1403 15 41 41 118

بازشناسی نقش مولفه های نئولیبرالیسم و آینده پژوهی در رویکرد حفاظت نوین به میراث معماری و مناظر شهرهای تاریخی Recognizing the Role of Neoliberalism Components and Futurology in the New Conservation Approach to Architectural Heritage and Landscapes of Historical Cities 1 1 مؤلفه های تأثیرگذار در دنیای حفاظت از میراث باید بر مبنای رویکردهای نوین مورد بازنگری مفهومی قرار گیرند؛ چرا که شواهد نشان می دهد کشورهای در حال توسعه به شدت در حال مخدوش نمودن منظر تاریخی شهرها هستند؛ البته برخی از شهرهای توسعه یافته نیز از این موضوع مستثنی نیستند. نئولیبرالیسم در نیم قرن گذشته با برافراشتن سازه هایی در حریم منظر فرهنگی هسته های تاریخی به تلاش ویرانگر خود در تخریب مناظر شهری تاریخی کوشیده است؛ لذا  ضرورت دارد تا معمار – حفاظت گران با رویکرد آینده نگارانه عوامل تغییر در جوامع را  بررسی کنند و در طرح های حفاظتی خود به عنوان یک متغیر مهم تاثیر گذار مَدّ نظر قرار دهند. این مقاله رویکردی مروری- مفهومی دارد و از تحلیلی کیفی بهره مند است. هدف اصلی که این مقاله به آن پرداخته،  بررسی نقش نئولیبرالیسم بر وضعیت مناظر شهری تاریخی و چگونگی نقش استراتژی آینده پژوهی در مدیریت حفاظت بوده است. بر مبنای هدف، مقاله در صدد رسیدن به پاسخ این پرسش ها است: تاثیرات نئولیبرالیسم بر میراث معماری و مناظر شهری تاریخی چگونه بوده است؟ و تاثیرات ناشی از این هم نشینی در آینده با چه سازوکاری باید مدیریت گردد؟ در راستای پاسخ به پرسش های مطرح شده، مولفۀ نئولیبرالیسم به عنوان عامل تاثیر گذار بر دامنۀ چیستی حفاظت از مناظر شهرهای تاریخی، بازشناسی شده و درک جامع تری از "حفاظتِ میراث" را ایجاد نموده است. مولفۀ مذکور  به طور قطع از ضروریات درک عمیق موضوع حفاظت نوین است. در زمانی که نئولیبرالیسم نگاه حفاظتی را بیش از پیش اقتصادی نموده است راه نجات از نفوذ بیشتر آن، داشتن یک استراتژی آینده پژوهانه است. 2 Practical components in the world of heritage conservation should be reconsidered based on new approaches conceptually; as evidence shows that developing countries are heavily disturbing the historical landscapes of cities; however, advanced cities are not exempt from this issue. Neoliberalism in the past half-century has attempted to destroy historical urban landscapes by erecting structures within the cultural landscape zones, thus it is necessary for architectural conservationists to examine the factors of change in societies with a futuristic approach and consider them as an important influencing variable in their conservation plans. The article has a review-conceptual approach and benefits from qualitative analysis. This article is not seeking to develop case studies, but rather aims to develop and update the concepts of some influential components such as the role of the destructive aspect of neoliberalism on the process of preserving architectural and urban heritage, and the hopeful impact of interdisciplinary future studies in controlling the penetration of neoliberalism in the near and distant future. The main objective addressed in this article is the essence of modern conservation of architectural heritage and urban landscapes simultaneously with the penetration of neoliberalism in conservation and the role of future-oriented strategies in conservation management. Based on this objective, the article seeks to answer these questions: What have been the effects of coexistence of modern conservation with the penetration of neoliberalism in the conservation of architectural heritage and historical urban landscapes? And how should the impacts of this coexistence be managed in the future? In order to answer the question posed, components with negative impacts such as neoliberalism and components with positive impacts such as future studies and modern conservation as influential factors in the essence of conservation of historical urban landscapes have been identified and redefined, creating a more comprehensive understanding of "heritage conservation." These components are essential for a deep understanding of the subject of conservation. At a time when neoliberalism has become more economically focused than ever on conservation, the way to escape further penetration is to have a future-oriented strategy.   1 12 2024/08/4 1403/5/14 2025/01/27 1403/11/8 بهنام پدرام Behnam Pedram دانشگاه هنر اصفهان Iran b.pedram@aui.ac.ir Nature of modern heritage conservation Historical urban landscapes Neoliberal conservation Futurology. چیستی حفاظت نوین؛ میراث معماری؛ مناظر شهرهای تاریخی؛ نئولیبرالیسم حفاظتی؛ آینده پژوهی. - Bibri, S. E. (2020). A methodological framework for futures studies: integrating normative back casting approaches and descriptive case study design for strategic data-driven smart sustainable city planning. Energy Informatics, 3(1), 1-42.##- Cooke, Louise. 2008. Approaches to the Conservation and Management of Earthen Architecture in Archeological Contexts. PhD Thesis. London University College.##- Glendinning, Miles. 2013. The Conservation Movement: A History of Architectural Preservation: Antiquity to Modernity. Routledge.##- Huntington, Samuel. P. (2007). The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order. Simon and Schuster.##- Jokilehto, Jukka (2015). What is modern conservation? Some thoughts about the evolution of modern conservation policies. Conversations…Paul Philipot, No. 1, pp. 29 – 38##- Kurth, James 2003/2004. Western Civilization, Our Tradition. The Intercollegiate Review. 39(1-2):5-13##- Loes Veldpaus, Ana R. Pereira Roders, and Bernard J. F. Colenbrander; (2013); Urban Heritage: Putting the Past into the Future; the historic environment, Vol. 4 No. 1, April 2013, 3–18##- Mestrovic, Stejpan. 2004. The Balkanization of the West: The Confluence of Post modernism and Post communism. Routledge.##- Mionel, Viorel. 2017. Orient and Occident – Perceptual and Complementary Macro-Regions. The Market for Ideas. http://www.themarketforideas.com/orient-and-occident-perceptual-and-complementary-macro-regions-a331/##- UNESCO report on the Joint High level UNESCO World Heritage Age Center ICOMOS Advisory Mission to Historic of Vienna, Austria; from 11 to 15 November 2018##- UNESCO World Heritage Center (2011). Recommendation on the Historic Urban Landscape, adopted by the General Conference at its 36th Session, Paris, 10 November 2011.##- باندرین، فرانچسکو و ون اوئرز، رون (1398). منظر شهری تاریخی، مدیریت میراث در قرن شهری؛ ترجمه ی پرستو عشرتی و همکاران، چاپ سوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##- بحرینی، حسین(۱۳۷۷). فرآیند طراحی شهری؛ تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##- پدرام، بهنام و هوشیاری، مهدی ( 1402). بیانیه‌های و منشورهای ایکوموس. ویراست دوم. اصفهان: انتشارات جهاد دانشگاهی، دانشگاه هنر اصفهان و نقش مانا.##- پدرام، بهنام و قاسمیه، سارا 1401؛ طرح پژوهشی مبانی نظری و قوانین حفاظت از میراث معماری در فضا و منظر شهر تاریخی از نیمه قرن 19 تا پایان دهه دوم قرن 21؛ بر مبنای قرارداد شماره 7995/60/1400 مورخ 25/12/1400 در معاونت پژوهشی دانشگاه هنر اصفهان.##- پورقربان، عادل؛ ارغان، عباس و کرکه آبادی، زینب ( 1401)؛ آینده پژوهی مدیریت بافت های با ارزش تاریخی؛ فصل نامه چشم انداز شهرهای آینده؛ دوره سوم، شماره چهارم، صص 64-43##- حاتمی نژاد، حسین و فرجی ملائی، امین (1392). نئولیبرالیسم و تأثیر آن بر فضای شهری (مطالعه موردی: شهرهای انگلستان)؛ نشریه اطلاعات جغرافیایی سپهر؛ شماره 85: 24 – 18##- حبیبی، محسن و مقصودی، ملیحه (1381). مرمت شهری؛ تهران: انتشارات دانشگاه تهران؛ چاپ اول##- خزایی، سعید و محمودزاده، امیر (1392). آینده پژوهی؛ تهران: انتشارات علم آفرین؛ چاپ چهارم.##- - ریاحی مقدم، ساشا (1391)؛ بیانیه وین در مورد " میراث جهانی و معماری معاصر- مدیریت منظر شهری تاریخی"؛ نشریه منظر، شماره 18، 23 – 20##- ریتساریف کا. و. و شنکف آ.اس. (1394). اندیشه‌های اروپایی مرمت در دهه های 1980 - 1940 ، ترجمه‌ی دل آرام صفری و بهنام پدرام، اصفهان: انتشارات نقش مانا.##- زیاری، کرامت الله؛ و همکاران (1395)؛ آینده پژوهی؛ انتشارات دانشگاه تهران ( نسخه دیجیتال). ##- سعید، ادوارد (1386). شرق شناسی. ترجمه لطفعلی خنجی. تهران: انتشارات امیرکبیر ##- سلاورزی زاده، محمد؛ شیخی، حجت و گلدوستی، زینب ( 1400)؛ شناسایی و تحلیل عوامل موثر بر توسعه شهری با رویکرد آینده نگاری؛ نشریه پژوهش های جغرافیایی انسانی؛ دوره 53؛ شماره 4؛ صص 1508- 1491.##- سلیمانی، رضا (1385)؛ اقتصاد سیاسی کارکرد نو محافظه کاران در آمریکا، ماهنامه اقتصادی- سیاسی، سال چهارم، شماره 1385.##- فصیحی، حبیب الله (1380)؛ جهانی شدن و نا برابری در جوامع شهر و جنوب شرق آسیا، فصل نامه اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شماده 170 - 169 ، سال 16.##- فیلدن، سربرنارد (1398). حفاظت از بناهای تاریخی. ترجمه مهدی هوشیاری. چاپ دوم، تهران: طحان.##- قلعه نویی، محمود؛ دلاکه، حسن و ثمره محسن بیگی، حسین (1396). سنجش کیفیت منظر مسیرهای پیاده با استفاده از تکنیک یادداشت برداری و تحلیل عناصر بصری منظر؛ نشریه مرمت و معماری ایران؛ سال هفتم، شماره چهاردهم، 151 – 139.##- ماهان، امین و منصوری، امیر ( 1396). مفهوم منظر با تاکید بر نظر صاحب نظران رشته های مختلف؛ نشریه باغ نظر، سال چهاردهم، شماره 47 ، 28 – 17##- منصوری، امیر (1389). چیستی منظر شهری؛ نشریه منظر، شماره نهم، 33 – 30. ##- هاروی، دیوید، (1386). تاریخ مختصر نئولیبرالیسم، ترجمه محمود عبدا... زاده، نشراختران .##- هوشیاری، مهدی (1399). سنت تعمیرات معماری در دوره معاصر ایران از منظر تطابق با اصول جهانی حفاظت؛ رساله دکتری مرمت و احیای بناها و بافت های تاریخی؛ دانشگاه هنر اصفهان.##- هوشیاری، مهدی؛ پدرام، بهنام و زمانی فرد، علی (1401)؛ رویکرد سنتی حفاظت معماری در مشرق زمین؛ نشریه معماری و شهرسازی ایران؛ دوره 13 . شماره 1. صفحات 354 - 339 . ##- یوکیلهتو. یوکا (1387). تاریخ حفاظت معماری، ترجمه ی محمد حسن طالبیان و خشایار بهاری. تهران: انتشارات روزنه و میراث فرهنگی.##- www.irna.ir Accessed: Autumn 2024 خبرگزاری ایرنا ##- www.mehrnews.com Accessed: Autumn 2024 خبرگزاری مهر نیوز ##- www.soraya.news Accessed: Autumn 2024 خبرگزاری ثریا##- www.samair.ir Accessed: Autumn 2024 خبرگزاری صمانیوز ##

واکاوی ذهنیت تفکرطراحی در آموزش معماری بر اساس خلاقیت، انعطاف‌پذیری و مهارت و توانایی شناختی Analysis of design thinking mentality in architecture education based on creativity, cognitive ability and flexibility 1 1 از اهداف مهم آموزش در معماری، افزایش قدرت تفکر طراح و ذهنیت او است؛ لذا شناسایی عوامل مرتبط با روند طراحی و بخصوص تفکر در طراحی ضروری به نظر می رسد. جهت ارتقاء کیفیت آموزش، براساس پژوهش­های شناختی، باید به بررسی سازه­های شناختی در آموزش پرداخت. بر این مبنا شناخت­گرایی علاقه­مند به بررسی فرایندهای شناختی و چگونگی پردازش آن­ها است. ازجمله متغیرهای شناختی مرتبط با ذهنیت تفکر طراحی، خلاقیت، انعطاف­پذیری، مهارت و توانایی شناختی است. هدف این پژوهش، پیش­بینی ذهنیت تفکر طراحی بر­اساس خلاقیت، توانایی و انعطاف­پذیری شناختی دانشجو بود. لذا سئوال اصلی این بود که آیا می­توان ذهنیت تفکر طراحی را بر­اساس خلاقیت، توانایی‌های شناختی و انعطاف­پذیری شناختی پیش­بینی کرد؟ روش پژوهش حاضر توصیفی-همبستگی بود. در پژوهش حاضر جامعه­ی آماری شامل کلیه­ی دانشجویان معماری دانشگاه فنی و حرفه­ای دختران همدان درسال تحصیلی1400-1399 است. روش نمونه‎گیری، به شیوه در دسترس به تعداد 278 نفر انتخاب شد. ابزار مورد استفاده در پژوهش شامل پرسشنامه­ی خلاقیت عابدی(1372)، پرسشنامه­ی انعطاف­پذیری شناختی دنیس و وندروال (2010) و پرسشنامه­ی مهارت­ها و توانایی­های شناختی نجاتی(1392) بود.  با استفاده از روش همبستگی روابط بین متغیرها بررسی شد. نتایج پژوهش نشان داد که، متغیرهای پژوهش مهارت و توانایی شناختی، خلاقیت و انعطاف­پذیری شناختی توان پیش­بینی با 41 درصد از تغییرات متغیر ملاک یعنی تفکر طراحی را دارند. به­عبارتی با ضریب رگرسیونی استاندارد شده مهارت و توانایی شناختی اجتماعی (16/0)، توانایی شناختی غیر­اجتماعی(26/0)، انعطاف­پذیری شناختی(32/0) و خلاقیت(43/0) می­توان گفت که پیش­بینی­کننده­­های خوبی برای تفکرطراحی هستند. از آنجایی که متغیرهای خلاقیت، توانایی و انعطاف­پذیری شناختی با ذهنیت تفکر طراحی ارتباط دارد؛ لذا پیشنهاد می­شود، در برنامه­ریزی آموزشی درسی با هدف توسعه حرفه­ای و تربیت طراحان ماهر به پرورش و تربیت مهارت­ها و توانایی­های شناختی فراگیر در قالب دوره­های آموزشی توجه شود. 2  One of the important goals of education in architecture is to increase the thinking power of the designer and his mentality; Therefore, it seems necessary to identify the factors related to the design process and especially thinking in design. In order to improve the quality of education, based on cognitive research, it is necessary to investigate cognitive structures in education. On this basis, cognitivism is interested in investigating cognitive processes and how they are processed. Among the cognitive variables related to design thinking mentality are creativity, flexibility, skill and cognitive ability. The purpose of this research was to predict the design thinking mentality based on creativity, ability and cognitive flexibility of students. Therefore, the main question was whether it is possible to predict design thinking mentality based on creativity, cognitive abilities and cognitive flexibility? The present research method was descriptive-correlation. In the current research, the statistical population includes all architecture students of Hamadan Girls' Technical and Vocational University in the academic year of 2019-1400. Sampling method, 278 people were selected in the available way. The tools used in the research included Abedi's creativity questionnaire (1372), Dennis and Vanderwaal's cognitive flexibility questionnaire (2010), and Nejati's cognitive skills and abilities questionnaire (1392). Relationships between variables were investigated using the correlation method. The results of the research showed that the research variables of cognitive skill and ability, creativity and cognitive flexibility have the ability to predict with 41% of the changes of the criterion variable, i.e. design thinking. In other words, with the standardized regression coefficient of social cognitive skill and ability (0.16), non-social cognitive ability (0.26), cognitive flexibility (0.32) and creativity (0.43) which are good predictors for design thinking. Since the variables of creativity, ability and cognitive flexibility are related to the mindset of design thinking; Therefore, it is suggested to pay attention to the training of comprehensive cognitive skills and abilities in the form of training courses in the curriculum planning with the aim of professional development and training of skilled designers.   13 26 2024/08/42023/04/18 1402/1/29 2025/01/272024/02/3 1402/11/14 فرهاد کاروان Farhad Karvan گروه معماری ، دانشکده هنر و معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران Iran f.karvan@iauh.ac.ir Architecture education cognitive flexibility design thinking creativity cognitive ability. آموزش معماری انعطاف‌پذیری شناختی تفکرطراحی خلاقیت مهارت شناختی. -اشعری، سمیرا؛ صادقی‌نائینی، حسن. (1400). بررسی جنبه‌های ذاتی طراحی از منظر پژوهشگران حوزه تفکر طراحی. هنرهای زیبا - هنرهای تجسمی، دوره 27 ، شماره 2،صفحات 93 – 101.##-الوندی‌فر سجاد، کدیور پروین و عرب‌زاده، مهدی. (1396). نقش واسطه‌ای خود تفسیری در رابطه بین عزت نفس و خلاقیت. فصلنامه ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی.7(3):163-194.##-چالمه، رضا و عبداللهی، فاطمه. (1399). بررسی نقش واسطه‌ای انعطاف‌پذیری شناختی و کنترل شناختی در رابطه بین ذهن آگاهی و نشانه‌های وسواسی جبری در زنان. مجله علمی پژوهش‌های میان رشته‌ای زنان. 2(3) :67-80 .##-ذوالفقاری، فاطمه. (1398). بررسی ارتباط بین انعطاف‌پذیری شناختی و راهبردهای تنظیم شناختی هیجان با رضایت زناشویی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی.##-شعبانی، حسن. (1382). مهارت های آموزشی و پرورشی (روش ها و فنون تدریس). تهران: انتشارات سمت.##-عابدی، جواد.(1372). خلاقیت و شیوه ای نو در اندازه گیری آن. پژوهش های روانشناختی، 1 (2)، 46-54.##-فتحی آذر، اسکندر؛ ادیب، یوسف؛ هاشمی، تورج؛ بدری گرگری، رحیم؛ غریبی، حسن. (1392). اثربخشی آموزش راهبردی تفکر بر تفکر انتقادی دانش‌آموزان. فصلنامه پژوهش‌های نوین روانشناختی، سال هشتم شماره 29، 195- 216.##-نجاتی، وحید. (1392). پرسشنامه توانایی‌های شناختی: طراحی و بررسی خصوصیات روانسنجی. فصلنامه تازه‌های علوم شناختی، 15(2)، 11- 19.## -ندیمی، حمید. (1392). طراحان چگونه می‌اندیشند: ابهام‌زدایی از فرآیند طراحی. تهران: دانشگاه شهیدبهشتی.##-Aranda, M. L., Lie, R., & Guzey, S. S. (2020). Productive thinking in middle school science students’ design conversations in a design-based engineering challenge. International Journal of Technology and Design Education, 30(1), 67-81.##-Avsec, Stanislav; Jagiello-Kowalczyk, Magdalena. (2021). Investigating Possibilities of Developing Self-Directed Learning in Architecture Students Using Design Thinking. Sustainability, 13, 4369.##-Barbot, Baptiste; Reiter-Palmon, Roni. (2019). Introduction Creativity Assessment: Pitfalls, Solutions, and Standards. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts. Vol. 13, No. 2, 131–132.##-Bernardo, A.B.I., & Presbitero, A. (2018). Cognitive flexibility and cultural intelligence: Exploring the cognitive aspects of effective functioning in culturally diverse contexts. International Journal of Intercultural Relations. 66: 12-21.##-Brenner, W., Uebernickel, F., & Abrell, T. (2016). Design thinking as mindset, process, and toolbox. In Design thinking for innovation (pp. 3-21). Springer, Cham.##-Breukelaar, I. Williams, L. M., Antees, C., Grieve, S. M., Foster, S. L., Gomes, L., &Korgaonkar, M. S. (2018). Cognitive ability is associated with changes in the functional organization of the cognitive control brain network. Human brain mapping, 39(12), 5028- 5038.##-Carlgren, L. (2013), Design thinking as an enabler of innovation: Exploring the concept and its relation to building innovation capabilities, PhD thesis, Chalmers University of Technology.##-Carvalho, A.A. (2015). Criss-crossing Cognitive Flexibility Theory based research in Portugal: an overview. Interactive Educational Multimedia. Number 11: 1-26.##-Chung, T.S. (2016). Table-top role-playing game and creativity. Journal of Thinking Skills and Creativity, 8: 56-71.##-Cianciolo, A, T. & Grigorenko, E. L., Jarvin, L., Gil, G., Drebot, M. & Sternberg, R. J. (2006). Tacit knowledge and practical intelligence & Expertise. The Cambridge Handbook of Expert Performance. New York: Cambridge University Press. ##-De Dreu, C. K. W., Nijstad, B. A., & Baas, M. (2011). Behavioral activation links to creativity because of increased cognitive flexibility. Social Psychological and Personality Science. 2(1): 72–80.##-Deaner, K., & McCreery-Kellert, H. (2018). Cultivating peace through design thinking: problem solving with past foundation. Childhood Education, 94(1), 26-31.##-Dennis, J. P., & Vander Wal, J. S. (2010). The cognitive flexibility inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive therapy and research. 34(3): 241-253.##-Dietrich, Arne. (2019). Types of creativity. Psychonomic Bulletin & Review volume 26, pages 1–12. ##-Dosi C, Rosati F, Vignoli M. (2018). Measuring Thinking Mindset. International design conference-design. ##-Ennis, R. H. (1987). A taxonomy of critical thinking dispositions and abilities. In J. B. Baron & R. J. Sternberg, eds., Teaching thinking skills: Theory and practice, pp. 9-26. New York: W.H. Freeman.##-Goldschmidt, G. (2016). Linkographic evidence for concurrent divergent and convergent thinking in creative design. Creativity Research Journal, 28(2), p. 115-122.##-Gross, K., & Gross, S. (2016). Transformation: Constructivism, design thinking, and elementary STEAM. Art Education, 69(6), 36-43##-Grotzer, T. A. & Perkins, D. N. (2000). Teaching intelligence. In R. J. Sternberg, ed., Handbook of intelligence, pp. 492-515. New York: Cambridge University Press.##-Guaman-Quintanilla, S., Chiluiza, K., Everaert, P., & Valcke, M. (2020). Mapping impact of Design Thinking in teamwork, problem-solving and creativity. In Proceedings of the Design Society: Design Conference (Vol. 1, pp. 1715-1724). Cambridge University Press.##-Guliford .J.P. (2005).The nature of human intelligence. McGrahill. New York.##-Hassi, L. and Laakso, M. (2011). “Design Thinking in the Management discourse; defining the elements of the concept”, 18th International Product Development Management Conference, IPDMC.##-Henriksen D, Gretter S, Richardson C. (2020). Design thinking and the practicing teacher: addressing problems of practice in teacher education. Teaching Education. 31(2): 209-229.##-Hofmann, W, Schmeichel, B. J., & Baddeley, A. D. (2012). Executive functions and self-regulation. Trends in cognitive sciences, 16(3), 174-180.##-Hubbard, L., & Datnow, A. (2020). Design Thinking, Leadership, and the Grammar of Schooling: Implications for Educational Change. American Journal of Education, 126(4), 000-000.##-Johansson-Skoldberg U, Woodilla J, Cetinkaya M. (2013). Design thinking: past, present and possible futures. Creativity and Innovation Management.22(2): 121-146.##-Lazar, L. (2018). The Cognitive Neuroscience of Design Creativity. Journal of Experimental Neuroscience. 12, 1–6.##- Lynch M, Kamovich U, Longva KK, Steinert M. (2021). Combining technology and entrepreneurial ducation through design thinking: Students' reflections on the learning process. Technological Forecasting and Social Change. 1; 164: 119689.##-Kangas, K., & Seitamaa-Hakkarainen, P. (2018). Collaborative design work in technology education. Handbook of technology Education.##- Plattner, H.; Meinel, C.; Leifer, L. (2016). Design Thinking Research: Building Innovators; Springer: Cham, Switzerland.##- Madrigal, R. (2008). “Hot vs. cold cognitions and consumers' reactions to sporting event outcomes”. Consumer Psychology, 18(4), 304-319.##-Melles, G.; Howard, Z. & Thompson-Whiteside, S. (2012). Teaching Design Thinking: Expanding Horizons in Design Education. Procedia - Social and Behavioral Sciences 31. 162 – 166.##-Rodriguez, JEE. (2015). A massively flipped class instruction for a large enrollment course and designing. Implementing active. Reference services learning information literacy. 4:(1): 44.##-Scheer A, Noweski C, Meinel C. (2012). Transforming constructivist learning into action: Design thinking in education. Design and Technology Education: An International Journal. 17(3): 8-10.##-Shareef, S.S.; Farivarsadri, G. (2020). An Innovative Framework for Teaching/Learning Technical Courses in Architectural Education. Sustainability, 12, 9514. ##-Shively K, Stith KM, Rubenstein LD. (2018). Measuring what matters: Assessing creativity, critical thinking, and the design process. Gifted child Today. 41(3): 149-58.##-Sokol, A. & ET. Al. (2008). “The Development of Inventive Thinking Skills in the Upper Secondary Language Classroom”, Journal of thinking skills and creativity: published by Elsevier.##-Stock, K. L., Bucar, B., & Vokoun, J. (2018). Walking in another’s shoes: Enhancing experiential learning through design thinking. Management Teaching Review, 3(3), 221-228##-Torrance, E.P. and Goff, K. (1990). Fostering academic creativity in gifted students, Eric Digest. Eric Document Reproduction Services No. ED321489##-Twigg, E., & Yates, E. (2019). Student reflections on the place of creativity in early years practice: Reflections on second year work placement experience. Thinking Skills and Creativity. 31: 335-345.##-Watson AD. (2015). Design thinking for life. Art Education. 68(3): 8-12.##-Wrigley, C.; Straker, K. (2017). Design thinking pedagogy: The educational design ladder. Innov. Educ. Teach. Int. 54, 374–385.##-اشعری، سمیرا؛ صادقی‌نائینی، حسن. (1400). بررسی جنبه‌های ذاتی طراحی از منظر پژوهشگران حوزه تفکر طراحی. هنرهای زیبا - هنرهای تجسمی، دوره 27 ، شماره 2،صفحات 93 – 101.##-الوندی‌فر سجاد، کدیور پروین و عرب‌زاده، مهدی. (1396). نقش واسطه‌ای خود تفسیری در رابطه بین عزت نفس و خلاقیت. فصلنامه ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی.7(3):163-194.##-چالمه، رضا و عبداللهی، فاطمه. (1399). بررسی نقش واسطه‌ای انعطاف‌پذیری شناختی و کنترل شناختی در رابطه بین ذهن آگاهی و نشانه‌های وسواسی جبری در زنان. مجله علمی پژوهش‌های میان رشته‌ای زنان. 2(3) :67-80 .##-ذوالفقاری، فاطمه. (1398). بررسی ارتباط بین انعطاف‌پذیری شناختی و راهبردهای تنظیم شناختی هیجان با رضایت زناشویی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی.##-شعبانی، حسن. (1382). مهارت های آموزشی و پرورشی (روش ها و فنون تدریس). تهران: انتشارات سمت.##-عابدی، جواد.(1372). خلاقیت و شیوه ای نو در اندازه گیری آن. پژوهش های روانشناختی، 1 (2)، 46-54.##-فتحی آذر، اسکندر؛ ادیب، یوسف؛ هاشمی، تورج؛ بدری گرگری، رحیم؛ غریبی، حسن. (1392). اثربخشی آموزش راهبردی تفکر بر تفکر انتقادی دانش‌آموزان. فصلنامه پژوهش‌های نوین روانشناختی، سال هشتم شماره 29، 195- 216.##-نجاتی، وحید. (1392). پرسشنامه توانایی‌های شناختی: طراحی و بررسی خصوصیات روانسنجی. فصلنامه تازه‌های علوم شناختی، 15(2)، 11- 19.## -ندیمی، حمید. (1392). طراحان چگونه می‌اندیشند: ابهام‌زدایی از فرآیند طراحی. تهران: دانشگاه شهیدبهشتی.##-Aranda, M. L., Lie, R., & Guzey, S. S. (2020). Productive thinking in middle school science students’ design conversations in a design-based engineering challenge. International Journal of Technology and Design Education, 30(1), 67-81.##-Avsec, Stanislav; Jagiello-Kowalczyk, Magdalena. (2021). Investigating Possibilities of Developing Self-Directed Learning in Architecture Students Using Design Thinking. Sustainability, 13, 4369.##-Barbot, Baptiste; Reiter-Palmon, Roni. (2019). Introduction Creativity Assessment: Pitfalls, Solutions, and Standards. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts. Vol. 13, No. 2, 131–132.##-Bernardo, A.B.I., & Presbitero, A. (2018). Cognitive flexibility and cultural intelligence: Exploring the cognitive aspects of effective functioning in culturally diverse contexts. International Journal of Intercultural Relations. 66: 12-21.##-Brenner, W., Uebernickel, F., & Abrell, T. (2016). Design thinking as mindset, process, and toolbox. In Design thinking for innovation (pp. 3-21). Springer, Cham.##-Breukelaar, I. Williams, L. M., Antees, C., Grieve, S. M., Foster, S. L., Gomes, L., &Korgaonkar, M. S. (2018). Cognitive ability is associated with changes in the functional organization of the cognitive control brain network. Human brain mapping, 39(12), 5028- 5038.##-Carlgren, L. (2013), Design thinking as an enabler of innovation: Exploring the concept and its relation to building innovation capabilities, PhD thesis, Chalmers University of Technology.##-Carvalho, A.A. (2015). Criss-crossing Cognitive Flexibility Theory based research in Portugal: an overview. Interactive Educational Multimedia. Number 11: 1-26.##-Chung, T.S. (2016). Table-top role-playing game and creativity. Journal of Thinking Skills and Creativity, 8: 56-71.##-Cianciolo, A, T. & Grigorenko, E. L., Jarvin, L., Gil, G., Drebot, M. & Sternberg, R. J. (2006). Tacit knowledge and practical intelligence & Expertise. The Cambridge Handbook of Expert Performance. New York: Cambridge University Press. ##-De Dreu, C. K. W., Nijstad, B. A., & Baas, M. (2011). Behavioral activation links to creativity because of increased cognitive flexibility. Social Psychological and Personality Science. 2(1): 72–80.##-Deaner, K., & McCreery-Kellert, H. (2018). Cultivating peace through design thinking: problem solving with past foundation. Childhood Education, 94(1), 26-31.##-Dennis, J. P., & Vander Wal, J. S. (2010). The cognitive flexibility inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive therapy and research. 34(3): 241-253.##-Dietrich, Arne. (2019). Types of creativity. Psychonomic Bulletin & Review volume 26, pages 1–12. ##-Dosi C, Rosati F, Vignoli M. (2018). Measuring Thinking Mindset. International design conference-design. ##-Ennis, R. H. (1987). A taxonomy of critical thinking dispositions and abilities. In J. B. Baron & R. J. Sternberg, eds., Teaching thinking skills: Theory and practice, pp. 9-26. New York: W.H. Freeman.##-Goldschmidt, G. (2016). Linkographic evidence for concurrent divergent and convergent thinking in creative design. Creativity Research Journal, 28(2), p. 115-122.##-Gross, K., & Gross, S. (2016). Transformation: Constructivism, design thinking, and elementary STEAM. Art Education, 69(6), 36-43##-Grotzer, T. A. & Perkins, D. N. (2000). Teaching intelligence. In R. J. Sternberg, ed., Handbook of intelligence, pp. 492-515. New York: Cambridge University Press.##-Guaman-Quintanilla, S., Chiluiza, K., Everaert, P., & Valcke, M. (2020). Mapping impact of Design Thinking in teamwork, problem-solving and creativity. In Proceedings of the Design Society: Design Conference (Vol. 1, pp. 1715-1724). Cambridge University Press.##-Guliford .J.P. (2005).The nature of human intelligence. McGrahill. New York.##-Hassi, L. and Laakso, M. (2011). “Design Thinking in the Management discourse; defining the elements of the concept”, 18th International Product Development Management Conference, IPDMC.##-Henriksen D, Gretter S, Richardson C. (2020). Design thinking and the practicing teacher: addressing problems of practice in teacher education. Teaching Education. 31(2): 209-229.##-Hofmann, W, Schmeichel, B. J., & Baddeley, A. D. (2012). Executive functions and self-regulation. Trends in cognitive sciences, 16(3), 174-180.##-Hubbard, L., & Datnow, A. (2020). Design Thinking, Leadership, and the Grammar of Schooling: Implications for Educational Change. American Journal of Education, 126(4), 000-000.##-Johansson-Skoldberg U, Woodilla J, Cetinkaya M. (2013). Design thinking: past, present and possible futures. Creativity and Innovation Management.22(2): 121-146.##-Lazar, L. (2018). The Cognitive Neuroscience of Design Creativity. Journal of Experimental Neuroscience. 12, 1–6.##- Lynch M, Kamovich U, Longva KK, Steinert M. (2021). Combining technology and entrepreneurial ducation through design thinking: Students' reflections on the learning process. Technological Forecasting and Social Change. 1; 164: 119689.##-Kangas, K., & Seitamaa-Hakkarainen, P. (2018). Collaborative design work in technology education. Handbook of technology Education.##- Plattner, H.; Meinel, C.; Leifer, L. (2016). Design Thinking Research: Building Innovators; Springer: Cham, Switzerland.##- Madrigal, R. (2008). “Hot vs. cold cognitions and consumers' reactions to sporting event outcomes”. Consumer Psychology, 18(4), 304-319.##-Melles, G.; Howard, Z. & Thompson-Whiteside, S. (2012). Teaching Design Thinking: Expanding Horizons in Design Education. Procedia - Social and Behavioral Sciences 31. 162 – 166.##-Rodriguez, JEE. (2015). A massively flipped class instruction for a large enrollment course and designing. Implementing active. Reference services learning information literacy. 4:(1): 44.##-Scheer A, Noweski C, Meinel C. (2012). Transforming constructivist learning into action: Design thinking in education. Design and Technology Education: An International Journal. 17(3): 8-10.##-Shareef, S.S.; Farivarsadri, G. (2020). An Innovative Framework for Teaching/Learning Technical Courses in Architectural Education. Sustainability, 12, 9514. ##-Shively K, Stith KM, Rubenstein LD. (2018). Measuring what matters: Assessing creativity, critical thinking, and the design process. Gifted child Today. 41(3): 149-58.##-Sokol, A. & ET. Al. (2008). “The Development of Inventive Thinking Skills in the Upper Secondary Language Classroom”, Journal of thinking skills and creativity: published by Elsevier.##-Stock, K. L., Bucar, B., & Vokoun, J. (2018). Walking in another’s shoes: Enhancing experiential learning through design thinking. Management Teaching Review, 3(3), 221-228##-Torrance, E.P. and Goff, K. (1990). Fostering academic creativity in gifted students, Eric Digest. Eric Document Reproduction Services No. ED321489##-Twigg, E., & Yates, E. (2019). Student reflections on the place of creativity in early years practice: Reflections on second year work placement experience. Thinking Skills and Creativity. 31: 335-345.##-Watson AD. (2015). Design thinking for life. Art Education. 68(3): 8-12.##-Wrigley, C.; Straker, K. (2017). Design thinking pedagogy: The educational design ladder. Innov. Educ. Teach. Int. 54, 374–385. ##

بررسی و شناخت شاخصه های تجلی عالم خیال درمکان معماری با رویکرد عرفای اسلامی Investigation and recognition of the characteristics of the manifestation of the imaginary world in architecture place with the approach of Islamic mystics " 1 1 مکان یکی از حوزه های مهم و شاخص در تعاریف معماری محسوب می گردد. هویت دهی به مکان می تواند حضور انسان را در معماری معنا کند. عرفای اسلامی یکی از راه­های شناخت عالم ملکوت را عالم خیال و ارتباط با آن به واسطه قوه خیال می دانند. با توجه به اینکه خیال و خیال­پردازی امر مهمی در خلاقیت معماری است دراین پژوهش که به روش کیفی - کمی انجام گرفته است، سعی بر شناسایی شاخصه­های تجلی عالم خیال در مکان­های معماری دارد و با بررسی اندیشه عرفای اسلامی همچون ابن­عربی، مولانا و ملاصدرا (با توجه به اشتراکات دیدگاه در باب اهمیت خیال) و تجلی دیدگاه­هایشان در شناخت مکان­های معماری است. در نتایج این تحقیق می­بینیم با وجود اینکه این عرفا بطور صریح در خصوص معماری اظهارنظر نکرده اند، ولی مکان­های معماری براساس رویکردهای ایشان هویت­مند شده­اند و معماران با عناصر و تزئینات ویژه در آثار خود توانسته­اند به تجلی این اندیشه­ها در معماری و سایر هنرها تحقق ببخشند. از اهداف این پژوهش می توان به الف) شناسایی شاخصه­های تجلی عالم خیال در عالم محسوسات در قالب مکان معماری و ب) کشف معانی نمادینِ عناصر و تزئینات معماری از دیدگاه­های عرفانی و از سوالات این پژوهش می توان به: الف) شاخصه های تجلی عالم خیال در مکان معماری دنیای محسوسات چیست؟ و ب) اندیشه عرفای اسلامی نسبت به خیال چگونه در شناخت مکان تجلی می یابد؟ اشاره نمود. در تحلیل و نتایج این مقاله می بینیم که تجلی این دیدگاه­ها در قالب معانی نمادین درعناصر، هندسه نقوش، اعداد، رنگها و... در مکان­های معماری دیده می­شود و این می­تواند به کشف نسبت خیال در شناخت مکان­­های معماری بسیار ارزشمند باشد. برای اثبات شاخصه­های شناسایی شده، آن کمیت­ها را در نمونه موردی که همانا مسجد دومناره سقز انتخاب شده،  سنجش می­نماییم. 2 Abstract place is considered one of the most important areas in the definitions of architecture. Giving identity to a place can mean human presence in architecture. Islamic mystics consider one of the ways of knowing the realm of the world to be the world of imagination and to communicate with it through the power of imagination. Considering that imagination is an important thing in architectural reativity. In this research, which was conducted using a qualitative-quantitative method, It tries to identify the characteristics of the manifestation of the imaginary world in architectural places. And by examining the thought of Islamic mystics such as Ibn-Arabi, Molana and Mulla Sadra (according to the common points of view about the importance of imagination) and the manifestation of their views in the knowledge of architectural places. The objectives of the research include the following: 1. Identifying the characteristics of the manifestation of the world of fantasy in the world of sensations in the form of architectural space؛ 2. Discovering the symbolic meanings of architectural elements and decorations from mystical perspectives . And also the questions of this article include the following: 1. What are the characteristics of the manifestation of the imaginary world in the architectural place of the world of sensations? 2- How is the thought of Islamic mystics about imagination manifested in knowing the place? In the results of this research, we can see that even though these mystics did not explicitly comment on architecture, But architectural places have been identified based on their approaches and architects have been able to realize these ideas in architecture and other arts with special elements and decorations in their works. The manifestation of these views can be seen in the form of symbolic meanings in elements, geometry, patterns, numbers, colors, etc. in architectural places. And this can be very valuable to discover the ratio of imagination in the knowledge of architectural places. In order to prove the identified indicators, we measure those quantities in the sample of the case where Domnare Mosque of Saqqez was selected. 27 40 2024/08/42023/04/182023/09/19 1402/6/28 2025/01/272024/02/32024/01/22 1402/11/2 ناصح یوسفی Nasseh Yousefi دانشجوی دکتری گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران Iran nasseharchitect2004@gmail.com اسدالله شفیع زاده AssAdollah Shafizadeh استادیار گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران Iran Shafizade.a@gmail.com محمدرضا پاکدل فرد Mohammad Reza Pakdel Fard استادیار گروه معماری، واحدتبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Iran m.pakdelfard@srbiau.ac.ir imaginations place Islamic architecture fantasy world Islamic mysticism خیال مکان معماری اسلامی عالم خیال ( مثال) عرفان اسلامی 27. Louise Gill, Mary and Pellegrin, Pierre. (2006). A Companion to Ancient Philosophy. New York: Blackwell.##28. Smith, P, F, 2003 . The Dynamic of Delight ; Architecture and Aesthetics , London ; Routledge##فهرست منابع و مآخذ##کتب :##1. اردلان، نادر و بختیار، لاله(1380 ). حس وحدت. سنت عرفانی در معماری ایرانی. ترجمه حمید شاهرخ. اصفهان. نشر خاک.##2. اکبریان. رضا ( 1388). جایگاه انسان در حکمت متعالیه ملاصدرا. چاپ اول. تهران. نشر علم.##3. بلخاری قهی. حسن( 1394). مبانی عرفانی هنر و معماری اسلامی. چاپ دوم. تهران. انتشارات سوره مهر. ##4. بلخاری. حسن (1396). هندسه خیال و زیبایی. چاپ دوم. تهران. نشر فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی .##5. پرتوی . پروین (1394 ). پدیدار شناسی مکان. چاپ سوم. تهران. فرهنگستان هنر.##6. تقی زاده. محمد و بهناز امین زاده( 1389). تحلیل و طراحی فضاهای شهری. تهران. پژوهشکده فرهنگ و هنر.##7. عظیمی. مریم( 1392). روش طراحی « معنا، خیال، معماری » ( با بهره گیری از تفکر ناخود آگاه ). پایان نامه دکتری معماری. دانشگاه علم و صنعت. تهران . ##8. حکمت. نصرالله(1393). حکمت و هنر در عرفان ابن عربی ( عشق ، زیبایی و حیرت ). چاپ چهارم. تهران. انتشارات فرهنگستان هنر.##9. داداشی. ایرج (1382). خیال به روایت مولانا جلال الدین محمد بلخی ( 2 ). فصلنامه خیال. شماره 5. تهران. فرهنگستان هنر ##10. دیویی. جان (1391). هنر به‌منزله تجربه. ترجمه مسعود علیا. تهران. ققنوس.##11. رلف. ادوارد (1395). مکان و بی مکانی. ترجمه : دکتر محمد رضانقصان محمدی. دکتر کاظم مندگاری و مهندس زهیر متکی. تهران. انتشارات آرمانشهر.##12. صدرالدین شیرازی. محمد بن ابراهیم(1360 ) بی‌تا ( الحاشیه علی الهیات الشفاء.) قم‌. انتشارات بیدار.##13. کربن. هانری (1384 ) تخیل خلاّق در عرفان ابن عربی. ترجمه ی انشاءالله رحمتی. تهران انتشارات جام##14. محمود الغراب. محمود (1993 م ). الخیال عالم البرزخ و المثال، چاپ دوّم، دمشق انتشارات نصر##15. محمود الغراب. محمود (1395 ). نقش خیال( اندیشه های ابن عربی در باب خیال). تهران. انتشارات جامی .##16. مدنی پور. علی(1379 ). طراحی فضای شهری. نگرشی بر فرآیندهای اجتماعی و مکانی. ترجمه فرهاد مرتضایی. تهران. شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری.##17. مولوی. جلال الدین محمد بن محمد(1394)مثنوی معنوی مولانا جلال الدین محمد‌بلخی. چاپ سوم. تهران. نشر پیام عدالت.##18. نقره کار. عبدالحمید(1387) درآمدی بر هویت اسلامی در معماری و شهرسازی، تهران: نشر پیام سینا.##19. نصر. سید حسین (1394). هنر و معنویت اسلامی. ترجمه : رحیم قاسمیان. تهران. انتشارات حکمت. چاپ سوم .##20. نصر. سید حسین (1394). معرفت و امر قدسی. ترجمه فرزاد حاجی میرزایی. تهران. نشر فرزان. چاپ اول .##21. مقالات : ##22. افشار نادری. کامران (1378 )." از کاربری تامکان". مجله معمار. شماره 6 ##23. پیشوایی. حمیدرضا. و قیومی بیدهندی. مهرداد. (1392). خاک و خرد, تاملی در شان معماری در مثنوی معنوی. مجله مطالعات معماری ایران، دوره: 2 ، شماره: 3 ##24. قیومی بیدهندی، مهرداد و حمید رضا پیشوایی.( 1389). درآمدی بر نسبت میان مکان و انسان در مثنوی معنوی. شریه تخصصی مولانا پژهی، سال اول، شماره چهارم، زمستان 1389، ص 87 - 105##25. نقره‌کار. عبدالحمید، فرهنگ مظفر و مریم عظیمی(1390)." جایگاه خیال در آفرینش اثر هنری(از منظر اسلامی). نشریه علمی- پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، شماره 3. پاییز و زمستان 1390##26. نیک روش، ریحانه، و صابرنژاد، ژاله. (1398). بازشناخت جایگاه خیال در معماری ، نشریه: ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی (زبان و ادبیات فارسی ) ، دوره 15، شماره 56##27. یوسفی. ناصح و فاطمه قاموسی.(1397 ). « بررسی نقش خیال در مدیریت رفتار ». اولین همایش ملی مدیریت راهبردی و کاربردی. دانشگاه علمی کاربردی مرکز سقز. سقز ##

خوانش نگرش‌های تخصصی در ارزیابی اقدامات حفاظتی؛ شناسایی مؤلفه های کلیدی مؤثر با استفاده از روش تحلیل ساختاری Reading of Expert Attitudes in Conservation Practice Evaluation; Structural analysis with the MICMAC method to Identify Effective Conservation Criteria 1 1 از زمان شکل‌گیری معماری، حفظ و نگهداری بناهای ارزشمند به‌عنوان یک اصل موردتوجه بوده است. امروزه نیز با گسترش مفهوم میراث، حفاظت یک فرآیند پیچیده و مداوم تلقی می‌شود که ممکن است متخصصان زیادی را در زمینه‌های مختلف درگیر کند. آنچه در رابطه با فرآیند حفاظت اهمیت دارد این است که تمام متخصصان باید برای یک هدف مشترک که در نهایت منجر به حفظ ارزش‌های اثر، پایداری بنا در طولانی‌مدت و اطمینان از بقای آن در آینده خواهد شد، فعالیت داشته باشند. در این راستا توجه به نگرش‌ها و نحوۀ مواجهۀ کارشناسان حفاظت از میراث، به‌عنوان عاملی تأثیرگذار در کیفیت اقدامات حفاظتی مطرح می‌شود. خوانش نگرش­های تخصصی، ارزیابی وضع موجود و شناسایی مؤلفه­های کلیدی مؤثر بر حفاظت از دیدگاه‌ متخصصان و صاحب‌نظران با نگاهی آسیب‌شناسانه، موضوعاتی است که در این راستا قابل توجه و اهمیت هستند. در این مطالعه دستیابی به این مؤلفه­های کلیدی مؤثر بر ارزیابی اقدامات حفاظتی و رابطه این مؤلفه­ها با یکدیگر هدف پژوهش را شکل داده است. ماهیت این مطالعه کمی-کیفی است و از روش تحلیل آینده‌پژوهانه برای آن بهره گرفته شده است. مؤلفه‌های مؤثر در ارزیابی اقدامات حفاظتی با بررسی دیدگاه‌های نظریه‌پردازان، منشورها و اسناد بین‌المللی قرن اخیر و از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای کیفی فراهم شده است. پس از تدقیق این مؤلفه­ها، در بخش تحلیل ساختاری نظرات گروهی از صاحب‌نظران و متخصصان حوزۀ حفاظت در ایران، با ابزار پرسشنامه جمع‌آوری شده­ است. علاوه بر شناسایی و تحلیل روابط بین مؤلفه­های مؤثر، با استفاده از نرم‌افزار میک‌مک (MicMac) این­ها بعنوان متغییر­ سطح‌بندی شده­اند. پس از تفسیر و تحلیل نتایج به‌دست‌آمده، 6 متغیر کلیدی به‌عنوان عوامل مؤثر در ارزیابی اقدامات حفاظتی از دید متخصصان مورد شناسایی قرار گرفته است. رابطه بین متغیر‌های تأثیرگذار استخراج شده، حاکی از آن است که نگرش کلی حفاظت در جریان جامعه متخصصان، شرایط ناپایداری را دنبال می­ کند. 2 Heritage Conservation is a specific and complex activity that requires special skills and training, and should be considered as a common ground of goals, values and a moral duty to extend the life of Architectural heritage and make decisions about them.According to the existing attitudes in field of heritage conservation, this research considers different attitudes for conservation practice and intervention in a historical building as a basic need, because the differences in the attitude towards conservation as a cultural approach and the way of dealing among various societies, will also be an important subject. The heritage conservation, that definition is changing and expanding rapidly, requires a re-examination of new approaches and practices. Accordingly, considering the approach of experts of the last century and examining the current situation of conservation specialists' attitudes in Iran is the main purpose of  this study. This research with a combination of qualitative and quantitative approach is one of the applied and fundamental type.  In order to collect qualitative information and identify variables related to conservation and intervention in historical buildings, international charters, conventions and declaration have been read in a period of 22 years (since 2000 AD). In the structural analysis section, the opinions of academic experts in Conservation field in Iran have been collected and the relationships between factors affecting conservation have been determined and leveled using MICMAC software analysis. The use of a future research tool in the theoretical field of restoration and analysis of the existing situation with a quantitative method (not a qualitative method) is considered the main achievement of this research. Finally, the interpretation and analysis of the results obtained with the help of this new analytical method were identified 6 effective key components of heritage conservation practice in three levels: planning, action and monitoring, as effective factors in protective measures from the point of view of today's Iranian experts. These extracted influential components indicate that the system of theoretical foundations of protection, restoration and revitalization existing and in the flow of society is unstable and needs a fundamental analysis. 41 58 2024/08/42023/04/182023/09/192023/04/25 1402/2/5 2025/01/272024/02/32024/01/222023/12/3 1402/9/12 نادیا مهردادیان Nadia Mehrdadian دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) Iran Nadiamehrdadian@gmail.com سجاد مؤذن Sajad Moazen دانشگاه علم و صنعت ایران Iran Sajadmoazen@iust.ac.ir رضا رحیم نیا Reza Rahimnia دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) Iran rahimnia@arc.ikiu.ac.ir Conservation Criteria Evaluation Key Components Structural analysis method اقدام حفاطتی مؤلفه های ارزیابی متغیرهای کلیدی روش تحلیل ساختاری اکبری، مجید، طاهرپور، فاطمه، بوستان‌احمدی، وحید و عاطفه فولادی (1399). مدل‌سازی ساختاری ـ تفسیری عوامل مؤثر بر توسعۀ گردشگری مذهبی در ایران با رویکرد آینده‌پژوهی، فصلنامه علمی- پژوهشی گردشگری و توسعه، 9 (4)، 296- 285.##امین‌پور، احمد، عباسی‌هرفته، محسن (1390). اصل حداقل مداخله ، چالش پیش روی مداخالت حفاظتی در میراث فرهنگی کشف و تبیین کاستیها و نواقص اصل مذکور با رویکردی نظری به آراء موجود در این حوزه، نشریه مرمت و معماری ایران، (1)، 82- 69.##بصیری، سمیه؛ وطندوست، رسول، امامی، محمدامین و حسین احمدی (1393). سیر تاریخی و اندیشه‌ای حفاظت میراث فرهنگی از منظر جایگاه مفهومی تمامیت (یکپارچگی)، مطالعات اسلامی: تاریخ و فرهنگ، 46(92)، 108-85.##پدرام، بهنام؛ اولیاء، محمدرضا و رضا وحیدزاده (1390). ارزیابی اصالت در فرایند حفاظت از آثار تاریخی ایران: ضرورت توجه به تداوم فرهنگ بومی آفرینش هنری، نشریه مرمت و معماری ایران، 1 (2)، 17-1.##حناچی، پیروز و شاه‌تیموری، یلدا (1400). توسعۀ چهارچوب مفهومی استفادۀ مجدد سازگار به‌عنوان راهبردی پایدار در حفاظت از بناهای میراثی، مطالعات معماری ایران، (19)، 45- 25.##رئوفی، زینب و خواجه‌پور، منصور (1400). راهبردی برای افزایش اعتبار ارزیابی‌های کیفی در مداخلات حفاظتی آثار تاریخی نمونۀ موردی: مقبرۀ خواجه اتابک کرمان، نشریۀ علمی باغ نظر، (96)، 16- 5.##سامانیان، صمد؛ حجت، مهدی، عادله محتشم (1396). واکاوی تاریخی و انتظام زمانمند ارزشها در حفاظت و مرمت؛ آثار تاریخی- فرهنگی با استناد به آراء اندیشمندان و اسناد جهانی، نشریه تاریخ و فرهنگ، 49(98)، 36-9.##طالشی، مرضیه؛ آقایی‌زاده، اسماعیل و مریم جعفری مهرآبادی (1397). تحلیل ساختاری زیست‌پذیری بافت‌های فرسوده شهری با رویکرد آینده‌پژوهی (مطالعه موردی: بافت فرسوده منطقه یک شهر قزوین)، فصلنامه علمی پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 10(39)، 133- 117.##علی‌اکبری، اسماعیل؛ پوراحمد، احمد و لیلا جلال‌آبادی (1397). شناسایی پیش‌‌ران‌های موثر بر وضعیت آیندۀ گردشگری پایدار شهر کرمان با رویکرد آینده‌پژوهی، فصلنامه علمی- پژوهشی گردشگری و توسعه، 17 (1)، 178-156.##فیلدن، برنارد (1393). حفاظت از بناهای تاریخی، مترجم محمدمهدی هوشیاری، تهران: طحان.##مونوز ویناس، سالوادور (1397). تئوری معاصر حفاظت، مترجم زینب رئوفی و منصور خواجه‌پور، کرمان: جهاد دانشگاهی کرمان.##یزدگرد، فاطمه، حناچی، پیروز و محمدحسن طالبیان (1400). بایسته‌های ارزیابی حفاظت از محوطه‌های پویای میراث فرهنگی جهانی، فصلنامه علمی- پژوهشی نقش جهان، دوره 11 (2)، 119- 101.##Applebaum, Barbara (2007). Conservation Treatment Methodolgy, London, UK: Routledge.##Arcade, Jacques; Godet, Michel; Meunier, Francis & Roubelat, Fabrice (1999). Structural analysis with the MICMAC method & Actor's strategy with MACTOR method, Futures Research Methodology, American Council for the United Nations University: The Millennium Project, Vol.3, 1-48.##Avrami, Erica; Mason, Randall & De la Torre, Marta (2000). Values and Heritages Conservation, Los Angeles: The Getty Conservation Institute.##Avrami, Erica; Macdonald, Susan; Mason, Randall F. & Myers, David (2019). Values in Heritage Management: Emerging Approaches and Research Directions, Los Angeles: The Getty Conservation Institute.##Caple, Chris (2004). Conservation Skills: Judgment, Method and Decision Making, New York: Routledge. ##Correia, Rita Alberto Rosado Mariana & Walliman, Nicholas Stephen Robert (2014). Defining Criteria for Intervention in Earthen-Built Heritage Conservation, International Journal of Architectural Heritage, Vol.8, 581–601.##Croci, Giorgio (1998). The Conservation and Structural Restoration of Architectural Heritage, England: WIT Press. ##De La Torre, Marta (2013). Values and Heritage Conservation, heritage & society, Vol.60 (2), 155–166.##Diara, Fillipo (2019). Conservation Analysis Using Photogrammetric Post Processing Techniques: The Example of Early Medieval Low Relief in SS.Assunta e S. Bartolomeo Church in Badia Prataglia, Tuscany, Conference: CHNT 22 Proceedings, 1-11.##Drury, Paul & McPherson, Anna (2008). Conservation Principles, Policies and Guidance, London: English Heritage.##Duperrin, Jean-Claude & Godet, Michel (1973). Hierarchization method for the elements of a system. An attempt to forecast a nuclear energy system in its societal context. Paris (France): CEA, 75. ##Filden, Bernard (2003). Conservation of Historic Buildings, London: Routledge.##Henderson, Jane & Waller, Robert (2016). Effective preservation decision strategies, Studies in Conservation, Vol.61, 308-323.##ICOMOS (2003). Principes Pour L'Analyse, La Conservation Et La Restauration Des Structures Du Patrimoine Architectural, Zimbabwe: ICOMOS.##ICOMOS (2003). Indonesia Charter for Heritage Conservation, Tahun Pusaka (Indonesia): ICOMOS.##ICOMOS (2005). Xian Declaration, Xi’an (China): ICOMOS.##ICOMOS (2008). Cultural Routes, Québec (Canada): ICOMOS.##ICOMOS (2008). Quebec Declaration, Québec (Canada): ICOMOS.##ICOMOS (2008). The ICOMOS Charter for the Interpretation and Presentation of Cultural Heritage Sites, Québec (Canada): ICOMOS.##ICOMOS (2010). New Zealand Charter, New Zealand: ICOMOS.##ICOMOS (2011). Paris Declaration, Paris: ICOMOS.##ICOMOS (2011). TICCIH Principles for the Conservation of Industrial Heritage Sites, Structures, Areas and Landscapes, Paris: ICOMOS.##ICOMOS (2011). The Valletta Principles for the Safeguarding and Management of Historic Cities, Towns & Urban Areas, Paris: ICOMOS.##ICOMOS (2013). The Burra Charter, Australia: ICOMOS.##ICOMOS (2014). The Florence Declaration, Florence (Italy): ICOMOS.##ICOMOS (2017). Delhi Declaration on Heritage and Democracy, New Delhi (India): ICOMOS.##Johar, S.; Che-An, A.I.; Tawil, N.M.; Tahir, M.M.; Abdullah, N.A.G. & Ahmad, A.G. (2011). Key Conservation Principles of Old Traditional Mosque in Malaysia, WSEAS TRANSACTIONS on ENVIRONMENT and DEVELOPMENT, Vol.7, 93-102.##Jokilehto, Jukka (2007). History of Architectural Conservatio, London, UK: Routledge.##Kapelouzou, Iris (2012). The inherent sharing of conservation decisions, Studies in Conservation, VOL.57 (3), 172-182.##Mason, Randall (2002). Assessing Values in Conservation Planning: Methodological Issues and Choices, Assessing the Values of Cultural Heritage, Edited by De la Torre, Marta, Los Angeles: The Getty Conservation Institute, 5-30.##Matero, Frank (2000). Ethics and Policy in conservation, The Getty Conservation Institute Newsletter, vol.15 (1), 5- 9.##Munoz Vinas, Salvador (2005). Contemporary Theory of Conservation. Oxford: Elsevier Butterworth-Heinemann.##Nematpour, Mohammad; Khodadadi, Masood & Rezaei, Nasser (2020). Systematic Analysis of Development in Iran’s Tourism Market in the Form of Future Study: A New Method of Strategic Planning, Journal Pre-proof, Vol.125, 1-28.##Orbaşli, Aylin (2017). Conservation theory in the twenty-first century:slow evolution or a paradigm shift?, Journal of Architectural Conservation, VOL.23 (3), 157–170.##Ornelas, Cilísia; Breda-Vázquez, Isabel & Guedes, João Miranda (2016). Cultural built heritage and intervention criteria: A systematic analysisof building codes and legislation of Southern European countries, Journal of Cultural Heritage, Vol.20, 725- 732.##Tomaszewski, Stanisław, Andrzej (2007). Przyszłość konserwacji jako dyscypliny i jej teoria, Murzyn, M. & Purchla.J., Dziedzictwo Kulturowe w XXI wieku, Szanse i Wyzwania (Cultural Hertage in the 21st Century, Opportunitirs and Challenges), MCK Kraków, 169-170.##Szmelter, Iwona. (2021), ALERT W XXI WIEKU. ZMIANY TEORII OCHRONY DZIEŁ DZIEDZICTWA W ZNACZENIU MATERIALNYM, NIEMATERIALNYM I CYFROWYM, Ochrona Dziedzictwa Kulturowego 12 , 55- 69.##Szmygin, Bogusław. (2008), Współczesne Problemy Teorii Konserwatorskiej w Polsce, Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków ICOMOS Politechnika Lubelska, Warszawa (Lublin).##Tawab, Ayman G. Abdel. (2013), Evaluating the authenticity of earthen heritage: The case of Ramses Wissa Wassef art centre in Egypt, Alexandria Engineering Journal, Vol.52(3), 489-498.##UNESCO (2003), Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage, UNESCO, Paris.##UNESCO (2005), Operational Guidelines for the Implementation of the World Heritage Convention, UNESCO, Paris (France).##UNESCO (2010), Managing Disaster Risks for World Heritage, UNESCO, Paris.##UNESCO (2011), Recommendation on the Historic Urban Landscape, including a glossary of definitions, UNESCO, Paris.##Wells, Jeremy C. (2011), Historic Preservation, Significance, and Phenomenology, Environmental & Architectural Phenomenology, Vol.22(1), 13-15.##اکبری، مجید، طاهرپور، فاطمه، بوستان‌احمدی، وحید و عاطفه فولادی (1399). مدل‌سازی ساختاری ـ تفسیری عوامل مؤثر بر توسعۀ گردشگری مذهبی در ایران با رویکرد آینده‌پژوهی، فصلنامه علمی- پژوهشی گردشگری و توسعه، 9 (4)، 296- 285.##امین‌پور، احمد، عباسی‌هرفته، محسن (1390). اصل حداقل مداخله ، چالش پیش روی مداخالت حفاظتی در میراث فرهنگی کشف و تبیین کاستیها و نواقص اصل مذکور با رویکردی نظری به آراء موجود در این حوزه، نشریه مرمت و معماری ایران، (1)، 82- 69.##بصیری، سمیه؛ وطندوست، رسول، امامی، محمدامین و حسین احمدی (1393). سیر تاریخی و اندیشه‌ای حفاظت میراث فرهنگی از منظر جایگاه مفهومی تمامیت (یکپارچگی)، مطالعات اسلامی: تاریخ و فرهنگ، 46(92)، 108-85.##پدرام، بهنام؛ اولیاء، محمدرضا و رضا وحیدزاده (1390). ارزیابی اصالت در فرایند حفاظت از آثار تاریخی ایران: ضرورت توجه به تداوم فرهنگ بومی آفرینش هنری، نشریه مرمت و معماری ایران، 1 (2)، 17-1.##حناچی، پیروز و شاه‌تیموری، یلدا (1400). توسعۀ چهارچوب مفهومی استفادۀ مجدد سازگار به‌عنوان راهبردی پایدار در حفاظت از بناهای میراثی، مطالعات معماری ایران، (19)، 45- 25.##رئوفی، زینب و خواجه‌پور، منصور (1400). راهبردی برای افزایش اعتبار ارزیابی‌های کیفی در مداخلات حفاظتی آثار تاریخی نمونۀ موردی: مقبرۀ خواجه اتابک کرمان، نشریۀ علمی باغ نظر، (96)، 16- 5.##سامانیان، صمد؛ حجت، مهدی، عادله محتشم (1396). واکاوی تاریخی و انتظام زمانمند ارزشها در حفاظت و مرمت؛ آثار تاریخی- فرهنگی با استناد به آراء اندیشمندان و اسناد جهانی، نشریه تاریخ و فرهنگ، 49(98)، 36-9.##طالشی، مرضیه؛ آقایی‌زاده، اسماعیل و مریم جعفری مهرآبادی (1397). تحلیل ساختاری زیست‌پذیری بافت‌های فرسوده شهری با رویکرد آینده‌پژوهی (مطالعه موردی: بافت فرسوده منطقه یک شهر قزوین)، فصلنامه علمی پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 10(39)، 133- 117.##علی‌اکبری، اسماعیل؛ پوراحمد، احمد و لیلا جلال‌آبادی (1397). شناسایی پیش‌‌ران‌های موثر بر وضعیت آیندۀ گردشگری پایدار شهر کرمان با رویکرد آینده‌پژوهی، فصلنامه علمی- پژوهشی گردشگری و توسعه، 17 (1)، 178-156.##فیلدن، برنارد (1393). حفاظت از بناهای تاریخی، مترجم محمدمهدی هوشیاری، تهران: طحان.##مونوز ویناس، سالوادور (1397). تئوری معاصر حفاظت، مترجم زینب رئوفی و منصور خواجه‌پور، کرمان: جهاد دانشگاهی کرمان.##یزدگرد، فاطمه، حناچی، پیروز و محمدحسن طالبیان (1400). بایسته‌های ارزیابی حفاظت از محوطه‌های پویای میراث فرهنگی جهانی، فصلنامه علمی- پژوهشی نقش جهان، دوره 11 (2)، 119- 101.##Applebaum, Barbara (2007). Conservation Treatment Methodolgy, London, UK: Routledge.##Arcade, Jacques; Godet, Michel; Meunier, Francis & Roubelat, Fabrice (1999). Structural analysis with the MICMAC method & Actor's strategy with MACTOR method, Futures Research Methodology, American Council for the United Nations University: The Millennium Project, Vol.3, 1-48.##Avrami, Erica; Mason, Randall & De la Torre, Marta (2000). Values and Heritages Conservation, Los Angeles: The Getty Conservation Institute.##Avrami, Erica; Macdonald, Susan; Mason, Randall F. & Myers, David (2019). Values in Heritage Management: Emerging Approaches and Research Directions, Los Angeles: The Getty Conservation Institute.##Caple, Chris (2004). Conservation Skills: Judgment, Method and Decision Making, New York: Routledge. ##Correia, Rita Alberto Rosado Mariana & Walliman, Nicholas Stephen Robert (2014). Defining Criteria for Intervention in Earthen-Built Heritage Conservation, International Journal of Architectural Heritage, Vol.8, 581–601.##Croci, Giorgio (1998). The Conservation and Structural Restoration of Architectural Heritage, England: WIT Press. ##De La Torre, Marta (2013). Values and Heritage Conservation, heritage & society, Vol.60 (2), 155–166.##Diara, Fillipo (2019). Conservation Analysis Using Photogrammetric Post Processing Techniques: The Example of Early Medieval Low Relief in SS.Assunta e S. Bartolomeo Church in Badia Prataglia, Tuscany, Conference: CHNT 22 Proceedings, 1-11.##Drury, Paul & McPherson, Anna (2008). Conservation Principles, Policies and Guidance, London: English Heritage.##Duperrin, Jean-Claude & Godet, Michel (1973). Hierarchization method for the elements of a system. An attempt to forecast a nuclear energy system in its societal context. Paris (France): CEA, 75. ##Filden, Bernard (2003). Conservation of Historic Buildings, London: Routledge.##Henderson, Jane & Waller, Robert (2016). Effective preservation decision strategies, Studies in Conservation, Vol.61, 308-323.##ICOMOS (2003). Principes Pour L'Analyse, La Conservation Et La Restauration Des Structures Du Patrimoine Architectural, Zimbabwe: ICOMOS.##ICOMOS (2003). Indonesia Charter for Heritage Conservation, Tahun Pusaka (Indonesia): ICOMOS.##ICOMOS (2005). Xian Declaration, Xi’an (China): ICOMOS.##ICOMOS (2008). Cultural Routes, Québec (Canada): ICOMOS.##ICOMOS (2008). Quebec Declaration, Québec (Canada): ICOMOS.##ICOMOS (2008). The ICOMOS Charter for the Interpretation and Presentation of Cultural Heritage Sites, Québec (Canada): ICOMOS.##ICOMOS (2010). New Zealand Charter, New Zealand: ICOMOS.##ICOMOS (2011). Paris Declaration, Paris: ICOMOS.##ICOMOS (2011). TICCIH Principles for the Conservation of Industrial Heritage Sites, Structures, Areas and Landscapes, Paris: ICOMOS.##ICOMOS (2011). The Valletta Principles for the Safeguarding and Management of Historic Cities, Towns & Urban Areas, Paris: ICOMOS.##ICOMOS (2013). The Burra Charter, Australia: ICOMOS.##ICOMOS (2014). The Florence Declaration, Florence (Italy): ICOMOS.##ICOMOS (2017). Delhi Declaration on Heritage and Democracy, New Delhi (India): ICOMOS.##Johar, S.; Che-An, A.I.; Tawil, N.M.; Tahir, M.M.; Abdullah, N.A.G. & Ahmad, A.G. (2011). Key Conservation Principles of Old Traditional Mosque in Malaysia, WSEAS TRANSACTIONS on ENVIRONMENT and DEVELOPMENT, Vol.7, 93-102.##Jokilehto, Jukka (2007). History of Architectural Conservatio, London, UK: Routledge.##Kapelouzou, Iris (2012). The inherent sharing of conservation decisions, Studies in Conservation, VOL.57 (3), 172-182.##Mason, Randall (2002). Assessing Values in Conservation Planning: Methodological Issues and Choices, Assessing the Values of Cultural Heritage, Edited by De la Torre, Marta, Los Angeles: The Getty Conservation Institute, 5-30.##Matero, Frank (2000). Ethics and Policy in conservation, The Getty Conservation Institute Newsletter, vol.15 (1), 5- 9.##Munoz Vinas, Salvador (2005). Contemporary Theory of Conservation. Oxford: Elsevier Butterworth-Heinemann.##Nematpour, Mohammad; Khodadadi, Masood & Rezaei, Nasser (2020). Systematic Analysis of Development in Iran’s Tourism Market in the Form of Future Study: A New Method of Strategic Planning, Journal Pre-proof, Vol.125, 1-28.##Orbaşli, Aylin (2017). Conservation theory in the twenty-first century:slow evolution or a paradigm shift?, Journal of Architectural Conservation, VOL.23 (3), 157–170.##Ornelas, Cilísia; Breda-Vázquez, Isabel & Guedes, João Miranda (2016). Cultural built heritage and intervention criteria: A systematic analysisof building codes and legislation of Southern European countries, Journal of Cultural Heritage, Vol.20, 725- 732.##Tomaszewski, Stanisław, Andrzej (2007). Przyszłość konserwacji jako dyscypliny i jej teoria, Murzyn, M. & Purchla.J., Dziedzictwo Kulturowe w XXI wieku, Szanse i Wyzwania (Cultural Hertage in the 21st Century, Opportunitirs and Challenges), MCK Kraków, 169-170.##Szmelter, Iwona. (2021), ALERT W XXI WIEKU. ZMIANY TEORII OCHRONY DZIEŁ DZIEDZICTWA W ZNACZENIU MATERIALNYM, NIEMATERIALNYM I CYFROWYM, Ochrona Dziedzictwa Kulturowego 12 , 55- 69.##Szmygin, Bogusław. (2008), Współczesne Problemy Teorii Konserwatorskiej w Polsce, Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków ICOMOS Politechnika Lubelska, Warszawa (Lublin).##Tawab, Ayman G. Abdel. (2013), Evaluating the authenticity of earthen heritage: The case of Ramses Wissa Wassef art centre in Egypt, Alexandria Engineering Journal, Vol.52(3), 489-498.##UNESCO (2003), Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage, UNESCO, Paris.##UNESCO (2005), Operational Guidelines for the Implementation of the World Heritage Convention, UNESCO, Paris (France).##UNESCO (2010), Managing Disaster Risks for World Heritage, UNESCO, Paris.##UNESCO (2011), Recommendation on the Historic Urban Landscape, including a glossary of definitions, UNESCO, Paris.##Wells, Jeremy C. (2011), Historic Preservation, Significance, and Phenomenology, Environmental & Architectural Phenomenology, Vol.22(1), 13-15. ##

حقوق شهروندی اسلامی در طراحی معماری خانه های تاریخی قاجار دزفول با تاکید بر شرایط بحران همه‌گیری کووید 19 The citizenship rights of the Islamic society in the architectural design of the Dezful houses with an emphasis on the conditions of the crisis of the Covid-19 pandemic 1 1 یکی از عوامل موثر بر کیفیت­زیستی، توجه به حقوق­شهروندی است. به­طوری که برمبنای شرایط مکان وزمان، شکل گرفته و اهمیت آن درجامعه تحت تاثیر چارچوب‌های دوره اسلامی ایران نمود می‌یابد. براین اساس حقوق شهروندی در تاثیر بر محیط­زیست افراد نقش داشته و در سطوح مختلفی ایجاد می‌گردد. همچنین معماری خانه به­عنوان بستری با رابطه مستقیم در زیست جامعه اهمیت داشته و به­واسطه تغییرات در دوران مدرن، نیازمند آسیب­شناسی است. ازطرفی شرایط کووید19 به­عنوان یکی از جنبه‌های حقوق شهروندی، اهمیت داشته و پاسخگویی آن به ساکنین خانه در این شرایط، مهم بوده است. به این ترتیب می‌توان هدف را، پاسخگویی اندیشه‌های معماری­اسلامی به شرایط بحران کووید19 در خانه­های­تاریخی دزفول درنظر گرفت که نمونه­ای شاهد بر معماری است. به­طوری که منجر به ارائه راهبردهایی در چارچوب اندیشه‌ها و تحقق حقوق شهروندان می‌گردد. روش­پژوهش برپایه تحلیل محتوای متون به­صورت کیفی و بررسی‌های کمی با روش «کوداس» است که درنهایت بااستفاده از استدلال­منطقی، نتیجه‌گیری از آنها صورت می‌گیرد. دراین روش ابتدا به بررسی­­متون در راستای چارچوب‌ توجه اسلامی به معرفت­شناسی پرداخته شده و سپس با ارزشگذاری عددی ومنطق، آسیب­شناسی و نتیجه‌گیری حاصل می‌گردد. یافته‌های تحت تاثیر عوامل­موثر بر حقوق شهروندی ایجاد شده که در سه جنبه سلامت­ذهن، سلامت­جسم، اجتماع و اقتصاد، زیست­افراد را آسیب­شناسی می­کند. از این­رو می­توان براساس بررسی­های کمی، مولفه­های آسایش­صوتی، تهویه­مناسب، نور، امنیت، روابط اجتماعی، اندازه و تعددفضا، انعطاف­پذیری را با بیشترین تاثیر در کیفیت­زیستی موثر دانست. به­طوری که نتیجه آن ایجاد رابطه­ای معنی­دار میان حقوق­شهروندی و شرایط­بحران کووید19 است که در چارچوب اندیشه­های اسلامی و برای پاسخگویی به نیازهای مختلف ایجاد می­گردد 2 One of the factors affecting people's quality of life is paying attention to citizenship rights. Based on this, we can consider the importance of examining citizenship rights in its impact on people's lives, which is effective in creating a level of living quality. One of the fields related to this issue is architecture and urban planning, which have explained frameworks about architecture based on hidden ideas and Islamic laws. For this reason, the house has been chosen as a platform for investigation. Also, the main goal of the research can be considered to be the response of Islamic thoughts to the critical conditions of Covid-19 and to provide strategies for the design of Islamic houses. Based on the analysis of the texts content, this research has created a platform that shapes research knowledge based on subjectivity. Then, with quantitative analysis using KODAS method, the evaluation is done based on the primary data. The research findings have been created in the review and analysis related to the factors affecting citizenship rights, which have been analyzed with the components of security, equality and justice, right to privacy, biological quality and crisis conditions, and emphasizing the conditions of the Covid-19 crisis to deals with its effective aspects and leads to effective strategies on architecture. Based on this, it is possible to consider the realization of citizen's rights in the crisis situation by paying attention to the architectural strategies that provide the basis for the comfort and peace of the Muslim society.   59 72 2024/08/42023/04/182023/09/192023/04/252023/06/5 1402/3/15 2025/01/272024/02/32024/01/222023/12/32023/12/31 1402/10/10 احمد صراف زاده Ahmad Sarrafzadeh دانشگاه هنر اسلامی تبریز Iran ah.sarrafzadeh@tabriziau.ac.ir اصغر مولائی asghar molaei دانشگاه هنر اسلامی تبریز Iran molaei.2488@gmail.com مینو قره بگلو Minoo Qareh Beghlou دانشگاه هنر اسلامی تبریز Iran m.gharehbaglou@tabriziau.ac.ir The citizenship rights Covid-19 crisis Islamic architecture Historical Houses Dezful حقوق شهروندی بحران کووید 19 دوره اسلامی خانه‌های تاریخی دزفول - Abdollahnezhad, F; Andam,R and Rajabi, M. (2021). The Impact of Covid 19 Concerns on the Mental Health of Athlete Students with the Modifying Role of Social Support in a Multi-Group Analysis by Gender. Qom University of Medical Sciences Journal. 15(3): 198-209.##- Abedi, S and Karimi Moshaver, M. (2016). Review and comparative study of different models of measuring the quality of life in order to achieve the principles of sustainable design in the residential context. Green architecture. 2(4): 41-53.##- Ahmadpour, A. (2008). An Introduction to the Origins of the Civil Right in Islam. Journal of Islamic Education Research. 3(2): 119-142. ##- Ahmadipour, Z and Nasirzadeh, A. (2021). Urban policies in Coronavirus crisis management. Urban policies in Coronavirus crisis management. 3(3): 163-178.##- Alipour, A. (2020). Explaining soft technologies in dealing with confrontation. Transcendent Governance Quarterly. 1(2): 117-127.##- Azadifar, A; Omranipour, A; Masoudinezhad, M; Vafamehr, M. (2021). Review of the Geometry and Proportions of the Central Court in Achieving the Right Daylight in the Ghajari's Historic Houses of Kashan. journal of Sustainable Architecture and Urban Design. 1(9): 77-95.##- Aznab, M; Honarvar, J; Soroush, M A; Taheri Sarmad, F. (2022). Investigation of Spatial Hierarchy in Creating Privacy of Houses with the Approach of Historical Typology. Urban and Regional Development Planning. 23(7): 153-189.##- Bagherian Sararoudi, R; Alipour, A and Mirahmadi, B. (2020). Health Psychology and Coronavirus Pandemic Crisis (COVID-19): A Review Study. The Journal of Isfahan Medical School. 570(38): 216-226.##- Bakhshi Bankanlou, A and Mashari, K. (2015). Investigating the place of vegetation in the ancient and contemporary architecture of Iran. International in science and technology. Tehran.##- Belali Oskui, A and Nazari, S. (2021). Desirable values of housing design from the perspective of Islamic thought (a step towards explaining the Iranian Islamic model of housing). Iranian Pattern of Progress. 1(8): 299-345.##- Bemanian, M; Arjmandi, S and Ali Mohamadi, F. (2013). The impact of jurisprudential principles related to citizenship rights based on justice in housing design (case example: three cases of Iranian-Islamic houses). (12): 89-100.##- Ebnehtorab, M. (2006). Citizenship rights from the perspective of Hazrat Ali. Family Law and Jurisprudence Journal. (41 , 42): 110-146.##- Ehtesham, S; Aghaei, K and Bandarian, E. (2021). The impact of the spread of the Covid-19 virus on the security of urban spaces and buildings (the case of Shahrekord). Journal of Police Science Chaharmahal and Bakhtiari. 21(6): 1-16.##- Farnam, A and Sabaghi, H. (2020). About dealing with the spread of the corona virus (32), examining the dimensions of the effects of the spread of the corona virus on the urban area and urban development. Tehran: Islamic parliament research center of the Islamic republic of Iran.##- Farokhi, M and Salehi, A. (2019). Ameli on the concept of social security in Iran's urban spaces from the past to the present. A collection of selected papers of the national conference of environmentally sustainable architecture with the approach of modifying the consumption pattern.##- Gharehkhani, K; Dejdar, O and Jalalian, S. (2019). Analyzing the role of community and its effects on the quality of life in residential complexes (Case Study: Saeidiyeh, Kashani, Bu Ali and Imam Reza Residential blocks in the city of Hamedan). 40(13): 109-120.##- Golkar, K. (2000). Components of urban design quality. Soffeh. (32): 38-56.##- Hamzehnejad, M and Sadrian, Z. (2014). Housing Design Principles of Islam and Other Contemporary Usable Patterns. Journal of Researches in Islamic Architecture Iran University of Science & Technology. 2(3): 58-76.##- Hayati,H; Aminpour, A and Madani, R. (2017). The Effect of the Principle of Women's Privacy on The Architecture Of Iranian Houses, Based On Islamic Teachings. Journal of Woman and Culture. 32(9): 47-61.##- Kamali, R; Sahraei Nejad, N and Robati, M. (2021). Environment Design for Urban Parks with CPTED Approach to Promote Sense of Security in Islamabad Neighborhood, Region 2nd of Tehran. Journal of Sustainability, Development & Environment. 2(1): 43-60.##- Khorshidian, A M. (2022). Post-Pandemic Housing Architecture: Lessons from Covid-19. Journal of Housing and Rural Environment. 40 (176): 17-30. ##- Khosravi, M and Samadi, P. (2020). Identifying and ranking the components of citizenship education in the national curriculum document. Journal of New thoughts on Education. 16(2): 121-146.##- Kiaei, E and BabaAbasi, M. (2015). Studying the Principles and Rules Governing the Urban Structure of Islamic Cities in order for Achieving and Creation of an Islamic-Iranian Utopia. Naqshejahan. 5(1): 59-74.##- Lotfi, H; Edalatkhah, F; Mirzaei, M and Vazirpour, S. (2010). Urban management and its status in upgrading of citizens rights. Quarterly Journal of Human Geography. 1(2): 101-110.##- Mehdinejad, J and Sadeghi Habibabad, A. (2016). Investigation and necessity of crisis management and non-agent defense in architecture and urban planning. National Conference on Non-Active Defense and Sustainable Development. Tehran.##- Moghbel, M. (2022). Modeling Climatic Potential for Natural Ventilation in order to Reduce Energy Consumption and Mitigate Climate Changes (Case Study of Gilan Province). Climate Change Research. 3(11): 31-48.##- Mohamadi Deh Cheshmeh, M; Firoozi, M A and Shanbehpour, F. (2018). The spatial analysis of proximity in noisy land use from the acoustic comfort perspective, Ahvaz metropolis. The Journal of Spatial Planning. 22(3): 55-79.##- Mohamadhoseini, P; Javan Forouzandeh, A; Jahani Dolataabad; I and Heidari, A A. (2019). An Analysis of the Role of Social class’s Lifestyle in the Pattern of Housing; Case Study: The late Qajar and Early Pahlavi Houses in Ardabil. Bagh-e Nazar. 16(76): 31-44.##- Mohseni, R A. (2009). Dimensions and Analysis of Civil Rights; Education and Training Solutions for Civil Rights. Quarterly journal.##- Molaei, A. (2016). Sustainable urban development centered on citizen rights. National conference on the explanation of citizenship rights. Tehran.##- Pashmi, B. (2020). Suspension of Human Rights Commitments of States in Necessity: Covid-19 Crisis. Public Law Research. 67(22): 111-140.##- Poursaeid, R and Toutounchian, M. (2020). Religious Foundations of Citizenship. Akhlāq-i zīstī. 10(1): 1-11.##- Rahimi, L and Naghizadeh, M. (2016). Manifestation of Social Justice in the Structure of Islamic City (Neighborhood). Hoviat shahr Journal. 2(10): 13-20.##- Sajadi, A. (2016). Human Rights and Citizen Rights on the Opinion of the Middle Eastern Islamic States with Emphasis on the Iranian Constitution. Political science quarterly. 36(12): 41-59.##- Salary, M and Safavi Sahi, M. (2017). The role of the institution of the city Islamic council in enhancing citizen's rights (case study: Tehran city Islamic council). Journal of Urban Economics and Management. 5(3): 113-131.##- Salman Pour, F. (2020). Corona epidemic and the impact on future houses. Fars construction engineering organization. (106, 107): 56-60.##- Sarrafzadeh, A; Didehban, M and Vasigh, B. (2022). Assessment and Comparative Study of Concepts Affecting the Formation of Physical Variety in Qajar and Pahlavi Houses in Dezful. Armanshahr. 37(14): 99-113.##- Sarrafi, M and Abdollahi, M. (2008). Analysis of the Concept of Citizenship and Evaluation of its Status in the Urban Laws, Regulations and Management. Human Geography Research. (41): 115-134.##- Satary Sarebanqoli, H and Valizadeh Oghani, M B. (2013). Model adoption and development of contemporary housing architecture design by taking advantage of the manifestation of the good traditions of the Prophet Muhammad (peace be upon him) in the spatial structure of traditional Iranian houses. Conference on the Islamic model of progress in Iran. Tabriz.##- Shams Poya, M K; Meshkini, A and Barghmadi, M. (2020). The application of Islamic worldview in Iranian-Islamic cities with emphasis on sustainable neighborhood development. Cheshm-andaz-e-zagros journal. 12(43): 73-93.##- Taghvaei, A A; Shaeikhi, S and Kookhaei, T. (2015). Assessment of factors affecting the rights of pedestrians according to the principles of citizenship rights in Islam. Naqshejahan. 5(3): 5-17.##- Taheri Namhil, E. (2020). Examining the consequences of the corona virus on the economy of Iran and the world. Transcendent Governance Quarterly. 1(2): 117-127.##- Valizadeh Oqani, M B and Homayon, S. (2021). Challenges of Iranian Architecture from the Perspective of Islamic Ethics. Building Engineering and Housing Science .1(14): 1-11.## Zahrabi, Zahra; Yazdanfar, Seyed Abbas & Hosseini, Seyed Bagher. (2021). Covid-19 and healthy home preferences: the case of apartment residents in Tehran. Journal of building engineering. (35) : 1-9.##- Abdollahnezhad, F; Andam,R and Rajabi, M. (2021). The Impact of Covid 19 Concerns on the Mental Health of Athlete Students with the Modifying Role of Social Support in a Multi-Group Analysis by Gender. Qom University of Medical Sciences Journal. 15(3): 198-209.##- Abedi, S and Karimi Moshaver, M. (2016). Review and comparative study of different models of measuring the quality of life in order to achieve the principles of sustainable design in the residential context. Green architecture. 2(4): 41-53.##- Ahmadpour, A. (2008). An Introduction to the Origins of the Civil Right in Islam. Journal of Islamic Education Research. 3(2): 119-142. ##- Ahmadipour, Z and Nasirzadeh, A. (2021). Urban policies in Coronavirus crisis management. Urban policies in Coronavirus crisis management. 3(3): 163-178.##- Alipour, A. (2020). Explaining soft technologies in dealing with confrontation. Transcendent Governance Quarterly. 1(2): 117-127.##- Azadifar, A; Omranipour, A; Masoudinezhad, M; Vafamehr, M. (2021). Review of the Geometry and Proportions of the Central Court in Achieving the Right Daylight in the Ghajari's Historic Houses of Kashan. journal of Sustainable Architecture and Urban Design. 1(9): 77-95.##- Aznab, M; Honarvar, J; Soroush, M A; Taheri Sarmad, F. (2022). Investigation of Spatial Hierarchy in Creating Privacy of Houses with the Approach of Historical Typology. Urban and Regional Development Planning. 23(7): 153-189.##- Bagherian Sararoudi, R; Alipour, A and Mirahmadi, B. (2020). Health Psychology and Coronavirus Pandemic Crisis (COVID-19): A Review Study. The Journal of Isfahan Medical School. 570(38): 216-226.##- Bakhshi Bankanlou, A and Mashari, K. (2015). Investigating the place of vegetation in the ancient and contemporary architecture of Iran. International in science and technology. Tehran.##- Belali Oskui, A and Nazari, S. (2021). Desirable values of housing design from the perspective of Islamic thought (a step towards explaining the Iranian Islamic model of housing). Iranian Pattern of Progress. 1(8): 299-345.##- Bemanian, M; Arjmandi, S and Ali Mohamadi, F. (2013). The impact of jurisprudential principles related to citizenship rights based on justice in housing design (case example: three cases of Iranian-Islamic houses). (12): 89-100.##- Ebnehtorab, M. (2006). Citizenship rights from the perspective of Hazrat Ali. Family Law and Jurisprudence Journal. (41 , 42): 110-146.##- Ehtesham, S; Aghaei, K and Bandarian, E. (2021). The impact of the spread of the Covid-19 virus on the security of urban spaces and buildings (the case of Shahrekord). Journal of Police Science Chaharmahal and Bakhtiari. 21(6): 1-16.##- Farnam, A and Sabaghi, H. (2020). About dealing with the spread of the corona virus (32), examining the dimensions of the effects of the spread of the corona virus on the urban area and urban development. Tehran: Islamic parliament research center of the Islamic republic of Iran.##- Farokhi, M and Salehi, A. (2019). Ameli on the concept of social security in Iran's urban spaces from the past to the present. A collection of selected papers of the national conference of environmentally sustainable architecture with the approach of modifying the consumption pattern.##- Gharehkhani, K; Dejdar, O and Jalalian, S. (2019). Analyzing the role of community and its effects on the quality of life in residential complexes (Case Study: Saeidiyeh, Kashani, Bu Ali and Imam Reza Residential blocks in the city of Hamedan). 40(13): 109-120.##- Golkar, K. (2000). Components of urban design quality. Soffeh. (32): 38-56.##- Hamzehnejad, M and Sadrian, Z. (2014). Housing Design Principles of Islam and Other Contemporary Usable Patterns. Journal of Researches in Islamic Architecture Iran University of Science & Technology. 2(3): 58-76.##- Hayati,H; Aminpour, A and Madani, R. (2017). The Effect of the Principle of Women's Privacy on The Architecture Of Iranian Houses, Based On Islamic Teachings. Journal of Woman and Culture. 32(9): 47-61.##- Kamali, R; Sahraei Nejad, N and Robati, M. (2021). Environment Design for Urban Parks with CPTED Approach to Promote Sense of Security in Islamabad Neighborhood, Region 2nd of Tehran. Journal of Sustainability, Development & Environment. 2(1): 43-60.##- Khorshidian, A M. (2022). Post-Pandemic Housing Architecture: Lessons from Covid-19. Journal of Housing and Rural Environment. 40 (176): 17-30. ##- Khosravi, M and Samadi, P. (2020). Identifying and ranking the components of citizenship education in the national curriculum document. Journal of New thoughts on Education. 16(2): 121-146.##- Kiaei, E and BabaAbasi, M. (2015). Studying the Principles and Rules Governing the Urban Structure of Islamic Cities in order for Achieving and Creation of an Islamic-Iranian Utopia. Naqshejahan. 5(1): 59-74.##- Lotfi, H; Edalatkhah, F; Mirzaei, M and Vazirpour, S. (2010). Urban management and its status in upgrading of citizens rights. Quarterly Journal of Human Geography. 1(2): 101-110.##- Mehdinejad, J and Sadeghi Habibabad, A. (2016). Investigation and necessity of crisis management and non-agent defense in architecture and urban planning. National Conference on Non-Active Defense and Sustainable Development. Tehran.##- Moghbel, M. (2022). Modeling Climatic Potential for Natural Ventilation in order to Reduce Energy Consumption and Mitigate Climate Changes (Case Study of Gilan Province). Climate Change Research. 3(11): 31-48.##- Mohamadi Deh Cheshmeh, M; Firoozi, M A and Shanbehpour, F. (2018). The spatial analysis of proximity in noisy land use from the acoustic comfort perspective, Ahvaz metropolis. The Journal of Spatial Planning. 22(3): 55-79.##- Mohamadhoseini, P; Javan Forouzandeh, A; Jahani Dolataabad; I and Heidari, A A. (2019). An Analysis of the Role of Social class’s Lifestyle in the Pattern of Housing; Case Study: The late Qajar and Early Pahlavi Houses in Ardabil. Bagh-e Nazar. 16(76): 31-44.##- Mohseni, R A. (2009). Dimensions and Analysis of Civil Rights; Education and Training Solutions for Civil Rights. Quarterly journal.##- Molaei, A. (2016). Sustainable urban development centered on citizen rights. National conference on the explanation of citizenship rights. Tehran.##- Pashmi, B. (2020). Suspension of Human Rights Commitments of States in Necessity: Covid-19 Crisis. Public Law Research. 67(22): 111-140.##- Poursaeid, R and Toutounchian, M. (2020). Religious Foundations of Citizenship. Akhlāq-i zīstī. 10(1): 1-11.##- Rahimi, L and Naghizadeh, M. (2016). Manifestation of Social Justice in the Structure of Islamic City (Neighborhood). Hoviat shahr Journal. 2(10): 13-20.##- Sajadi, A. (2016). Human Rights and Citizen Rights on the Opinion of the Middle Eastern Islamic States with Emphasis on the Iranian Constitution. Political science quarterly. 36(12): 41-59.##- Salary, M and Safavi Sahi, M. (2017). The role of the institution of the city Islamic council in enhancing citizen's rights (case study: Tehran city Islamic council). Journal of Urban Economics and Management. 5(3): 113-131.##- Salman Pour, F. (2020). Corona epidemic and the impact on future houses. Fars construction engineering organization. (106, 107): 56-60.##- Sarrafzadeh, A; Didehban, M and Vasigh, B. (2022). Assessment and Comparative Study of Concepts Affecting the Formation of Physical Variety in Qajar and Pahlavi Houses in Dezful. Armanshahr. 37(14): 99-113.##- Sarrafi, M and Abdollahi, M. (2008). Analysis of the Concept of Citizenship and Evaluation of its Status in the Urban Laws, Regulations and Management. Human Geography Research. (41): 115-134.##- Satary Sarebanqoli, H and Valizadeh Oghani, M B. (2013). Model adoption and development of contemporary housing architecture design by taking advantage of the manifestation of the good traditions of the Prophet Muhammad (peace be upon him) in the spatial structure of traditional Iranian houses. Conference on the Islamic model of progress in Iran. Tabriz.##- Shams Poya, M K; Meshkini, A and Barghmadi, M. (2020). The application of Islamic worldview in Iranian-Islamic cities with emphasis on sustainable neighborhood development. Cheshm-andaz-e-zagros journal. 12(43): 73-93.##- Taghvaei, A A; Shaeikhi, S and Kookhaei, T. (2015). Assessment of factors affecting the rights of pedestrians according to the principles of citizenship rights in Islam. Naqshejahan. 5(3): 5-17.##- Taheri Namhil, E. (2020). Examining the consequences of the corona virus on the economy of Iran and the world. Transcendent Governance Quarterly. 1(2): 117-127.##- Valizadeh Oqani, M B and Homayon, S. (2021). Challenges of Iranian Architecture from the Perspective of Islamic Ethics. Building Engineering and Housing Science .1(14): 1-11.## Zahrabi, Zahra; Yazdanfar, Seyed Abbas & Hosseini, Seyed Bagher. (2021). Covid-19 and healthy home preferences: the case of apartment residents in Tehran. Journal of building engineering. (35) : 1-9. ##

تاثیر کالبد و مراتب فضایی در حس تعلق به مکان در مسجد مدرسه های دوره صفویه اصفهان (مطالعه موردی مسجد- مدرسه های چهارباغ، امام و حکیم) The effect of the skeleton and spatial hierarchy on the feeling of belonging to the place in the mosque of Safavid schools of Isfahan (a case study of the mosque - Chaharbagh, Imam and Hakim schools) 1 1 کالبد و رعایت مراتب در فضاهای معماری یکی‌از مهمترین اصول در شکل‌گیری بناهای ایرانی می‌باشد که‌از نمودهای تفکرات و اندیشه‌های اسلامی مطرح و خصوصیات خاص سنت، دارای ابعاد مختلفی از آن گشته است؛ در‌فرهنگ اسلامی‌ایرانی مسجد-مدرسه‌ها جایگاه ویژه در معماری داشته‌اند، لذا در این راستا در دوره صفوی مدارس به عنوان مهمترین مراکز آموزشی در خدمت مساجد، به یکی از مهمترین انواع ابنیه تبدیل شدند. مفهوم توالی و سلسله‌مراتب در معماری اسلامی‌ایرانی همیشه مورد تاکید بوده و‌این اصل به‌طور خاص در کالبد مسجد-مدرسه‌ها مورد توجه معماران بوده است؛ توالی‌و سلسله‌مراتب فضایی می‌تواند منجر به احساس تعلق افراد به مسجد-مدرسه‌ها شود. لذا با توجه به تغییرات کالبدی مسجد-مدرسه‌ها در طول دوران، مفهوم و کاربست سلسه‌مراتب دچار تحول شده است. بنابراین با توجه به تاثیر سلسله‌مراتب بر احساس تعلق به مکان ضرورت دارد که ارتباط میان سلسه‌مراتب در مسجد-مدرسه ها با حس تعلق به مکان مورد بررسی قرار گیرد. لذا پرسش اصلی این پژوهش این است که تاثیر سلسله‌مراتب بر ایجاد حس تعلق به مکان در مسجد-مدرسه‌های دوره صفوی چیست؟ هدف نوشتار حاضر تاثیر کالبد و مراتب فضایی در حس تعلق به مکان در مسجد-مدرسه‌های دوره صفویه می‌باشد. روش گردآوری اطلاعات پژوهش، به لحاظ نوع نتایج توصیفی-تحلیلی و به لحاظ رهیافت تاریخی-تفسیری است که به شیوه تحلیل گونه‌شناختی و با شیوه گردآوری داده کتابخانه‌ای (اسنادی) و با ابزار نقشه‌خوانی، سندخوانی و فیش‌برداری انجام شده است،که ابتدا ارکان معماری مساجد را بررسی می‌کند. سپس نقش این اصول از جمله مراتب‌فضایی منطبق بر کالبد را بر حس تعلق به مکان در مسجد-مدرسه های شاخص دوره صفوی چهارباغ، امام و حکیم در اصفهان را به بحث خواهد گذاشت. نتایج تحقیق نشان می دهد که ترتیب، توالی و نظم درونی که شاکله‌ی کالبد را تشکیل می‌دهند سبب شده که افراد حس تعلق به مکان داشته باشند. بگونه ای که تغییر توالی و یا حذف سلسله‌مراتب باعث می‌شود ماهیت عناصر‌کالبدی به منظور ایجاد تعلق خاطر تغییر پیدا کند. لذا این تحول، درک از عناصر کالبدی در سلسله‌مراتب بطور صحیح صورت نگرفته و حس تعلق به مکان افراد را تحت تاثیر قرار می‌دهد.   2  The body and respect for hierarchy in architectural spaces is one of the most important principles in the formation of Iranian buildings, which is the manifestation of Islamic thoughts and ideas and the special characteristics of tradition, which have various dimensions. In Iranian Islamic culture, mosque schools have a special place in architecture, so in this regard, in the Safavid period, schools became one of the most important types of buildings as the most important educational centers serving mosques. The concept of sequence and hierarchy has always been emphasized in Iranian Islamic architecture, and this principle has been fundamental to architects in the body of mosques and schools. Spatial sequence and hierarchy can lead people to feel belonging to mosque-schools. Therefore, according to the physical changes of the mosque schools during the era, the concept and application of the series of classes has evolved. Therefore, considering the effect of hierarchy on the feeling of belonging to a place, it is necessary to investigate the relationship between the hierarchy in mosque schools and the sense of belonging to a place. Therefore, the main question of this research is What is the effect of hierarchy on creating a sense of belonging to a place in mosque-schools of the Safavid period? The purpose of this article is to discuss the impact of the body and spatial levels on the sense of belonging to the place in mosque schools of the Safavid period. The method of collecting research information is descriptive-analytical in terms of the type of results and in terms of the historical-interpretive approach, which is done by the typological analysis method and library data collection method (documents) and with the tools of map reading, document reading, and scanning, which are the architectural elements first. Inspects mosques. Then, he will discuss the role of these principles, including the spatial hierarchy corresponding to the body, on the sense of belonging to the place in the prominent mosque-schools of the Safavid period of Chaharbagh, Imam, and Hakim in Isfahan. The research results show that the order, sequence, and internal order that make up the shape of the body caused people to have a sense of belonging to the place. In such a way that changing the sequence or removing the hierarchy causes the nature of the body elements to change to create a sense of belonging. Therefore, in this evolution, the understanding of the physical elements in the hierarchy is not done correctly and it affects the sense of belonging to the place of the people. 73 88 2024/08/42023/04/182023/09/192023/04/252023/06/52022/12/22 1401/10/1 2025/01/272024/02/32024/01/222023/12/32023/12/312023/11/11 1402/8/20 حامد حیاتی Hamed Hayaty دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران Iran Hamedhayaty@yahoo.com زهرا مشعلی zahra mashali دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران Iran mashali9196@gmail.com Spatial hierarchy sense of belonging skeleton mosque-school Safavid مراتب فضایی حس تعلق کالبد مسجد-مدرسه صفویه • Ismaili, Bita; Hosseini, Akram; (2019). Analysis of configuration of Iranian mosque-schools during the Safavid and Qajar periods; Scientific journal of hot and dry climate architecture. Year 8, number 12##• Turkman, Samin; Soheili, Jamaluddin; (1400). Analysis of the effect of the concept of inter-individualism in enhancing the sense of belonging to the place in the mosque-schools of the Qajar era (case example: Salihieh mosque-school of Qazvin city, environmental science and technology, 23rd period.##• Hasan Pourkhanmoui, Fatemeh; (2012). The paradox of movement and stillness in the architecture of the Blue Mosque, the second national conference on Islamic architecture and urban planning##Khajeh Ahmad Attari, Alireza, Aghadavudi, Mohiuddin, Tagwenejad, Spring (2017). Adaptation and analysis of the architectural structure and decorations of two mosques-schools of Chaharbagh and Aliqli Agha, Iranian Studies, Year 8, Number 1, Spring and summer##• Haseibi, Mahdia. (1400). What is the feeling of belonging to a place, Memar city, Tehran##• Hosseini Alamdari, Arash; Mousavi, Seyed Ehsan; Karamati Sheikhul-Islami, Hamid; Saadatmand, Maryam; (2016). typology of mosque-schools in Iran, based on access method; Bagh Nazar, year 14, number 53.##• Hayati, Hamid. Behdarvand, Mehsa (1400). A comparative comparison of the relationship between the teaching and prayer space in Timurid and Safavid period mosque-schools, Educational Technology Scientific Journal, Volume 15, Number 3.##• Hayati, Hamed; Mortazavi Kia, Betul; (1400). Explaining the components of the sense of place in the historical mosques of Dezful; Scientific Quarterly of Iranian Restoration and Architecture, 11th year, 26th issue.##• Daneshpour, Abdul Hadi and Safar Sabzevar, Fatemeh (2017): An analysis of the physical factors affecting the sense of belonging to a place in the old center of Sabzevar, Journal of Urban Research and Planning, Year 9, Number 33, Summer 2017, pp. 136-125##• DK Ching, Francis. (2011). Form, space and order, translated by Zahra Karagzlou, Tehran University Press, Tehran, 286.##• Rafiei Mehrabadi, Abolqasem (1352). National Works of Isfahan, first edition, Tehran, Angekon Publications of National Works.##• Chardin, Jean. 1345. Tasari Nameh (ten volumes). Translated by Mohammad Abbasi. Tehran: Amir Kabir.##• Tabasi, Mohsen, Fazel Nasab, Fahima. (2012). Recognizing the role and influence of the intellectual currents of the Safavid era in the formation of the entrance of Isfahan school mosques, Fine Arts 17(3), pages 81-90.##• Falahat, Mohammad Sadegh, Nouhi, Samira. (2012). The nature of signs and its role in improving the sense of place in architectural space, Fine Arts-Architecture and Urban Development, 17(1), pages 17-26.##• Falahat, Mohammad Sadiq. (2015). The concept of sense of place and its constituent factors, Fine Arts Magazine, No. 26, Summer, pp. 57-66.##• Cremona, Matthew and Hitt, Tim and Tanrak and Tisdell, Steven (2013): Public places of urban spaces, various dimensions of urban design, translated by Fariba Qarai and Mahshid Shekohi, Zahra Ahri and Ismail Salehi, Art University Publications, second edition, Tehran.##• Lynch, Kevin, (1376). The theory of the city's good shape, translated by Seyyed Hossein Bahraini, Tehran University Press, Tehran.##• Mirmiran, Hadi. June 1377. Satiety from matter to spirit. Architecture and Urbanism Magazine, No. 42 and 43.##• Nejad Ebrahimi, Ahad, Sheikh Al-Hakmai, Mohammad. (1400). The hierarchy sequence's effect in creating a sense of belonging to the mosques of Tabriz, Islamic Architecture Studies, 63.##• Nasr, Seyed Hossein, (2010). Knowledge and Qudsi Matter, translated by Farzad Haji Mirzaei, Tehran, Forozan Rooz publishing and research, 210.##• Yaqut Hamvi Baghdadi, Yaqut Ibn Abda... 1979 AD / 1399 Lunar. Al-Baldan dictionary Beirut: Dar al-Hayya al-Trath al-Arabi.##• Yadalhi, Sepideh; Adhabian, Mahm; (2018). Examining the hierarchy of entering mosques; Researches on restoration and Islamic Iranian architecture » spring 2018, second year - number 2.##• Cross, Jennifer E. (2001), &quot;What is Sense of Place&quot;, Research on Place & Space Website, 20 Feb. 2003; 12 March 2003; <http://www.western.edu/headwtrs/Archives/headwaters12_papers/cross_paper.htmt.##• Grotter, Y. (2007). Aesthetics in architecture. Translated by Jahanshah Pakzad & Abdolreza Homayoun. Tehran: Shahid Beheshti University##Hummom, David, (1992), Community Attachment: Local Settlement & Sense of Place, Plenum, New York##• Mahdavi Nezhad M, Ghasem Pour Abadi M, Mohammad Lavi A. [Typology of mosque-schools in Qajar era]. Journal of Studies on Iranian-Islamic City. 2012; 3(11): 5-15. Persian.##• Mohammadian M. (2007). Hierarchy of confidentiality in Iranian mosques, Journal of Fine Arts. 29(2), pp. 59-68##• Norberg-Schulz, Christan (1997), &quot;The Phenomenon of Place&quot;, Princeton Architectural Press, New York.##• Salvesen, David (2002), &quot;The Making of Place&quot;; Research on Place & Space Website, 20 Feb. 2003, 12 Mar. 2003, <http://www.matr.net/print-4108.html>.##• S h a m a i S h m u e l , ( 1 9 9 1 ) , ì S e n s e o f P l a c e : A n E m p i r i c a l M e a s u r e m e n t î , I s r a e l , G e o fo r u m v o l 2 2 , p p 3 4 7 - 3 5 8 . 3 5. T u a n , Y i - F u , ( 1 9 7 4 ) , ì T o p o p h i l i a î , E n g l e w o o d.##• Soltanzadeh H. History of Iranian schools from ancient times to Dar al-Funoon. Tehran: Negah; 1985. Persian.##• Steele, Fritz (1981), &quot;The Sense of Place&quot;, CBI Publishing Company, Boston##• Tabibian, M.; Charbgou, N. & Abdullahi Mehr, A. (2011). Reflection of the hierarchy principle in Iranian-Islamic cities. Armanshahr (Utopia) Journal. 4(7), pp. 45-59.##• Taghvaei, V. (2007). The Iranian architecture's hidden space system and structure. Journal of Fine Arts. pp. 30, 43-52.##• Xu, Yan (1995), &quot;Sense of Place and Identity&quot;, Research on Place & Space Website; 20 February 2003; 12 March 2003; <http://www.eslarp.uiuc.edu/la/LA437-F95/repots/yards/main.html>.##• اسمعیلی،بیتا؛ حسینی، اکرم؛ (1399). تحلیل پیکرهبندی مسجد-مدرسه های ایران در دوره صفویه و قاجار؛ نشریه علمی معماری اقلیم گرم و خشک. سال هشتم، شماره دوازدهم##• ترکمن،ثمین؛سهیلی،جمال الدین؛(1400). تحلیل تاثیر مفهوم بینابینیت در ارتقاء حس تعلق به مکان در مسجد-مدرسه های دوره قاجاریه (نمونه موردی: مسجد- مدرسه صالحیه شهر قزوین، علوم و تکنولوژی محیط زیست،دوره بیست و سوم.##• حسن پورکهنمویی،فاطمه؛ (1392). پارادوکس حرکت و سکون در معماری مسجد کبود، دومین همایش ملی معماری و شهرسازی اسلامی##• خواجه احمد عطاری،علیرضا،آقاداوودی،محی الدین،تقوی نژاد،بهاره(1397).تطبیق و تحلیل ساختار معماری و تزیینات دو مسجد-مدرسه ی چهارباغ و علیقلی آقا،پژوهش های ایران شناسی،سال 8،شماره ی 1،بهار و تابستان.##• حسیبی،مهدیه.(1400).حس تعلق به مکان چیست،شهر معمار،تهران.##• حسینی علمداری، آرش ؛ موسوی ،سید احسان؛ کرامتی شیخ الاسلامی، حمید ؛ سعادتمند، مریم؛ (1396). گونه شناسی مسجد-مدرسه های ایران، براساس شیوه دسترسی؛ باغ نظر، سال چهاردهم، شماره 53 .##• حیاتی،حامد.بهداروند،مهسا(1400). مقایسه تطبیقی چگونگی ارتباط میان فضای آموزشی و نیایشی در مسجد-مدرسه های دوره تیموری و صفوی،نشریه ی علمی فناوری اموزش،جلد 15،شماره 3.##• حیاتی، حامد؛ مرتضوی کیا، بتول؛ (1400). تبیین مؤلفه های حس مکان در مساجد تاریخی دزفول؛ فصلنامه علمی مرمت و معماری ایران سال یازدهم، شماره بیست و ششم.##• دانش پور،عبدالهادی و صفار سبزوار،فاطمه (1397): تحلیلی بر عوامل کالبدی مؤثر بر حس تعلق به مکان در مرکز قدیمی شهر سبزوار، نشریه پژوهش و برنامهریزی شهری، سال 9 ،شمارۀ پیاپی 33 ،تابستان 1397،صص136-125##• دی کی چینگ،فرانسیس.(1391).فرم،فضا و نظم،ترجمه زهرا قراگزلو،انتشارات دانشگاه تهران،تهران،286.##• رفیعی مهرآبادی، ابوالقاسم (1352).آثار ملی اصفهان،چاپ اول،تهران،انتشارات انجکن آثار ملی.##• شاردن، ژان. 1345. سیاحت نامه (ده جلد). ترجمه‎ی محمد عباسی. تهران : امیرکبیر.##• طبسی،محسن،فاضل نسب،فهیمه.(1391).بازشناسی نقش و تاثیر جریان های فکری عصر صفوی در شکل گیری ورودی مساجد مکتب اصفهان،هنرهای زیبا 17(3)،صفحات 90-81.##• فلاحت،محمدصادق،نوحی،سمیرا.(1391).ماهیت نشانه ها و نقش آن در ارتقای حس مکان فضای معماری،هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی،17(1)،صفحات 26-17.##• فلاحت،محمدصادق.(1385).مفهوم حس مکان و عوامل تشکیل دهنده ی آن،مجله ی هنرهای زیبا،شماره ی26،تابستان،صص66-57.##• کرمونا، متیو و هیت، تیم و تنراک و تیسدل، استیون )1391 :)مکانهای عمومی فضاهای شهری، ابعاد گوناگون طراحی شهری، ترجمه ی فریبا قرائی و مهشید شکوهی و زهرا اهری و اسماعیل صالحی، انتشارات دانشگاه هنر، چاپ دوم، تهران##• لینچ،کوین،(1376). ﺗﺌﻮری شکل خوب شهر،ترجمه سید حسین بحرینی،انتشارات دانشگاه تهران،تهران.##• میرمیران،‎هادی. خرداد1377. سیری از ماده به روح. مجله‎ی معماری و شهرسازی، شماره‎ی 42 و 43.##• نژاد ابراهیمی،احد،شیخ الحکمایی،محمد.(1400).اثر توالی سلسله مراتب در آفرینش حس تعلق به مکان مساجد تبریز،پژوهش های معماری اسلامی،63.##• نصر،سیدحسین،(1380).معرفت و امر قدسی،ترجمه ی فرزاد حاجی میرزایی،تهران،نشر و پژوهش فروزان روز،210.##• یاقوت حموی بغدادی، یاقوت ابن عبدا.... 1979 میلادی / 1399 قمری. معجم البلدان. بیروت : دارالاحیاء التراث العربی.##• یدالهی، سپیده؛ ادبیان، محم؛ (1398). بررسی سلسله مراتب ورود به مساجد؛ پژوهش‌های مرمت و معماری ایرانی اسلامی » بهار 1398، سال دوم - شماره 2.##• Cross, Jennifer E. (2001), &quot;What is Sense of Plaece&quot;, Research on Place & Space Website, 20 Feb. 2003; 12 Mar. 2003; <http://www.western.edu/headwtrs/Archives/headwaters12_papers/cross_paper.htmt.##• Grotter, Y. (2007). Aesthetics in architecture. Translated by Jahanshah Pakzad & Abdolreza Homayoun. Tehran: Shahid Beheshti University##• .Hummom,David,(1992),Community Attachment:LocalSetiment&Senseof Place,Plenum,NewYork##• Mahdavi nezhad M, Ghasem Pour Abadi M, Mohammad Lavi A. [Typology of mosque- schools in Qajar era]. Journal of Studies on Iranian-Islamic City. 2012; 3(11): 5-15. Persian. ##• Mohamadian M. (2007). Hierarchy of confidentiality in Iranian mosques, Journal of Fine Arts. 29(2), pp. 59-68##• Norberg-Schulz, Christan (1997),&quot; The Phenomenon of Place&quot;, Princton Architectural Press, New York.##• Salvesen, David (2002),&quot;The Making of Place&quot;; Research on Place & Space Website, 20 Feb. 2003, 12 Mar. 2003, <http://www.matr.net/print-4108.html>.##• S h a m a i S h m u e l , ( 1 9 9 1 ) , ì S e n s e o f P l a c e : A n E m p i r i c a l M e a s u r e m e n t î , I s r a e l , G e o fo r u m v o l 2 2 , p p 3 4 7 - 3 5 8 . 3 5 . T u a n , Y i - F u , ( 1 9 7 4 ) , ì T o p o p h i l i a î , E n g l e w o o d.##• Soltanzadeh H. History of Iranian schools from ancient times to Dar al-Funoon. Tehran: Negah; 1985. Persian. ##• Steele, Fritz (1981),&quot; The Sense of Place&quot;, CBI Publishing Company, Boston##• Tabibian, M.; Charbgou, N. & Abdullahi Mehr, A. (2011). Reflection of the hierarchy principle in Iranian-Islamic cities. Armanshahr (Utopia) Journal. 4(7), pp. 45-59.##• Taghvaei, V. (2007). The Iranian architecture’s hidden space system and structure. Journal of Fine Arts. pp.30, 43-52.##• Xu, Yan (1995), &quot;Sense of Place and Identity&quot;, Research on Place & Space Website; 20 Feb. 2003; 12 Mar. 2003; <http://www.eslarp.uiuc.edu/la/LA437-F95/repots/yards/main.html>. ##

تحلیل سازمان فضایی مدرسه غیاثیه خرگرد با استفاده از روش نحو فضا جهت شناخت روابط فضایی مدارس دوره تیموری در خراسان Analyzing the spatial organization of Ghiasieh Khargerd school using the space syntax method to understand the spatial relationships of Timurid period schools in Khorasan. 1 1 هر سرزمینی، پیشینه­ای دارد که فرهنگ مردم آن سرزمین را شکل داده است. یکی از مهم ترین دوره های معماری ایرانی، معماری دوران تیموری است. این پژوهش در تلاش بوده، شناختی از معماری ایران، خراسان، و یکی از مدارس دارای اهمیت دوره تیموری، مدرسه غیاثیه خرگرد را ارائه نماید. با کمرنگ شدن مولفه‌های شکل‌دهنده پیکره‌بندی فضایی معماری گذشته در پلان بناهای معاصر ضرروت انجام این پژوهش احساس می شود. در این پژوهش از روش نحو فضا جهت تحلیل روابط فضایی و چگونگی پیکره‌ بندی فضایی در مدرسه غیاثیه خرگرد استفاده شده است. در نهایت با تکیه بر آن، تلاش شده الگویی از مدرسه غیاثیه خرگرد به جهت بهره مندی در طراحی فضاهای آموزشی و پژوهشی جدید برای جلوگیری از الگوبرداری از معماری های غیراصلی ارائه گردد. این پژوهش با هدف تجزیه و تحلیل ویژگی پیکره بندی فضایی، به شناسایی روابط فضایی و اجتماعی در الگوی شکلی پلان مدرسه غیاثیه خرگرد برای دستیابی به چیدمان مطلوب فضایی پرداخته است. در این پژوهش از روش توصیفی تحلیلی در نمونه موردی برای پاسخ به سوالات، و رسیدن به اهداف استفاده شده و ابزار مورد استفاده پژوهش، شامل مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد و مدارک مکتوب، مشاهده و برداشت میدانی و در نهایت شبیه سازی با استفاده از نرم افزار نحو فضا(دپس مپ)است. یافته ها نشان داد میان نوع سازماندهی فضایی و میزان همپیوندی، عمق، اتصال و وضوح در مدرسه غیاثیه خرگرد رابطه معنادار وجود دارد؛ با توجه به اینکه الگوی سازماندهی و آرایش فضایی در مدرسه، سازماندهی مرکزی و خطی است، فضای حیاط مرکزی دارای بیشترین میزان همپیوندی، اتصال وکمترین میزان عمق است. چیدمان مرکزی پلان مدرسه باعث ایجاد وضوح بالا شده است. به نظر میرسد استفاده از سازماندهی مرکزی در پلان های برگرفته از الگو مدرسه خرگرد یکی از مهم ترین راهکار های طراحی در طراحی فضاهای آموزشی و پژوهشی جدید است. 2 Every land has a history that has shaped the culture of its people. One of the most important periods of Iranian architecture is the Timurid architecture. This research has sought to present an understanding of the architecture of Iran, Khorasan, and one of the important schools of the Timurid period, the Ghiasieh School in Khargerd. With the fading of the formative elements shaping the spatial configuration of past architecture in the plans of contemporary buildings, the necessity of conducting this research is felt. In this study, the space syntax method has been used to analyze the spatial relationships and the manner of spatial configuration in Ghiasieh Khargerd School. Finally, based on this, an effort has been made to present a model of Ghiasieh School in Khargerd for the purpose of benefiting in the design of new educational and research spaces to prevent imitation of non-original architectures. This research aims to analyze the spatial configuration characteristics, identify spatial and social relationships in the formal pattern of the plan of Ghiasieh School in Khargerd to achieve the desired spatial arrangement. In this research, a descriptive-analytical method was used in a case study to answer the questions and achieve the objectives. The research tools used included library studies, examination of written documents, field observation and interpretation, and ultimately simulation using the Depth Map X software. The findings show that there is a significant relationship between the type of spatial organization and the level of coherence, depth, connectivity, and clarity in Ghiasieh Khargerd School; considering that the pattern of organization and spatial arrangement in the school is central and linear, the central courtyard space has the highest level of coherence and connectivity and the lowest level of depth. The central layout of the school plan has led to increased clarity. It seems that using central organization in the plans taken from the Khargerd School model is one of the most important design solutions in designing new educational and research spaces. And among other proposed solutions for designing new educational and research spaces; attention to the potential of the location of educational and research spaces, attention to spatial hierarchy, use of central organization for public spaces and linear organization for private and semi-private spaces, combination of linear and central organization in two-dimensional and three-dimensional structures, placement of public spaces around the central courtyard, placement of private spaces away from the central courtyard, avoiding long corridors to create high clarity. 89 104 2024/08/42023/04/182023/09/192023/04/252023/06/52022/12/222023/07/31 1402/5/9 2025/01/272024/02/32024/01/222023/12/32023/12/312023/11/112024/02/26 1402/12/7 نگین اوانی negin avani دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد Iran negin.avanii@@mshdiau.ac.ir هیرو فرکیش hero farkisch دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد Iran Hero.farkisch@mshdiau.ac.ir مهدی صحراگرد mahdi sahragard دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد Iran M.sahragard@mshdiau.ac.ir Timurid period architecture ' Ghiasieh Khargerd school ' Space Syntax ' Spatial organization معماری دوره تیموری ' مدرسه غیاثیه خرگرد ' روش نحو فضا ' سازمان فضایی Mariana ,Y.& Triwardhani,A.J.& Isnaeni Djimantoro ,M(2017). The study of a space configuration using space syntax analysis Case study: an elderly housing. The International Conference on Eco Engineering Development ,1-6.##Yamu ,Y.& van Nes,A.& Garau,CH(2021). Bill Hillier’s Legacy: Space Syntax—A Synopsis of Basic##Concepts, Measures, and Empirical Application. Sustainability,2-25.##• ابراهیمی، الهه(1397). برررسی معماری دوره ی تیموری با تاکید بر مدارس و مساجد. فصلنامه علمی تخصصی - رهیافت فرهنگی دینی. سال 1(شماره4)، صص 138 -159.##• آذرخرداد، فرشته؛ هاشمی زرج آباد، حسن؛ زارعی، علی(1397). بازشناسی تناسبات و الگوهای هندسی کاربردی در معماری تیموری مطالعه موردی مدرسه غیاثیه خرگرد.پژوهشنامه خراسان بزرگ. (شماره 30)، صص 81-96. ##• اوکین، برنارد(1386). معماری تیموری در خراسان.علی آخشینی. مشهد: بنیاد پژوهش های اسلامی. ##• جمشیدی، محمود (1382). ملاحضاتی در مورد نظریه تحلیل چیدمان فضا. نشریه جستارهای شهرسازی. (شماره 6 )، صص 20-25. ##• حق لسان، مسعود؛ ایرانی، مهری؛ نیکنام، سودا(1399). مطالعه سیر تحول ساختار فضایی خانه های سنتی ایرانی از بعد کالبدی ارتباطی با روش نحو فضا نمونه موردی خانه های دوره ی قاجاریه و پهلوی تبریز. مسکن و محیط روستا.( شماره 172)، صص 17-32. ##• خزایی، محمد(1388). ساختار و نقش مایه های مدارس دوره تیموری در خطه خراسان. دو فصلنامه علمی – پژوهشی مطالعات هنر اسلامی. شماره11، صص 59 - 78. ##• رحیم زاده، غلامحسین(1394). مدرسه غیاثیه خرگرد جلوه ای از شکوه معماری عهد تیموری در ایران. مقاله منتشر شده در همایش ملی نقش خراسان در شکوفایی هنر اسلامی. موسسه آموزش عالی فردوس. مشهد. ##• رسولی، احسان؛ اعتصام، ایرج؛ متین، مهرداد(1399). سبک و تزئین معماری بناهای دوره تیموریان. نشریه علمی - پژوهشی مطالعات هنر اسلامی. سال16(شماره 37 )، صص 110-127. ##• کاظم زاده رائف، محمدعلی؛ میردریکوندی، صبا(1397). بازشناسی زیبایی و جمال در هندسه معماری مدارس تیموری نمونه موردی مدرسه غیاثیه خرگرد. مقاله منتشر شده در دومین کنفرانس بین المللی افق های نو در علم مهندسی. استانبول.##• گلچین عارفی، مهدی(1394). حکایت خرگرد و مدرسه در نسبت مدرسه غیاثیه و بستر ظهورش.جلد اول. تهران: روزنه. ##• معماریان، غلامحسین(1381). نحو فضای معماری. نشریه صفهه. دوره 12 ( شماره 35 )، صص 75 -83 . ##• مداحی، سید مهدی؛ معماریان، غلامحسین( 1395). تجزیه و تحلیل پیکره بندی فضایی خانه های بومی با رویکرد نحو فضا نمونه موردی شهر بشرویه. مسکن و محیط روستا. ( شماره 156)، صص 49-66.##• مهرابیان، ساره؛ صفری، حسین؛ سهیلی، جمال الدین(1400). تحلیل ریخت شناسی مدرسه دارالفنون با استفاده از روش نحو فضا. نشریه علمی دو فصلنامه اندیشه معماری. سال 5( شماره 9 )، صص 263- 276.##• نژاد ابراهیمی، احد؛ توران پور، محیا( 1400). واکاوی هندسه به کار رفته در مدرسه غیاثیه خرگرد با تاکید بر هندسه عملی ابوالوفابوزجانی. نامه معماری و شهرسازی. فصل تابستان دوره 13( شماره 31 )، صص 101-116. ##• نظرپور، محمدتقی؛ حیدری، احمد؛ سرمدی، مرتضی( 1400). تحلیل و بررسی پیکره بندی معماری فضاهای آموزشی مدارس ایرانی – اسلامی مقایسه تطبیقی فضاهای عمومی و آموزشی در مدارس ایرانی اسلامی و مدل های چیدمانی معاصر. فصلنامه تعلیم و تربیت. دوره 37( شماره 2 )، صص 147-176. ##• ویلبر، دونالد؛ گلمبک، لیزا؛ هلد، رنتا(1374). معماری تیموری در ایران و توران. محمد یوسف کیانی ،کرامت الله افسر.تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور. ##

تأثیر تکنولوژی دیجیتال در الویت‌بندی شاخص های طراحی فرهنگ معماری ساختمانهای معاصر ایران (مطالعه موردی شهر تبریز) The effect of digital technology on the prioritization of design indicators of architectural culture of contemporary buildings in Iran (case study of Tabriz city) 1 1 در بسیاری موارد نوآوریهای فناورانه در معماری نتیجه انتقال فناوری بدون در نظر گرفتن ماهیت تکنولوژی است. استفاده از فناوری دیجیتال در معماری به معنای فراموشی فرهنگ نیست. بلکه تعامل فرهنگ­ها بایکدیگر و نوعی تبادل فرهنگی در بین جوامع از طریق ساختار و روند طراحی معماری در قرن معاصر است. هدف تحقیق حاضر بررسی تأثیر تکنولوژی دیجیتال در الویت بندی شاخص های طراحی فرهنگ معماری ساختمانهای معاصر ایران در شهر تبریز است.  روش تحقیق حاضر توصیفی-تحلیلی بوده و جامعه آماری تحقیق 20 نفر از خبرگان معماری می باشد. برای پایای سوالات از آلفای کرونباخ استفاده شد. برای تحلیل داده ها از روش آنتروپی شانون به همراه تکنیک تاپسیس و تاپسیس فازی عددی بکارگرفته شد. نتایج نشان داد. در بین معیارها،  معیار کارکردی با امتیاز 371/0 دارای رتبه اول، معیار ادراکی با امتیاز 330/0 رتبۀ دوم و معیار مفهومی با امتیاز 299/0 دارای رتبه سوم می باشد. و همچنین  یافته‌های بدست آمده از دو تکنیک تاپسیس و اف تاپسیس(فازی عددی)، نشان دادند هرچند تفاوتهای خیلی کمی بین نتایج هر دو تکنیک وجود داشت. اما در هر دو مدل بترتیب برج تجارت جهانی رتبه اول بدست آورد و بعد از آن برج بلور، هتل پارس، برج شهران و مرکز تجاری اطلس بترتیب رتبه‌های دوم، سوم، چهارم و پنجم را بدست آوردند. در نتیجه کارکرد فناوری در بسترجهانی شدن و عصر ارتباطات به هیچ­وجه نمی­تواند به معنای نابودی فرهنگ در معماری باشد. ارتباطات نمی­تواند از بین برنده باشد. اشکال اصلی که در ذهن بشر از تحولات فناوری در بستر جهانی شدن ایجاد شده این است که فرهنگ غالبی به وجود می­آید که بشر توان مقابله با آنرا ندارد. 2  In many cases, technological innovations in architecture are the result of technology transfer without considering the nature of the technology. Using digital technology in architecture does not mean forgetting culture. Rather, it is the interaction of cultures with each other and a kind of cultural exchange between societies through the structure and process of architectural design in the contemporary century. The purpose of this research is to investigate the effect of digital technology in prioritizing design indicators of architectural culture of contemporary Iranian buildings in the city of Tabriz. The current research method is descriptive-analytical and the statistical population of the research is 20 architectural experts. Cronbach's alpha was used to evaluate the questions. For data analysis, Shannon's entropy method along with TOPSIS and numerical fuzzy TOPSIS techniques were used. The results showed. Among the criteria, the functional criterion with a score of 0.371 has the first rank, the perceptual criterion with a score of 0.330 ranks the second, and the conceptual criterion with a score of 0.299 ranks the third. And also the findings obtained from two techniques TOPSIS and FTOPSIS (numerical fuzzy), showed that although there were very few differences between the results of both techniques. However, in both models, World Trade Tower was ranked first, followed by Bloor Tower, Pars Hotel, Shahran Tower, and Atlas Shopping Center, respectively. As a result, the function of technology in the context of globalization and the age of communication cannot in any way mean the destruction of culture in architecture. Communication cannot be destructive. The main form that has been created in the human mind from technological developments in the context of globalization is that a dominant culture is created that humans are unable to deal with. 105 118 2024/08/42023/04/182023/09/192023/04/252023/06/52022/12/222023/07/312023/10/21 1402/7/29 2025/01/272024/02/32024/01/222023/12/32023/12/312023/11/112024/02/262024/03/16 1402/12/26 مجید بدرآسا Majid Badrasa دانشجوی دکترای معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران Iran badarasa.ma@gmail.com اسدالله شفیع زاده asadollah Shafizadeh استادیار گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران. Iran asadolasad75@gmail.com میرسعید موسوی Mir Saeed Mossavi استادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Iran mosavimirsaeid723@gmail.com " Technology" " digital architecture" " architectural culture" " contemporary building" " Tabriz city" . " تکنولوژی" " معماری دیجیتال" " فرهنگ معماری" " ساختمان معاصر" " شهر تبریز" . Aalhashem, N M A, Al-Kaissi, K L, Al-Sharify, T. A, (2023), Digital Architecture and Designing Architecture Space and ITS Effect on Future Life Strategy, 2ND INTERNATIONAL CONFERENCE ON ENGINEERING AND ADVANCED TECHNOLOGY: (ICEAT 2022) 28-29 March 2023, Istanbul, Turkey##Aheleroff, S, Xu, X, Zhong, R. Y, Lu, Y, (2021), Digital twin as a service (DTaaS) in industry 4.0: an architecture reference model. Adv. Eng. Inform. 47 (3), 1-16.##Al-Majidi, B.H., & Majeed, S.R. (2020). Functional transparency in digital architecture. In IOP Conference Series: Materials, Science and Engineering, 881(1). IOP Publishing.##Andadari, T, S, Purwanto, L, Satwiko, P, Sanjaya, R, (2021), STUDY OF DIGITAL ARCHITECTURE TECHNOLOGY: THEORY AND DEVELOPMENT, Journal of Architectural Research and Education. 3 (1), 14-21, ##Farhad, S, Maghsoodi Tilaki, M. J, Hedayati Marzbali, M, (2021), Architectural identity and place attachment in historic neighbourhoods: an empirical study in Sanandaj, Iran, J. Place Manag. Dev. 14 (2), 148-162.##Hadjadji, N, Toulan, N, Dorra, M, (2023), Impact of digital architecture: The impact of digital technology on ecological formations and its effect on determinants of identity and culture in architectural design, Journal of Engineering Research, 15(3), 1-9. https://doi.org/10.1016/j.jer.2023.09.004. ##Kamaoğlu M. (2023), The idea of evolution in digital architecture: Toward united ontologies? International Journal of Architectural Computing. 8(2). doi:10.1177/14780771231174890. ##Kara, L (2015). A Critical Look at the Digital Technologies in Architectural Education: When, where, and how?. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 176(2), 526-530. doi:10.1016/j.sbspro.2015.01.506 ##Kolarevic, B, (Ed.), (2004), Architecture in the digital age: design and manufacturing, Taylor & Francis.##Kopiec, R, (2018), Digital Architecture Technical Research, BUIL1074 Technical Architecture Dissertation University of Greenwich, http://dx.doi.org/10.13140/RG.2.2.23244.31368. ##Martynov, V. V. Shiryaev, O, V, (2021), Ensuring Integrated Security as Part of Building Digital Architecture for Energy Companies, INFORMACIONNYE TEHNOLOGII, 27 (12), 651-657. 10.17587/it.27.651-657. ##Nabiyev, A, Baitenov E, Pomorov, S, (2022), Interaction of Architecture with the Culture of Digital Civilization, Civil Engineering and Architecture 10(7): 3198-3205, https://doi.org/10.13189/cea.2022.100731. http://www.hrpub.org. ##RIBA, (2018), Digital Transformation in Architecture. NBS Research Report on behalf of Microsoft and RIBA.##Schumacher, P, (2019), DIGITAL - The ‘Digital’ in Architecture and Design, AA Files, 76, Architectural Association, London. 1-13.##Sediadi, E, Sediadi, A, (2021), The Role of Digital Architecture in Students' Design Best Practices, Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 671, International Webinar on Digital Architecture 2021. 114-118.##Shrivastava, A. B, Vihari, V. R. S, Kakani, S, (2013), The Emergence and Impending of Digital Design in Architecture, International Journal of Scientific and Research Publications, 3(6), 1-5. ##T.J. Marion, M.H. Meyer, G. Barczak, (2015), The influence of digital design and IT on modular product architecture. J. Prod. Innov. Manag. 32 (1), 98-110.##Taghavi Sangdehi, S.M., & Vafamehr, M. (2021). Assessing the Globalization Model of Traditional Architecture through Industrialization (Case Study: Rural Areas of Iran). Journal of Sustainable Rural Development, 5(2), 271-284. https://dorl.net/dor/20.1001.1.25383876.2021.5.2.9.5. ##Tantawy, A. R, (2021), Toward the formulation of a proposed frame for the formal and structural specifications of the modern parametric digital architecture, Beni-Suef University Journal of Basic and Applied Sciences, 11(1), 1-18. 10.1186/s43088-022-00195-2.##ایزدی عباسعلی، فاضل علیرضا، خلعتبری رامتین، آکوچکیان سارا. (1393)، معرفی شیوه‌ای نوین در ساخت ‌و ساز دیجیتال فرم‌های آزاد در معماری براساس فن‌آوری واقعیت افزوده. نشریه علمی مرمت و معماری ایران. ۴ (۸) :۶۱-۷۴ ##پرویزی، الهام، مهدوی نژاد، محمدجواد، و بمانیان، محمدرضا. (1394). بررسی نحوه کیفیت ورود فناوری در تاریخ معماری مدرن. معماری و شهرسازی آرمان شهر، 5 (15)، 1-14. ##رونق احسان، زندیه مهدی. (1399)، بررسی رویکرد دیجیتال در باز تعریف طراحی تزیینات در معماری اسلامی با الهام از آموزه‌های قرآن مجید. نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی. ۱۰ (۴) :۲۵۵-۲۶۳##عسگری, علی, فتحی, راضیه. (1401). نقش ابزارهای طراحی در کیفیت ایده‌پردازی و ارائۀ طرح‌های معماری. باغ نظر, 19(113), 87-104.##گنجی خیبری، ابوالفضل؛ دیبا، داراب؛ شاهچراغی، آزاده؛ (1394)، تبعیت فرم از داده: معماری زمینه گرا در عصر دیجیتال، معماری و شهرسازی ایران، 10، 63-82.##لفافچی، مینو، دهباشی شریف، مزین، اعتصام، ایرج. (1399). شناسایی و اولویت بندی شاخصهای معماری و فرهنگ با تکیه بر کاربرد تکنولوژی در عصر جهانی شدن (مورد مطالعه: شهر تهران). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی (علوم جغرافیایی)، 20(59 )، 253-267. ##