روند تحولات شهری در فضای شهر تاریخی اصفهان با تاکید بر دو دهه اول قرن بیست و یک: (یک مصداق حفاظت شرقی در آسیای غربی و منطقه خاورمیانه) The trend of urban developments in the historic city of Esfahan with an emphasis on the first two decades of the 21st century: (an example of eastern conservation in West Asia and the Middle East region) 1 1 تحولات شهری دهه‌های اخیر در بسیاری از شهرهای تاریخی مدیریت شهری را دچار بحران کرده است؛ به نحوی‌که اقدامات خودسرانه در ارتباط با مناظر شهری تاریخی، خاطره شهری را به شدت مخدوش و هویت شهری تاریخی را برای نسل‌های آینده ناخوانا می‌نمایند. در بسیاری از فضاهای شهری تاریخی می‌توان اتفاقاتی غیر‌معمول و نامتعارف با فضای تاریخی را مشاهده نمود، مانند: عدم رعایت حریم ارتفاعی در مجاورت اماکن تاریخی که باعث مخدوش شدن منظر بنای تاریخی و بافت پیرامونی آن شده‌اند، دخل و تصرفات بیش از حد در فضای تاریخی که منجر به از بین رفتن خاطره شهری می‌شود. بر این اساس، سوالات اصلی پژوهش این‌گونه مطرح می‌شود که: چرا علی رغم دغدغه‌مندی نظریه‌پردازان بزرگ حفاظت شهرهای تاریخی چنین معضلاتی هم چنان تکرار شده و قابل مشاهده است؟ علت نادیده گرفتن اصول حفاظت شهری و ایجاد چالش‌هایی که گاهی تا حد به مخاطره انداختن میراث جهانی پیش می‌روند، کدام است؟ پژوهش به دنبال یافتن پاسخی بر این‌گونه پرسش‌ها در بستر شهر تاریخی اصفهان به عنوان یک مصداق شرقی است. روش پژوهش به صورت ترکیبی است، که شامل روش‌های تاریخی، توصیفی و عِلّی می‌شود و ابزار مطالعاتی شامل آرشیوی، کتابخانه‌ای و میدانی است. فرض تحقیق بر این اساس شکل گرفته است که، حفاظت و توسعه در کنار هم می‌توانند هویت تاریخی را برای انتقال به آیندگان پاس بدارند. بنابراین، با وجود دشواری بازیابی هویت آسیب دیده‌ در فضاهای شهری مانند اصفهان، می توان با رعایت دستورالعمل‌هایی مانع از تخریب بیشتر میراث تاریخی در اثر توسعه ناهماهنگ با حفاظت، در اقدامات آتی شد. به نظر می‌رسد علت عدم موفقیت اصفهان در روند توسعه حفاظت محور، عدم توجه و اهتمام به حفظ کلیت منسجم و یکپارچه و عدم حفظ ارتباط بین اجزای منظر شهری اصفهان و صرفا تمرکز بر تک بناهای خاص و ثبت میراث شده است که ریشه در تفکیک حفاظت "بنای تاریخی" از حفاظت "شهر تاریخی" دارد. از طرف دیگر مطالعه در فضای شهرهای تاریخی تاثیرات "نئولیبرالیسم" در حفاظت را با عنوان "حفاظت نئولیبرالیسمی" نشان می‌دهد که با تکیه بر اقتصادی قدرتمند میراث تاریخی در شهرها را نیز، مانند دیگر مباحث جاری در حیات بشری در دست گرفته است. 2 The urban developments of recent decades have caused a crisis in the urban management in many historical cities; In such a way that arbitrary actions related to historical urban landscapes severely distort the urban memory and make the historical urban identity illegible for future generations. In many historical urban spaces, one can observe unusual and unusual events with the historical space, such as: non-compliance with height privacy in the vicinity of historical places that have caused the view of the historical building and its surrounding context to be distorted, excessive intrusions and occupations in the historical space which leads to the loss of urban memory. Based on this, the main questions of the research are raised as follows: Why are such problems repeated and visible in spite of the concern of great theoreticians for the protection of historical cities? What is the reason for ignoring the principles of urban conservation and creating challenges that sometimes go as far as endangering world heritage? The research seeks to find an answer to such questions in the context of the historical city of Esfahan as an eastern example. The research method is combined, which includes historical, descriptive and causal methods, and the study tools include archival, library and field. The premise of the research is based on the fact that conservation and development together can pass the historical identity to be passed on to future generations. Therefore, despite the difficulty of recovering the damaged identity in urban spaces such as Esfahan, it is possible to prevent further destruction of historical heritage due to inconsistent development with protection in future actions by following guidelines. It seems that the reason for the failure of Esfahan in the conservation-oriented development process is the lack of attention and effort to maintain a coherent and integrated whole and the failure to maintain the connection between the components of the urban landscape of Esfahan and only focusing on specific buildings and registered heritage, which is rooted in the separation of protection "historical monument" from the protection of "historical city". On the other hand, the study in the space of historical cities shows the effects of "neoliberalism" in conservation under the title of "neoliberalism consevation" which, relying on a strong economy, has taken over the historical heritage in the cities as well as other current issues in human life. 1 17 2022/12/30 1401/10/9 2023/03/14 1401/12/23 بهنام پدرام Behnam Pedram دانشگاه هنر اصفهان Iran b.pedram@aui.ac.ir سارا قاسمیه Sara ghasemiyeh دانشگاه هنر اصفهان Iran ghasemiyeh.srh@gmail.com The principles of landscape and urban space conservation Esfahan urban space and landscape development and conservation neoliberalism conservation. اصول حفاظت از منظر و فضای شهری فضا و منظر شهری اصفهان توسعه و حفاظت حفاظت نئولیبرالیسمی. - Aga Khan Trust for Culture. (2004). Historic Cities Support Programme, Conservation and Revitalization of Historic Mostar, Switzerland.##- Arjomand Kermani, Azadeh. (2016). Developing a Framework for Qualitative Evaluation of Urban Interventions in Iranian Historical Cores. A+BE: Architecture and the Built Environment. 6. 10.7480/abe.2016.10.##- Azarm. Z, Ghalani. Z. & Ranjbar, E. (2017). Transformation of Public Spaces and Changing Pattern of Mobility in a Historic City. Case Study: Isfahan, Iran. 22nd International Conference on Urban Planning and Regional Development in the Information Society GeoMultimedia. Vienna, Austria.##- Huntington, Samuel. P. (2007). The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order. Simon and Schuster.##- Kurth, James 2003/2004. Western Civilization, Our Tradition. The Intercollegiate Review. 39(1-2): 5-13##- UNESCO (2016), State of Conservation report of Meidan Emam Esfahan World Heritage Site, World Heritage Convention, ICHHTO, Tehran. Available on: https://whc.unesco.org/document/135279##- URL1: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b6/Esfahan_scheme_middle_ages_fr.png Data taken from Simon Ayvazian, Darab Diba, Philippe Revault et Serge Santelli, Maisons d'Ispahan, Maisonneuve et Larose, Paris, 2002, 250##- URL2:https://cdn.yjc.news/files/fa/news/1399/6/30/12617991_590.jpg##- URL3: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sch%C3%A9ma_isfahan_safavides.svg, Data taken from Simon Ayvazian, Darab Diba, Philippe Revault et Serge Santelli, Maisons d'Ispahan, Maisonneuve et Larose, Paris, 2002, 250 p)##- URL4:http://aoapedia.ir/##- URL5: https://www.manchester.ac.uk/##- URL6: (https://www.iichs.ir)##- URL7: (https://www.rferl.org/a/bosnia-herzegovina-politics-war/24948994.html).##- URL8: (https://storyateverycorner.com)##- آرشیو تصاویر پایگاه میراث جهانی میدان نقش جهان – دسترسی 1401##- آشوری، داریوش. 1353. شرق و غرب. نشریه فرهنگ و زندگی. شماره 15: 27 - 20.##- آیت‌الله‌زاده شیرازی، باقر (1392)، اصفهان شهر نور، ترجمه لیلا پهلوان‌زاده،اصفهان: دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خوراسگان. ##- بهزادفر، مصطفی (1386) هویت شهر. تهران: نشرشهر.##- حاتمی نژاد، حسین و فرجی ملائی، امین 1392 ؛ نئولیبرالیسم و تأثیر آن بر فضای شهری (مطالعه موردی: شهرهای انگلستان)؛ نشریه اطلاعات جغرافیایی سپهر؛ شماره 85: 24 – 18##- حبیبی محسن و اهری، زهرا (1391). مکتب اصفهان: زبان طراحی شهری در شهرهای کهن، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی##- رنجبر، احسان؛ آزرم، زهرا و مارتی کازانواس، میکل. (1398). کندوکاوی در ماهیت دگرگونی فضاهای شهری در شهرهای تاریخی ایران، مورد مطالعه: شهر اصفهان، باغ نظر، 16 (73)، 40-29. ##- سلیمانی، رضا 1385؛ اقتصاد سیاسی کارکرد نو محافظ هکاران در آمریکا، ماهنامه اقتصادی- سیاسی، سال چهارم، شماره 1385.##- شفقی، سیروس (1381). جغرافیای اصفهان: به ضمیمه یکصد و پنجاه قطعه نقشه، نمودار و عکس، اصفهان: دانشگاه اصفهان. ##- شفقی، سیروس (1385). بازار بزرگ اصفهان، اصفهان: نشر مرکز اصفهان شناسی و خانه ملل.##- فصیحی، حبیب الله 1380؛ جهانی شدن و نا برابری در جوامع شهر و جنوب شرق آسیا، فصل نامه اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شماده 170 - 169 ، سال 16.##- کیانی ده کیانی ، غلامرضا (1394). حفاظت از منظر شهری تاریخی بازیابی نظم حاکم بر سازمان فضائی شهر اصفهان با ابتنای بر هندسه ی راه ها و فضاهای باز در دوره ی صفوی، پایان نامه مقطع دکتری، دانشگاه هنر اصفهان ،دانشکده مرمت.##- موسسه فرهنگی آقا خان (1395). حفاظت و تجدید حیات شهر تاریخی موستار؛ ترجمه : مهدی پیر حیاتی؛ آراسته ملاکین و سروش هاشمی، چاپ اول، تهران انتشارات اول و آخر. ##- مهندسین مشاور باوند اصفهان (1382 الف)، طرح توسعه اصفهان تاریخی، اهداف، راهبردها و سیاست‌ها، اصفهان: شهرداری اصفهان.##- مهندسین مشاور باوند اصفهان (1382 ب)، طرح توسعه اصفهان تاریخی، بازنگری در طرح تفصیلی مناطق 1 و 3 اصفهان، جلد یک : سازمان فضایی و کالبدی ، اصفهان: شهرداری اصفهان.##- هوشیاری، مهدی 1399؛ سنت تعمیرات معماری در دوره معاصر ایران از منظر تطابق با اصول جهانی حفاظت؛ رساله دکتری مرمت و احیای بناها و بافت های تاریخی؛ دانشگاه هنر اصفهان.##- هوشیاری، مهدی؛ بهنام پدرام و علی زمانی فرد 1402؛ رویکرد سنتی حفاظت معماری در مشرق زمین؛ نشریه معماری و شهرسازی ایران؛ دوره 13 . شماره 1. صفحات 354 - 339 . بهار و تابستان 1402 ##

بررسی تاثیر مولفه های پیکره بندی فضایی بر شاخص های امنیت در بازار ایرانی با استفاده از نظریه چیدمان فضا (مطالعه موردی: سراهای بازار تاریخی بروجرد) Investigating the Effect of Spatial Configuration Components on Security Indicators in the Iranian Bazar Using the Theory of Space Arrangement (Case Study: Historical Bazar Sera’s of Borujard) 1 1 امنیت مساله بسیار مهمی در توسعه و پویایی فضاهای شهری میباشد. یکی از حوزههای که امنیت در توسعه آن از موارد بسیار مهم تلقی میشود، بخش اقتصادی است و امنیت بازار به عنوان نمود بارز فعالیتهای اقتصادی از ضروریات است. بازار ایرانی یکی از فضاهای مهم شهری و قلب تپنده اقتصادی آن بوده و از فضاهای مختلفی تشکیل شده که یکی از آن فضاها سرا میباشد. سرا در گذشته علاوه بر محل استقرار کاروانهای تجاری مکانی برای عرضه و تبادل اجناس نیز بوده که امروزه کارکرد خود را در بازار حفظ کرده است. یکی از مهمترین عوامل بهبود و ارتقای امنیت فضایی، شناخت ساختار و درک فضایی محیط است. یکی از اصلیترین روشها برای سنجش ساختار فضایی محیط، مفهوم پیکرهبندی فضایی میباشد. این مفهوم تایید میکند که ساختار فضایی در یک مجموعه فضایی تاثیر قابل توجهی بر امنیت فعالیتهای اجتماعی انسان دارد. بر همین اساس این پژوهش بر آن است تا امنیت فضایی در سراهای بازار تاریخی بروجرد را به کمک نظریه چیدمان فضا مورد سنجش قرار دهد. بازار تاریخی بروجرد از تاریخ غنی برخوردار است که عمر تجدید حیات دوباره آن بیش از یک و نیم قرن میباشد. روش انجام پژوهش توصیفی تحلیلی با راهبرد چیدمان فضا میباشد. به این صورت که پس از تدوین چهارچوب نظری تحقیق و تبیین شاخصهای امنیت، با استفاده از نرمافزار اسپیس سینتکس به بررسی امنیت فضایی در سراهای بازار تاریخی بروجرد پرداخته میشود. نتایج این پژوهش نشان میدهد که عوامل مختلفی از جمله: مساحت یک مجموعه فضایی، تعداد ورودیها، طول فضاها، امکان گردش و همچنین تناسبات حیاط یک مجموعه در سنجش امنیت در یک مجموعه دخیل میباشند. 2 Security is a very important issue in the development and dynamics of urban spaces. One of the areas in which security is considered very important in its development is the economic sector, and bazar security is essential as a clear manifestation of economic activities. The Iranian Bazar is one of the important urban spaces and its economic beating heart, and it consists of different spaces, one of which is the house. In the past, in addition to the location of commercial caravans, sera was also a place for supply and exchange of goods, which today has maintained its function in the bazar. One of the most important factors to improve and enhance spatial security is to understand the structure and spatial understanding of the environment. One of the main methods for measuring the spatial structure of the environment is the concept of spatial configuration. This concept confirms that the spatial structure in a spatial complex has a significant impact on the security of human social activities. Based on this, this research aims to evaluate the spatial security in the historical bazaar buildings of Borujerd with the help of space arrangement theory. The historical Bazar of Borujerd has a rich history, the life of its revival is more than one and a half centuries. The research method is descriptive and analytical with the strategy of space layout. In this way, after formulating the theoretical framework of the research and explaining the security indicators, using Space Syntax software, the space security in the historical bazaar buildings of Borujerd is investigated. The results of this research show that various factors such as: the area of a spatial complex, the number of entrances, the length of the spaces, the possibility of circulation and also the proportions of the courtyard of a complex are involved in measuring the security of a complex. 19 33 2022/12/302022/02/7 1400/11/18 2023/03/142022/09/26 1401/7/4 محسن افشاری Mohsen Afshari دانشگاه هنر اصفهان Iran m.afshary@aui.ac.ir فرهاد چگنی Farhad Chegeni دانشگاه هنر اصفهان Iran efarch313@gmail.com spatial security spatial configuration Bazar sera’s historical Bazar of Borujerd. امنیت فضایی پیکره‌بندی فضایی سراهای بازار بازار تاریخی بروجرد. Antun, J.P., & Alarcon, R., & Lozano, A., (2016). Urban Freight in Supply Chain at “La##Merced” Complex of Traditional Market in the Historic Center of Mexico City.##Transportation Research Procedia, 12, 836-841##Baran, P, Rodriguez, D. and Khattak, A. (2008). Space syntax and walking in a new urbanist and suburban neighbourhoods. Journal of Urban Design, 13, 5-28.##Beatrix E.(2015). Exploring isovists: The egocentric perspective, Proceedings of the 10th International Space Syntax Symposium, 121,1-8.##Dalton,R. & Hoelscher, C. (2007).‘Understanding Space: the nascent synthesis of cognition and the syntax of spatial morphologies’.In: Space Syntax and Spatial Cognition, Bremen, Proceedings of the Workshop, 24 September, 28 September2006 ##Davies. C., Mora. R., Peebles. Peebles. D. (2006). Isovists for Orientation: can space syntax help us predict directional confusion? Space Syntax and Spatial Cognition, Proceedings of the Workshop held in Bremen, 24th September 2006, Reproduced by permission of Ordnance Survey##Fisher, B & Nasar, JL (1992), Fear in relation to three site features:Prospect, refuge and escape, Environment and Behavior, 24, pp. 35-62##Friendrich, E, Hillier, B, Chiaradia, A. (2009). Anti- Social behavior and Urban Configuration. In: Proceedings of the 7th international Space Syntax Symposium, Stockholm, Sweden, 34:1-16.##Hessari, P, & Chegeni , F. (2021). The impact of environmental construction on the spatial configuration of traditional Iranian housing (case study: comparison of Dezful and Boroujerd traditional housing). Journal of Architecture and Urbanism, 45(1), 50-59##Hillier, Bill, (2007), Space Is The Machine, Electronic Edition, and Press Syndicate of The University of Cambrige: Cambige##Hillier, B & Honson, J & Peponis, J, (1984), What do we mean bybuilding Function?, (E. J. Powell, Ed.) Designing for Building Utilisation.##Jacobs, J. (2006). The Death and Life of Great American Cities, (H. Parsi, Trans.). Tehran University Press.##Jiang, B., & Claramunt, C. (2002). Integration of space syntax into GIS: new perspectives for urban morphology. Transactions in GIS, 6(3), 295-309.##Kelman, J. (1998). The Foundations of Social Theory##Mair; Christina. (2010). Neighborhood stressors and social support as predictors of depressive##Matijosaitiene, I. (2014). Urban Crime in the City of New Haven: Residential Burglaries. Journal of Sustainable Architecture and Civil Engineering, 4 (9): 16-25##Manum, B. (2009), A-graph complementary software for axial-line Analysis, Proceeding of the 7th International Space Syntax Symposium, Stockholm, Sweden, ##Mitchell, D. L, Burton, E & Raman, S. (2004). Neighbourhoods for life: A checklist of recommendations for designing dementia-friendly outdoor environments. Housing Corporation.##Newman,O,(1996), Creating Defensible Space, Published by U.S. Department of Housing and Urban Development Office of Policy Development and Research, Washington.##Oswald, M. J (2011), A Justified Plan Graph Analysis of The Early Houses(1975-1985) of Glem Murcutt, Nexus etwork Journal, 13 (3), pp. 737-762.##Prashyanusorn, V. Yupapin, K. & Yupapin, P.P. (2010). Surveillance system for sustainable tourism with safety and privacy protection. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2, 74–78##Penone, C; Machon, N; Julliard, R & Le Viol, I (2012), Do railway edges provide functional connectivity for plant communities in an urban context?, Biological Conservation, 148, pp.126- 133.##Sajjadzadeh, H., Izadi, M. S., & Haghi, M. R. (2017). The Relationship between Spatial Configuration and Environmental Security in Informal Settlements of Hamedan. Honar-Ha-Ye-Ziba: Memary Va Shahrsazi, 22(2), 19-28.##Sérgio Dominique-Ferreira, Rui José Braga & Benilda Queirós Rodrigues (2022) Role and effect of traditional markets: The internationally awarded case of Barcelos, Journal of Global Scholars of Marketing Science, 32:3, 470-492##Tandy, C.R. V (1967), The Isovist method of landscape survey, in Symposium: Methods of Landscape Analysis Ed( HC Murray), London,Landscape Research Group, pp.9-20.##Turner, A. & Pinelo, J. (2010), Introduction to UCL Depthmap, 10 September 2010 Version 10.08.00r. UCL##Vannes, A. (2011). The One_ and Two_Dimensional Isovist Analyses in Space Syntax. Research in Urbanism, (2), 167-170.##Weisman, J (1982), Evaluating architectural legibility: way-finding in in the built, Environment and Behavior, Vol. 13, pp. 189-200.##Wineman, J, Peponis, J, Dalton, R. (2006). Exploring, Engaging, Understanding in Museums, Space Syntax and Spatial Cognition – Proceedings of the Workshop held in Bremen, 24th September, 2006.109-134##Wolf, M., & McQuitty, S. (2013). Circumventing traditional markets: An empirical study of the marketplace motivations and outcomes of consumers' do-it-yourself behaviors. Journal of Marketing theory and practice, 21(2), 195-210.##ارمغان، زینب و پوراسدی، محمد(1395)، عوامل موثر بر احساس امنیت دانش‌آموزان سال اول متوسطه شهر مشهد با تاکید بر سرمایه اجتماعی، فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، شماره 46، 182-153##اخوان کاظمی، بهرام(1386)، امنیت و ابعاد آن در قرآن، مطالعات اسلامی، شماره 75، 39-11##افسری، رسول، مصطفی، بهزادفر و خیرالدین، رضا(1400)، تبیین ‌فرایند‌ شکل گیری ‌و ‌تکامل‌امنیت‌فضایی‌در‌سکونتگاه‌های ‌غیررسمی(مطالعه موردی: شهرهای ایرانی)، پژوهش‌های‌جغرافیای ‌برنامه‌ریزی ‌شهری، شماره 1، 265-231##اکبری، حسن و غلامی کوتنایی، کوروش(1389)، بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت بازاریان شهر زنجان در تأمین امنیت بازار، فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، شماره 23، 88-69##الفتی، فاطمه، گراوند، مهدی و عامری سیاهویی، حمیدرضا(1395)، بررسی و تحلیل ساختار فضایی مکانی بازار بروجرد، فصلنامه مطالعات جغرافیا، عمران و مدیریت شهری، شماره 3، 57-45##ایراندوست، کیومرث و بهمنی اورامانی، آرمان(1390)، تحولات کالبدی بازار سنتی در شهرهای ایران(مطالعه موردی: بازار سنتی کرمانشاه)، فصلنامه شهر ایرانی اسلامی، شماره پنجم، 15-5##بحرینی، سید حسین و تقابن، سوده(1390). آزمون کاربرد روش چیدمان فضا در طراحی فضاهای سنتی شهری. نمونه موردی: طراحی محور پیاده امامزاده قاسم (ع). نشریه هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی، شماره(۴۸)، 18-5##بلیلان اصل، لیدا، خورشیدیان احمر، ساناز، ستارزاده، داریوش و نوری, مریم(1393)، بازسازی مجموعه قصرهای حکومتی دارالسلطنه تبریز در دورۀ قاجار با استناد بر مستندات تاریخی، نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، 19(1)، 42-33##بیگ محمدی، میترا، چرخچیان، مریم و سهیلی، جمال‌الدین(1400)، بررسی پیکره‌بندی فضایی بازار سنتی شهرها بر اساس تکنیک چیدمان فضا(نمونه موردی: بازار سنتی قزوین)، جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای، 11(3)، ص 519-505##پورجعفر، محمدرضا، مولایی، اصغر و پورجعفر، علی(1395)، تبیین ویژگی های طراحی شهری ایرانی اسلامی تبریز، مطالعه موردی: بازار بزرگ شهر، نشریه فیروزه اسلام، شماره 2، 107-88##حیدری، علی‌اکبر و کیایی، مریم(1398)، تحلیل تطبیقی الگوهای فضایی و ویژگیهای شناختی بازار ایرانی با استفاده از تئوری‌های «چیدمان فضا» و «گشتالت»، مجله مطالعات شهری، شماره 33، 76-62 ##ریسمانچیان، امید و بل، سایمون(1389)، شناخت کاربردی روش چیدمان فضا در درک پیکره بندی فضایی شهرها، نشریه هنرهای زیبا، شماره 43، 56-49##زنگی آبادی، علی، علی زاده، جابر، رنجبرنیا، بهزاد(1391)، برنامه‌ریزی راهبردی، برای سامان دهی بازارهای سنتی ایران(مطالعه موردی: بازار سنتی تبریز)، فصلنامه شهر ایرانی اسلامی، شماره 7، 26-13##ستارزاده، داوود، شهریاری، مبینا، ابوذرزاده، فائزه(1395)، بررسی عوامل اجتماعی موثر بر احساس اجتماعی امنیت زنان(مطالعه موردی زنان شهر رامسر در سال 1395)، دو فصلنامه مشارکت و توسعه اجتماعی، شماره 3، 126-107##سجادزاده، حسن، ایزدی، محمد، حقی، محمدرضا(1395)، رابطه پیکره‌بندی فضایی و متغیرهای محیطی در سکونتگاه‌های غیر رسمی، نمونه مطالعاتی: محله حصار شهر همدان، نشریه هنرهای زیبا، 21(3)، ص 18-5##سلطان زاده، حسین(1383)، بازارهای ایرانی، تهران: انتشارات دفتر پژوهش‌های فرهنگی##سلطان زاده، حسین(1390)، نقش جغرافیا در شکل‌گیری انواع حیاط در خانه‌های سنتی ایران، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شماره 75، 86-69##سنگری، حسین و عمرانی، بهروز(1387)، تاریخ و معماری بازار تبریز، تبریز: انتشارات ستوده##شیرانی، زهرا، پرتوی، پروین و بهزادفر، مصطفی(1396)، تاب آوری فضایی بازارهای سنتی(مطالعه موردی: بازار قیصریه اصفهان)، باغ نظر، شماره 54، 58-49##صادقی، سامان و صارمی، حمیدرضا(1395)، سیرتحولات شکلی معماری بازارهای ایرانی از دوره قاجار تاکنون(مطالعه موردی: بازارهای تهران)، فصلنامه مطالعات جغرافیا، عمران و مدیریت شهری، شماره 2، 143-129##صالحی، اسماعیل(1387)، ویژگی‌های محیطی فضاهای شهری امن، تهران: انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات معماری.##طبسی، موسی الرضا و خادم‌زاده، محمدحسن(1399)، بازشناخت مولفه‌های بازار در شهرهای ایرانی اسلامی، مجله اندیشه معماری، شماره 7، 171-155##عباس زادگان، مصطفی، بیدرام، رسول و مختارزاده، صفورا(1391)، نگاهی ساختاری به اصلاح شبکه معبر در بافت‌های فرسوده جهت حل مشکل نفوذپذیری و انزوای فضایی این محلات، نمونه موردی: بافت‌های فرسوده شهر مشهد، مدیریت شهری و روستایی، 10(30)، ص 178-163##فرهادی، فهیمه(1397)، حیاط های بازار تبریز، تهران: انتشارات سیمای دانش##فیروزی، محمدعلی و نصرآبادی، زهرا(1393)، تاثیر مدرنیسم در بازار کاشان، فصلنامه توسعه اجتماعی، شماره 3، 74-53##فیضی، بهرام، احمدی، نرگس و نیکوکار، موسی(1393)، بررسی ساختار فضایی بازار شهر بروجرد از منظر بافت تاریخی، اولین کنفرانس ملی شهرسازی، مدیریت شهری و توسعه پایدار، تهران: موسسه ایرانیان-انجمن معماری ایران -قطب علمی برنامه-ریزی وتوسعه پایدار دانشگاه تهران##کیایی، مریم، پیوسته‌گر، یعقوب و حیدری، علی اکبر(1397)، بررسی کیفیت نفوذ‌پذیری لبه بر تامین امنیت فضا(نمونه موردی: تحلیل فضایی ساختار تیمچه در بازارهای سنتی ایران)، هنرهای زیبا، شماره 23، 54-41##کیایی، مریم، پیوسته‌گر، یعقوب و حیدری، علی اکبر(1399)، امکان سنجی توسعه مولفه‌های چیدمان فضا در تحلیل خانه‌های سنتی، آرمانشهر، شماره 31، ص 124-111##مطیع دوست کومله، ابوذر، نظم فر، حسین، زیاری، کرامت الله و غفاری گیلانده، عطا(1398)، بررسی عوامل مؤثر بر رونق بازارهای سنتی با رویکرد مدلسازی معادلات ساختاری (مطالعه موردی: بازار سنتی کلانشهر رشت)، مطالعات برنامه ریزی و سکونتگاه های انسانی، شماره 4، 1071-1057##معماریان، غلامحسین(1372)، آشنایی با معماری مسکونی ایرانی: گونه شناسی درونگرا، تهران: انتشارات سیمای دانش##مولایی، اصغر و صابرمند، مهسا(1399)، شاخصه‌ها و گونه‌های کهن الگوی حیاط مرکزی در بازار تاریخی ایرانی(نمونۀ موردی: سراهای بازار تاریخی تبریز)، مجله اثر، شماره 2، 205-178##مهدی‌نژاد، جمال‌الدین و نجاری‌نابی، رعنا(1398)، ارزیابی تحولات ساختار کالبدی بازار های سنتی مبتنی برنقش بازار در فضای شهری نمونه موردی: بازار تبریز، مجله اندیشه معماری، شماره 6، 159-144##وحدتی، کوشا(1398)، تدوین فرآیند بازآفرینی بافت تاریخی با تاکید بر رقابت‌پذیری شهری(مطالعه‌ی موردی: بافت تاریخی شهر بروجرد)، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) قزوین، دانشکده معماری##هدفی، فرزانه، فلاحی، علیرضا و اسلامی، غلامرضا(1398)، تبیین عوامل معماری و منظر موثر بر احساس امنیت در سایت اسکان موقت روستایی، دوفصلنامه جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، شماره 2، 469-423 ##همدانی گلشن، حامد، مطلبی، قاسم و بهزادفر، مصطفی(1399)، تبیین رابطه پیکره‌بندی فضایی و تعاملات اجتماعی با استفاده از برهم کنش نحو فضا و روانشناسی بوم شناختی، صفه، 30(1)، ص 76-59 ##

تحلیل زبان الگوی خانه های قاجار تبریز بر اساس نظریه کریستوفر الکساندر(بررسی نمونه های موردی: خانه های امیر نظام گروسی، ختایی و علی مسیو) Analysis of the language of the Qajar pattern houses of Tabriz based on the theory of Christopher Alexander (Case Study: the houses of Amir Nizam Grossi, Khataei and Ali Mesio) 1 1 الکساندر با بیان سیستم محدود، زبان الگو را در قواعدی مشخص تحدید می کند که این قواعد می تواند عامل فرهنگ، سنت، تاریخ و غیره، در امر کمیت و ابعاد پیمون و تناسبات طلایی باشد. زبان الگوی کریستوفر الکساندر در تفهیم و به روز رسانی معماری سنتی و انتقال معنا و کارکرد به معماری مدرن نقش اساسی دارد چنان چه ایشان با بیان الگوها و نقش آنها در ساختاربندی و افزودن آنها به بنا باعث افزایش میزان حیات وکیفیت ساختمان می داند. در پژوهش حاضر سعی بر آن بوده است تا به تحلیل زبان الگوی خانه‌های قاجار تبریز و تطبیق آن بر اساس نظریه کریستوفر الکساندر سه خانه قاجاری تبریز پرداخته شود. در این میان، خانه های قاجاری تبریز به جهت دارابودن مولفه های معماری منحصر به فرد و تنوع الگوهای فضایی آن ها از یک سو و غنای تزیینات وابسته بدان از سوی دیگر، اهمیتی افزون تر را دارا می باشند. این پژوهش بر مبنای روش کلی و توصیفی و تحلیلی انجام گرفته است. جامعه آماری شامل گروه متخصصین به تعداد 30 نفر می‌باشد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها باروش گرندد تئوری و تصمیم‌گیری چند متغیره آنتروپی با کمک نرم‌افزار MAXQDA و Spss انجام شد. یافته‌های تحقیق با روش گرندد تئوری نشان داد که زبان الگوی خانه قاجاری از نظر زیبایی‌شناسی؛ کارکردی و حس مکان با نظریه الکساندر انطباق داشته است. همچنین، همبستگی مؤلفه‌های سه‌گانه با زبان الگوی خانه‌های قاجاری برابر 966/0 است. نتایج نشان داد از نظر بعد زیبایی‌شناسی برای خانه امیرنظام گروسی، خطایی و علی مسیو، به ترتیب 96/0، 92/0 و 81/0، در بعد کارکردی، خانه نظام امتیاز 95/0 و خانه‌های ختایی و علی مسیو هم به ترتیب امتیازهای 87/0 و 84/0 بدست آوردند. از بعد حس مکآن‌هم خانه امیرنظام امتیاز 99/0 و خانه‌های علی میسو و ختایی امتیاز 93/0 و 91/0 را کسب کردند. نتایج نشان داد که هر سه نمونه مورد بررسی اغلب امتیازات در حد بالا را کسب کردند. در واقع، ساختار تحقیق بر این ایده استوار که کیفیت بی‌زمان الگوی خانه‌های قاجار با نظریه زبان الگوی الکساندر تطابق دارد. 2 By stating the limited system, Alexander defines the language of the pattern in specific rules that these rules can be the factor of culture, tradition, history, etc., in the matter of quantity and dimensions of peimoon and golden proportions. The pattern language of Christopher Alexander plays an essential role in understanding and updating traditional architecture and transferring meaning and function to modern architecture, as he believes that by expressing patterns and their role in structuring and adding them to the building, increases the life and quality of the building. In the current research, attempt has been made to analyze language of the Qajar model houses of Tabriz and its adaptation based on Christopher Alexander's theory of the three Qajar houses of Tabriz. In the meantime, the Qajar houses of Tabriz are more important due to their unique architectural components and the diversity of their spatial patterns on the one hand and richness of related decorations on the other hand. This research is based on a general, descriptive and analytical method. The statistical population includes a group of 30 experts. Data analysis was done by ground theory and multivariate entropy decision making with the help of MAXQDA and Spss software. The findings of the research with ground theory method showed that the language the Qajar house model in terms of aesthetics; Functionality and sense of place have been adapted to Alexander's theory. Also, correlation of three components with the model language of Qajar houses is equal to 0.966. The results showed that in terms of aesthetics, the house of Amir Nizam Grossi, Khatai and Ali Mesio scored 0.96, 0.92 and 0.81, respectively. In the functional dimension, Nizam's house scored 0.95 and Khatai and Ali Mesio houses respectively. They got 0.87 and 0.84 points. After Hess McCann, Amir Nizam's house scored 0.99, and Ali Miso's and Khataei's houses scored 0.93 and 0.91. The results showed that all three examined samples often obtained high scores. In fact, the structure of the research is based on the idea that the timeless quality of the Qajar house pattern is consistent with Alexander's pattern language theory. 35 54 2022/12/302022/02/72023/02/14 1401/11/25 2023/03/142022/09/262023/03/15 1401/12/24 سنبل فرجی دانشجوی دکتری واحد تبریز دانشگاه آزاد اسلامی Iran نیما ولیزاده استادیار واحد تبریز دانشگاه آزاد اسلامی Iran مریم سینگری واحد تبریز دانشگاه آزاد اسلامی Iran لیلا بلیلان دانشیار واحد تبریز دانشگاه آزاد اسلامی Iran " Architecture" " Pattern language" " Christopher Alexander's theory" " Qajar houses of Tabriz" . " معماری" " زبان الگو" " نظریه کریستوفر الکساندر" " خانه های قاجار تبریز" Alexander C (2004) The nature of order: an essay on the art of building and the nature of the universe. 4, The luminous ground. Centre for Environmental Structure, Berkley. ##Alexander C, Ishikawa S, Silverstienm M (1977) A pattern language: towns, buildings, construction. Oxford University Press, New York.##Alexander C, Nies H, Anninou A, King I (1978) A new theory of urban design. Oxford University Press, New York. ##Alexander, V. N. (2013). Creativity: Self-Referential Mistaking. Not Negating. Biosemiotics, 6, 253- 272.##Avgeriou, P & zdun, U, (2005), Architectural Patterns Revisited - A Pattern Language. Conference: EuroPLoP' 2005, Tenth European Conference on Pattern Languages of Programs, Irsee, Germany, July 6-10, 2005.##Bhatt R (2010) Christopher Alexander’s pattern language: an alternative exploration of space-making practices. J Archit, 15(6):711-729. ##Cassel, A & Bergenhem, C, (2020), Decision Hierarchy and Architectural Patterns, Qamcom Research and Technology AB, 1, 1-29.##Dawes, M.J., Ostwald, M.J. (2017), Christopher Alexander’s A Pattern Language: analyzing, mapping and classifying the critical response. City Territ Archit, 4, 17. https://doi.org/10.1186/s40410-017-0073-1. ##Diener, A C.; Hagen, J (2022). Geographies of Place Attachment: A Place-Based Model of Materiality, Performance, and Narration. Geographical Review, 112, 171-186, 00167428.2020.1839899. doi:10.1080/00167428.2020.1839899. ##Glaser, B. G. (1992). Basics of grounded theory analysis: Emergence versus forcing. Mill Valley, CA: Sociology Press.##Knight, T. W. (1981). The Forty-One Steps. Environment and Planning B: Planning and Design, 8(1), 97–114. https://doi.org/10.1068/b080097##Komolov, S.; Dlamini, G.; Megha, S.; Mazzara, M. (2022), Towards Predicting Architectural Design Patterns: A Machine Learning Approach. Computers, 11, 1-19, 151. https://doi.org/10.3390/computers11100151.##Najafi, M, Shariff, M. (2011). 'The Concept of Place and Sense of Place In Architectural Studies'. World Academy of Science, Engineering and Technology, Open Science Index 56, International Journal of Humanities and Social Sciences, 5(8), 1054 - 1060.##Park Y (2015) The network of patterns: creating a design guide using Christopher Alexander’s pattern language. Environ Plan B Plan Des 42(4):593-614##Rudy, T. Nathanael, H. Petrus R. K. & Fermanto L. (2019). The Meaning of Means: Semiology in Architecture Case Study: Villa Savoye. Engineering and Technology, 10(02). 653-660, ##Tribe, M. (1974). Stadtgestaltung Thoric Und Praxis, English: Bertelsmann.##آسایش، سیدمحمد. (1399). تدوین زبان الگو برای خانه های امام حسینی در یزد. صفه، 30(4)، 5-26##اعتمادی پور، مرضیه و مهدی نژاد، جمال الدین، (1400)، مدل یابی فرآیند ایده پردازی در آموزش طراحی معماری با رویکرد نشانه شناختی، نمونه موردی: طراحی مسـکن، معماری و شهرسازی ایران، 12(1). 23-35##باقری، محمد، حجت، عیسی، دشتی، مینا. (1394). ارزیابی تحول زبان الگو در معماری مسکن بررسی موردی: خانه های دوره قاجار و مسکن معاصر در شهر زنجان. نامه معماری و شهرسازی، 7(14)، 141-156##حجت، عیسی، (1391)، معماران کوچک: آموزش معماری از آموزش سینه به سینه تا آموزش شانه به شانه، آموزش مهندسی ایران. 14(56).37-53. ##حسنی کیانوش، نوروز برازجانی، ویدا. (1397). الگوی نوین از دستور زبان شکل در معماری خانه امروز؛ نمونه موردی: ‌خانه‌های مجموعه ای قاجاری شهرهای تبریز و تهران. باغ نظر, 15(63), 29-40##حیدری, علی اکبر, کیایی, مریم. (1400). تحلیل تطبیقی زبان الگوی مسکن در مقیاس میانی (خرده فضا) (نمونه موردی: بررسی تقسیم سه‌تایی‌ها در خانه‌های یزد و تبریز). معماری اقلیم گرم و خشک، 9(4)، 35-52.##دورانت، ویل و اریل(1378)، تاریخ تمدن، ترجمه پرویز مرزبان، ابوطالب صارحی، عبدالحسین شریفیان، تهران: انتشارات علمی-فرهنگی.##فلاحت، محمد صادق، کمالی، لیلا، شهیدی، صمد، (1396)، نقش مفهوم حس مکان در ارتقای کیفیت حفاظت معماری، باغ نظر، 14(46)، 15-22.##فلامکی، محمد منصور(1384)، معماری بومی، چاپ دوم . تهران. نشر فضا؛ مؤسسه علمی و فرهنگی فضا.##کاتب، فاطمه، (1391)، معماری خانه های ایرانی، تهران: انتشارات طبع و نشر.##الکساندر، کریستوفر، (1396)، معماری و راز جاودانگی، مترجم: مهرداد قیومی بید هندی، ویرایش سوم، تهران: دانشگاه شهید بهشتی. ##الکساندر، کریستوفر(1392)، سرشت نظم ساختارهای زنده در معماری، ترجمه: رضا سیروس صبری و علی اکبری، تهران : نشر پرهام نقش.##کیوانی نژاد، ملیکا، تاج, شهره، صالحی, هما. (1398). انطباق زبان الگو با معماری بومی روستایی ایران در راستای پایداری محیط (مطالعه موردی، دهستان لفور). جغرافیا (برنامه ریزی منطقه ای)، 10(1-2)، 925-944.##گلاچی، محمود؛ زینالی، فرید (1391)، معماری آرکی تایپی(کهن الگویی)، تهران. انتشارات دانشگاه تهران.##نعمتی، محمد، کامران، افشار نادری، احمد، امین پور، (1391)، بررسی مفهوم فضا در معماری خانه های تاریخی دوره صفویه تا قاجار، پایان نامه کارشناسی ارشد معماری گرایش مطالعات معماری ایران. ##

پیشنهاد و ضرورت به‌کارگیری زیست شبانه در بافت‌های تاریخی (نمونه موردی ارگ تهران) Suggestion and necessity of using nightlife in historical contexts (Case example of Tehran Citadel) 1 1 چگونگی احیا و توسعه بافتهای تاریخی شهرهای ایران امروزه به یک موضوع مهم و چالشبرانگیز تبدیل شدهاست. یکی از پیشنهادات و راهکارها ایجاد زیست شبانه در بافتهای تاریخی است. در حقیقت استفاده از بافتهای تاریخی در ساعات مختلف امروزه مورد توجه پژوهشگران و مرمتگران قرارگرفته است. تجربه نشان دادهاست در بافتهای تاریخی کشورهای مختلف که زیست شبانه جریان دارد، بهدلیل حضور مردم در اوقات پس از کار و در ساعات شب در بافت تایخی اقتصاد رونق بیشتری داشتهاست. همچنین در این محلات با توجه به نورپردازیهای مناسب و حضور انبوه مردم، جرم و جنایت و بزه کمتر است. در حقیقت نورپردازی مناسب در بافتهای تاریخی کیفیت زندگی را افزایش میبخشد و ایمنی و جذابیت را در بافت ایجاد میکند. بافتهای تاریخی تهران پتانسیل بسیار خوبی برای ایجاد زیست شبانه دارند. یکی از این بافتهای تاریخی که برای احیا با رویکرد زیست شبانه بررسی و پیشنهاد شده است بافت تاریخی ارگ تهران در منطقه 12 تهران است. در این پژوهش از روش توصیفی – تحلیلی استفاده شدهاست. مدارک اولیه از طریق مطالعات کتابخانهای و مشاهدات عینی جمعآوری شدهاست. با استفاده از یک جدول امتیازدهی کیفیت و کمیت عوامل مختلف پژوهشگرساز ارزیابی و تحلیل شدهاست و براساس این تحلیلها پیشنهاداتی مطرح شدهاست. با توجه به مشاهدات و تحلیلها با تغییر کاربری و نورپردازی مناسب و مبلمان مناسب بافت تاریخی ارگ تهران احیا و تبدیل به بافتی با زیست شبانه شدهاست. با ایجاد کاربریهای 24 ساعته مثل رستوران، کافهها و برگزاری جشنها و نمایشهای شبانه یا مبلمان مناسب بافت تاریخی ارگ احیا شده است. نورپردازی تاثیر مثبتی بر توسعه گردشگری شبانه ارگ تهران داشتهاست و پروژههای نورپردازی علاوهبر فعالیت زینتی یک روش موثر برای زیست شبانه و گذراندن اوقات فراغت در بافت ارگ تهران بود. 2 How to revive and develop the historical contexts of Iranian cities today has become an important and challenging issue. One of the suggestions and solutions is to create nightlife in historical contexts. In fact, the use of historical textures at different times has attracted the attention of researchers and restorers. Experience has shown that in the historical contexts of different countries where night life is going on, due to the presence of people after work and during the night hours, the economy has been more prosperous. Also, due to the proper lighting and the large number of people in these neighborhoods, crime and misdemeanors are less. In fact, proper lighting in historical contexts increases the quality of life and creates safety and attractiveness in the context. The historical textures of Tehran have a great potential to create night life. One of these historical contexts that has been investigated and proposed for revitalization with a nocturnal approach is the historical context of Tehran Citadel in the 12th district of Tehran. A descriptive-analytical method was used in this research. Primary documents were collected through library studies and objective observations. Using a quality and quantity rating table, various factors of the researcher have been evaluated and analyzed, and suggestions have been made based on these analyses. According to the observations and analysis, the historical context of Tehran Citadel has been revived and turned into a context with night life by changing the use and proper lighting and suitable furniture. By creating 24-hour uses such as restaurants, cafes and holding parties and night shows or appropriate furniture, the historical context of the citadel has been revived. Lighting has had a positive effect on the development of night tourism in Tehran Citadel, and lighting projects, in addition to being an ornamental activity, were an effective method for night life and spending leisure time in the context of Tehran Citadel. 55 66 2022/12/302022/02/72023/02/142022/06/26 1401/4/5 2023/03/142022/09/262023/03/152023/01/31 1401/11/11 ساناز صدرثقه الاسلامی sanaz sadrsegatoleslami دانشگاه علوم تحقیقات Iran s.sadr95@gmail.com رضا فرمهینی فراهانی دانشگاه علوم تحقیقات Iran Nightlife restoration historical context Tehran Citadel زیست شبانه مرمت بافت تاریخی ارگ تهران 23. Thomas R, Pigozzib and Sambrook R. (2005). Tourist Carrying capacity measures: crowding syndrome in the Caribbean, The professional Geographer. Vol57. No1. PP 13-20 ##24. Herberts,David, Davidson,Norman. (1994). Modifying the built environment: the impact of improved street lighting. Geoform, Volume 25. Australia. ##25. Roberts,M. (2009). Planning the night time city, edition2. London: Routledge. ##26. Casciani,Daria & Rossi,Maurizio. (2012). EISE, experience of lightingsustainability in the environment, cumulus, in cumulus conference North-ern world mandate- towards open and participative cities, Helsinki. PP1-14##27. Liempt,I.v. & Aalst.I. v. (2008). Urban surveillance and the struggle between safe and exciting nightlife districts. Paper for annual RC21 conference: The struggle to belong. Dealing with diver sity in 21st century urban settings July 7-9 . 2011 Amsterdam.##1. نجفی، مهنام. (1392). میدان توپخانه درالخلافه ناصری ذهنیت ایرانی و ره‌آورد دیگری. تهران حجاب. ##2. مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران. (1391). ارزیابی پیاده‌راه بازار تهران، معاونت مطالعات و برنامه‌ریزی امور زیرساخت و طرح جامع تهران. ##3. رهنمایی، محمدتقی؛ ملک‌نیا، محبوبه؛ جهانیان، منوچهر. (1390). نقش محورهای فرهنگی و تاریخی منطقه 12 در توسعه گردشگری تهران. فصلنامه علمی – پژوهشی نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی . سال سوم. شماره4. پاییز 1390.##4. رضوان، محمد؛ خیری، عبدالله. (1389). سیمای شبانه، ضرورت انطباق تصویر روز با نورپردازی شهر. منظر. شماره هفتم. خرداد 1389. 79- 78.##5. آنی‌زاده، علی. (1397). زندگی شبانه در فرهنگ مردم ایران. دو ماهنامه فرهنگ و ادبیات عامه. سال ششم. شماره 21. مرداد و شهریور 1397. ##6. مهدوی‌نژاد، محمدجواد؛ پورفتح‌الله، مائده. (1394). فناوری‌های جدید نورپردازی و ارتقای حس تعلق شهروندان. پژوهش‌های جغرافیایی انسانی. شماره 47. 141- 131.##7. قدیمی، سده‌درسا؛ کرامتی، غزال. (1396). زندگی شبانه در کلان شهر با تاکید بر تاثیر عوامل فرهنگی بر فضای شهری. مطالعات محیطی هفت حصار. سال ششم. شماره 20. 40- 27 ##8. نوری، امیر؛ نوری، علیرضا؛ اعلم‌صمیم، مسعود. (1399). نقش پروژه‌های نورپردازی در توسعه گردشگری شبانه شهری. فصلنامه علمی تخصصی پزوهش‌های گردشگری و توسعه پایدار. سال سوم. شماره3. پاییز1399. ##9. تقوایی، مسعود؛ وارثی، حمیدرضا؛ درکی، افشین. (1390). بررسی نقش نورپردازی در توسعه گردشگری شهر اصفهان. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای. سال دوم. شماره8. بهار1390. 18- 1.##10. شیخ‌بیگلو، رعنا؛ سلطانی، زهرا. (1398). مطلوبیت گردشگری شبانه شهری از دیدگاه گردشگران شهر شیراز. فصلنامه گردشگری شهری. دوره6. شماره1. بهار1398. 85- 67. ##11. غلامحسینی، رحیم؛ کلانتری، محسن؛ احمدی، فرزانه. (1392). تاثیرگذاری نورپردازی در امنیت شهری و توسعه گردشگری شهر شیراز. فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای. سال سوم. شماره9. بهار 1392. 75- 67.##12. صالحی، اسماعیل. (1384). نقش آسایش محیطی فضاهای شهری در پیشگیری از ناهنجاری‌های رفتاری. نشریه محیط‌شناسی. شماره33. 94- 83.##13. آزادارمکی، مرضیه. (1400). احیا زندگی شبانه در بافت شهری خیابان لاله‌زار. فصلنامه علمی – جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر. دوره سوم. شماره2. تابستان 1400. 32- 1.##14. غضنفرپورریال حسین؛ صداقت‌کیش، مرضیه؛ سلیمانی‌دامنه، مجتبی؛ افضلی، مرضیه. (1398). سنجش سرزندگی و حیات شبانه میدان نقش جهان اصفهان با تاکید بر امنیت و پایداری شهری. فصلنامه شهر پایدار. شماره دوم. دوره2. تابستان 1398. 106- 87.##15. وحدت، سلمان؛ سجادزاده، حسن. (1395). برررسی و ارزیابی نقش هنر شهری در افزایش میزان حضورپذیری فضاهای عمومی با تاکید بر گرافیک شهری. دوفصلنامه علمی و ترویجی پژوهش هنر. سال ششم. شماره 11. بهار و تابستان 1395. 39- 25. ##16. آقایی‌نیا، حسین. (1376). تاملی بر عوامل و وقوع جنایت. مجله امنیت معاونت امنیتی و انتظامی وزارت کشور. شماره2. تهران. ##17. بمانیان، محمدرضا؛ محمودی‌نژاد، هادی. (1388). امنیت و طراحی شهری. انتشارات هه.چاپ اول تهران. ##18. زنگی‌آبادی، علی. (1383). طراحی و برنامه‌ریزی شهری. انتشارات شریعه توس. چاپ اول. مشهد. ##19. حسینی، سیدهادی. (1395). بررسی نقش نورپردازی منظر پیاده‌راه‌ها در افزایش کیفیت پیاده‌روی شهروندان. دو فصلنامه پژوهش‌های منظر. سال سوم. شماره6. پاییز و زمستان. 1395. ##20. نیازخانی، معصومه؛ نادعلی، زهرا؛ غراب، ناصرالدین. (1399). شناسایی جنبه‌های اجتماعی فرهنگی زیست شبانه در شهر تهران. مجله گردشگری فرهنگ. شماره1. زمستان 1399. 20- 5. ##21. حسینی، فرزانه؛ غیبی، داریوش. (1393). بررسی رویکردهای تاثیرگذار برفضای عمومی شهری با تاکید بر پویایی و تعاملات اجتماعی، نمونه موردی شهر شیراز. همایش ملی مهندسی عمرانف معماری و مدیریت پایدار شهری. گرگان. سازمان ملی استاندار استان گلستان. ##22. صادقی‌مقدم چوکامی، محمدرضا و همکاران. (1393). تبیین و الویت‌بندی معیارهای ارتقای سرزندگی فضهای شهری از طریق ایجاد زندگی شبانه با استفاده از مدل تحلیل فرآیند سلسله مراتبی AHP. اولین کنفرانس ملی شهرسازی، مدیریت شهری و توسعه پایدار. تهران. موسسه ایرانیان. انجمن معماری ایران. ##

آرایه های معماری ایرانی، از خوانش تا آفرینش (مراتب آرایه گزینی در معماری با جستجویی درآراء اندیشمندان) Designing Ornaments in Iranian Architecture (Learning and Using Iranian Architecture ornaments) 1 1 ارتقاءکیفی معماریِ امروزایران، از رهگذرِ «درس‌گرفتن» از ارزش‌های میراث معماری این سرزمین، سپس «مشق‌‌کردن» آن تا بازآفرینی معماری «اصیل و بدیع» در تمام ابعاد آن از‌جمله تزئینات و آرایه‌‌ها میسّر می‌گردد. از این رو، فهم روش درست طیِ این مسیر برای معماران و دانشجویان حائزاهمیت می‌باشد. هدف این پژوهش، یافتن فرآیندی نظاممند در خوانش و آفرینش صحیح آرایه‌‌ها در معماریایران می‌باشد و پرسش اصلی ما این است که «چگونه میتوان به الگویی برای خوانش و آفرینش آرایه‌‌ها در معماری ایرانی دست یافت؟» یک گام اصلی و آغازین در مسیر پاسخ به این پرسش، رجوع به آراء متخصصان این حوزه است که در مطالعات خود به خوانش و بررسی آرایه‌های معماریایران در ابعاد مختلف پرداخته‌اند. در این پژوهش طی مطالعات کتابخانهای-اسنادی، با رویکردی تفسیری و با روش تحلیل محتوا، گزیده‌ای از منابع شاخص در این زمینه مورد تجزیهتحلیل قرارگرفتند. بررسی‌ها حاکی از آن است که متخصصان، آرایه‌های معماری ایران را از سه منبع و به تَبَعِ آن با سه رویکرد، نگریسته‌اند: اول: از طریق بررسی آثار، دوم: استادکاران سنتی و سوم: خوانش مستندات غیر‌معماری، ازجمله منابع فرهنگی، ادبی و ... . حاصل این سه رویکرد، هشت رهیافت دربارۀ آرایههاست: «سیر تحول تاریخی»، «آرایه‌‌ها در یک گونۀ خاص معماری» (مسجد، خانه، بازار)، نگاه «فنی و مرمتی»، «معنایی-فلسفی» و «مصالح، رنگ، نقش و کتیبه» به مثابه آرایه در معماری. علاوه ‌براین، فرآیند خوانش و آفرینش آرایه‌‌های معماری ایران را می‌توان در چهار لایه «مصالح، رنگ، نقش و کتیبه» دسته‌بندی کرد که همگی دست‌‌به‌دست هم به صورت یک منظومه موجب کیفیت، زیبایی و معنا‌بخشی به مکان میشوند. معماران امروز میتوانند مبتنی بر نتیجه و کاربرد این تحقیق، با نگرشی جامع، طی پرداختن توأمان به هر دو جنبۀ «صورت و حکمت» آرایهها، به «شناخت و کاربرد آرایه‌های چهارگانه» در «نقد و طراحی فضا» مجهز شوند که اکنون جای آن در «آموزش معماری» خالیست. 2 Learning from the values of traditional Iranian architecture and architectural ornamentation is a way to improve the quality of our today's architecture. The first step of this way is to understand the appropriate method of reading architecture and architectural ornamentation. In recent decades there are various studies on Iranian architectural decorations with different methodologies and approaches. This study aims to seek a way of reading ornamentation in Iranian architecture through content analysis of existing studies. So, the main question is: How can we achieve a model for reading, learning, and creating ornamentation in Iranian architecture? In this qualitative research, we have followed an interpretive approach and used a content analysis method to analyze data obtained from a literature review. The results indicate that there are three sources for reading ornamentation: 1. through the examination of the works themselves, 2. the personality of the traditional craftsmen, and 3. reading non-architectural documents such as cultural sources or literature. There are also eight perspectives to consider ornamentation: 1. historical evolution, 2. ornamentation in a particular type of architecture (mosque, house, bazaar), 3. technical and restoration, 4. semantic-philosophical, 5. materials, 6. colors, 7. patterns, and 8. inscriptions. So, the model of reading and creating Iranian architectural ornamentation includes four layers; 1. material, 2. color, 3. pattern, and 4. inscription. All the layers together as a system create quality, beauty, and meaning for a place. Literature review shows that few studies have addressed all four of these components in an integrated manner. However, the spatial quality of Iranian architecture is the result of the synergy of all four components. This research suggests a comprehensive method of recognizing and using the four ornamentations by addressing both formal and semantic aspects. 67 78 2022/12/302022/02/72023/02/142022/06/262022/04/3 1401/1/14 2023/03/142022/09/262023/03/152023/01/312023/02/22 1401/12/3 سلمان نقره کار salman noghrekar دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی (ره) تهران Iran s.noghrekar@gmail.com مریم سخاوت maryam sekhavat دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات خوزستان، اهواز، ایران Iran maryam.sekhavat@gmail.com فاطمه زارعی حاجی آبادی fatemeh Zareihajiabadi دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران Iran Fatemehzarei67@gmail.com Architectural ornaments Architectural elements philosophy form material color pattern calligraphy تزئینات معماری آرایه های معماری مصالح رنگ نقش کتیبه آموزش معماری -Ardalan, N; Bakhtiar, L .(2000) .The sense of unity: The sufi tradition in persian architecture‬. Translated by shahrokh, Esfahan: Nashr-e khak. [In Persian]##-Amirghiasvand, m .(2003). Collection of educational books on cultural and artistic skills (Gerehchini). Tehran: Takok-e zarin. [In Persian]##-Bozorgmehri, Z. (1992). Geometry in Architecture. Tehran: Organization of cultural haritage, tourism and handicrafts. [In Persian]##-Bozorgmehri, Z ; Khodadadi, A. (2017). Iranian lessons. Tehran: Soroush-e Paya Publications. [In Persian]##-Burkhart, t. (1986). Art of Islam. Translated by rajabnia, Tehran: soroush Publications. [In Persian]##-Borgwan, J. (2008). Islamic geometric designs: Girih Art. Translated by Soltankashefi, Tehran: Farhangan. [In Persian]##-Effendi, j. (2010). Treatise on Architecture. Translated by M.Qayyumi Bidhendi, Tehran: matn. [In Persian]##-Eimeni, A .(2010) .Symbolic expression in decorating Islamic architecture. mahe honar book, 13(142), 86-93. [In Persian]##-ghochani, A. (1985). Kufic moagheli script in the ancient mosques of Isfahan. Tehran: Islamic Thought Foundation Publications. [In Persian]##-Khalilipour, A ; Hemmati, E & Tavosi, M. (2015).The evolution of Mogharnas in Iran from the historical period to the beginning of Islam. Naghshmayeh, 8(21), 7-19. [In Persian]##-Khan Mohammadi, A. (1992). "Fotovvat - Nameh," The letter of Generosity. Soffeh, 2(1), 10-15. [In Persian]##-Kiani, M. (1997). Decorations related to Islamic architecture of Iran. Tehran: National Heritage Organization. [In Persian]##-kiani, M. (2014). Iranian architecture of the Islamic era. Tehran: Samt. [In Persian]##-kiani, M; Karimi, F & ghochani, A. (1983). An Introduction to Iranian Tile Art. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance. [In Persian]##-Kyani, M. (1995). History of Iranian Architectural Art in the Islamic Era. Tehran: samt. [In Persian]##-Maherolnaghsh, m. (1982). Design and Implementation of Motif in Iranian Tile Islamic Period. Tehran: Reza Abbasi Museum. [In Persian]##-Maherolnaghsh, M. (1982). Design and Implementation of Motif in Iranian Tile Islamic Period. Tehran: Reza Abbasi Museum. [In Persian]##-Maherolnaghsh, M. (1982). Design and Implementation of Motif in Iranian Tile Islamic Period. Tehran: Reza Abbasi Museum. [In Persian]##-Maherolnaghsh, M. (1983). Design and Implementation of motif in Iranian Tile Islamic Period. Tehran: Reza Abbasi Museum. [In Persian]##-Maherolnaghsh, M. (2001). Brickwork in Iran. Art, (47), 77-83. [In Persian]##-Maherolnaghsh, M. (2002). Iranian Brick Heritage. Tehran: Sourosh. [In Persian]##-Maherolnaghsh, M. (2013). Tile and its application. Tehran: Samt. [In Persian]##-Makinejad, M. (2002).The Role of Decoration in Islamic Tile Architecture of Iran. Ketab-e Mah-e Honar, (45,46), 68-71. [In Persian]##-Makinejad, M. (2006). Selected works by Master Asghar Shaarbaf. Tehran: Academy of Art Publications. [In Persian]##-Makinejad, M. (2010).The evolution of calligraphy in Sols inscriptions In Iranian architecture (Safavid to Qajar period). Negareh journal, 4(13), 29-40. ##-Makinejad, M. (2016). Brickland. Tehran: Matn. [In Persian]##-Makinejad, M. (2018). Iranian Art History in the Islamic Era: Architectural Decoration. Tehran: Samt. [In Persian]##-Mehrpouya, J. (1997). Decoration of traditional architecture in Iranian mosques. Art, (33), 573-556. [In Persian]##-Memarian, Gh. (2013). Ali (AS) name in Islamic architecture of Iran. Esfahan: Arma Publishing. [In Persian]##-Mofid, h; Raieszadeh, M. (2014). Reviving the Lost Arts: Foundations of Traditional Architecture in Iran, as told by Professor Hossein Lorzadeh. Tehran: mola. [In Persian]##-Mohamadianmansoor, S., Faramarzi, S. (2011). Typology and the Formulating Geometric Structure of Karbandi in Iran's Architecture. Honar-Ha-Ye-Ziba: Memary Va Shahrsazi, 3(4), 81-96##-Naiema, Gh. (1997). Dezful Brick City. Tehran: Organization of Cultural haritage. [In Persian]##-Najiboghloo, G. (2010). Geometry and Ornament in Islamic Architecture: The Topkapi Scroll. Translated by Qayyumi Bidehendi,Tehran: Rozaneh. ##-Navaie, K. (1996). Tips on Islamic motifs. Soffeh, 5 (3,4), 51-60. [In Persian]##-Navaie, K, & Hajghasemi, k. (2011). adobe & Fiction: Description of Islamic Architecture of Iran. Tehran: Sourosh Publications. [In Persian]##-pakdaman, A. (2017).The teachings of Iranian architecture in the Islamic era. Tehran: Simaie Danesh. [In Persian]##-pournadri, H. (2000). Shaarbaf and its works. tehran: National Heritage Organization. [In Persian]##-Raeisi, M ; Bemanian, M & Tehrani, F. (2013). Rethinking the Concept of Karbandi Based on theoretical geometry, practical geometryand building function. Maremat & memari-e Iran, 3 (5), 33-54.##-RahimAbadi, M. (2013). Mirrors from yesterday's mirror to today's interior design. Roshd art Education, 36-43. [In Persian]##-Salavati, A. (2013). Examination of methods and details of karbandi with emphasis on the narrow arches of the bearing in some contemporary and historical examples. Athar Journal, (62), 53-68. [In Persian]##-Shafaie, J.(2001).The Art of Knitting in Architecture and Woodworking. Tehran: Cultural Works and Cultural Association. [In Persian]##-shayestehfar, M. (2001). Islamic inscriptions expressing the word Ali (AS) in architectural decoration. Ketab-e mah-e honar, (31-32), 63-78. [In Persian]##-Sharbaf, Asghar,(2006), Gereh & Karbandi, Tehran: Country Cultural Heritage Organization, Sohan-e Noor. [In Persian]##-Zomarshidi, h. (1986). Gerehchimi in Islamic architecture and handicrafts, tehran: Shiraz University Publishing Center. [In Persian]##-Zomarshidi, H. (1988). Iran tile, Cover 1: Moaqali selection, Tehran: Keihan. [In Persian]##-Zomarshidi, H. (1989). Iran tile. Cover 2: Moaqali fretwork, Tehran: Keihan. [In Persian]##-Zomarshidi, H. (1991). Iran tile. Cover 3: Moaqali Knot, Tehran: Keihan. [In Persian]##-Zomarshidi, H. (2002). Intellectual and building lines in Iranian architecture. Roshd art Education, (1), 43-47. [In Persian]##-Zomarshidi, H. (2007). Periods of mosaic tile formation in Iranian buildings. roshd art Education, (8), 4-11. [In Persian]##-zomarshidi, h. (2008). Arts related to Iranian architecture. roshd art Education, 14(5), 4-13. [In Persian]##-Zomarshidi, H. (2013).The creations of sacred arts from various types of frets in the Islamic architecture works. Journal of Studies On Iranian - Islamic City,8(2), 5-16.##-Zomarshidi H. (2013).Tile-Work’s Evolution Transition in Architectural Works. JIAS; 1 (2) :65-78##-Zomarshidi, H. (2014). decorative arts and incredible phenomena of plaster works (Stucco) in Architectural. Journal of Studies On Iranian - Islamic City, 17(5), 19-34. ##-Zomarshidi, H, & sadeghi habibabad, A. (2018). Brick and Art of Brickwork since Ancient times to Now. Journal of Studies On Iranian - Islamic City, 33(9), 5-18. ##-Zomarshidi, H, & Zomarshidi, Z. (2013). The art of tiles manufacturing and architectural tile setting in Iran until the end of Timorese period, Journal of Studies On Iranian - Islamic City , 10(3),49. ##--Wilbur, D. (2010). Tile evolution in Iranian architecture. Translated by Pilehfrosh, Tehran: chartagh. [In Persian]##-URL1:https://kashisonnati.com/(access date: 2022/04/15/)##-URL2: https://www.researchgate.net/figure/Arabesque-patterns-of-the-dome-of-Sheikh-Lotfollah-mosque-with-dark-border-which-has/ (access date: 2022/04/15)##- اردلان، نادر؛ بختیار، لاله (1379) .حس وحدت سنت عرفانی در معماری ایرانی. ترجمه حمید شاهرخ. اصفهان: نشر خاک.##- افندی، جعفر. (1389) رساله معماریه، متنی از سده یازدهم هجری. مترجمان: هاوئرد کرین؛ مهرداد قیومی بیدهندی. چاپ اول. تهران: موسسه تالیف، ترجمه و نشر آثار هنری «متن».##- امیرغیاثوند، محبوبه (1382) .مجموعه کتاب‌های آموزشی مهارت‌های فرهنگی، هنری (گره‌چینی). تهران: تکوک زرین.##- ایمنی، عالیه (1389) .بیان نمادین در تزیینات معماری اسلامی. کتاب ماه هنر، سال سیزدهم (142)، 93-86.##- بزرگمهری، زهره (1371) .هندسه در معماری. ویراسته جمشید مهرپویا، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.##- بزرگمهری، زهره؛ خدادادی، آناهیتا (1396) .آمودهای ایرانی. تهران: سروش پایا.##- بورکهارت، تیتوس (1365) .هنر اسلامی زبان و بیان. ترجمه مسعود رجب نیا. تهران: سروش.##- بورگوان، ژول (1387). طرح های هندسی اسلامی (هنر گره سازی). ترجمه سلطان کاشفی, تهران: فرهنگان.##- پاکدامن، آرزو (1396). آمودهای معماری ایران در دورۀ اسلامی. تهران: سیمای دانش.##- پورنادری، حسین (1379). شعرباف و آثارش. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.##- خانمحمّدی، علی‌اکبر (1371) فتوّت‌نامۀ بنّایان. صفّه، دورۀ دوم (1)، 62-57.##- خلیلی‌پور، اکرم؛ همتی، اسماعیل و طاووسی، محمود (1393) .سیر تکامل مقرنس‌کاری ایران از دوران تاریخی تا صدر اسلام. نقش مایه، سال هشتم(21)، 19-7.##- رحیم آبادی، سیدمنصوره (1391). آینه از آینه کاری دیروز تا طراحی داخلی امروز .رشد آموزش هنر، سال دهم (32)، 43-36.##- رئیس زاده، مهناز؛ مفید، حسین (1393). احیای هنرهای از یاد رفته : مبانی معماری سنتی در ایران به روایت استاد حسین لرزاده. تهران: مولی.##- رئیسی، مهدی؛ بمانیان، محمدرضا و تهرانی، فرهاد (1392). بازنگری در مفهوم کاربندی بر مبنای هندسۀ نظری، عملی و نقش ساختمانی. مرمت و معماری ایران، سال سوم (5)، 54-33. ##- زمرشیدی، حسین ( 1368). کاشی‌کاری ایران : جلد دوم گره - معقلی. تهران: کیهان.##- زمرشیدی، حسین (1381). خطوط معقلی و بنایی در معماری ایران. رشد آموزش هنر، سال اول (1)، 47-43.##- زمرشیدی، حسین (1385). دوره‌های شکل‌گیری کاشی‌کاری معرق در بناهای ایران. رشد آموزش هنر، سال چهارم (8)، 11-4.##- زمرشیدی، حسین (1387). هنرهای وابسته به معماری ایران. رشد آموزش هنر، سال هفتم (14)، 13-4.##- زمرشیدی، حسین (1391). آفرینش‌های هنر قدسی از انواع خط بنایی، در آثار معماری اسلامی. مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال سوم (8)، 16-5.##- زمرشیدی، حسین (1391). سیر تحول کاشی‌کاری در آثار معماری دورۀ صفویه تا امروز. مطالعات معماری ایران، سال اول (2), 78-65.##- زمرشیدی، حسین (1393). هنرهای تزئینی و پدیده‌های شگرف گچ‌بری در معماری ایران. مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال پنجم (17)، 34-19.##- زمرشیدی، حسین (1365). گره‌چینی در معماری اسلامی و هنرهای دستی. تهران: دانشگاه شیراز.##- زمرشیدی، حسین (1367). کاشی‌کاری ایران : جلد اول گلچین معقلی. تهران: کیهان.##- زمرشیدی، حسین (1370). کاشی‌کاری ایران : جلد سوم خط معقلی. تهران: کیهان.##- زمرشیدی، حسین؛ زمرشیدی، زهرا (1391). هنر کاشی‌گری و کاشی‌کاری معماری ایران تا پایان دورۀ تیموری. مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال ششم (10)، 60-49.##- زمرشیدی، حسین؛ صادقی حبیب‌آباد، علی (1397). آجر و هنر آجرکاری از دوران باستان تا امروز. مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال نهم (33)، 18-5.##- شایسته فر، مهناز (1380). کتیبه‌های اسلامی، تجلی کلمۀ علی (ع) در تزیین معماری. کتاب ماه هنر، سال چهارم (31 و 32)، 73-68.##- شعرباف، اصغر (1385). گره و کاربندی. ویراسته بتول غنی زاده، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.##- شفایی، جواد (1380). هنر گره سازی در معماری و درودگری. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.##- صاحب محمدیان، منصور؛ فرامرزی، سینا (1390). گونه شناسی و تدوین ساختار هندسی کاربندی در معماری ایران. هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، سال شانزدهم (48), 109-97.##- صلواتی، عباس (1392) . بررسی روش ها و جزئیات پوشش های کاربندی، با تأکید بر باریکه طاق های باربر در برخی نمونه های معاصر و تاریخی. اثر، سال هجدهم (62), 68-53. ##- قوچانی، عبدالله (1364). خط کوفی معقلی در مساجد باستانی اصفهان. چاپ اول، تهران: بنیاد اندیشِۀ اسلامی.##- کیانی، محمدیوسف (1374). تاریخ هنر معماری ایران در دورۀ اسلامی. تهران: سمت.##- کیانی، محمدیوسف (1393). معماری ایران دورۀ اسلامی. تهران: سمت.##- کیانی، محمدیوسف (1376). تزئینات وابسته به معماری ایران دورۀ اسلامی. ویراسته هوشنگ انصاری. چاپ اول، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.##- کیانی، محمدیوسف؛ قوچانی، عبدالله و کریمی، فاطمه .(1362). مقدمه‌ای بر هنر کاشیگری ایران. تهران: موزۀ رضا عباسی.##- ماهرالنقش، محمود (1361). طرح و اجرای نقش در کاشی‌کاری ایران دورۀ اسلامی: دفتر دوم گره‌کشی. تهران: موزۀ رضا عباسی.##- ماهرالنقش، محمود (1361). طرح و اجرای نقش در کاشی‌کاری ایران دورۀ اسلامی: دفتر اول خط بنایی. تهران: موزۀ رضا عباسی.##- ماهرالنقش، محمود (1361). طرح و اجرای نقش در کاشی‌کاری ایران دورۀ اسلامی: دفتر اول گره‌کشی. تهران: موزۀ رضا عباسی.##- ماهرالنقش، محمود (1362). طرح و اجرای نقش در کاشی‌کاری ایران دورۀ اسلامی: دفتر سوم گره‌کشی. تهران: موزۀ رضا عباسی.##- ماهرالنقش، محمود (1380). هنرهای تجسمی: آجرکاری در ایران. فصلنامه هنر، سال بیستم (47), 83-77.##- ماهرالنقش، محمود (1381) .میراث آجرکاری ایران. تهران: سروش.##- ماهرالنقش، محمود (1392) .کاشی و کاربرد آن. تهران: سمت.##- معماریان، غلامحسین (1392). نام علی علیه السلام در معماری اسلامی ایران. اصفهان: آرما.##- مکی نژاد، مهدی (1381, خرداد و تیر). نقش تزیینات در معماری اسلامی کاشی ایران. کتاب ماه هنر، سال پنجم (45 و 46), 71-68.##- مکی نژاد، مهدی (1385). گزیده آثار استاد اصغر شعرباف. تهران: انتشارات فرهنگستان هنر.##- مکی نژاد، مهدی (1388). سیر تحول کتیبه های ثلث در معماری ایران (صفوی تا قاجار). نگره، سال پنجم (13)، 40-29.##- مکی نژاد، مهدی (1395). آجرستان. تهران: ترجمه و نشر آثار هنری(متن) وابسته به فرهنگستان هنر.##- مکی نژاد، مهدی (1397). تاریخ هنر ایران در دورۀ اسلامی: تزیینات معماری. تهران: سمت.##- مهرپویا، جمشید (1376) .آرایه های معماری سنتی در مساجد ایران. هنر، سال شانزدهم (33), 573-556.##- نجیب اوغلو، گل رو (1389). هندسه و تزئین در معماری اسلامی: (طومار توپقاپی). ترجمه مهرداد قیومی بیدهندی، تهران: روزنه .##- نعیما، غلامرضا (1376). دزفول شهر آجر. تهران: انتشارات سازمان میراث فرهنگی کشور.##- نوایی، کامبیز (1374). نکاتی پیرامون نقوش اسلامی. صفّه، دورۀ پنجم (3و4)، 60-51.##- نوایی، کامبیز؛ حاجی قاسمی، کامبیز (1390). خشت و خیال شرح معماری اسلامی ایران. ویراسته عباس آقاجانی، تهران: سروش، دانشگاه شهید بهشتی.##- ویلبر، دونالدن (1389). سیر تحول کاشیکاری در معماری ایران. مترجم ربابه خاتون پیله فروش. چاپ اول، تهران: چهارطاق.##- URL1: www.researchgate.net/figure/Arabesque-patterns-of-the-dome-of-Sheikh-Lotfollah-mosque-with-dark-border-which-has_fig1/(access date: 2022/04/15)## URL2: https://kashisonnati.com/ (access date: 2022/04/15/) ##

تبیین مفهوم تخیل همدلانه در اندیشه‌های پراگماتیستی رورتی به مثابۀ راهی برای برون رفت از اغتشاش در نمای بناهای مسکونی در شهرهای معاصر Explaining the concept of empathetic imagination in Rorty's pragmatist thoughts as a plan to get out of the disorder in the facade of residential buildings in contemporary cities 1 1 اغتشاش و آشفتگی در نمای بناهای مسکونی در شهرهای معاصر، مسئله‌ای است که در ادبیات معماری و شهرسازی بسیار به آن اشاره می‌شود. مدیران و طراحان شهری معتقدند که عوامل طراحی و فردگرایی معماران معاصر یکی از عوامل مؤثر در به وجود آوردن وضعیت فوق است. بدین منظور راه‌حل‌ها و قوانینی در صورت معماری و از لحاظ فرمی و بصری در جهت کنترل و مداخله برای بهبود اوضاع کنونی وضع شده که به نظر می‌رسد در عمل، کارایی و مقبولیت لازم را نداشته است. این پژوهش جهت فهم عمیق‌تر موضوع و بازخوانی و تبیین دوبارۀ این مسئله، در جستجوی یک چارچوب نظری است که با پذیرش واقعیت گریزناپذیر فردگرایی در دوران معاصر، به دنبال تقویت هم‌بودی و همبستگی انسانی باشد. چارچوبی که بتواند با تکیه بر اهمیت نقش نما به عنوان چهره‌ای که مالک و طراح بنا برای خود متصورند، شیوۀ تفکر معماران در تعریف خود و تأثیر آن در مرحلۀ تفسیر مسئله نما و قاب‌بندی آن را تغییر دهد و به عنوان نقطۀ عزیمت در فرایند طراحی مفید واقع شود. این پژوهش با تکیه بر معرفت‌شناسی پراگماتیستی و نظریات و روش پیشنهادی ریچارد رورتی، به دنبال راهکاری نظری مختص زمان اکنون است. تحقیق حاضر در مجموع به روش کیفی و مشاهدۀ اوضاع کنونی و با تکیه بر مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است. در پایان همدلی با دیگری به مثابۀ راهی جهت توسعۀ مفهوم خود (طراح-مالک)، مااندیشی و ایجاد همبستگی در چهرۀ بناهای مسکونی پیشنهاد می‌شود. اندیشه‌ای که مبتنی بر طراحی‌های مشارکتی و کاربر- محور در معماری است و با گسترش دایرۀ خود در طراحی نماهای مسکونی، هم‌بودی به جای هم‌ستیزی با دیگران در فضاهای همسایگی را تشویق می‌کند. 2 Disorder in the facade of residential buildings in contemporary cities are issues that are mentioned a lot in the literature of architecture and urban planning. Managers and urban designers believe that the design factors and individualism of contemporary architects is one of the effective factors in creating the above situation. For this purpose, solutions and laws have been established in the form of architecture and in terms of form and visual in order to control and intervene to improve the current situation, which seems to have not had the necessary efficiency and acceptability in practice. This research is in search of a theoretical framework for a deeper understanding of the issue and rereading and explaining it again, which seeks to strengthen human togetherness and solidarity by accepting the inevitable reality of individualism in the contemporary era. a framework that can rely on the importance of the facade as a face that the owner and designer of the building imagine for themselves, change the way architects think in defining themselves and its effect in the interpretation phase of the facade problem and its framing, and as a point of departure in the design process. Based on pragmatic epistemology and the theories and methods proposed by Richard Rorty, this research is looking for a theoretical solution specific to the present time. The present research has been done in a qualitative way and by observing the current situation and relying on library studies. At the end, empathy with the other is suggested as a way to develop the concept of self (designer-owner), thinking and creating solidarity in the face of residential buildings. An idea that is based on collaborative and user-oriented designs in architecture and by expanding its scope in the design of residential facades, it encourages coexistence instead of competition with others in neighborhood spaces. 79 91 2022/12/302022/02/72023/02/142022/06/262022/04/32022/10/22 1401/7/30 2023/03/142022/09/262023/03/152023/01/312023/02/222023/01/31 1401/11/11 بهروز شهبازی چگنی behrouz shahbazi chegeni دانشگاه هنر اصفهان Iran shahbazi.behrouz@gmail.com عیسی حجت isa hojat دانشگاه تهران Iran isahojat@au.ac.ir حمید ندیمی hamid nadimi دانشگاه شهید بهشتی Iran ha.nadimi@gmail.com Disorder Individualism Façade Rorty Empathy Self and Other اغتشاش فردگرایی نما رورتی همدلی خود/دیگری - Hoch, Charles. (1984): Doing Good and Being Right The Pragmatic Connection in Planning Theory, Journal of the American Planning Association, 50(3), 335-345##- Kalaga, Wojciech. (2010). Face/Facade: The Visual and the Ethical. Urbanistika Ir Architektura (Town Planning and Architecture), 34(3): 120 – 127.##- Koca, Duyu. (2016). The Dilemma of Representation through Façade. Open House Publication, 1(41): 6-13.##- Malone, Patrick (2018). Architecture, Mentalities, Meaning. New York: Routledge.##- Mojtahedi, A., & Foong, S., & Schermer, B. (2019). Design Thinking and the Research Application Problem. In HGA -Hammel, Green and Abrahamson. ##- Noyes, Dorothy. (1995). Façade Performance: Public Face, Private Mask. Southern Folklore 2(52): 91 – 95.##- Patria, P.& Putra, D.& Lukito, Y. (2018). Architecture and Empathy: The importance of Human Experience in Architecture Design. International Journal of Built Environment and Scientific Research, 1(2): 47-54.##- اهری، زهرا؛ ندیمی، هادی؛ عابری زاهد، صحرا؛ توانایی‌مروی، فاطمه؛ رحیم‌زاده، پریسا؛ حیدرخانی، مریم و فلاح نجم‌آبادی، شیوا. (۱۳۹۹). تحقیقات مسئله‌مدار در معماری. فصلنامۀ آموزش مهندسی ایران ۸۷(۲۲) : ۱-۲۹. ##- باقری، خسرو و خوش‌خویی، منصور. (۱۳۸۱). انسان از دیدگاه پراگماتیسم جدید (ریچارد رورتی). در فصلنامۀ علمی‌ - پژوهشی دانشگاه الزهرا (س) ۴۲ (۱۲): ۳۴ – ۱۳. ##- بحرینی، حسین و خسروی، حسین.(۱۳۹۳). راهنمایی طراحی فضای شهری. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##- بهرامی‌برومند، مرضیه. (۱۳۹۷). دیگری در اندرونی. تهران: تیسا.##- پاکزاد، جهانشاه. (۱۳۸۲). پدیدار شناسی نمای ساختمان های مسکونی و سیرتکوینی توقعات از آن. هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی ۱۴: ۶۲-۵۱.##- پالاسما، یوهانی. (۱۳۹۹). همدلی و خیال تجسم‌یافته؛ تجربۀ شهودی و زندگی در معماری. در معماری و همدلی. گردآوری فیلیپ تیدول (ترجمه محمد گلشن، نیما اسماعیلی). مشهد: کتابکده کسری.##- تقوی، محمدعلی. (۱۳۸۷). ریچارد رورتی و عقلانیت مبتنی بر همبستگی. پژوهشنامه علوم سیاسی ۱۳ (۴): ۱۰۸ – ۸۵.##- تولایی، نوین. (۱۳۸۶). شکل شهر منسجم. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر.##- جابری مقدم، مرتضی‌هادی؛ فرجام‌طلب، فاطمه (1399). تبیین یک رویکرد پراگماتیک به موضوع مکان‌سازی در بافت‌های تاریخی شهر ایرانی (نمونه موردی: راستۀ بازار استر و مردخای شهر همدان). دوفصلنامۀ مطالعات معماری ایران (17): 219-236.##- جهانبگلو، رامین. (۱۳۸۹). نقد عقل مدرن (ترجمۀ حسین سامعی). تهران: نشر فروزان‌روز. ##- دیویی، جان. (۱۳۹۱). هنر به منزلۀ تجربه (ترجمۀ مسعود علیا). تهران: ققنوس.##- رابینسون، سارا. (۱۳۹۹). مرزهای پوست/ جان دیویی، دیدیه آنزیو و امکان معمارانه. در معماری و همدلی. گردآوری فیلیپ تیدول (ترجمه محمد گلشن، نیما اسماعیلی). مشهد: کتابکدۀ کسری.##- رورتی، ریچارد (1390). فلسفه و آینۀ طبیعت (ترجمۀ مرتضی نوری) .تهران: مرکز.##- رورتی،‌ ریچارد (1396). فلسفه همچون سیاست فرهنگی (ترجمۀ ناصرالدین‌علی تقویان، بابک طهماسبی). تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.##- رورتی، ریچارد. (۱۳۹۸). پیشامد، بازی، و همبستگی (ترجمۀ پیام یزدانجو). چاپ دوم. تهران: مرکز.##- رومانا، ریچارد. (۱۳۹۲). فلسفۀ ریچارد رورتی (ترجمۀ مرتضی نوری). تهران: نشر علم.##- ژیلنیتس، آندری یان لئون. (۱۳۹۶). فضا و نظریۀ اجتماعی (ترجمۀ آیدین ترکمه). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.##- شایگان‌فر، نادر. (۱۴۰۱). زیبایی‌شناسی زندگی روزمره: دیویی و هنر پاپ: تهران: هرمس. ##- شریعت‌راد، فرهاد و ندیمی، حمید. (۱۳۹۵). قاب‌بندی مسئله؛ راه طراحانه رویارویی با مسئله طراحی. صفه ۲۶ (۷۴): ۲۴ -۵.##- شمس، منصور (1384). آشنایی با معرفت‌شناسی. تهران: طرح نو.##- کلمن، ناتانیل. (۱۳۹۶). لوفور برای معماران.ترجمه سپیده برزگر. تهران: نشر فکر نو.##- گافمن، اروینگ. (۱۳۹۷). نمود خود در زندگی روزمره (ترجمۀ مسعود کیانپور). تهران: نشر مرکز.##- گلی‌پور، مرجان؛ شهابیان، پویا؛ امین‌زاده گوهرریزی، بهناز (1400). خوانش عوامل مؤثر بر ارتقای نماهای مسکونی شهر تهران از دیدگاه کنشگران. فصلنامۀ برنامه‌ریزی توسعۀ شهری و منطقه‌ای دورۀ 6 (17) : 119-146.##- لوفور، هانری. (۱۳۹۷). فضا، تفاوت، زندگی روزمره: خوانش‌های هانری لوفور (ترجمۀ محمد فاضلی و افشین خاکباز). تهران: تیسا. ##- مارکوس، کلر کوپر. (۱۳۸۲). خانه: نماد خویشتن (ترجمه احد علیقلیان). خیال، فصلنامۀ فرهنگستان هنر (۵): ۱۱۹-۸۴.##- محمد‌پور، احمد. (۱۴۰۰). ضد روش: زمینه‌های فلسفی و رویه‌های علمی در روش‌شناسی کیفی. تهران: لوگوس.##- نیکوی بندری، حسین. (1394). ضدمبناگروی و همدردی؛ تحلیل انتقادی رویکرد رورتی به حقوق بشر. جستارهای حقوق عمومی 5 (2): 136-175.##- وبلن، تورستین (1394) نظریۀ طبقۀ تن‌آسا (ترجمۀ فرهنگ ارشاد). تهران: نی. ##