1399 11 25 25 101

پایش محیطی ویترین‌های نمایش آثار موجود در موزه‌ها به منظور بررسی تاثیر ویژگی‌های فنی ویترین‌ها بر کیفیت هوای محیط داخل آنها Environmental monitoring of display cases in museums to consider the impact of display cases characteristics on their inner air quality 1 1 چکیده مشخصات فنی همچون مواد و مصالح مورد استفاده در ساخت ویترین‌های نمایش و ابعاد و اندازه‌ آنها ضمن آنکه اهمیت زیادی به لحاظ کیفیت نمایش و معرفی آثار و همچنین جذب مخاطب دارند، می‌توانند کیفیت هوای داخل ویترین و شرایط حفاظت و نگهداری آثار موجود در آن را نیز تحت تأثیر قرار دهند. این مقاله درصدد است با استفاده از نتایج سنجش و پایش‌های محیطی لازم، تأثیر مشخصات فنی ویترین‌های موزه‌ای در 6 موزه در شهرهای تهران، برلین و بمبئی را بر روی کیفیت هوای درون آنها به لحاظ ترکیب شیمیایی و پتانسیل خورندگی بررسی نماید.  طی طرح تحقیقاتی مربوطه، ضمن بررسی مواد و مصالح به‌کاررفته در ویترین‌ها، سرعت تبادل هوا با روش ردیابی گاز دی‌اکسید کربن، غلظت گازهای آلاینده‌ داخلی و خارجی (گازهای ناشی از مواد و مصالح ویترین) با نمونه‌گیری غیرفعال، با استفاده از تیوب‌های پالمس و آنالیز نمونه‌ها با روش‌های کروماتوگرافی IC، HPLC و اسپکتروفتومتری ماورای بنفش انجام شد. همچنین، پتانسیل خورندگی فضای داخل ویترین‌ها با بررسی کوپن‌های فلزی مس، نقره و سرب، مورد ارزیابی قرار گرفت.    نتایج مطالعات نشان می‌دهند که استفاده از برخی مواد مصنوعی یا طبیعی در ساخت ویترین‌های نمایش حتی با انتشار کم گازهای اسیدی اسید استیک و اسید فرمیک، و فرمالدیید هم می‌تواند در ویترین‌های کاملاً بسته با سرعت تبادل هوای پایین در طول زمان، موجب افزایش غلظت آلاینده‌ها و آسیب به آثار شود. از سوی دیگر، ابعاد ویترین نیز ارتباط عکس با غلظت آلاینده‌های گازی دارند؛ به این ترتیب که در شرایط مشابه، ویترین‌های با ابعاد بزرگ‌تر، غلظت کمتری از آلاینده‌ها را نشان می‌دهند. لذا انتخاب مواد، سرعت تبادل هوای مناسب ویترین و همچنین شرایط ریزاقلیم مجموعاً با هم، نقش مهمی در کیفیت شرایط محیطی داخل ویترین دارند که به تبع آن، کیفیت حفاظت و نگهداری‌ از آثار به نمایش درآمده را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهند. 2 While technical characteristics, such as material used in the construction of display cases and their dimensions are important factors in terms of presentation quality as well as attracting the attention of the visitors, they can influence the inner air quality of the display case and preservation conditions of the exhibits too. This study intends to examine the effect of the technical characteristics of display cases in 6 museums located in the cities of Tehran, Berlin, and Bombay on the interior air quality in terms of chemical composition and corrosion potentials by adopting the results obtained from the analysis ad examination of the environment.   In the course of the investigation, the manufacturing materials in the display cases were considered. Furthermore, the air exchange rate through the carbon dioxide tracer gas was measured, the concentration of gaseous pollutants (emitted from display case materials) via passive sampling by Palmes tubes and analysis of the samples by IC, HPLC and UV/visible spectrophotometer were carried out. Furthermore, the corrosive potential of the display cases was evaluated by copper, silver, and lead metal coupons. The results showed that the use of synthetic or natural materials in the construction of display cases even with low emission, acetic and formic acid, and formaldehyde might be increased in the airtight display cases with low air exchange rate over time because of accumulation of pollutants. These gaseous pollutants could damage the exhibits in the display cases. On the other hand, the dimensions of the display case are inversely proportional to the concentration of pollutants. In the same way, larger display cases show lower concentrations of pollutants. Therefore, the choice of materials and the air exchange rate of display cases play an important role in the air quality within the display case, which also affects the quality of the conservation and preservation of the exhibits. 1 14 2018/10/8 1397/7/16 2020/05/10 1399/2/21 منیژه هادیان دهکردی Manijeh Hadian Dehkordi پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری Iran m_hadadian@yahoo.com رسول وطن دوست Rassol Vatandoust دانشگاه آزاد اسلامی Iran arv@ysc-restauro.com کریستف هرم Christoph Herm دانشگاه هنرهای زیبای درسدن-آلمان Iran herm@hfbk-dresden.de استفان سایمون Stefan Simon دانشگاه ییل Iran stefan.simon@yale.edu Museum Display case Environmental monitoring Gaseous pollutants Corrosion potential Materials موزه ویترین نمایش پایش محیطی آلاینده‌های گازی پتانسیل خورندگی ##هادیان دهکردی، منیژه؛ وطن دوست، رسول؛ هرم، کریستف و سایمون، استفان (1395). اندازه‌گیری غلظت آلاینده‌های گازی NO2 و SO2 در محیط‌های موزه‌ای تهران به روش غیرفعال. فصلنامه علوم محیطی، 14 (4)، 174-165.##Ankersmit, H. A.; Tennenth, N. H. & Wattsc, S. F. (2005). Hydrogensulfide and carbonyl sulfide in the museum environment-Part 1. Atmospheric Environment, 39, 695- 707. ##Ashenden, T. W. & Bell, S. A. (1991). Measuring field concentrations of nitrogen dioxide using diffiusion tubes (Report). Bangor: Institute of Terrestrial Ecology. ##Brommelle, N. (1956). Material for a History of Conservation. The 1850 and 1853 Reports on the National Gallery. Studies in Conservation, 2 (4), 176-188. ##Byanju, R. M.; Gewali, M. B. & Manandhar, K. (2012). Passive sampling of ambient nitrogen dioxide using local tubes. Environmental Protection, 3, 177-186.##Byne, L. G. (1899). The corrosion of shells in cabinets. Journal of Conchology, 9 (6), 172- 176.##Calver, A.; Holbrook, A.; Thickett, D. & Weintraub, S. (2005). Simple methods to measure air exchange rates and detect leaks in display and storage enclosures in The Hague. ICOM committee for conservation- 14th triennial meeting. London: James & James: Earthscan. 597- 609.##Cao, X.; Wang, N. & Liu, N. (2009). Synergistic effect of chloride and NO2 on the atmospheric corrosion of bronze. Anti-Corrosion Methods and Materials, Volume 56 (6), 299-305.##Dubus, M.; Le-Ho, A.-S. & Moulherat, C. (2007). Impact of the textiles used to decorate museum showcases on the corrosion of silver collections. Zeitschrift fuer kunsttechnologie und konservierung, 21, 256-- 259##Dudzinska, M. R.; Staszowska, A. & Polednik, B. (2009). Preliminary study of effect of furniture and finishing materials on formaldehyde concentration in office rooms. Environment Protection Engineering, 35, 225- 233. ##Ford, D. & Adams, S. (1999). Deposition rates of particulate matter in the internal environment of two London museums. Atmospheric Environment, 33, 4901-4907.##Gibson, L. & Brokerhof, A. (2001). A passive tube-type sampler for the deterioration of formaldehyde vapours in museum enclosures. Studies in Conservation, 46, 289- 303.##Gibson, L. & Watt, C. (2010). Acetic and formic acids emitted from wood samples and their effect on selected materials in museum environments. Corrosion Science, 52, 172- 178. ##Grzywacz, C. M. (2006). Monitoring for Gaseous Pollutants in Museum Environment. Los Angeles, USA: the Getty concervation institute. ##Gysels, K. & et al. (2004). Indoor environment and conservation in the Royal Museum of Fine Arts, Antwerp, Belgium. Journal of Cultural Heritage, 5, 221-230. ##Kontozova, V. & et al. (2005). Assessment of air pollution levels in some European museums and churches. Cultural heritage conservation and environmental impact assessment by non-destructive testing and micro-analysis. Van Grieken, R. & Janssens, K. (Eds.). Leiden, Netherlands: A.A. Balkema publishers, 245-263. ##Kucera, V. (2002). changing pollution situation and its effect on material corrosion. Proceedings of the 5th EC Conference, Cultural Heritage Research: a Pan-European Challenge. Poland: Institute of Catalysis and Surface Chemistry. 23-29.##Larkin, N.; Blades, N. & Makidou, E. (2000). Investigation of volatile organic ompounds associated with polyethylene and polypropylene container used for conservation storage. The Conservator, 24, 41- 51.##Lopez-Aparicia, S. & et al. (2010). Measurement of organic and inorganic pollutants in micro climate frames for paintings. e- preservation science, 7, 59-70. ##Martin, G. & Blades, N. (1994). Cultural property environmental monitoring, Preprints of the contributions to IIC 1994 Ottawa Congress. Preventive conservation: practice, theory and research. London: Archetype Publications. 159-163. ##Mouratidou, T. & Samara, C. (2004). PM2.5 and associated ionic component concentrations inside the archaelogical museum of Thessaloniki, N. Greece. Atmospheric Environment, 38, 4593-4598. ##Oddy, W. (1973). An unsusoected danger in display. Museum journal, 73, 27- 28.##Pavlogeorgatos, G. (2003). Environmental parameters in museums. Building and Environment, 38, 1457- 1462.##Podany, J. (2006). Corrosion of Metal Artifacts and Works of Art in Museum and Collection Environments. ASM Handbook, Volume 13C: Corrosion: Environments and Industries. In: Cramer, S. D. & Covino, B. S. J. (Eds.). Novelty Ohio: ASM International. 279- 288. ##Reddy, M.; Suneela, M.; Sumathi, M. & Reddy, R. (2005). Indoor air quality Salarjung Museum, Hyderabad, India. Environmental Monitoring and Assessment, 105, 359-367. ##Ryer, A. (1998). Light Measurement Handbook. Newburyport-USA: International Light Inc. ##Ryhl-Svendsen, M. (2006). Indoor air pollution in museums: a review of prediction models and control strategies. Reviews in Conservation, 7, 27-41. ##Salthammer, T.; Mentese, S. & Marutzky, R. (2010). Formaldehyde in the Indoor Environment. Chem. Rev., 110, 2536- 2572. ##Schieweck, A. & et al. (2007). Occurence of organic and inorganic biocides in the museum environment. Atmospheric Environment, 41, 3266-3274. ##Schieweck, A. & Salthammer, T. (2009). Emissions from construction and decoration materials for museum showcases. Studies in Conservation, 54, 218- 235.##Schieweck, A. & Salthammer, T. (2011). Indoor air quality in passive type museum showcases. Journal of Cultural Heritage, 12 (2), 205- 213. ##Šenitková, I. & Tomčík, T. (2013). Interior Materials Impact to Indoor Air Quality. Advanced Science Letters, 19 (3), 955- 959. ##Tetreault, J. (2003). Airborne pollutants in museums, galleries and archives: Risk assessment, control strategies and preservation management. Ottawa: Canadian Conservation Institute.##Tetreault, J. & et al. (2003). Corrosion of copper and lead by formaldehyde, formic and acetic acid vapours. Studies in conservation, 48, 237- 250.##Thickett, D. (1998). Sealing of MDF to prevent corrosive emissions. Conservator, 22, 49-56. ##Thickett, D.; Stanley, B. & Booth, K. (2008). Retrofitting old display cases. ICOM committee for conservation- 15th triennial meeting. New Delhi; Mumbai; Kolkata: Allied Publishers Pvt. Ltd. 775- 782. ##Troi, A. & et al. (2011). Museum environment: Monitoring fully and partially conditioned rooms within SMooHS project, Markus Krueger. Proceedings of the European Workshop on Cultural Heritage Preservation. Germaniy, Hemsbach: Beltz Druckpartner GmbH & Co. KG. 62-69.##Whitmore, P. M. & Cass, G. R. (1989). The fading of artists’ colorants by exposure to atmospheric nitrogen dioxide. Studies in conservation, 33, 85- 97.##Worobiec, A. & et al. (2010). Transport and deposition of airborne pollutants in exhibition areas located in historical buildings- study in Wawel Castle Museum in Cracow Poland. journal of Cultural Heritage, 11, 354- 359. ##

کاربرد و بسط نظریه گراف در روش نحو فضا تدوین مدل کاربردی تحلیل در معماری The application and development of graph theory through the space syntax method: The implementation of analytical practical model in architecture 1 1 چکیده در چند دهه‌ اخیر، روش‌های مختلفی برگرفته از دانش ریاضیات جهت طراحی و تحلیل فضاهای معماری به‌کار رفته‌اند. در این میان نظریه‌ گراف، مدلی انتزاعی برای مطالعه‌ سازمان‌یابی فضایی ارائه‌ می‌دهد؛ به‌طوری ‌که یک چارچوب ریاضی ساده و انعطاف‌پذیر جهت تحلیل ویژگی‌های توپولوژیک فضایی و ارتباط آنها با مفاهیم اجتماعی و کارکردی در فضاهای معماری و شهری حاصل می‌شود. قضیه اویلر در قرن هجدهم، پایه‌ اصلی تئوری گراف بود و بعدها منجر به شکل‌گیری مدل نحو فرم، دستور زبان شکل و نحو فضا شد. سؤال اصلی پژوهش آن است که طراحان و پژوهشگران چگونه می‌توانند تکنیکی مناسب از نحو فضا را برای دست‌یابی به اهداف خود انتخاب کنند؟ فرآیند تحقیق، از رویکرد کیفی و شیوه‌ توصیفی-تحلیلی بهره می‌برد. با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی، به مرور نظریات و تجارب مختلف در مورد کاربرد نحو فضا در حوزه‌ معماری می‌پردازد و آخرین دستاوردها در تکنیک‌های نحو فضا بیان می‌شود، سپس قابلیت‌ها و کاستی‌های هر یک شناسایی و به شیوه‌ قیاسی تحلیل می‌شوند. هدف آن است که با مطالعه اصول نظریه‌ گراف و بسط آن در تکنیک‌های نحو فضا، مدلی برای کاربرد بهینه‌ آن در طراحی و تحلیل آثار معماری ارائه دهد. این رویکرد، به طراحان و معماران کمک‌ می‌کند تا میزان کارآیی طرح‌های پیشنهادی را در مراحل طراحی ارزیابی کنند و یا ویژگی‌های ساختار فضایی بناهای موجود را تحلیل نموده و در هر شرایط، راهکارهای مناسب جهت حل مسائل مختلف ارائه دهند. یافته‌های پژوهش حاکی از آن هستند که تکنیک‌های فضای محدب، خط محوری و نقطه تقاطع، زمینه را جهت بررسی ارتباط ساختار فضایی با مفاهیم و کارکردهای اجتماعی، سلسله‌ مراتب دسترسی، مدل‌سازی الگوهای حرکتی و بررسی نقاط شاخص فضایی فراهم می‌سازند و تکنیک ایزوویست‌ و گراف‌های دید، قابلیت‌های بصری و ادراکی فضا را مد نظر دارند. در نهایت، مدلی جهت کاربرد هوشمندانه‌ روش نحو فضا توسط طراحان و معماران و دست‌یابی به نتایج تحلیلی دقیق‌تر و سودمندتر ارائه شده ‌است. 2 Abstract Over the last few decades, different mathematical methods have been used to design and analyze architectural spaces. Meanwhile, the graph theory provides an abstract model to study the spatial configuration, so that a simple and flexible mathematical framework is obtained to analyze the spatial topological features and their relationship with social and functional concepts in architectural and urban spaces. In the eighteenth century, the Euler theorem was the basis of graph theory and later led to the formation of the syntactical model of form, shape grammar and space syntax. The main question of this research is how designers and researchers can choose the appropriate space syntax technique to achieve their goals? The research process uses a qualitative approach and a descriptive-analytical method. Adopting library research and documentary studies, this investigation reviews various theories and experiences regarding the applications of graph theory and space syntax in architecture. Furthermore, the latest achievements in space syntax techniques are expressed. Then, the unique strengths and weaknesses that each technique possesses is identified and analyzed in a deductive manner. The aim is to provide a model for its optimal application in the design and analysis of architectural works by studying the principles of graph theory and extending it to space syntax techniques. This approach helps designers and architects evaluate the effectiveness of proposed designs during the design process or to analyze the spatial structure features of existing buildings and to provide appropriate solutions to different problems in each situation. The findings of the research indicate that convex space, axial line and intersection point techniques provide the basis for examining the relationship between spatial structure and social concepts and functions, hierarchy of access, modeling of motion patterns and the study of spatial index points and isovist technique and graphs of vision consider visual and perceptual capabilities of space. Finally, a model for intelligent application of the space syntax method by designers and architects and to achieve more accurate and useful analytical results is presented. 15 36 2018/10/82019/11/30 1398/9/9 2020/05/102020/05/20 1399/2/31 وجیهه ملایی شمس Vajihe Mollaee Shams گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران Iran vmshams94@gmail.com علیرضا رضوانی Alireza Rezvani گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران Iran rezvanialireza@yahoo.com مجید میرزاوزیری Majid Mirzavaziri گروه ریاضی‌محض، دانشگاه فردوسی‌مشهد، مشهد، ایران. Iran mirzavaziri@gmail.com space syntax graph theory mathematics architecture  نظریه گراف نحو فضا ریاضیات معماری Amidon, E. L. & Elsner, G. H. (1968). Delineating landscape view areas a computer approach.  Berkeley, CA: US Department of Agriculture. ##Bafna, Sonit. (2003). Space syntax: A brief introduction to its logic and analytical techniques. Environment and behavior, 35 (1), 17-29. ##Batty, Michael. (2001). Exploring isovist fields: Space and shape in architectural and urban morphology. Environment and Planning B: Planning and Design, 28 (1), 123-150.##------------------ (2004). A new theory of space syntax. Working Paper Series. London, UK: University College London.##Batty, Michael & Rana, Sanjay. (2004). The automatic definition and generation of axial lines and axial maps. Environment and Planning B: Planning and Design, 31 (4), 615-640.##Behbahani, A. Peiman; Gu, Ning & Ostwald, Michael J. (2014). Comparing the Properties of Different Space Syntax Techniques for Analysing in-teriors. Architectural Research through to Practice: 48th International Conference of the Architectural Science Association 2014. 683-694. ##Bellal, T. (2004). Understanding home cultures through syntactic analysis: The case of Berber housing. Housing, Theory and Society, 21 (3), 111-127.##----------- (2007). Spatial interface between inhabitants and visitors in m’zab houses. In 6th international space syntax symposium. Istambul. 1-61. ##Benedikt, Michael L. (1979). To take hold of space: isovists and isovist fields. Environment and Planning B: Planning and design, 6 (1), 47-65.##Byun, Nahyang & Choi, Jaepil. (2016). A Typology of Korean Housing Units: In Search of Spatial Configuration. Journal of Asian Architecture and Building Engineering, 15 (1), 41-48. ##Cooper, C. & Chiaradia, A. (2015). sDNA: How and why we reinvented Spatial Network Analysis for health, economics and active modes of transport. GIS Research UK (GISRUK) 2015 Proceedings. Malleson, N.; Addis, N.; Durham, H.; Heppenstall, A.; Lovelace, R.; Norman, P. & Oldroyd, R. (Eds.). Leeds, UK: The University of Leeds. 122-127. ##Davis, Larry S. & Benedikt, Michael L. (1979). Computational models of space: Isovists and isovist fields. Computer Graphics and Image Processing, 11 (1), 49-72.##Dawes, Michael J. & Ostwald, Michael J. (2013). Precise locations in space: An alternative approach to space syntax analysis using intersection points. Architectural Research, 3 (1), 1-11. ##Dawson, Peter, C. (2001). Space syntax analysis of Central Inuit snow houses. Journal of Anthropological Archaeology, 21 (4), 464-480.##Desyllas, Jake. (2000). “The relationship between urban street, configuration and office rent patterns in Berlin”. PhD thesis, Bartlett School of Graduate Studies, University College London. ##Dettlaff, W. (2014). Space syntax analysis–methodology of understanding the space. PhD Interdisciplinary Journal, 283-291. ##Devlin, Keith. (1994) Mathematics: The Science of Patterns, The search for Order in life, Mind, and Universe. W H Freeman & Co. ##Dovey, Kim. (1999). Framing places: Mediating power in built form. London: Routledge.##--------------- (2010). Becoming places: Urbanism/architecture/identity/power. London: Routledge.##Dursun, P. (2007). Space syntax in architectural design. In 6th international space syntax symposium. 1-56.##Emo, B. (2015). Exploring isovists-the egocentric perspective. In Proceedings of the 10th International Space Syntax Symposium .Space Syntax Laboratory.121. ##Feng, C. H. E. N. & Zhang, W. E. N. W. E. N. (2017). Grasshopper reach analysis toolkit: Interactive parametric syntactic analysis. In Proceedings of the 11th Space Syntax Symposium. Lisbon. #159. 1-12. ##Franz, G. & Wiener, J. M. (2005). Exploring isovist-based correlates of spatial behavior and experience. In 5th International Space Syntax Symposium. Delft, NL: TU Delft Press. 503-517.##--------------------------------- (2008). From space syntax to space semantics: a behaviorally and perceptually oriented methodology for the efficient description of the geometry and topology of environments. Environment and Planning B: Planning and Design, 35 (4), 574-592. ##Gallagher, G. L. (1972). A computer topographic model for determining intervisibility. In The Mathematics of Large Scale Simulation. Brock, P (Ed.). CA: Simulation Councils, La Jolla. 3-16.##Gibson, James J. (1979). The ecological approach to visual perception. Boston: Houghton Mifflin Company. ##Giedion, Sigfried. (1961). Space, time and architecture: The growth of a new tradition. Cambridge, USA: Harvard University Press.##Hanson, J. (1998). The anatomy of privacy in architects, London houses. Decoding Homes and Houses. London. 215-241.##Hillier, B. (1996). Space is the machine: a configurational theory of architecture. London, UK: Space Syntax. Cambridge University Press. ##Hillier, B. (2005). The art of place and the science of space. World Architecture, 185, 96-102.##Hillier, B. & Hanson, J. (1984). The social logic of space. London, UK: Cambridge university press. ##Hillier, Bill & Penn, Alan (2004). Rejoinder to carlo ratti. Environment and Planning B: Planning and design, 31 (4), 501-511. ##Hillier, B., & Shu, S. (2000). Crime and Urban Layout: The Need for Evidence. Secure Foundations: Key Issues in Crime Prevention. Ballintyne, S.; Pease, K. & McLaren, V. (Eds.). London: Crime Reduction and Community Safety, Institute of Public Policy Research. 224-248. ##Hillier, Bill; Hanson, Julienne & Graham, Heather. (1987). Ideas are in things: an application of the space syntax method to discovering house genotypes. Environment and Planning B: planning and design, 14 (4), 363-385.##Hopkins, Brian & Wilson, Robin J. (2004). The truth about Königsberg. The College Mathematics Journal, 35 (3), 198-207. ##Jencks, Charles A. (1977). The language of Post-Modem architecture. London: Academy Editions.##Jeong, S. K. & Ban, Y. U. (2014). The spatial configurations in South Korean apartments built between 1972 and 2000. Habitat International, 42, 90-102.##Jiang, Bin & Claramunt, Christophe. (2002). Integration of space syntax into GIS: new perspectives for urban morphology. Transactions in GIS, 6 (3), 295-309. ##Klarqvist, B. (1993). A space syntax glossary. Nordisk Arkitektursforskning, 2, 11-12. ##Lee, Ju Hyun; Ostwald, Michael J. & Gu, Ning (2015). Using a JPG Grammar to Explore the Syntax of a Style: An Application to the Architecture of Glenn Murcutt. Design Computing and Cognition’14, 589-604. ##Lee, Ju Hyun; Ostwald, Michael J. & Lee, Hyunsoo. (2017). Measuring the spatial and social characteristics of the architectural plans of aged care facilities. Frontiers of Architectural Research, 6 (4), 431-441.##Lynch, Kevin. (1976). Managing the sense of region. Cambridge USA: MIT Press. ##Manum, B. (2009). A Graph complementary software for axial-line Analysis. proceeding of the 7th international space syntax symposium. Stockholm: Sweden. 70.##Markus, Tom. (1993). Buildings and power. London: Routledge.##Mustafa, F. A. & Hassan, A. S. (2013). Mosque layout design: An analytical study of mosque layouts in the early Ottoman period. Frontiers of Architectural Research, 2 (4), 445-456.##Norberg-Schultz, C. (1971). Existence, space & architecture. New York: Praeger. ##Nourian, P.; Rezvani, S. & Sariyildiz, S. (2013). A syntactic architectural design methodology: Integrating real-time space syntax analysis in a configurative architectural design process. Proceddings of the Ninth International Space Syntax Symposium. kim, O; Park, H T & Seo, K W (Eds.). Seoul: Sejong University Press. 1-12.##Osman, Khadiga M. & Suliman, Mamoun. (1994). The space syntax methodology: fits and misfits. Architecture and Behaviour, 1 (2), 189-204.##Ostwald, Michael J. (2011a). A justified plan graph analysis of the early houses (1975-1982) of Glenn Murcutt. Nexus Network Journal, 13 (3), 737-762.##------------------------ (2011b). The mathematics of spatial configuration: Revisiting, revising and critiquing justified plan graph theory. Nexus Network Journal, 13 (2), 445-470.##Ostwald, Michael J. & Dawes, Michael J. (2013). Using Isovists to Analyse Architecture: Methodological Considerations and New Approaches. International Journal of the Constructed Environment, 3 (1), 85-106. ##------------------------------------------------- (2018). The Mathematics of the Modernist Villa: Architectural Analysis Using Space Syntax and Isovists. Vol. 3. Birkhäuser. ##Penn, A.; Conroy, R.; Dalton, N.; Dekker, L.; Mottram, C. & Turner, A. (1997). Intelligent Architecture: new tools for the three dimensional analysis of space and built form. First International Space Syntax Symposium. London. ##Peponis, John & Wineman, Jean. (2002). Spatial structure of environment and behaviour. In Handbook of environmental psychology. Bechtel, Robert & Churchman, Arza (Eds.). New York: John Wiley. 271-291.##Psarra, S. O. P. H. I. A. (2017). An Archaeology of the Present: Topo-Geometric Properties from the Invention of Architectural Notation to Non-Standard Variation in Architecture and Design’. Proceedings of the 11th international Space Syntax symposium. Instituto Superior Tecnico. #172. 12. ##Ratti, Carlo. (2004). Rejoinder to hillier and penn. Environment and Planning B: Planning and design, 31 (4), 513-516. ##Tandy, C RV. (1967). The isovist method of landscape survey. in Symposium: Methods of Landscape Analysis. Murray, H C (Ed.). London: Landscape Research Group. 9-10. ##Turner, A. (2007). UCL Depthmap 7: From isovist analysis to generic spatial network analysis. Paper presented at the 6th International Space Syntax Symposium. Istanbul, Turkey: Istanbul Technical University.##Turner, Alasdair & et al. (2001). From isovists to visibility graphs: a methodology for the analysis of architectural space. Environment and Planning B: Planning and design, 28 (1), 103-121. ##Turner, Alasdair & Penn, Alan. (2002). Encoding natural movement as an agent-based system: an investigation into human pedestrian behaviour in the built environment. Environment and planning B: Planning and Design, 29 (4), 473-490. ##Turner, Alasdair; Penn, Alan & Hillier, Bill. (2005). An algorithmic definition of the axial map. Environment and Planning B: planning and design, 32 (3), 425-444. ##Zevi, Bruno. (1957). Architecture as Space. New York: Horizon Press.##Amidon, E. L. & Elsner, G. H. (1968). Delineating landscape view areas a computer approach.  Berkeley, CA: US Department of Agriculture. ##Bafna, Sonit. (2003). Space syntax: A brief introduction to its logic and analytical techniques. Environment and behavior, 35 (1), 17-29. ##Batty, Michael. (2001). Exploring isovist fields: Space and shape in architectural and urban morphology. Environment and Planning B: Planning and Design, 28 (1), 123-150.##------------------ (2004). A new theory of space syntax. Working Paper Series. London, UK: University College London.##Batty, Michael & Rana, Sanjay. (2004). The automatic definition and generation of axial lines and axial maps. Environment and Planning B: Planning and Design, 31 (4), 615-640.##Behbahani, A. Peiman; Gu, Ning & Ostwald, Michael J. (2014). Comparing the Properties of Different Space Syntax Techniques for Analysing in-teriors. Architectural Research through to Practice: 48th International Conference of the Architectural Science Association 2014. 683-694. ##Bellal, T. (2004). Understanding home cultures through syntactic analysis: The case of Berber housing. Housing, Theory and Society, 21 (3), 111-127.##----------- (2007). Spatial interface between inhabitants and visitors in m’zab houses. In 6th international space syntax symposium. Istambul. 1-61. ##Benedikt, Michael L. (1979). To take hold of space: isovists and isovist fields. Environment and Planning B: Planning and design, 6 (1), 47-65.##Byun, Nahyang & Choi, Jaepil. (2016). A Typology of Korean Housing Units: In Search of Spatial Configuration. Journal of Asian Architecture and Building Engineering, 15 (1), 41-48. ##Cooper, C. & Chiaradia, A. (2015). sDNA: How and why we reinvented Spatial Network Analysis for health, economics and active modes of transport. GIS Research UK (GISRUK) 2015 Proceedings. Malleson, N.; Addis, N.; Durham, H.; Heppenstall, A.; Lovelace, R.; Norman, P. & Oldroyd, R. (Eds.). Leeds, UK: The University of Leeds. 122-127. ##Davis, Larry S. & Benedikt, Michael L. (1979). Computational models of space: Isovists and isovist fields. Computer Graphics and Image Processing, 11 (1), 49-72.##Dawes, Michael J. & Ostwald, Michael J. (2013). Precise locations in space: An alternative approach to space syntax analysis using intersection points. Architectural Research, 3 (1), 1-11. ##Dawson, Peter, C. (2001). Space syntax analysis of Central Inuit snow houses. Journal of Anthropological Archaeology, 21 (4), 464-480.##Desyllas, Jake. (2000). “The relationship between urban street, configuration and office rent patterns in Berlin”. PhD thesis, Bartlett School of Graduate Studies, University College London. ##Dettlaff, W. (2014). Space syntax analysis–methodology of understanding the space. PhD Interdisciplinary Journal, 283-291. ##Devlin, Keith. (1994) Mathematics: The Science of Patterns, The search for Order in life, Mind, and Universe. W H Freeman & Co. ##Dovey, Kim. (1999). Framing places: Mediating power in built form. London: Routledge.##--------------- (2010). Becoming places: Urbanism/architecture/identity/power. London: Routledge.##Dursun, P. (2007). Space syntax in architectural design. In 6th international space syntax symposium. 1-56.##Emo, B. (2015). Exploring isovists-the egocentric perspective. In Proceedings of the 10th International Space Syntax Symposium .Space Syntax Laboratory.121. ##Feng, C. H. E. N. & Zhang, W. E. N. W. E. N. (2017). Grasshopper reach analysis toolkit: Interactive parametric syntactic analysis. In Proceedings of the 11th Space Syntax Symposium. Lisbon. #159. 1-12. ##Franz, G. & Wiener, J. M. (2005). Exploring isovist-based correlates of spatial behavior and experience. In 5th International Space Syntax Symposium. Delft, NL: TU Delft Press. 503-517.##--------------------------------- (2008). From space syntax to space semantics: a behaviorally and perceptually oriented methodology for the efficient description of the geometry and topology of environments. Environment and Planning B: Planning and Design, 35 (4), 574-592. ##Gallagher, G. L. (1972). A computer topographic model for determining intervisibility. In The Mathematics of Large Scale Simulation. Brock, P (Ed.). CA: Simulation Councils, La Jolla. 3-16.##Gibson, James J. (1979). The ecological approach to visual perception. Boston: Houghton Mifflin Company. ##Giedion, Sigfried. (1961). Space, time and architecture: The growth of a new tradition. Cambridge, USA: Harvard University Press.##Hanson, J. (1998). The anatomy of privacy in architects, London houses. Decoding Homes and Houses. London. 215-241.##Hillier, B. (1996). Space is the machine: a configurational theory of architecture. London, UK: Space Syntax. Cambridge University Press. ##Hillier, B. (2005). The art of place and the science of space. World Architecture, 185, 96-102.##Hillier, B. & Hanson, J. (1984). The social logic of space. London, UK: Cambridge university press. ##Hillier, Bill & Penn, Alan (2004). Rejoinder to carlo ratti. Environment and Planning B: Planning and design, 31 (4), 501-511. ##Hillier, B., & Shu, S. (2000). Crime and Urban Layout: The Need for Evidence. Secure Foundations: Key Issues in Crime Prevention. Ballintyne, S.; Pease, K. & McLaren, V. (Eds.). London: Crime Reduction and Community Safety, Institute of Public Policy Research. 224-248. ##Hillier, Bill; Hanson, Julienne & Graham, Heather. (1987). Ideas are in things: an application of the space syntax method to discovering house genotypes. Environment and Planning B: planning and design, 14 (4), 363-385.##Hopkins, Brian & Wilson, Robin J. (2004). The truth about Königsberg. The College Mathematics Journal, 35 (3), 198-207. ##Jencks, Charles A. (1977). The language of Post-Modem architecture. London: Academy Editions.##Jeong, S. K. & Ban, Y. U. (2014). The spatial configurations in South Korean apartments built between 1972 and 2000. Habitat International, 42, 90-102.##Jiang, Bin & Claramunt, Christophe. (2002). Integration of space syntax into GIS: new perspectives for urban morphology. Transactions in GIS, 6 (3), 295-309. ##Klarqvist, B. (1993). A space syntax glossary. Nordisk Arkitektursforskning, 2, 11-12. ##Lee, Ju Hyun; Ostwald, Michael J. & Gu, Ning (2015). Using a JPG Grammar to Explore the Syntax of a Style: An Application to the Architecture of Glenn Murcutt. Design Computing and Cognition’14, 589-604. ##Lee, Ju Hyun; Ostwald, Michael J. & Lee, Hyunsoo. (2017). Measuring the spatial and social characteristics of the architectural plans of aged care facilities. Frontiers of Architectural Research, 6 (4), 431-441.##Lynch, Kevin. (1976). Managing the sense of region. Cambridge USA: MIT Press. ##Manum, B. (2009). A Graph complementary software for axial-line Analysis. proceeding of the 7th international space syntax symposium. Stockholm: Sweden. 70.##Markus, Tom. (1993). Buildings and power. London: Routledge.##Mustafa, F. A. & Hassan, A. S. (2013). Mosque layout design: An analytical study of mosque layouts in the early Ottoman period. Frontiers of Architectural Research, 2 (4), 445-456.##Norberg-Schultz, C. (1971). Existence, space & architecture. New York: Praeger. ##Nourian, P.; Rezvani, S. & Sariyildiz, S. (2013). A syntactic architectural design methodology: Integrating real-time space syntax analysis in a configurative architectural design process. Proceddings of the Ninth International Space Syntax Symposium. kim, O; Park, H T & Seo, K W (Eds.). Seoul: Sejong University Press. 1-12.##Osman, Khadiga M. & Suliman, Mamoun. (1994). The space syntax methodology: fits and misfits. Architecture and Behaviour, 1 (2), 189-204.##Ostwald, Michael J. (2011a). A justified plan graph analysis of the early houses (1975-1982) of Glenn Murcutt. Nexus Network Journal, 13 (3), 737-762.##------------------------ (2011b). The mathematics of spatial configuration: Revisiting, revising and critiquing justified plan graph theory. Nexus Network Journal, 13 (2), 445-470.##Ostwald, Michael J. & Dawes, Michael J. (2013). Using Isovists to Analyse Architecture: Methodological Considerations and New Approaches. International Journal of the Constructed Environment, 3 (1), 85-106. ##------------------------------------------------- (2018). The Mathematics of the Modernist Villa: Architectural Analysis Using Space Syntax and Isovists. Vol. 3. Birkhäuser. ##Penn, A.; Conroy, R.; Dalton, N.; Dekker, L.; Mottram, C. & Turner, A. (1997). Intelligent Architecture: new tools for the three dimensional analysis of space and built form. First International Space Syntax Symposium. London. ##Peponis, John & Wineman, Jean. (2002). Spatial structure of environment and behaviour. In Handbook of environmental psychology. Bechtel, Robert & Churchman, Arza (Eds.). New York: John Wiley. 271-291.##Psarra, S. O. P. H. I. A. (2017). An Archaeology of the Present: Topo-Geometric Properties from the Invention of Architectural Notation to Non-Standard Variation in Architecture and Design’. Proceedings of the 11th international Space Syntax symposium. Instituto Superior Tecnico. #172. 12. ##Ratti, Carlo. (2004). Rejoinder to hillier and penn. Environment and Planning B: Planning and design, 31 (4), 513-516. ##Tandy, C RV. (1967). The isovist method of landscape survey. in Symposium: Methods of Landscape Analysis. Murray, H C (Ed.). London: Landscape Research Group. 9-10. ##Turner, A. (2007). UCL Depthmap 7: From isovist analysis to generic spatial network analysis. Paper presented at the 6th International Space Syntax Symposium. Istanbul, Turkey: Istanbul Technical University.##Turner, Alasdair & et al. (2001). From isovists to visibility graphs: a methodology for the analysis of architectural space. Environment and Planning B: Planning and design, 28 (1), 103-121. ##Turner, Alasdair & Penn, Alan. (2002). Encoding natural movement as an agent-based system: an investigation into human pedestrian behaviour in the built environment. Environment and planning B: Planning and Design, 29 (4), 473-490. ##Turner, Alasdair; Penn, Alan & Hillier, Bill. (2005). An algorithmic definition of the axial map. Environment and Planning B: planning and design, 32 (3), 425-444. ##Zevi, Bruno. (1957). Architecture as Space. New York: Horizon Press. ##

مطالعه ساختارشناسی ملات گچی ایوان بقعۀ سید شمس‌الدین یزد (کتیبه کوفی، آرایه گچی قالبی، لایه بستر گچی) An Investigation into the Characterization of Gypsum Mortar of Seyed Shams-din Monument in Yazd, Iran 1 1 چکیده گچ و ملات گچی، یکی از پیچیده‌ترین و خاص‌ترین مصالح ساختمانی سنتی ایران به شمار می‌رود که هنرمندان گچ‌بر ایران در طی دو هزار سال گذشته، گاهی با کم و زیاد کردن نسبت آب به گچ در ملات و گاهی با ورز دادن کم یا زیاد ملات و گاهی با افزودن مواد معدنی و آلی به ملات گچ به‌عنوان مکمل، به‌خوبی توانسته‌اند با تغییر در ویژگی‌های استحکامی و همچنین زمان گیرش ملات گچ، آثار بسیار متنوع با تکنیک‌های مختلف به‌عنوان آرایه معماری خلق کنند. اوج هنر گچ‌بری در دوران اسلامی، سده هشتم ه.ق. است. یکی از بناهای این دوره در یزد، بقعه سیدشمس‌الدین، دارای آرایه‌های گچی برجسته و قالبی کم‌نظیری است. از جملۀ این آرایه‌های گچی، کتیبه گچی در ایوان بنا است که در سه ضلع امتداد یافته و متأسفانه بخش‌هایی از آن به مرور زمان از بین رفته‌اند. برای حفاظت صحیح این کتیبه گچی ارزشمند، لازم بود مطالعات ساختارشناسی و فن‌شناسی بر روی آن انجام شود تا در مرحله بعد بتوان آسیب‌های وابسته به ساختار و فرآیند فرسایش آن را به صورت دقیق و علمی بررسی نمود و شناخت. هدف از پژوهش پیش رو، شناخت فنی ملات گچی کتیبۀ ایوان این بنا است. در این راستا، از عمق و سطح کتیبه گچی، آرایه گچی قالبی و همچنین بستر گچی زیر این آرایه، نمونه‌برداری انجام پذیرفت که با استفاده از آنالیزهای XRD, XRF, SEM-EDS به ارزیابی و مقایسه میان این ملات‌ها اقدام شد. نتایج حاصل از پژوهش گویای این مهم هستند که عمق و سطح کتیبه گچی از نظر ساختاری با یکدیگر متفاوت است که بخشی از تفاوت، مربوط به زمان عمل‌آوری و اجرای کتیبه بوده و بخشی نیز مربوط به فرآیند فرسایش ملات است. فرسایش و تغییرات ساختاری در عمق کتیبه، بیشتر از سطح بوده که باعث کم شدن استحکام آن شده است و از دلایل اصلی آن، نفوذ رطوبت و نمک‌های محلول از سمت دیوار تکیه‌گاه به عمق کتیبه گچی است. 2 Abstract Gypsum and gypsum mortar are among the most sophisticated and unique traditional building materials of Iran that over the past two thousand years, by varying the strength properties as well as the gypsum mortar retention time,  gypsum plaster artists have created diverse works with different techniques as architectural arrays, sometimes by decreasing or increasing the ratio  of the water to gypsum in the mortar and sometimes by kneading the mortar to a more or less extent and sometimes by adding mineral and organic material to the gypsum mortar as a supplement. The peak of the art of stucco decoration during the Islamic period in Iran is the 14th century AD. One of the Monuments from this period in Yazd, Seyyed Shams-din, has outstanding stucco decoration and unique molded plaster. The inscription on the porch of this monument is one of these gypsum arrays that extends along three sides and unfortunately, some parts of it have been lost over time. In order to conserve this precious gypsum inscription, structural and technological studies need to be carried out on it, so that in the next stage, structural damage and its erosion process can be accurately and scientifically investigated and identified. The purpose of this research is to provide technical knowledge from the gypsum plaster of the porch inscription of this monument. In this regard, the depth and surface of the gypsum inscription, molded gypsum arrays and furthermore, the fine coat under this array were sampled and with the adoption of XRD, XRF, SEM-EDS analysis, contrastive analysis between these mortars were conducted. The results of this study indicate that the depth and surface of the gypsum inscription are structurally different from each other in which some parts of these differences are related to the timing of the inscription’s execution and the other part of these differences are related to the process of mortar change and erosion. The erosion and changes in the deep sections of the inscription were greater than the changes in the surface which caused a decrease in its strength due to the penetration of moisture and soluble salts from the supporting wall to the depth of the inscription. 37 54 2018/10/82019/11/302020/03/1 1398/12/11 2020/05/102020/05/202020/07/5 1399/4/15 یاسر حمزوی Yaser Hamzavi دانشکده حفاظت آثار فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران Iran y.hamzavi@tabriziau.ac.ir Characterization Gypsum mortar Architectural decoration Seyed Shams-din Monument Yazd ساختارشناسی ملات گچی فرآیند فرسایش آرایه معماری بقعه سید شمس‌الدین افشار، ایرج (1374). یادگارهای یزد. چاپ دوم، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی. ##اصفهانی‌پور، فائزه (1390). "فن‌شناسی آسیب‌شناسی و ارائه طرح حفاظت از تزئینات گچی در مدرسه شمسیه یزد". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مرمت اشیای تاریخی و فرهنگی. دانشگاه هنر اصفهان.##بلر، شیلا و بلوم، ام. جاناتان (1385). هنر و معماری اسلامی. ترجمه اردشیر اشراقی، چاپ دوم، تهران: سروش.##پازوکی، ناصر و شادمهر، عبدالکریم (1384). آثار ثبت‌شده ایران در فهرست آثار ملی. چاپ اول، تهران: سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور. ##پایگاه میراث جهانی یزد (1335) ##پایگاه میراث جهانی یزد (1385)##جعفری، جعفر بن محمد بن حسن (1338). تاریخ یزد. تصحیح ایرج افشار، چاپ اول، طهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##حامی، احمد (1384). مصالح ساختمان. چاپ شانزدهم، تهران: دانشگاه تهران.##حسینی یزدی، سیدرکن‌الدین محمد (1341). جامع‌الخیرات. به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و ایرج افشار، چاپ اول، تهران: فرهنگ ایران‌زمین.##حمزوی، یاسر و سرداری، علی‌محمد (1391). استفاده از آنالیزهای دستگاهی جهت فن‌شناخت آرایه‌های گچی بقعۀ ستی فاطمه یزد. مجموعه مقالات نخستین همایش علم مواد و حفاظت آثار فرهنگی-تاریخی. تهران: پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری. 197-179. ##حمزوی، یاسر و علومی، مجید (1390). بررسی فنی نحوه اتصال آرایه‌های گچی قالبی به سطح دیوار در بقعه سید رکن‌الدین یزد. همایش ملی هنر اسلامی (منتشر نشده). دانشگاه بیرجند. ##حمزوی، یاسر و وطن‌دوست، رسول (1393). مطالعه و بررسی فنی لایه‌های دیوارنگارۀ سقف گنبد بقعه سید رکن‌الدین یزد. مجموعه مقالات: برگزیدۀ مقالات اولین و دومین همایش ملی کاربرد تحلیل‌های علمی در باستان‌سنجی و مرمت میراث فرهنگی 1392-1391. تبریز: دانشگاه هنر اسلامی تبریز. 333-309. ##خادم‌زاده، محمد حسن (1386). محلات تاریخی شهر یزد. چاپ اول، یزد: سبحان نور.##خادم‌زاده، محمد حسن (1387). معماری دوره آل مظفر یزد: ایلخانی و تیموری. با همکاری مجید علومی و الهه خاکباز الوندیان، چاپ اول، تهران: هم‌پا و سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری.##صالحی کاخکی، احمد و اصلانی، حسام (1390). معرفی دوازده گونه از آرایه‌های گچی در معماری دوران اسلامی ایران بر اساس شگردهای فنی و جزئیات اجرایی. مطالعات باستان‌شناسی، 3 (1)، 108-91. ##عباسیان، میرمحمد (1371). مبانی شیمی فیزیک گچ، تولید و کاربرد. چاپ اول، تهران: شرکت ایران گچ. ##عرفانی، حسین (1394). مطالعه بلورشناسی: بلورهای ژیپس طبقات گچ واقع در مشرق تهران. نشریه دانشکده فنی، 9 (190)، 48-43. ##کاتب، احمد بن حسین بن علی (1386). تاریخ جدید یزد. تصحیح ایرج افشار، چاپ سوم، تهران: امیرکبیر.##کاظمیان، میثم و اصلانی، حسام (1391). شناسایی نقوش و فنون آرایه‌های گچی بند آجری مسجد جامع عتیق اصفهان. پژوهش هنر، سال دوم (4)، 70-61. ##لشکری، آرش (1396). بررسی و تحلیل گچ‌بری‌های نویافتۀ ایلخانیان آوه. مطالعات باستان‌شناسی پارسه، سال اول (2)، 104-91. ##مستوفی بافقی، محمد مفید (1340). جامع مفیدی. به کوشش ایرج افشار، چاپ اول، جلدهای 1 و 3، تهران: چاپخانه رنگین. ##میش‌مست نهی، مسلم (1394). کاربرد تحلیل‌های بلورشناسی در مطالعات فنی آثار تاریخی گچی (مطالعه موردی گچ‌بری کوه خواجۀ سیستان، ملات گچ شادیاخ نیشابور و ملات گچ قلعه الموت قزوین). پژوهۀ باستان‌سنجی، سال اول (2)، 14-1. ##ویلبر، دونالد. ن. (1346). معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانان. ترجمه عبدالله فریار، چاپ اول، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##هیل، درک و گرابر، اولگ (1386). معماری و تزئینات اسلامی. ترجمه مهرداد وحدتی دانشمند، چاپ اول، تهران: علمی و فرهنگی. ##Abdel-Aal, E. A.; Rashad, M. M., & El-Shall, H. (2004). Crystallization of calcium sulfate dehydrate at different supersaturation ratios and different free sulfate concentrations. Crystal Research and Technology, 39 (4), 313-321.##Ballirano, Paolo & Melis, Elisa. (2009). Thermal behaviour and kinetics of dehydration of gypsum in air from in situ real-time laboratory parallel-beam X-ray powder diffraction. Physics and Chemistry of Minerals, 36, 391-402.##Cardoso, I. P. & Pye, Elizabeth. (2017). Gessoes in Portuguese Baroque gilding grounds, part 1: a study of historical documentary sources. Studies in Conservation, 62 (4), 158-209.##Gourdin, W. H. & Kingery, W. D. (1975). The beginnings of pyrotechnology: Neolithic and Egyptian lime plaster. Journal of Field Archaeology, 2 (1-2), 133-150.##International Cultural Tourism Charter Managing Tourism at Places of Heritage Significance. (1999). Adopted by ICOMOS (International Council on Monuments and Sites).##Klein, Cornelis; Cornelius S. & Hurlbut Jr. (1998). Manual of Mineralogy. New York City: Published by John Wiley & Sons Inc.##Li, Jianquan; Li, Guozhong & Yu, Yanzhen. (2007). The influences of gypsum water-proofing additive on gypsum crystal growth. Materials Letters, 61 (3), 872-876.##Middendorf, B. (2002). Physico-mechanical and microstructural characteristics of historic and restoration mortars based on gypsum: current knowledge and perspective. Geological Society, 205 (1), 165-176.##Middendorf, B. & Knofel, D. (1988). Gypsum and lime mortars of historic German brick buildings. Conservation of Historic Brick Structures. Baer, N.S.; Fitz, S. & Livingston, R. (Eds.). United Kingdom: Donhead Publ. Ltd. 197-209.##Middendorf, Bernhard; Vellmer, C. & Schmidt, Michael. (2004). Take a closer look: Calcium sulphate based building materials in interaction with chemical additives. In Nanotechnology in construction. Bartos, J. M.; Hughes, J.; Trtik, P. & Zhu, W. (Eds.). Cambridge: The Royal Society of Chemistry. 263-272.##Santisteban, Juan I.; Mediavilla, Rosa; Lo pez-Pamo, Enrique; Dabrio, Cristino J.; Ruiz Zapata, M. Blanca; Gil Garcıa, M. Jose; Castano, Silvino; Martınez-Alfaro, Pedro E. (2004). Loss on ignition: a qualitative or quantitative method for organic matter and carbonate mineral content in sediments? Journal of Paleolimnology, 32 (3), 287-299. ##Sudell, Helen (2010). The complete Guide to Rocks & Minerals. Project Editor: Catherine Stuart. London: Hermes House. ##Torraca, G., (2009). Lectures on Materials Science for Architectural Conservation. Los Angeles, CA: Getty Conservation Institute.##افشار، ایرج (1374). یادگارهای یزد. چاپ دوم، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی. ##اصفهانی‌پور، فائزه (1390). "فن‌شناسی آسیب‌شناسی و ارائه طرح حفاظت از تزئینات گچی در مدرسه شمسیه یزد". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مرمت اشیای تاریخی و فرهنگی. دانشگاه هنر اصفهان.##بلر، شیلا و بلوم، ام. جاناتان (1385). هنر و معماری اسلامی. ترجمه اردشیر اشراقی، چاپ دوم، تهران: سروش.##پازوکی، ناصر و شادمهر، عبدالکریم (1384). آثار ثبت‌شده ایران در فهرست آثار ملی. چاپ اول، تهران: سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور. ##پایگاه میراث جهانی یزد (1335) ##پایگاه میراث جهانی یزد (1385)##جعفری، جعفر بن محمد بن حسن (1338). تاریخ یزد. تصحیح ایرج افشار، چاپ اول، طهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##حامی، احمد (1384). مصالح ساختمان. چاپ شانزدهم، تهران: دانشگاه تهران.##حسینی یزدی، سیدرکن‌الدین محمد (1341). جامع‌الخیرات. به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و ایرج افشار، چاپ اول، تهران: فرهنگ ایران‌زمین.##حمزوی، یاسر و سرداری، علی‌محمد (1391). استفاده از آنالیزهای دستگاهی جهت فن‌شناخت آرایه‌های گچی بقعۀ ستی فاطمه یزد. مجموعه مقالات نخستین همایش علم مواد و حفاظت آثار فرهنگی-تاریخی. تهران: پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری. 197-179. ##حمزوی، یاسر و علومی، مجید (1390). بررسی فنی نحوه اتصال آرایه‌های گچی قالبی به سطح دیوار در بقعه سید رکن‌الدین یزد. همایش ملی هنر اسلامی (منتشر نشده). دانشگاه بیرجند. ##حمزوی، یاسر و وطن‌دوست، رسول (1393). مطالعه و بررسی فنی لایه‌های دیوارنگارۀ سقف گنبد بقعه سید رکن‌الدین یزد. مجموعه مقالات: برگزیدۀ مقالات اولین و دومین همایش ملی کاربرد تحلیل‌های علمی در باستان‌سنجی و مرمت میراث فرهنگی 1392-1391. تبریز: دانشگاه هنر اسلامی تبریز. 333-309. ##خادم‌زاده، محمد حسن (1386). محلات تاریخی شهر یزد. چاپ اول، یزد: سبحان نور.##خادم‌زاده، محمد حسن (1387). معماری دوره آل مظفر یزد: ایلخانی و تیموری. با همکاری مجید علومی و الهه خاکباز الوندیان، چاپ اول، تهران: هم‌پا و سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری.##صالحی کاخکی، احمد و اصلانی، حسام (1390). معرفی دوازده گونه از آرایه‌های گچی در معماری دوران اسلامی ایران بر اساس شگردهای فنی و جزئیات اجرایی. مطالعات باستان‌شناسی، 3 (1)، 108-91. ##عباسیان، میرمحمد (1371). مبانی شیمی فیزیک گچ، تولید و کاربرد. چاپ اول، تهران: شرکت ایران گچ. ##عرفانی، حسین (1394). مطالعه بلورشناسی: بلورهای ژیپس طبقات گچ واقع در مشرق تهران. نشریه دانشکده فنی، 9 (190)، 48-43. ##کاتب، احمد بن حسین بن علی (1386). تاریخ جدید یزد. تصحیح ایرج افشار، چاپ سوم، تهران: امیرکبیر.##کاظمیان، میثم و اصلانی، حسام (1391). شناسایی نقوش و فنون آرایه‌های گچی بند آجری مسجد جامع عتیق اصفهان. پژوهش هنر، سال دوم (4)، 70-61. ##لشکری، آرش (1396). بررسی و تحلیل گچ‌بری‌های نویافتۀ ایلخانیان آوه. مطالعات باستان‌شناسی پارسه، سال اول (2)، 104-91. ##مستوفی بافقی، محمد مفید (1340). جامع مفیدی. به کوشش ایرج افشار، چاپ اول، جلدهای 1 و 3، تهران: چاپخانه رنگین. ##میش‌مست نهی، مسلم (1394). کاربرد تحلیل‌های بلورشناسی در مطالعات فنی آثار تاریخی گچی (مطالعه موردی گچ‌بری کوه خواجۀ سیستان، ملات گچ شادیاخ نیشابور و ملات گچ قلعه الموت قزوین). پژوهۀ باستان‌سنجی، سال اول (2)، 14-1. ##ویلبر، دونالد. ن. (1346). معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانان. ترجمه عبدالله فریار، چاپ اول، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##هیل، درک و گرابر، اولگ (1386). معماری و تزئینات اسلامی. ترجمه مهرداد وحدتی دانشمند، چاپ اول، تهران: علمی و فرهنگی. ##Abdel-Aal, E. A.; Rashad, M. M., & El-Shall, H. (2004). Crystallization of calcium sulfate dehydrate at different supersaturation ratios and different free sulfate concentrations. Crystal Research and Technology, 39 (4), 313-321.##Ballirano, Paolo & Melis, Elisa. (2009). Thermal behaviour and kinetics of dehydration of gypsum in air from in situ real-time laboratory parallel-beam X-ray powder diffraction. Physics and Chemistry of Minerals, 36, 391-402.##Cardoso, I. P. & Pye, Elizabeth. (2017). Gessoes in Portuguese Baroque gilding grounds, part 1: a study of historical documentary sources. Studies in Conservation, 62 (4), 158-209.##Gourdin, W. H. & Kingery, W. D. (1975). The beginnings of pyrotechnology: Neolithic and Egyptian lime plaster. Journal of Field Archaeology, 2 (1-2), 133-150.##International Cultural Tourism Charter Managing Tourism at Places of Heritage Significance. (1999). Adopted by ICOMOS (International Council on Monuments and Sites).##Klein, Cornelis; Cornelius S. & Hurlbut Jr. (1998). Manual of Mineralogy. New York City: Published by John Wiley & Sons Inc.##Li, Jianquan; Li, Guozhong & Yu, Yanzhen. (2007). The influences of gypsum water-proofing additive on gypsum crystal growth. Materials Letters, 61 (3), 872-876.##Middendorf, B. (2002). Physico-mechanical and microstructural characteristics of historic and restoration mortars based on gypsum: current knowledge and perspective. Geological Society, 205 (1), 165-176.##Middendorf, B. & Knofel, D. (1988). Gypsum and lime mortars of historic German brick buildings. Conservation of Historic Brick Structures. Baer, N.S.; Fitz, S. & Livingston, R. (Eds.). United Kingdom: Donhead Publ. Ltd. 197-209.##Middendorf, Bernhard; Vellmer, C. & Schmidt, Michael. (2004). Take a closer look: Calcium sulphate based building materials in interaction with chemical additives. In Nanotechnology in construction. Bartos, J. M.; Hughes, J.; Trtik, P. & Zhu, W. (Eds.). Cambridge: The Royal Society of Chemistry. 263-272.##Santisteban, Juan I.; Mediavilla, Rosa; Lo pez-Pamo, Enrique; Dabrio, Cristino J.; Ruiz Zapata, M. Blanca; Gil Garcıa, M. Jose; Castano, Silvino; Martınez-Alfaro, Pedro E. (2004). Loss on ignition: a qualitative or quantitative method for organic matter and carbonate mineral content in sediments? Journal of Paleolimnology, 32 (3), 287-299. ##Sudell, Helen (2010). The complete Guide to Rocks & Minerals. Project Editor: Catherine Stuart. London: Hermes House. ##Torraca, G., (2009). Lectures on Materials Science for Architectural Conservation. Los Angeles, CA: Getty Conservation Institute. ##

گونه‌شناسی معماری سیاه‌چادر ایل قشقائی Architectural Typology of Qashqai Black Tent 1 1 چکیده  از دیرباز، عشایر ایران به لحاظ نوع زندگی و معیشت خود، یعنی دامپروری متحرک یا کوچ‌روی، مسکن خود را به صورت قابل‌حمل، مقاوم، سبک و با قابلیت نصب و جمع سریع ساخته‌اند. گونه‌شناسی سیاه‌چادرهای عشایری ایران به‌عنوان بخشی از مطالعات میراث معماری ایران، از جنبه‌های مختلف دارای اهمیت است؛ سیاه‌چادر عشایری، از مصالح بوم‌آورد با ساختار سبک و مقاوم در برابر شرایط مختلف جوی و حمل و نقل مداوم، به‌ صورت خودکفا توسط عشایر تهیه می‌شود و اجزای آن قابل بارگیری بر روی چهارپایان هستند. از دیگر جنبه‌های مهم و قابلیت‌های آزموده‌شده سیاه‌چادر عشایری، تغییر فرم و ساختار آن در اوقات و فصول مختلف سال با عناصر مشخص و ثابت است که در چهار حالت؛ تابستانه، زمستانه، کوچ‌روی و تغییر سریع در بارندگی‌های پیش‌بینی‌نشده است. سادگی، انعطاف، سرعت برپایی و اقتصادی بودن، از دیگر وجوه اهمیت سیاه‌چادر‌های عشایر هستند. با توجه به ماهیت پژوهش و اقتضای فهم خصوصیات معماری کوچ، انجام این تحقیق تحت "روش تحقیق توصیفی" جهت تصویرسازی ماهیت و وضعیت سیاه‌چادر ایل قشقائی انجام شد. از زیرشاخه‌های روش تحقیق توصیفی، از نوع "پیمایشی" و "روش مقطعی" استفاده شد که به منظور گردآوری داده‌ها درباره خصوصیات سیاه‌چادر ایل قشقائی، در یک مقطع زمانی یک‌ساله از "نمونه‌گیری نظری هدفمند" بهره گرفته شد. برای انجام این پژوهش، علاوه بر مطالعات کتابخانه‌ای، مطالعات میدانی بر روی فرم، شیوه ساخت و عناصر سیاه‌چادرهای ایل قشقائی که محدوده کوچ‌روی و قشلاق و ییلاق آنان از جنوب استان اصفهان تا فارس و بوشهر و خوزستان بوده، صورت گرفته‌اند. اهمیت گونه‌شناسی سیاه‌چادر ایل قشقائی در این است که این سیاه‌چادرها، تنها گونه سیاه‌چادر با فرم مکعب‌شکل در حالت تابستانه در دنیا هستند. یافته‌های این پژوهش در حوزه مطالعات معماری ایران، علاوه بر ثبت بخشی از میراث فرهنگی و معماری ایران، که رو به فراموشی است، می‌توانند الهام‎بخش ایده‌های جدید برای طراحی نوین معماری چادری با زمینه فرهنگی باشند.  2 Abstract  Traditionally, Iranian nomads in terms of their lives and livelihoods, the animated livestock or migration, have made their houses portable, durable, lightweight and quickly detachable and attachable. Nomadic black tent, made of canvas material with light and resistant structures in the different weather conditions and continuous transport, as self-sufficient is prepared by nomads, and black tents components are easily loadable on livestock. Other features of the structure are it being changeable in terms of its form at different time and in different seasons with specific and permanent elements, that are registered in four shapes of summer, winter, migration and rapid changes in unpredicted rainfall. Simplicity, flexibility, quickly assembled, and being affordable economically are the other advantages of black tents of the tribes. Due to the nature of the study and the need to understand the architectural and housing features, this research was carried out under a “descriptive research method” to illustrate the nature and status of the Qashqai tribe’s black tent. The sub-branches of descriptive research method, “survey” type and “cross-sectional method” were used. In order to collect the data based on the characteristics of migration architecture, “targeted theoretical sampling” was used over a period of one year. In order to conduct this investigation, in addition to library research, field research was done on the form, construction method, and the elements of the black tents of the Qashqai tribe in which their territory was from the South of the province of Isfahan to Fars, Booshehr, and Khoozestan provinces. The importance of this typology is that black tent of Qashqai tribe, is the only cube-shaped species of black tents in the world in the summer format. In addition to recording part of Iran’s cultural and architectural heritage, which is fading and dissolving, the findings of this study could inspire new ideas for designing new cable and tent structures in any cultural context. Due to the changes in recent decades in the lifestyle and livelihood of the Qashqai tribe, black tents have gradually been replaced by industrial tents. Furthermore, buildings have been built instead of black tents in nomadic dwellings. Unfortunately, alternatives to the black tent, do not have the Qashqai tribe identity, and are not inspired by the typology of Qashqai tribe black tent, to respond appropriately to changes in lifestyle and identity through the architecture body. It is hoped that this study could be a guide for designers and stakeholders with respect to the physical and cultural context. 55 72 2018/10/82019/11/302020/03/12019/06/29 1398/4/8 2020/05/102020/05/202020/07/52020/08/5 1399/5/15 محسن افشاری Mohsen Afshari دانشگاه هنر اصفهان Iran m.afshary@aui.ac.ir architecture black tent Qashqai nomad typology معماری سیاه‌چادر ایل قشقائی گونه‌شناسی افشاری، محسن (1383). "مطالعه و طراحی مسکن مناسب برای ایل قشقائی". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، معماری. یزد: دانشگاه یزد.##افشاری، محسن (1394). "سازگاری محیط با روش زندگی انسان، مطالعه موردی ایل قشقائی". رساله دکتری، معماری. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.##افشاری، محسن(1398الف). فواصل فضائی و زمانی حریم در سکونتگاه‌های عشایری. مرمت و معماری ایران، 2 (17)، 57-46. ##افشاری، محسن (1398ب). مسکن و معماری کوچ در زیست‌بوم ایل قشقائی، درآمدی بر شناخت فرهنگ سکونت و حرکت در فلات ایران. چاپ اول، اصفهان: دانشگاه هنر اصفهان.##افشاری، محسن و پوردیهیمی، شهرام (1394الف). توالی معنادار فعالیت‌ها در مسکن، مطالعه موردی ایل قشقائی. مطالعات معماری ایران، 4 (7)، 17-5. ##افشاری، محسن و پوردیهیمی، شهرام (1394ب). سازگاری محیط با روش زندگی انسان، یک چارچوب نظری، یک مطالعه موردی. مسکن و محیط روستا، 34 (152)، 16-3. ##افشاری، محسن و پوردیهیمی، شهرام (1395). مقیاس‌های روش زندگی در مسکن. مسکن و محیط روستا، 35 (154)، 18-3. ##اوژن، کیوان (1384). "کوچ و مسکن کوچ". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، معماری. یزد: دانشگاه یزد. ##بازرگان، عباس (1389). مقدمه‌ای بر روش‌های تحقیق کیفی و آمیخته، رویکرد‌های متداول در علوم رفتاری. چاپ اول، تهران: دیدار.##بهمن بیگی، محمد (1369). بخارای من، ایل من (مجموعه داستان). چاپ سوم، تهران: آگاه.##بهمن بیگی، محمد (1377). اگر قره آقاج نبود (گوشه‌هایی از خاطرات). چاپ دوم، تهران: باغ آینده.##حافظ‌نیا، محمدرضا (1389). مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. چاپ اول، تهران: سمت.##دومورینی، گوستاو (1375). عشایر فارس (اصلاحات اداری). ترجمه جلال‌الدین رفیع‌فر، چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران.##راپاپورت، آموس (1384). معنی محیط ساخته‌شده: رویکردی در ارتباط غیرکلامی. ترجمه فرح حبیب، چاپ اول، تهران: شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری.##راپاپورت، آموس (1388). انسان‌شناسی مسکن. ترجمه خسرو افضلیان، چاپ اول، تهران: حرفه هنرمند.##راپاپورت، آموس (1391). فرهنگ، معماری و طراحی. ترجمه ماریا برزگر و مجید یوسف نیاپاشا، چاپ اول، ساری: شلفین.##راهب، غزل (1394). واکاوی مفهوم "گونه" در مسکن بومی و تبیین رویکردی برای دسته‌بندی گونه‌های مسکن روستایی در ایران. مسکن و محیط روستا، 34 (150)، 18-3.##رنجبر، هادی؛ حق‌دوست، علی‌اکبر؛ صلصالی، مهوش؛ خوشدل، علیرضا؛ سلیمانی، محمدعلی و بهرامی، نسیم (1391). نمونه‌گیری در پژوهش‌های کیفی: راهنمایی برای شروع. دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 10 (3)، 250-238. ##شولتز، کریستیان نوربری (1381). معماری: حضور، زبان و مکان. ترجمه ویدا برازجانی، چاپ اول، تهران: معمار- نشر.##ضرغامی، اسماعیل (1395). بررسی تطبیقی مسکن عشایر ایران. مسکن و محیط روستا، 35 (155)، 36-19. ##فیلبرگ، کارل گونار (1372). سیاه‌چادر، مسکن کوچ‌نشینان و نیمه‌کوچ‌نشینان جهان در پویه تاریخ. ترجمه اصغر کریمی، چاپ اول، مشهد: آستان قدس.##کولن، هنی (1397). معنای خصوصیات مسکن، مباحث مفهومی و روش‌شناختی. ترجمه محسن افشاری، چاپ اول، اصفهان: دانشگاه هنر اصفهان.##کیانی، منوچهر (1371). سیه‌چادرها. چاپ اول، شیراز: کیان نشر.##کیانی، منوچهر (1377). کوچ با عشق شقایق. چاپ اول، شیراز: کیان نشر.##لنگ، جان (1381). آفرینش نظریه معماری، نقش علوم رفتاری در طراحی محیط. ترجمه علیرضا عینی‌فر، چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران.##معماریان، غلامحسین و دهقانی‌تفتی، محسن (1397). در جستجوی معنایی نو برای مفهوم گونه و گونه‌شناسی در معماری (مطالعه موردی: خانه گونه تالاردار شهر تفت). مسکن و محیط روستا، 37 (162)، 38-21. ##معماریان، غلامحسین و طبرسا، محمدعلی (1392). گونه و گونه‌شناسی معماری. دو فصلنامه‌ معماری و شهرسازی ایران، 6 (2)، 114-103.##Afshari, Mohsen & Alinaghizadeh, Mehdi. (2012). Educational and practical approach to the study of native architecture, case study study of Qashqai tribe housing. Procedia Social and Behavioral Journal, 51, 373- 379. ##Afshari, Mohsen.; Coolen, Henny. & Pourdeihimi, Shahram. (2014). Meaningful Spatial and Temporal Sequences of Activities in Qashqai Dwellings. ENHR Conference. Edinburgh: ENHR 2014 Delegate Booklet. 126.##Alinaghizadeh, Mehdi & Afshari, Mohsen. (2012). Study the functional aspects of architecture through the analytical survey of native architecture, case study of functional study of sedentary of Qashqai tribes housing. Procedia Social and Behavioral Journal, 51, 380- 385.##افشاری، محسن (1383). "مطالعه و طراحی مسکن مناسب برای ایل قشقائی". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، معماری. یزد: دانشگاه یزد.##افشاری، محسن (1394). "سازگاری محیط با روش زندگی انسان، مطالعه موردی ایل قشقائی". رساله دکتری، معماری. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.##افشاری، محسن(1398الف). فواصل فضائی و زمانی حریم در سکونتگاه‌های عشایری. مرمت و معماری ایران، 2 (17)، 57-46. ##افشاری، محسن (1398ب). مسکن و معماری کوچ در زیست‌بوم ایل قشقائی، درآمدی بر شناخت فرهنگ سکونت و حرکت در فلات ایران. چاپ اول، اصفهان: دانشگاه هنر اصفهان.##افشاری، محسن و پوردیهیمی، شهرام (1394الف). توالی معنادار فعالیت‌ها در مسکن، مطالعه موردی ایل قشقائی. مطالعات معماری ایران، 4 (7)، 17-5. ##افشاری، محسن و پوردیهیمی، شهرام (1394ب). سازگاری محیط با روش زندگی انسان، یک چارچوب نظری، یک مطالعه موردی. مسکن و محیط روستا، 34 (152)، 16-3. ##افشاری، محسن و پوردیهیمی، شهرام (1395). مقیاس‌های روش زندگی در مسکن. مسکن و محیط روستا، 35 (154)، 18-3. ##اوژن، کیوان (1384). "کوچ و مسکن کوچ". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، معماری. یزد: دانشگاه یزد. ##بازرگان، عباس (1389). مقدمه‌ای بر روش‌های تحقیق کیفی و آمیخته، رویکرد‌های متداول در علوم رفتاری. چاپ اول، تهران: دیدار.##بهمن بیگی، محمد (1369). بخارای من، ایل من (مجموعه داستان). چاپ سوم، تهران: آگاه.##بهمن بیگی، محمد (1377). اگر قره آقاج نبود (گوشه‌هایی از خاطرات). چاپ دوم، تهران: باغ آینده.##حافظ‌نیا، محمدرضا (1389). مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. چاپ اول، تهران: سمت.##دومورینی، گوستاو (1375). عشایر فارس (اصلاحات اداری). ترجمه جلال‌الدین رفیع‌فر، چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران.##راپاپورت، آموس (1384). معنی محیط ساخته‌شده: رویکردی در ارتباط غیرکلامی. ترجمه فرح حبیب، چاپ اول، تهران: شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری.##راپاپورت، آموس (1388). انسان‌شناسی مسکن. ترجمه خسرو افضلیان، چاپ اول، تهران: حرفه هنرمند.##راپاپورت، آموس (1391). فرهنگ، معماری و طراحی. ترجمه ماریا برزگر و مجید یوسف نیاپاشا، چاپ اول، ساری: شلفین.##راهب، غزل (1394). واکاوی مفهوم "گونه" در مسکن بومی و تبیین رویکردی برای دسته‌بندی گونه‌های مسکن روستایی در ایران. مسکن و محیط روستا، 34 (150)، 18-3.##رنجبر، هادی؛ حق‌دوست، علی‌اکبر؛ صلصالی، مهوش؛ خوشدل، علیرضا؛ سلیمانی، محمدعلی و بهرامی، نسیم (1391). نمونه‌گیری در پژوهش‌های کیفی: راهنمایی برای شروع. دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 10 (3)، 250-238. ##شولتز، کریستیان نوربری (1381). معماری: حضور، زبان و مکان. ترجمه ویدا برازجانی، چاپ اول، تهران: معمار- نشر.##ضرغامی، اسماعیل (1395). بررسی تطبیقی مسکن عشایر ایران. مسکن و محیط روستا، 35 (155)، 36-19. ##فیلبرگ، کارل گونار (1372). سیاه‌چادر، مسکن کوچ‌نشینان و نیمه‌کوچ‌نشینان جهان در پویه تاریخ. ترجمه اصغر کریمی، چاپ اول، مشهد: آستان قدس.##کولن، هنی (1397). معنای خصوصیات مسکن، مباحث مفهومی و روش‌شناختی. ترجمه محسن افشاری، چاپ اول، اصفهان: دانشگاه هنر اصفهان.##کیانی، منوچهر (1371). سیه‌چادرها. چاپ اول، شیراز: کیان نشر.##کیانی، منوچهر (1377). کوچ با عشق شقایق. چاپ اول، شیراز: کیان نشر.##لنگ، جان (1381). آفرینش نظریه معماری، نقش علوم رفتاری در طراحی محیط. ترجمه علیرضا عینی‌فر، چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران.##معماریان، غلامحسین و دهقانی‌تفتی، محسن (1397). در جستجوی معنایی نو برای مفهوم گونه و گونه‌شناسی در معماری (مطالعه موردی: خانه گونه تالاردار شهر تفت). مسکن و محیط روستا، 37 (162)، 38-21. ##معماریان، غلامحسین و طبرسا، محمدعلی (1392). گونه و گونه‌شناسی معماری. دو فصلنامه‌ معماری و شهرسازی ایران، 6 (2)، 114-103.##Afshari, Mohsen & Alinaghizadeh, Mehdi. (2012). Educational and practical approach to the study of native architecture, case study study of Qashqai tribe housing. Procedia Social and Behavioral Journal, 51, 373- 379. ##Afshari, Mohsen.; Coolen, Henny. & Pourdeihimi, Shahram. (2014). Meaningful Spatial and Temporal Sequences of Activities in Qashqai Dwellings. ENHR Conference. Edinburgh: ENHR 2014 Delegate Booklet. 126.##Alinaghizadeh, Mehdi & Afshari, Mohsen. (2012). Study the functional aspects of architecture through the analytical survey of native architecture, case study of functional study of sedentary of Qashqai tribes housing. Procedia Social and Behavioral Journal, 51, 380- 385. ##

عوامل معمارانۀ تأثیرگذار بر ماندگاری معماری سنتی ناحیۀ فلات مرکزی ایران Effective architectural factors on the durability of the traditional architecture of the Central Plateau of Iran 1 1 چکیده امروزه جوامع پیوسته شاهد ساختمان‌های در حال تخریبی هستند که چهره شهرها را آشفته کرده‌اند. در پی تخریب هر ساختمان بتنی یا فلزی، مشکلات فراوانی نهفته هستند. در حال حاضر، به ‌تبع دلایل متعددی از جمله؛ پیشرفت تکنولوژی از یک‌سو و عوامل فرهنگی از سوی دیگر، مصیبت تخریب و حمل‌ و نقل نخاله‌های بناها گریبان جامعه ما را گرفته است. بسیاری از کشورهای جهان، گام‌های مؤثری برای افزایش عمر مفید بناها برداشته‌اند و در مسیر حفظ انرژی و سرمایه‌های ملی و منابع زمین، توصیه‌های بسیاری دیده می‌شوند. ضرورت طولانی بودن عمر مفید بناها در کشور ما، یکی از مسائلی است که پس از ورود ایران به دوره تجدد، به دست فراموشی سپرده ‌شده است. این در حالی است که ماندگاری معماری در جامعه سنتی ایران همواره مورد توجه‌ بوده و رویکردهای این معماری، ضامن تداوم حیات بناها در طول زمان بوده‌اند. در این راستا، هدف مقاله حاضر، تبیین عوامل معمارانۀ مؤثر بر عمر مفید معماری سنتی است. از منظر روش تحقیق، این پژوهش از نوع کیفی و به روش نظریۀ زمینه‌ای است. در این پژوهش، رویه‌ای از جزء به کل و استقرایی متکی بر تجزیه ‌و تحلیل داده‌ها حاکم است. از طریق گردآوری نظام‌مند داده‌ها با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، مطالعات میدانی، مصاحبه با معماران سنتی و تحلیل استقرایی آن، دانشی درباره ماندگاری معماری سنتی به‌دست ‌آمده و در قالب دستگاه نظری "عوامل مؤثر بر ماندگاری معماری سنتی فلات مرکزی ایران" بیان‌ شده است. تداوم کالبد و تداوم کارکرد، دو اصل کلی برای ماندگاری معماری سنتی ایران هستند. در این میان، ملاحظات مربوط به مکان‌یابی و استقرار شهر یا بنا، مصالح، تکنیک ساخت و محافظت از بنا، تداوم کالبد معماری را سبب می‌شوند. از طرفی، بقای کالبد در گرو استفاده عملکردی مداوم از بنا است. اجتماع‌پذیری و انعطاف‌پذیری معماری سنتی، تداوم کارکرد آن را تضمین می‌کنند. 2 Abstract Nowadays, societies are witnessing demolished buildings that dishevel the city. There are many problems in the destruction of any concrete or steel structural building. Several reasons, including the advancement of technology on the one hand and cultural disease on the other hand, have resulted in the catastrophe of destruction and transportation of the rubbles in our society. Many countries in the world have taken effective steps to increase the useful life of buildings, and there are many recommendations for maintaining energy and national resources and land resources. The necessity of prolonging the useful life of buildings in our country is one of the issues that has been forgotten after Iran’s arrival to modernity. In the meantime, the durability of architecture in the traditional Iranian society has always been the focus of attention and the archetype of this architecture has been a guarantee of the long service life of buildings throughout the time. In the historical fabrics of Iran, there are buildings that have a useful life of several hundred years. Hence, the purpose of this study is to identify architectural factors affecting the useful life of traditional architecture. From the perspective of the research methodology, the research method of this study is qualitative and is based on a theoretical theory. In this research, a procedural approach is taken from the induction and is based on data analysis. By systematically gathering data using library resources, field studies, interviews with people and traditional architects and inductive analysis of knowledge about the long useful life of traditional architecture is obtained in the form of theoretical apparatus and has been stated as the “effective architectural factors on the durability of the traditional architecture of the Central Plateau of Iran”. Continuity of the body and use are two general principles for the durability of traditional Iranian architecture. Considerations regarding the location and deployment of a city or building, materials, techniques of construction and preservation of the building result in the continuation of the architectural structure. On the other hand, the survival of the body depends on the continuous use of the building. To survive, architecture must respond to the needs of the community day. The presence and flexibility of traditional architecture ensures its function continuity. 73 84 2018/10/82019/11/302020/03/12019/06/292019/07/13 1398/4/22 2020/05/102020/05/202020/07/52020/08/52020/08/24 1399/6/3 سیما خالقیان sima khaleghian دانشگاه هنر اصفهان Iran sima.khaleghian@yahoo.com ابوذر صالحی Abouzar Salehi دانشگاه هنر اصفهان Iran absalehi.arch@gmail.com Durability of buildings Traditional architecture Central Plateau of Iran ماندگاری بنا معماری سنتی فلات مرکزی ایران اخویان، مهدی (1387). تیشه‌داری (گذری بر آثار استاد محمدقاسم اخویان معماری سنتی خراسان). چاپ اول، تهران: فرهنگستان هنر.##الکســاندر، کریســتوفر (1386). معمــاری و راز جاودانگــی. ترجمه مهــرداد قیومــی، چاپ اول، تهــران: دانشــگاه شــهید بهشــتی.##الکســاندر، کریســتوفر (1393). الگوهای استاندارد در معماری. ترجمه فرشید حسینی، چاپ سوم، تهران: دایره دانش.##امین‌پور، احمد؛ اولیاء، محمدرضا؛ عباسی هرفته، محسن و کلانتری، مائده (1392). تداوم کارکرد؛ رویکرد غالب مداخلات حفاظتی در مسجد جامع اصفهان؛ گونه‌شناسی و تبیین رویکرد مداخلات حفاظتی از ابتدای شکل‌گیری مسجد تا دوره قاجار. مجله مرمت و معماری ایران، 3 (6)، 40-27.##ایکوموس (1987). منشور حفاظت از شهرها و مناطق شهری تاریخی مصوب اکتبر 1987. نشریه هفت شهر، 1 (14)، 135-134. ##اولیاء، محمدرضا و دیگران (1393). رواق نظر. چاپ اول، تهران: ترجمه و نشر آثار هنری متن. ##بهزادفر، مصطفی و طهماســبی، ارسلان (1392). شناسایی و ارزیابی مؤلفه‌هــای تأثیرگذار بــر تعاملات اجتماعی تحکیم و توســعه روابط شــهروندی در خیابان‌های شــهری: نمونه موردی مطالعه سنندج. باغ نظر، 10 (25)، 28-17.##پاکزاد، جهانشاه (1381). کیفیت فضا. مجله آبادی، سال چهاردهم (37)، 112-100.##پورجعفر، محمدرضا (1382). جاودانگی در شهرسازی با نگاهی به شهر رم. ماهنامه شهرداری‌ها، سال پنجم (54)، 55-51.##پورمحمدی، سپیده و حسینی دهمیری، هادی (1386). موریانه‌ها خطری جدی برای بناهای خشتی تاریخی شهر یزد و سایر شهرهای ایران، به‌ویژه در هنگام وقوع زلزله. مجله اثر، 28 (42 و 43)، 45-31.##پیرنیا، محمد کریم (1381). مصالح ساختمانی (آژند، اندود، آمود). چاپ اول، تهران: مؤسسۀ انتشارات تعاون سازمان میراث فرهنگی کشور (پژوهشگاه).##تومپازیس، آلکساندروس نیکولائو (1390). نامه‌ای به یک معمار جوان. ترجمه احسان طایفه، چاپ اول، تهران: علم معمار. ##حبیبی، محسن (۱۳۸۲). چگونگی الگوپذیری و تجدید سازمان استخوان‌بندی محله. هنرهای زیبا، 13 (13)، 39-32.##حجت، مهدی (1380). میراث فرهنگی در ایران. چاپ اول، تهران: سازمان میراث فرهنگی.##خالقیان، سیما و صالحی، ابوذر (1398). تأثیر تداوم کارکرد بر ماندگاری بافت تاریخی شهر زواره. مطالعات تاریخ فرهنگی انجمن ایرانی تاریخ، 10 (40)، 20-1.##خلیق‌فرد، سیروس (1379). "تأثیر کنترل کیفیت مصالح در افزایش عمر مفید ساختمان‌های متعارف". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مهندسی عمران، گرایش مهندسی و مدیریت ساخت. دانشگاه امام حسین. ##داویدو ویچی، وی ای (1368). تأثیر فرم بر پایداری ساختمان در برابر زلزله. ترجمه اصغر ساعد سمیعی، چاپ اول، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری.##رحیم‌نیا، رضا (1395). "دانش معماران بومی در حفاظت از معماری؛ زمینه‌ها و عوامل مؤثر بر مداخله در معماری خاکی از منظر معماران بومی در جنوب خراسان". رساله دکتری، مرمت و احیای ابنیه تاریخی. دانشگاه هنر اصفهان.‬‬‬‬ ##رفیعیان، مجتبی؛ عسگری، علی و عسگری‌زاده، زهرا (1388). سنجش میزان رضایتمندی سکونتی ساکنان محله نواب. پژوهش‌های جغرافیایی انسانی، 41 (67)، 68-58.##زمرشیدی، حسین (1377). معماری ایران، مصالح‌شناسی سنتی. چاپ اول، تهران: زمرد. ##زمرشیدی، حسین (1382). معماری ایران- اجرای ساختمان با مصالح سنتی. چاپ ششم، تهران: زمرد. ##شاطریان، رضا (۱۳۸۷). اقلیم و معماری ایران. چاپ اول، تهران: سیمای دانش.##شفیعیان داریانی، فائزه؛ پورجعفر، محمدرضا و قبادی، علی رضا (1393). مفهوم ماندگاری در معماری اسلامی و مقایسه‌ آن با مفهوم پایداری در معماری معاصر. پژوهش‌های معماری اسلامی، سال دوم (5)، 50-32. ##عباسی هرفته، محسن (1394). شرحی بر سنت حفاظت معماری در ایران. چاپ اول، یزد: دانشگاه یزد.##عینی‌فر، علیرضا (1382). الگویی برای تحلیل انعطاف‌پذیری در مسکن ایران. هنرهای زیبا، 13 (13)، 77-64.##غفاری، علی (1374). بوم‌شناسی در شهرهای کهن ایران. فصلنامه صفه، 5 (19 و 20)، 17-1.##فرشاد، مهدی (1376). تاریخ مهندسی در ایران. چاپ سوم، تهران: بلخ وابسته به بنیاد نیشابور.##فروتنی، سام (1394). مصالح و ساختمان. چاپ هفدهم، تهران: روزنه. ##کلانتری خلیل‌آباد، حسین و درخشانی، نجلا (1393). راهبردهای پایداری کالبدی-اجتماعی در محلات تاریخی (مطالعه‌ موردی محله‌ عودلاجان تهران). مطالعات شهری، 3 (10)، 14-3.##گرجی مهلبانی، یوسف؛ موسی‌پور مقدم، زینب؛ طاهرخانی، زهرا و جوادیان، شعله (1390). بررسی تأثیر اقلیم بر معماری و بافت زواره. مسکن و محیط روستا، 30 (136)، 16-3. ##گلابچی، محمود و جوانی دیزجی، آیدین (1392). فن‌شناسی معماری ایران. چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران.##گلکار، کوروش (1379). طراحی شهری پایدار در شهرهای حاشیه کویر. نشریه هنرهای زیبا، 8 (8)، 52-43.##ماهرالنقش، محمود (1373). آجر و نقش. چاپ اول، تهران: ماهرالنقش. ##ماهرالنقش، محمود (1381). میراث آجرکاری ایران. چاپ اول، تهران: سروش. ##مینکه، گرنوت (1388). راهنمای ساخت‌وساز با خاک (کاربرد مصالح خاکی در معماری مدرن). ترجمه شاهین طلوع آشتیانی، چاپ اول، تهران: ادارۀ کل روابط عمومی، امور فرهنگی و اجتماعی. ##ناسخیان، شهریار (1392). "بهسازی برای ماندگاری بافت قدیم اصفهان از طرق بررسی مؤلفه‌ها و دیدگاه‌های زیبایی‌شناختی". رساله دکتری، مرمت و احیای ابنیه تاریخی. دانشگاه هنر اصفهان. ##نقره‌کار، عبدالحمیـد؛ حمزه‌نـژاد، مهـدی و فروزنـده، آیسـان (1388). راز جاودانگـی آثـار معمـاری، تحلیلـی بـر نگرش‌های نوگـرا، فرا نوگـرا و رویکردهـای فراگیرتـر. بـاغ نظـر، 6 (12)، 44-31.##ولفسکیل، لایل؛ دانلپ، وین و کالاوی، باب (1366). استفاده از خاک در خانه‌سازی. ترجمه حسین تابش، چاپ اول، تهران: مرکز نشر دانشگاهی. ##ولی بیگ، نیما؛ فخارتهرانی، فرهاد و مهدی‌زاده سراج، فاطمه (1388). الگوهای خانه‌سازی روستایی کویری ایران در بخش پوشش‌های ازگ. اولین کنفرانس ملی مسکن و توسعه کالبدی روستا. زاهدان. ##ویسه، سهراب؛ خدابنده، ناهید؛ حکاکی فرد، حمیدرضا و طهماسبی، فرهنگ (1388). ارائه روش‌های مناسب در استفاده از مصالح بوم‌آورد. مسکن و محیط روستا، 28 (126)، 19-2.##ویلبر، دونالد (1365). معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانان. ترجمه عبدالله فریار، چاپ دوم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##ویلیام، مورگان (1389). رفتار اجزای سازه‌ها. ترجمه مجید بدیعی، چاپ سوم، تهران: شهر آب. ## Arnold, C. & Reitherman, R. (1982). Building configuration and seismic design. Michigan: Wiley. ##Canada Mortgage and Housing Corporation (CMHC). (2008). Service Life of Multi-Unit Residential Building Elements and Equipment. Ottawa - Ontario: Canada Mortgage and Housing Corporation. 4-18. ##Celadyn, W. (2014). Durability of buildings and sustainable architecture. Tech. Trans. Archit. 17-26. ##Cowan, H. & Smith, P. (2004). Dictionary of Architectural and Building Technology. (4th ed.). India: Routledge. ##Davies, N. & Jokiniemi, E. (2008). Dictionary of Architecture and Building Construction. (1st ed.). India: Routledge.##Dias, W. P. S. (2003). Useful life of buildings. Department of Civil Engineering University of Moratuwa, (4), 1-15. ##Ehlers, E. (1974). Desful and its Hinterland observations on the relationships of lesser Iranian Cities and towns to their hinterland. Germany: Department of Geography University of Marburg. ##Feilden, Bernard. (1995). Conservation-Is There No Limit? A Review. Journal of Architectural Conservationno, 1 (1), 5-7. ##Fema. (2006). Alternative Housing Pilot Program Guidance and Application Kit. Washington, D.C: Department of Homeland Security##Kesik, Ted. (2002). Durability Implications. http://www.cdnarchitect.com (Retrieved 15 June 2017). ##Meyer, S. & Bennet, A. (2002). Environment Design Guide, Introduction to building material durability. Australia: Royal Australian Institute of Architects.##O’Connor, J. (2004). Survey on actual service lives for North American buildings. Presented at Woodframe Housing Durability and Disaster Issues conference. Las Vegas. ##Robertson, E. (1999). Durability of Building Materials and Components. Institute for Research in Construction. Lacasse, M.A. & Vanier, D.J. (Eds.). Canada: Ottawa ON. 2107-2117.##Touw, K. (2006). “Firmitas re-visited: Permanence in Contemporary Architecture”. MA Thesis in Architecture. University of Waterloo. ##Van Hees, R; Naldini, S. & Roos, J. (2014). Durable past-sustainable future. Netherland: TU Delft.##Yashiro, T. (2009). Stock Management for Sustainable Urban Regeneration. Overview of Building Stock Management in Japan. Japan: The University Of Tokyo. 15-32. ##URL 1: www.quora.com (access date: 2017/09/19).##اخویان، مهدی (1387). تیشه‌داری (گذری بر آثار استاد محمدقاسم اخویان معماری سنتی خراسان). چاپ اول، تهران: فرهنگستان هنر.##الکســاندر، کریســتوفر (1386). معمــاری و راز جاودانگــی. ترجمه مهــرداد قیومــی، چاپ اول، تهــران: دانشــگاه شــهید بهشــتی.##الکســاندر، کریســتوفر (1393). الگوهای استاندارد در معماری. ترجمه فرشید حسینی، چاپ سوم، تهران: دایره دانش.##امین‌پور، احمد؛ اولیاء، محمدرضا؛ عباسی هرفته، محسن و کلانتری، مائده (1392). تداوم کارکرد؛ رویکرد غالب مداخلات حفاظتی در مسجد جامع اصفهان؛ گونه‌شناسی و تبیین رویکرد مداخلات حفاظتی از ابتدای شکل‌گیری مسجد تا دوره قاجار. مجله مرمت و معماری ایران، 3 (6)، 40-27.##ایکوموس (1987). منشور حفاظت از شهرها و مناطق شهری تاریخی مصوب اکتبر 1987. نشریه هفت شهر، 1 (14)، 135-134. ##اولیاء، محمدرضا و دیگران (1393). رواق نظر. چاپ اول، تهران: ترجمه و نشر آثار هنری متن. ##بهزادفر، مصطفی و طهماســبی، ارسلان (1392). شناسایی و ارزیابی مؤلفه‌هــای تأثیرگذار بــر تعاملات اجتماعی تحکیم و توســعه روابط شــهروندی در خیابان‌های شــهری: نمونه موردی مطالعه سنندج. باغ نظر، 10 (25)، 28-17.##پاکزاد، جهانشاه (1381). کیفیت فضا. مجله آبادی، سال چهاردهم (37)، 112-100.##پورجعفر، محمدرضا (1382). جاودانگی در شهرسازی با نگاهی به شهر رم. ماهنامه شهرداری‌ها، سال پنجم (54)، 55-51.##پورمحمدی، سپیده و حسینی دهمیری، هادی (1386). موریانه‌ها خطری جدی برای بناهای خشتی تاریخی شهر یزد و سایر شهرهای ایران، به‌ویژه در هنگام وقوع زلزله. مجله اثر، 28 (42 و 43)، 45-31.##پیرنیا، محمد کریم (1381). مصالح ساختمانی (آژند، اندود، آمود). چاپ اول، تهران: مؤسسۀ انتشارات تعاون سازمان میراث فرهنگی کشور (پژوهشگاه).##تومپازیس، آلکساندروس نیکولائو (1390). نامه‌ای به یک معمار جوان. ترجمه احسان طایفه، چاپ اول، تهران: علم معمار. ##حبیبی، محسن (۱۳۸۲). چگونگی الگوپذیری و تجدید سازمان استخوان‌بندی محله. هنرهای زیبا، 13 (13)، 39-32.##حجت، مهدی (1380). میراث فرهنگی در ایران. چاپ اول، تهران: سازمان میراث فرهنگی.##خالقیان، سیما و صالحی، ابوذر (1398). تأثیر تداوم کارکرد بر ماندگاری بافت تاریخی شهر زواره. مطالعات تاریخ فرهنگی انجمن ایرانی تاریخ، 10 (40)، 20-1.##خلیق‌فرد، سیروس (1379). "تأثیر کنترل کیفیت مصالح در افزایش عمر مفید ساختمان‌های متعارف". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مهندسی عمران، گرایش مهندسی و مدیریت ساخت. دانشگاه امام حسین. ##داویدو ویچی، وی ای (1368). تأثیر فرم بر پایداری ساختمان در برابر زلزله. ترجمه اصغر ساعد سمیعی، چاپ اول، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری.##رحیم‌نیا، رضا (1395). "دانش معماران بومی در حفاظت از معماری؛ زمینه‌ها و عوامل مؤثر بر مداخله در معماری خاکی از منظر معماران بومی در جنوب خراسان". رساله دکتری، مرمت و احیای ابنیه تاریخی. دانشگاه هنر اصفهان.‬‬‬‬ ##رفیعیان، مجتبی؛ عسگری، علی و عسگری‌زاده، زهرا (1388). سنجش میزان رضایتمندی سکونتی ساکنان محله نواب. پژوهش‌های جغرافیایی انسانی، 41 (67)، 68-58.##زمرشیدی، حسین (1377). معماری ایران، مصالح‌شناسی سنتی. چاپ اول، تهران: زمرد. ##زمرشیدی، حسین (1382). معماری ایران- اجرای ساختمان با مصالح سنتی. چاپ ششم، تهران: زمرد. ##شاطریان، رضا (۱۳۸۷). اقلیم و معماری ایران. چاپ اول، تهران: سیمای دانش.##شفیعیان داریانی، فائزه؛ پورجعفر، محمدرضا و قبادی، علی رضا (1393). مفهوم ماندگاری در معماری اسلامی و مقایسه‌ آن با مفهوم پایداری در معماری معاصر. پژوهش‌های معماری اسلامی، سال دوم (5)، 50-32. ##عباسی هرفته، محسن (1394). شرحی بر سنت حفاظت معماری در ایران. چاپ اول، یزد: دانشگاه یزد.##عینی‌فر، علیرضا (1382). الگویی برای تحلیل انعطاف‌پذیری در مسکن ایران. هنرهای زیبا، 13 (13)، 77-64.##غفاری، علی (1374). بوم‌شناسی در شهرهای کهن ایران. فصلنامه صفه، 5 (19 و 20)، 17-1.##فرشاد، مهدی (1376). تاریخ مهندسی در ایران. چاپ سوم، تهران: بلخ وابسته به بنیاد نیشابور.##فروتنی، سام (1394). مصالح و ساختمان. چاپ هفدهم، تهران: روزنه. ##کلانتری خلیل‌آباد، حسین و درخشانی، نجلا (1393). راهبردهای پایداری کالبدی-اجتماعی در محلات تاریخی (مطالعه‌ موردی محله‌ عودلاجان تهران). مطالعات شهری، 3 (10)، 14-3.##گرجی مهلبانی، یوسف؛ موسی‌پور مقدم، زینب؛ طاهرخانی، زهرا و جوادیان، شعله (1390). بررسی تأثیر اقلیم بر معماری و بافت زواره. مسکن و محیط روستا، 30 (136)، 16-3. ##گلابچی، محمود و جوانی دیزجی، آیدین (1392). فن‌شناسی معماری ایران. چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران.##گلکار، کوروش (1379). طراحی شهری پایدار در شهرهای حاشیه کویر. نشریه هنرهای زیبا، 8 (8)، 52-43.##ماهرالنقش، محمود (1373). آجر و نقش. چاپ اول، تهران: ماهرالنقش. ##ماهرالنقش، محمود (1381). میراث آجرکاری ایران. چاپ اول، تهران: سروش. ##مینکه، گرنوت (1388). راهنمای ساخت‌وساز با خاک (کاربرد مصالح خاکی در معماری مدرن). ترجمه شاهین طلوع آشتیانی، چاپ اول، تهران: ادارۀ کل روابط عمومی، امور فرهنگی و اجتماعی. ##ناسخیان، شهریار (1392). "بهسازی برای ماندگاری بافت قدیم اصفهان از طرق بررسی مؤلفه‌ها و دیدگاه‌های زیبایی‌شناختی". رساله دکتری، مرمت و احیای ابنیه تاریخی. دانشگاه هنر اصفهان. ##نقره‌کار، عبدالحمیـد؛ حمزه‌نـژاد، مهـدی و فروزنـده، آیسـان (1388). راز جاودانگـی آثـار معمـاری، تحلیلـی بـر نگرش‌های نوگـرا، فرا نوگـرا و رویکردهـای فراگیرتـر. بـاغ نظـر، 6 (12)، 44-31.##ولفسکیل، لایل؛ دانلپ، وین و کالاوی، باب (1366). استفاده از خاک در خانه‌سازی. ترجمه حسین تابش، چاپ اول، تهران: مرکز نشر دانشگاهی. ##ولی بیگ، نیما؛ فخارتهرانی، فرهاد و مهدی‌زاده سراج، فاطمه (1388). الگوهای خانه‌سازی روستایی کویری ایران در بخش پوشش‌های ازگ. اولین کنفرانس ملی مسکن و توسعه کالبدی روستا. زاهدان. ##ویسه، سهراب؛ خدابنده، ناهید؛ حکاکی فرد، حمیدرضا و طهماسبی، فرهنگ (1388). ارائه روش‌های مناسب در استفاده از مصالح بوم‌آورد. مسکن و محیط روستا، 28 (126)، 19-2.##ویلبر، دونالد (1365). معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانان. ترجمه عبدالله فریار، چاپ دوم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##ویلیام، مورگان (1389). رفتار اجزای سازه‌ها. ترجمه مجید بدیعی، چاپ سوم، تهران: شهر آب. ## Arnold, C. & Reitherman, R. (1982). Building configuration and seismic design. Michigan: Wiley. ##Canada Mortgage and Housing Corporation (CMHC). (2008). Service Life of Multi-Unit Residential Building Elements and Equipment. Ottawa - Ontario: Canada Mortgage and Housing Corporation. 4-18. ##Celadyn, W. (2014). Durability of buildings and sustainable architecture. Tech. Trans. Archit. 17-26. ##Cowan, H. & Smith, P. (2004). Dictionary of Architectural and Building Technology. (4th ed.). India: Routledge. ##Davies, N. & Jokiniemi, E. (2008). Dictionary of Architecture and Building Construction. (1st ed.). India: Routledge.##Dias, W. P. S. (2003). Useful life of buildings. Department of Civil Engineering University of Moratuwa, (4), 1-15. ##Ehlers, E. (1974). Desful and its Hinterland observations on the relationships of lesser Iranian Cities and towns to their hinterland. Germany: Department of Geography University of Marburg. ##Feilden, Bernard. (1995). Conservation-Is There No Limit? A Review. Journal of Architectural Conservationno, 1 (1), 5-7. ##Fema. (2006). Alternative Housing Pilot Program Guidance and Application Kit. Washington, D.C: Department of Homeland Security##Kesik, Ted. (2002). Durability Implications. http://www.cdnarchitect.com (Retrieved 15 June 2017). ##Meyer, S. & Bennet, A. (2002). Environment Design Guide, Introduction to building material durability. Australia: Royal Australian Institute of Architects.##O’Connor, J. (2004). Survey on actual service lives for North American buildings. Presented at Woodframe Housing Durability and Disaster Issues conference. Las Vegas. ##Robertson, E. (1999). Durability of Building Materials and Components. Institute for Research in Construction. Lacasse, M.A. & Vanier, D.J. (Eds.). Canada: Ottawa ON. 2107-2117.##Touw, K. (2006). “Firmitas re-visited: Permanence in Contemporary Architecture”. MA Thesis in Architecture. University of Waterloo. ##Van Hees, R; Naldini, S. & Roos, J. (2014). Durable past-sustainable future. Netherland: TU Delft.##Yashiro, T. (2009). Stock Management for Sustainable Urban Regeneration. Overview of Building Stock Management in Japan. Japan: The University Of Tokyo. 15-32. ##URL 1: www.quora.com (access date: 2017/09/19). ##

تأثیر بهره‌مندی از دانش مرمت در فضاهای جمعی با بافت تاریخی به‌ منظور ارتقای حس هویتمندی میان شهروندان (مورد پژوهشی: بازار تهران) The effect of benefiting from restoration knowledge in collective spaces with a historical context in order to promote the sense of identity among citizens (A Case Study: Tehran Market) 1 1 چکیده فضاهای تاریخی شهری به لحاظ ایجاد و احراز هویت، تجلی فرهنگ، باورها و رفتارها و مناسبات اجتماعی، از اهمیت زیادی برخوردار هستند. امروزه با گسترش سریع شهرنشینی، فضاهای قدیمی که استخوان‌بندی اولیه شهر محسوب می‌شوند، به بافت‌های آسیب‌پذیر اجتماعی تبدیل ‌شده‌اند. فضاهای جمعی، محل تعاملات اجتماعی در جوامع هستند و نقش مهمی را در شکل‌دهی هویت شهرها ایفا می‌کنند. بازار نیز به‌عنوان یکی از فضاهای‌ جمعی علاوه بر تأثیر بر شرایط اقتصادی، در ایجاد تعاملات رودررو و همچنین حس تعلق ‌خاطر در شهروندان به محیط زندگی خویش، نقش مؤثری دارد. بازار تهران، یکی از قدیمی‌ترین مؤلفه‌های هویتی شهر تهران محسوب می‌شود که‌ در چند دهه‌ اخیر به لحاظ کیفی، برخی از ویژگی‌های اولیه خود نظیر حس آرامش و امنیت را از دست‌ داده است؛ حال سؤال اصلی این پژوهش چنین است که آیا می‌توان با بهره‌مندی از دانش مرمت در یک فضای تاریخی، بر میزان حس تعلق‌‌ خاطر کاربران افزود؟‌‌ در راستای پاسخ به این مسئله، هدف آن است تا به بررسی اهمیت مرمت در بازار تهران از نگاه کسبه به‌عنوان یک فضای جمعی تاریخی و تأثیر آن بر روی کاربران و همچنین، به مقایسه تأثیر بهره‌مندی از الگوهای مرمتی در فضاهای بازار به لحاظ تأثیرگذاری بر روی حس هویتمندی در میان کاربران پرداخته شود. روش تحقیق، پیمایشی- تحلیلی است که برای جمع‌آوری اطلاعات، از مطالعات میدانی، پرسش‌نامه و نرم‌افزار استفاده‌ شده است. در بخش میدانی، منطقه مورد پژوهش به سه قسمت به لحاظ کیفیت فضایی تقسیم‌ شده است و ‌100 ‌پرسش‌نامه بر اساس طیف لیکرت در هر یک از این سه فضا پخش شد و در بخش تحلیلی، به تجزیه داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار ‌SPSS در قالب جداول مکتوب پرداخته شد. نتایج گویای آن‌ است که در بازار تهران کاربران فضا نسبت به محیط خود احساس وابستگی داشتند که این میزان در بخش‌های مرمت‌شده، 50 %، در حال مرمت، 30 % و مرمت‌نشده، 20 % است. این امر نشانگر آن است که میزان تعلق‌ خاطر در فضاهای مرمت‌شده به نسبت سایر فضاها بیشتر بوده است. 2 Abstract Urban historical spaces are very important in terms of creating and identifying, manifesting culture, beliefs and behaviors and social relations. Today, with the rapid expansion of urbanization, the old spaces of the city, which are considered as the initial skeleton of the city, have received less attention and have become socially vulnerable tissues. Collective spaces are places of social and cultural interaction in societies and play an important role in shaping cities’ identities. The market, as one of the collective spaces, in addition to affecting economic conditions, plays an important role in creating face-to-face interactions as well as a sense of belonging to citizens in their living environment. The Tehran market is one of the oldest components of Tehran’s identity that has lost some of its basic features, such as a sense of peace and security, over the last few decades. Now, the main question of this research is whether it is possible to increase the sense of belonging of users by using the knowledge of restoration in a historical space? In order to answer this question, the present study aims to investigate the importance of restoration in the Tehran market from the perspective of business as an ancient communal space and its impact on users and to compare the impact of benefiting from it. The research method in this research is based on a survey-analytical type that has been used to collect information through fieldwork, questionnaires and software. In this regard, in the field, the study area was divided into three parts in terms of spatial quality, and 100 questionnaires based on Likert spectrum were distributed in each of these three areas. As for the data analysis, the SPSS software was used. Written tables were discussed. The results show that in the Tehran market, space users were more dependent on their environment, which is in the refurbished (50%), refurbished (30%) and non-refurbished (20%) sectors. This indicates that the amount of memory in refurbished spaces was higher than in other areas. 85 101 2018/10/82019/11/302020/03/12019/06/292019/07/132019/10/20 1398/7/28 2020/05/102020/05/202020/07/52020/08/52020/08/242020/09/9 1399/6/19 هدیه دبیری hedieh dabiri دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب Iran hedieh.dabiri@yahoo.com لیلا زارع leila zare دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب Iran zaree.leliaa@gmail.com Restoration Collective space Identity Tehran market مرمت فضای جمعی هویت بازار تهران اسپرهم، داود (1394). مولانا و هویت انسانی، کهن‌نامه ادب پارسی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 6 (4)، 20-1. ##بابایی، جواد؛ صفدری، مهسا و وحیدیان، فائزه (1395). هویت در بافت تاریخی و فرسوده. همایش ملی معماری شهرسازی و سرزمین پایدار. مشهد: مؤسسه عالی خاوران. 10-1. ##بهزادفر، مصطفی ‌(1390). هویت شهر نگاهی به هویت شهر تهران. چاپ سوم، تهران: شهر.##پورجعفر، محمدرضا؛ پورمند، حسن علی و ذبیحی، حسین (1390). پدیدارشناسی هویت و مکان در بافت‌های تاریخی. شهر ایرانی اسلامی، 8 (3)، 20-11.##پیران، پرویز (1384). هویت شهرها: غوغای بسیار برای مفهومی پیچیده. نشریه آبادی، 14 (48)، 46-24. ##ترکاشوند، عباس؛ جهانبخش، حیدر و کریمی‌نژاد، مریم (1396). بازشناسی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر شکل‌گیری هویت و خاطره جمعی در فضاهای شهری پیرامون پل‌های تاریخی. معماری و شهرسازی ایران، 8 (13)، 14-5. ##حجت، مهدی (1380). میراث فرهنگی در ایران. چاپ اول، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور. ##حناچی، پیروز و پورسراجیان، محمود (1391). احیای بافت شهری تاریخی (با رویکرد مشارکت). چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران. ##دانشپور، عبدالهادی و شیری، الهام (1394). عناصر کالبدی کارکردی شکل‌دهنده به هویت بافت‌های تاریخی شهر ایرانی اسلامی. نقش‌جهان - مطالعات نظری و فن‌آوری‌های نوین معماری و شهرسازی، ۵ (۱)، 25-17. ##دواس، دی ای (1388). پیمایش در تحقیقات اجتماعی. ترجمه هوشنگ نایبی، چاپ سیزدهم، تهران: نی. ##رجایی رامشه، سیامک (1397). باززنده‌سازی سواحل جنوبی جزیره کیش با تأکید بر مفهوم هویت. هویت شهر، 12 (4)، 84-77.##رضوانی، نوشین؛ بهزادفر، مصطفی و حبیبی، کیومرث (1396). ارزیابی بافت‌های تاریخی بر پایه هنجار حس تعلق به مکان (نمونه مطالعاتی: محله سرچشمه گرگان). پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 8 (29)، 42-23. ##زیاری، کرامت‌اله (1380). اصول و روش‌های برنامه‌ریزی منطقه‌ای. چاپ سوم، یزد: دانشگاه یزد.##شاهیوندی، احمد و طالبی، افسانه (1396). تحلیل عوامل هویت‌بخش در محلات قدیم شهری با نشانه‌های مذهبی (مطالعه موردی: محله شاهزاده ابراهیم اصفهان). مرمت و معماری ایران، ۱ (۱۳)، 18-1. ##عباس‌زاده، مظفر؛ محمد مرادی، اصغر و سلطان احمدی، الناز (1394). نقش ارزش‌های میراث معماری و شهری در توسعه گردشگری فرهنگی (نمونه موردی: بافت تاریخی ارومیه). فصلنامه مطالعات شهری، 4 (14)، 90-77. ##کلانتری خلیل‌آباد، حسین و همکاران (1390). راهکارهای اجرایی حفظ و احیای بافت تاریخی شهر تهران- محله سیروس (چاله میدان). چاپ اول، تهران: پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری جهاد دانشگاهی. ##لک، آزاده و حکیمیان، پانته‌آ (1396). کنکاشی در ریخت‌شناسی بازار ایرانی با رویکرد نظریه‌های فضایی شهر موارد مطالعاتی: بازار شیراز و کرمان. صفه، 27 (1)، 134-109. ##میرمیران، ســید هــادی (1375). گهر ســاختن در صــدف خویش، گفتــاری درباره طرح‌های احیا و روان‌بخشــی مناطــق تاریخی ایران. مجله معماری و شهرسازی، 12 (4)، 27-16. ##نجفی، موسی (1392). هویت‌شناسی: پیرامون نظریه هویت ملی ایران و بازتاب آن در فرهنگ، تاریخ و سیاست. چاپ سوم، تهران: آرما.##نصـر، طاهـره (1393). واکاوی مفهـوم هویـت در سـنجش پارادایـم سـنجش تحلیـل حیات‌بخشی. هویـت شـهر، 8 (18)، 26-13. ##نقی‌زاده، محمد (1393). هویت شهر و کمابخشی به بافت تاریخی آن (مطالعه موردی: شهر مقدس مشهد). هویت شهر، 8 (19)، 34-19.##نقی‌زاده، محمد (1393). هویت شهر (مبانی، مؤلفه‌ها و جلوه‌ها). چاپ دوم، تهران: جهاد دانشگاهی.##نورالله‌زاده، حسن و خالدیان، سمیه (1393). نقش حفاظت و احیای بافت‌های تاریخی درون‌شهری در تقویت هویت ایرانی-اسلامی شهروندان. مجموعه مقالات همایش ملی معماری، عمران و توسعه شهری. تبریز: کانون صنفی مهندسان معمار ایران. 12-1. ##وزارت مسکن و شهرسازی (1384). دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، مصوبه 16/3/1384 تعاریف، ساختار، نوع، مرجع و مستندات قانونی مداخله در بافت‌های فرسوده شهری. ##Belanche, Daniel; Casaló, Luis V & Flavián, Carlos (2017). Understanding the cognitive, affective and evaluative components of social urban identity: Determinants, measurement, and practical consequences. Journal of Environmental Psychology, 50 (12), 138-153. ##Hummon, David. (1992). Community Attachment: Local Sentiment & Sense of Place. New‌York: Plenum. ##Proshansky, Harold M‌. (1978). The city and self-Identity. Environment and Behavior, 2 (10), 69-147. ##Roberts, Peter & Sykes, Hugh. (2000). Urban Regeneration: Handbook. London: Sage publications.##Salvesen, David. (2002). The Making of Place. Research on Place & Space Website. http://www.matr.net/print-4108.html. (Retrieved 20 February 2003).##Steels, Fritz. (1981). The Sense of Place. Boston: CBI Publishing Company.##Walmsley, D.J. )1990(. Urban Living, Longman Scientific & Technical. London:  Longman Scientific & Technical.##Xu, Yan. (1995). Sense of Place and Identity. Research on Place & Space website, 20 Feb http://www.eslarp.uiuc.edu/la/LA437 F95/repots/yards/main.html. (Retrieved 12 March 2003).##URL 1: http://region12.tehran.ir/Default.aspx (access date: 2019/08/11).##اسپرهم، داود (1394). مولانا و هویت انسانی، کهن‌نامه ادب پارسی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 6 (4)، 20-1. ##بابایی، جواد؛ صفدری، مهسا و وحیدیان، فائزه (1395). هویت در بافت تاریخی و فرسوده. همایش ملی معماری شهرسازی و سرزمین پایدار. مشهد: مؤسسه عالی خاوران. 10-1. ##بهزادفر، مصطفی ‌(1390). هویت شهر نگاهی به هویت شهر تهران. چاپ سوم، تهران: شهر.##پورجعفر، محمدرضا؛ پورمند، حسن علی و ذبیحی، حسین (1390). پدیدارشناسی هویت و مکان در بافت‌های تاریخی. شهر ایرانی اسلامی، 8 (3)، 20-11.##پیران، پرویز (1384). هویت شهرها: غوغای بسیار برای مفهومی پیچیده. نشریه آبادی، 14 (48)، 46-24. ##ترکاشوند، عباس؛ جهانبخش، حیدر و کریمی‌نژاد، مریم (1396). بازشناسی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر شکل‌گیری هویت و خاطره جمعی در فضاهای شهری پیرامون پل‌های تاریخی. معماری و شهرسازی ایران، 8 (13)، 14-5. ##حجت، مهدی (1380). میراث فرهنگی در ایران. چاپ اول، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور. ##حناچی، پیروز و پورسراجیان، محمود (1391). احیای بافت شهری تاریخی (با رویکرد مشارکت). چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران. ##دانشپور، عبدالهادی و شیری، الهام (1394). عناصر کالبدی کارکردی شکل‌دهنده به هویت بافت‌های تاریخی شهر ایرانی اسلامی. نقش‌جهان - مطالعات نظری و فن‌آوری‌های نوین معماری و شهرسازی، ۵ (۱)، 25-17. ##دواس، دی ای (1388). پیمایش در تحقیقات اجتماعی. ترجمه هوشنگ نایبی، چاپ سیزدهم، تهران: نی. ##رجایی رامشه، سیامک (1397). باززنده‌سازی سواحل جنوبی جزیره کیش با تأکید بر مفهوم هویت. هویت شهر، 12 (4)، 84-77.##رضوانی، نوشین؛ بهزادفر، مصطفی و حبیبی، کیومرث (1396). ارزیابی بافت‌های تاریخی بر پایه هنجار حس تعلق به مکان (نمونه مطالعاتی: محله سرچشمه گرگان). پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 8 (29)، 42-23. ##زیاری، کرامت‌اله (1380). اصول و روش‌های برنامه‌ریزی منطقه‌ای. چاپ سوم، یزد: دانشگاه یزد.##شاهیوندی، احمد و طالبی، افسانه (1396). تحلیل عوامل هویت‌بخش در محلات قدیم شهری با نشانه‌های مذهبی (مطالعه موردی: محله شاهزاده ابراهیم اصفهان). مرمت و معماری ایران، ۱ (۱۳)، 18-1. ##عباس‌زاده، مظفر؛ محمد مرادی، اصغر و سلطان احمدی، الناز (1394). نقش ارزش‌های میراث معماری و شهری در توسعه گردشگری فرهنگی (نمونه موردی: بافت تاریخی ارومیه). فصلنامه مطالعات شهری، 4 (14)، 90-77. ##کلانتری خلیل‌آباد، حسین و همکاران (1390). راهکارهای اجرایی حفظ و احیای بافت تاریخی شهر تهران- محله سیروس (چاله میدان). چاپ اول، تهران: پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری جهاد دانشگاهی. ##لک، آزاده و حکیمیان، پانته‌آ (1396). کنکاشی در ریخت‌شناسی بازار ایرانی با رویکرد نظریه‌های فضایی شهر موارد مطالعاتی: بازار شیراز و کرمان. صفه، 27 (1)، 134-109. ##میرمیران، ســید هــادی (1375). گهر ســاختن در صــدف خویش، گفتــاری درباره طرح‌های احیا و روان‌بخشــی مناطــق تاریخی ایران. مجله معماری و شهرسازی، 12 (4)، 27-16. ##نجفی، موسی (1392). هویت‌شناسی: پیرامون نظریه هویت ملی ایران و بازتاب آن در فرهنگ، تاریخ و سیاست. چاپ سوم، تهران: آرما.##نصـر، طاهـره (1393). واکاوی مفهـوم هویـت در سـنجش پارادایـم سـنجش تحلیـل حیات‌بخشی. هویـت شـهر، 8 (18)، 26-13. ##نقی‌زاده، محمد (1393). هویت شهر و کمابخشی به بافت تاریخی آن (مطالعه موردی: شهر مقدس مشهد). هویت شهر، 8 (19)، 34-19.##نقی‌زاده، محمد (1393). هویت شهر (مبانی، مؤلفه‌ها و جلوه‌ها). چاپ دوم، تهران: جهاد دانشگاهی.##نورالله‌زاده، حسن و خالدیان، سمیه (1393). نقش حفاظت و احیای بافت‌های تاریخی درون‌شهری در تقویت هویت ایرانی-اسلامی شهروندان. مجموعه مقالات همایش ملی معماری، عمران و توسعه شهری. تبریز: کانون صنفی مهندسان معمار ایران. 12-1. ##وزارت مسکن و شهرسازی (1384). دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، مصوبه 16/3/1384 تعاریف، ساختار، نوع، مرجع و مستندات قانونی مداخله در بافت‌های فرسوده شهری. ##Belanche, Daniel; Casaló, Luis V & Flavián, Carlos (2017). Understanding the cognitive, affective and evaluative components of social urban identity: Determinants, measurement, and practical consequences. Journal of Environmental Psychology, 50 (12), 138-153. ##Hummon, David. (1992). Community Attachment: Local Sentiment & Sense of Place. New‌York: Plenum. ##Proshansky, Harold M‌. (1978). The city and self-Identity. Environment and Behavior, 2 (10), 69-147. ##Roberts, Peter & Sykes, Hugh. (2000). Urban Regeneration: Handbook. London: Sage publications.##Salvesen, David. (2002). The Making of Place. Research on Place & Space Website. http://www.matr.net/print-4108.html. (Retrieved 20 February 2003).##Steels, Fritz. (1981). The Sense of Place. Boston: CBI Publishing Company.##Walmsley, D.J. )1990(. Urban Living, Longman Scientific & Technical. London:  Longman Scientific & Technical.##Xu, Yan. (1995). Sense of Place and Identity. Research on Place & Space website, 20 Feb http://www.eslarp.uiuc.edu/la/LA437 F95/repots/yards/main.html. (Retrieved 12 March 2003).##URL 1: http://region12.tehran.ir/Default.aspx (access date: 2019/08/11). ##