکان در محیط های آموزشی: نمونه موردی مقایسه معنای مکان در دانشکده معماری و غیرمعماری، نشریه علمی-پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، شماره 5، بهار و تابستان، 62-49 .##شرقی، علی (1390). تاثیر کیفیت منظر پردیس دانشگاهی بر کاربرد آموزشی آن؛ تحلیل کارکردی نظریه‌ی بازسازی تمرکز ذهنی و مطالعه دانشجویان در فضای باز. نشریه علمی پژوهشی باغ نظر، سال هشتم، پاییز، (18)،51-62.##ضرغامی، اسماعیل و عظمتی، سعید (1392). بررسی مطلوبیت فضاهای باز محیط های دانشگاهی از نظر دانشجویان. نشریه فناوری آموزش، سال هفتم، (4)، 287- 295.##علی الحسابی، مهران و نوروزیان ملکی، سعید (1388). تجربه آموزش طراحی در مدارس معماری. نشریه فناوری آموزش. سال سوم، جلد3، تابستان، (4)، 323- 336.##علی الحسابی، مهران و نوروزیان ملکی، سعید (1387). مدارس معماری، مکان آموزش یا محل تعلیم؟ نگاهی به تجربه ی آموزشی طراحی معماری. سومین همایش آموزش معماری. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##عزیزی، شادی (1389). ضرورت نظام منعطف آموزش معماری در راستای پاسخگویی به چالش های جهانی و بومی پایداری. نشریه هویت شهر. سال پنجم، پاییز و زمستان، (7)، 43-52 .##قدمی، مجید (1392). آموزش طراحی محور و نقش آن در موفقیت های علمی هنرجویان معماری. نشریه فناوری آموزش. دوره 3، تابستان، (4)، 67- 78 .##قدوسی فر، سیدهادی؛ اعتصام، ایرج؛ حبیب، فرح و پناهی برجای، هاجر (1391). آموزش سنتی معماری در ایران و ارزیابی آن از دیدگاه یادگیری مبتنی بر مغز. دوفصلنامه مطالعات معماری ایران، بهار و تابستان، (1)، 39- 58.##کامل نیا، حامد (1388). دستور زبان طراحی محیطهای یادگیری: مفاهیم و تجربه‌ها در طراحی مراکز پیش‌دبستانی، مدارس، دانشگاهها. تهران: انتشارات سبحان نور.##کاپلن، استفان؛ کاپلن، راشل و رایان، رابرت (1998). طراحی و مدیریت منظر پیرامون. ترجمه: علی شرقی(1390)، تهران: دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی.##گروت، لیندا و وانک، دیوید (1384). روش‌های تحقیق در معماری. ترجمه دکتر علیرضا عینی فر. تهران: موسسه‌ی انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.##مظفر، فرهنگ؛ خاک‌زند، مهدی؛ چنگیز، فهیمه و فرشادفر، لیلا (1388). معماری گروهی: حلقه مفقوده در آموزش طراحی معماری. فصلنامه فناوری آموزش. سال سوم، جلد3 ، تابستان، (4)، 337-349 .##مرتضوی، شهرناز (1376). فضاهای آموزشی از دیدگاه روانشناسی محیط. تهران: سازمان نوسازی مدارس کشور.##نازی دیزجی، سجاد، کشتکار قلاتی، احمدرضا و پرویزی، رضا (1389). استفاده از روایی گویی در آموزش معماری. نشریه فناوری آموزش، سال پنجم، جلد5، زمستان، (2)، 123-134.##ناری قمی، مسعود (1390). دیدگاه هنجاری هنرجویان رشته نقشه کشی معماری در مورد معماری و جایگاه آن: نمونه موردی شهر قم. نشریه هنرهای زیبا. تابستان، (46)، 63-74. ##یزدانفر، سیدعباس (1383). مروری بر طرحواره ذهنی دانشجویان و رشد آن در فرآیند آموزش طراحی. نشریه صفه. (38)، 170-145.##Afacan, Y. (2011(. Teaching universal design: an empirical research in interior architecture, Procedia Socal and Behavioral Sciences )15(, pp.3185–3192.##Gislason, N. (2007). Placing education: The school as architectural space. Paideusis, 16(3) , 5-14.##Garip, B., & Garip, E. (2012). Addressing Environmental Design in Interior Architecture Education: Reflections on the Interior Design Studio. Procedia - Social And Behavioral Sciences, 51, 972-979. doi:10.1016/j.sbspro.2012.08.272.##Habraken, J. )2003). Questions the will not go away: Some remarks on long term trends in architecture and their impact on architectural education, Keynote Speech: Proceedings of the Annual Conference of the European Association of Architectural Education-EAAE, Hania, pp. 32-42.##Kurt, S. )2009(. An analytic study on the traditional studio environments and the use of the constructivist studio in the architectural design education. World Conference on Educational Sciences 2009. Published in: Procedia - Social and Behavioral Sciences, pp.401–408.##Musa, A., Abdullah, N., Che-Ani, A., Tawil, N., & Tahir, M. (2012). Temperature Analysis for Indoor Environmental Quality (IEQ) of UKM Architecture Studio. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 60, 575-581. doi:10.1016/j.sbspro.2012.09.425.##Nazidizaji, S., Tomé, A., & Regateiro, F. (2014). Search for design intelligence: A field study on the role of emotional intelligence in architectural design studios. Frontiers of Architectural Research, 3(4), 413-423. doi:10.1016/j.foar.2014.08.005.##Oh, Y., Ishizaki, S., Gross, M., & Yi-Luen Do, E. (2013). A theoretical framework of design critiquing in architecture studios. Design Studies, 34(3), 302-325. doi:10.1016/j.destud.2012.08.004.##Sulaiman, W., & Azlan, M. (2011). Learning Outside The Classroom: Effects on Student Concentration and Interest. Procedia - Social And Behavioral Sciences, 18, 12-17. doi:10.1016/j.sbspro.2011.05.003.##29.Utaberta, N., Hassanpour, B., Ani, A., & Surat, M. (2011). Reconstructing the Idea of Critique Session in Architecture Studio. Procedia - Social And Behavioral Sciences, 18, 94-102. doi:10.1016/j.sbspro.2011.05.014##Utaberta, N. and Hassanpour, B. (2012). Reconstructing a Framework for Criteria-based Assessment and Grading in Architecture Design Studio, Procedia - Social and Behavioral Sciences, Volume 60, 17 October 2012,pp. 142-149, ISSN 1877-0428, http://dx.doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.09.360.##Utaberta, N; Hassanpour, B., Arsyad B. M. (2012). An overview of Architecture Education in Malaysia: A Critical Analysis of Assessment and Critique Session in 2nd Year of Architecture Design Studio at Architecture Department, The National University of Malaysia, Procedia - Social and Behavioral Sciences, Volume 60, 17 October 2012, Pages 221-227, ISSN 1877-0428, http://dx.doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.09.371.##Wetzel, C. (2012). Integrating Structures and Design in the First-Year Studio, Journal of Architectural Education, Volume 66, Issue 1, pp. 107-114,{ DOI:10.1080/10464883.2012.715980}.##33.Yıldız, S. and Çakır, S. (2013). Evaluation of Classroom Design in Terms of Foreign Language Learning, Procedia - Social and Behavioral Sciences, Volume 83, 4 July 2013, pp. 277-281, ISSN 1877-0428, http://dx.doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.06.054. ##

تناسب طلائی و سیستم تناسبات ایرانی‌ـ اسلامی در مسجد جامع قائن The Golden Proportion and System of Islamic– Iranian proportions in Qaen Mosque 1 1 مسجد جامع قائن در کنار دیگر مساجد جامع، نمایانگر شکوه و عظمت معماری ایران در دوره اسلامی است که علاوه‌بر پایگاه مذهبی و اجتماعی در جامعه از لحاظ ویژگی‌های معماری حائز اهمیت فراوان است. این مسجد ازجمله بناهای تک‌ایوانی در ایران محسوب می‌شود. ایوان بنا در سال 1368م/770ه.ق. به‌دستور جمشیدبن‌قارن ساخته شده و شبستان‌ها، رواق‌ها، ورودی‌ها و آب‌انبار بنا در زمان سلطنت شاه‌سلیمان صفوی، به بنا الحاق شده است. معماران مسجد جامع قائن از منظر ماهیت معماری در طرح‌ریزی فرم و فضای معماری بنا اصولی را مدنظر قرار داده‌اند که برگرفته از اشکال هندسی و تناسبات بین آنهاست. براین اساس، با رویکرد تحلیل تناسبات هندسی در بنا به پاسخگویی به این سؤال پرداخته شده که سیستم تناسباتی به‌کارگرفته‌شده در مسجد جامع قائن چگونه از تناسبات ایرانی‌ـ اسلامی در عناصر معماری بهره گرفته است؟ به همین منظور، در پژوهش پیش‌رو روش تحلیلی اساس کار قرار گرفته و در جمع‌آوری اطلاعات از ابزار گردآوری داده و اطلاعات مشاهده میدانی و کتابخانه‌ای توأمان، بهره گرفته شده است. در تلاش برای پاسخگویی به سؤال پژوهش با استفاده از مهندسی معکوس بر معماری، پلان، نما و مقطع، مسجد جامع قائن موردتحلیل هندسی دقیق قرار گرفت. نتایج نشان‌دهنده آن است که این بنا باتوجه‌به سیستم تناسبات ایرانی‌ـ اسلامی که بر پایه اعداد اصمّ و خواص هندسی مربع و مربع مضاعف بوده، بنا شده است. همچنین، استفاده از تناسب طلائی را می‌توان در ایجاد تعادل بصری عناصری نظیر: ایوان و ورودی اصلی و مکان‌یابی ورودی شمال غربی مشاهده کرد. 2 Qaen Friday mosque besides the other Friday mosques represents the grandeur and glory of Iranian architecture in the Islamic period that in addition to being a religious and social center, is of great importance in terms of architectural features. The building of this mosque is considered as a one-iwan. The iwan of this building is built in 1368 AD /770 AH by J. ibn Qaren and the naves, arcades, entrances and water-reservoirs were attached during the regin of the Safavid Soleymon king. The mosque architects considered principles in architectural form and space planning in terms of the nature of architecture that are derived from geometrical shapes and proportions between them. Therefore we intended with the approach of analyzing geometric proportions in the building to answer this question that how the applied proportions system used in Qaen masque have benefitted from the Islamic– Iranian proportions in the architectural elements? This research is based on analytical method and the data is collected by observation from field and library sources both. Reverse engineering on architecture, plan, section and elevation of the Qaen mosque was geometrically analyzed in an attempt to answer the research question and the results indicated that the building is constructed with regard to the system of Islamic- Iranian proportions which are based on irrational numbers and geometric properties of square and double square. And also the use of golden proportion can be observed in elements such as iwan and the main entrance and positioning of the north-west entrance that were used to achieve the visual balance. 89 100 2014/04/192015/03/22015/06/142015/06/162014/11/302015/02/32015/01/302015/05/18 1394/2/28 2015/11/162015/12/192016/01/242015/10/172016/04/232015/06/142015/11/282015/11/28 1394/9/7 محمد حسن ضیایی نیا mohammad hasan ziaieniya دانشگاه بیرجند Iran m.h.ziaieniya@gmail.com حسن هاشمی زرج آباد hasan hashemi zarj abad دانشگاه بیرجند Iran Qaen mosque reverse engineering system of Islamic –Iranian proportions golden proportion . مسجد جامع قائن مهندسی معکوس تناسبات ایرانی‌ـ اسلامی تناسب طلائی. ##قرآن کریم##ـ ابن سینا، حسین( 1406ق/1986م). تسع رسائل فی الحکمته و الطبیعیات، حسن عاصمی، بیروت :دارقابس.##ـ انصاری، مجتبی. أخوت، هانیه و تقوایی، علی اکبر(1390). تحقیقی پیرامون سیر تاریخی سیستمهای تنظیم تناسبات در معماری با تأکید بر ملاحظات کاربردی و زیباشناسی. کتاب ماه هنر، شماره 151، 46ـ57.##ـ انصاری، مجتبی. نژاد ابراهیمی، احد(1389). هندسه و تناسبات در معماری دوره ترکمانان قویونلوـ مسجد کبود(فیروزه جهان اسلام). کتاب ماه علوم و فنون، شماره 129، 34ـ 45.##ـ بلخاری قهی، حسن(1390). مبانی عرفانی هنر و معماری اسلامی ، چاپ دوم، تهران : انتشارات سوره مهر وابسته به حوزه هنری.##ـ بمانیان، محمد رضا. أخوت، هانیه و بقائی، پرهام(1390).کاربرد هندسه وتناسبات در معماری ،چاپ اول، تهران: نشر هله.##ـ بوزجانی، ابوالوفا محمد(1369). هندسه ایرانی ، ترجمه و تصحیح سید علیرضا جذبی، چاپ اول، تهران: سروش.##ـ حاجی قاسمی، کامبیز( 1375). هندسه پنهان در نمای مسجد شیخ لطف الله. صفه، شماره 21 و 22، 33 – 28.##ـ دی ک چینگ، فرانسیس(1388). معماری فرم فضا ونظم ، ترجمه محمد احمدی نژاد، تهران: نشر خاک.##ـ رجبی، نجیب الله(1384). تاریخ و جغرافیای شهرستان قائنات ،چاپ اول، تهران: نشر شهر آشوب.##ـ رضازاده اردبیلی. مجتبی و ثابت‌فرد، مجتبی‌(1392). بازشناسی کاربرد اصول هندسی در معماری سنتی. هنر‌های زیبا- معماری و شهر سازی، دوره 18 شماره 1، 29ـ 44.##ـ ساداتی، ناصر(1388). بررسی تطبیقی هندسه در نظام هنری شرق(نقاشی ایرانی) و هنری غرب (کوبیسم). کتاب ماه هنر، شماره 136 ، 88ـ91.##ـ طباطبایی، محمد حسین (بی تا).تفسیر المیزان ، تصحیح سید محمد باقر موسوی همدانی. ج بیستم. سوره أعلی. قم : انتشارات اسلامی.##ـ فارابی، محمد(1348). إحصاء العلوم ، ترجمه و تصحیح حسین خدیوجم، تهران: بنیاد فرهنگ ایران##انتشارات سازمان میراث فرهنگی کشور.##ـ کلارک،راجر اچ و پاوز، مایکل(1379). ماهیت معماری ، ترجمه محمد احمدی نژاد، چاپ اول، تهران: نشر خاک.##ـ کلمبک ، لیزا و ویلبر، دونالد(1374).معماری تیموری در ایران و توران ، ترجمه محمد یوسف کیانی و کرامت الله افسر،چاپ اول، تهران: سازمان میراث فرهنگی.##ـ گدار، آندره( 1388). آثار ایران، ترجمه ابوالحسن سروقد مقدم،جلد اول، چاپ پنجم، مشهد: آستان قدس رضوی##ـ لولر، رابرت(1368). هندسه مقدس ، ترجمه هایده معیری، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.##-AL-Daffa , Ali Abdullah(1977).the muslim contributin to mathematicse , USA: Atlantic Highlands N.J.##- Abdullahi, Yahya & Bin Emb, Mohamed Rashid (2013). Evolution of Islamic geometric patterns. Frontiers of Architectural Research ,No 2, 243-251.##- Dabbur, Loai m .(2012). Geometric proportions:The underlying structure##of design process for Islamic geometric patterns. Frontiers of Architectural Research, No 1 , 380–391##ـhttp://www.pnuha.com## ##

راهبردهای ارتقای کیفیت آموزش دروس کارگاه مصالح و ساخت و مصالح ساختمانی در رشته معماری Developing the Strategies of Improving Teaching Quality of the Topics 1 1 معماری نیازمند خلاقیت است؛ و بر همین مبنا، آموزش آن نیز امری خلاقه و بسیار پیچیده بوده و نمی‌توان آن را در چارچوب‌های مشخص و از پیش تدوین‌یافته، محدود نمود. ولی با اندکی تأمل در معماری و آموزش معماری در چند دهه گذشته، مشاهده می‌شود این نحوه از آموزش در مدارس معماری با ناکامی در بسیاری از آرمانها و ایده‌آل‌های خود همراه بوده و هست. در این شرایط، حفظ حداقل‌های لازم در کیفیت آموزش معماری به‌وسیله بازنگری در محتوا و شیوه‌های آموزش، امری ضروری و اجتناب ناپذیر به‌نظر می‌رسد. بنابراین در این پژوهش، دو درس «کارگاه مصالح و ساخت» و «مصالح ساختمانی» به دلیل مشابهت در موضوع و محتوا، جهت بررسی انتخاب شده‌اند. ارتقای کیفیت آموزش این دروس، هدف اصلی از انجام این پژوهش است. در این مسیر تلاش شده است تا جهت تحقق اهداف پژوهش، از مطالعات کتابخانه‌ای و توزیع پرسش‌نامه باز و بسته بین دانشجویان و استادان مربوطه، و نیز تجربیات نگارندگان در آموزش این دروس، بهره گرفته شود. تجزیه و تحلیل اطلاعات کمّی با کمک نرم‌افزار SPSS صورت گرفته و به صورت آمار توصیفی بیان گردیده است. نگارندگان بر این باورند که با تلفیق این دو درس در قالب یک درس نظری- کارگاهی، و با انجام اصلاحاتی در نحوه ارائه آنها، می‌توان گامی در جهت ارتقای کیفیت آموزش این دروس برداشت. از جمله نتایج آشکاری که از ارائه این درس جدید انتظار می‌رود: آشنایی نظری و سپس عملی دانشجویان با مصالح مختلف و ایجاد مهارت در استفاده از آنها برای تولید و ساخت فرم‌های متنوع، توجه به زیبایی، هندسه و درک ایستایی احجام و نیز درک نقش این مصالح و فرم‌ها در ایجاد آثار معماری. همچنین افزایش دقت دانشجویان و ایجاد حس کنجکاوی در آنها، افزایش علاقه به رشته معماری و اشتیاق برای یادگیری آن و نیز آموزش کار گروهی و کشف استعدادها و پرورش خلاقیت، از طریق انجام تمرینات خلاق در کلاس، از نتایج پنهان این درس خواهد بود. 2 Architecture requires creativity and its teaching is a creative issue and accordingly, teaching architecture is complex and it cannot be limited in determined and pre-defined frameworks. Despite the educational scholars’ efforts in recent decades, and by some reflections from the architectural works in this period, it is observed that such teaching styles are accompanied with failures in their ideals. The recent increasing number of students in this major has also doubled the educational problems of architecture teaching centers and schools. So it is inevitable and necessary to maintain the least minimums in the quality of teaching architecture. Thus, the two courses of “construction and construction material workshop” and “construction materials” are selected among the various and multiple courses of architecture major, due to their content similarities, to improve the teaching quality. “Improving the construction quality” and “regional and environmental accordance” and finally, “aesthetics”, “stability”, and “living conditions improvement” are among the results of teaching such courses. Therefore it is tried to understand and find better solutions to improve the teaching quality through collecting data from library sources and questionnaire analyses among the professors and students of this major. The necessity of the combination of these two courses in a theoretical and workshop framework presented in the first semester is one of the most important results of the present study. It is hoped that this new course provides the following objects: the students’ theoretical familiarity and then the practical one with different construction materials, providing the skills to apply them for multiple form construction and/or manufacturing, attention to the aesthetic features, geometry and solid stability conceptions and understanding the role of construction materials and forms in architectural works. The other results of this course are: increasing the attention and curiosity of the students, increasing the interest toward the architecture major and interest for learning and group work teaching through creative exercises. 101 115 2014/04/192015/03/22015/06/142015/06/162014/11/302015/02/32015/01/302015/05/182014/01/12 1392/10/22 2015/11/162015/12/192016/01/242015/10/172016/04/232015/06/142015/11/282015/11/282015/11/16 1394/8/25 مصطفی رستمی نجف آبادی دانشگاه هنر اصفهان Iran mostafa.rostami@aui.ac.ir محمدباقر آقاحسینی دهاقانی دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی Iran m.aghahosseini@yahoo.com architecture teaching construction materials construction and construction material workshop آموزش معماری کیفیت آموزش مصالح ساختمانی کارگاه مصالح و ساخت. ##حجت، عیسی (1383) «آموزش خلاق» ، مجله هنرهای زیبا، شماره 18، صفحه‌های 25 تا 36.##ستاد انقلاب فرهنگی (1362) «برنامه و سرفصل دروس دوره کارشناسی ارشد پیوسته معماری».##شورایعالی برنامه‌ریزی (1377) «برنامه و سرفصل دروس دوره کارشناسی مهندسی معماری».##طاقی، زهرا (1387) «تأملی در تبعات رشد کمی دوره کارشناسی معماری در دانشگاه‌های کشور» ، مجله صفه، شماره 46، صفحه‌های 125 تا 134.##ندیمی، حمید (1375) «آموزش معماری دیروز و امروز» ، مجله پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، شماره 13 و14، صفحه-های 13 تا 45.## ##