1399 10 23 23 100

تحلیل راندمان عملکردی خانه‌های دوره قاجار شهر تبریز بر اساس شاخص کیفیت دسترسی به فضا Analysis of functional efficiency in Houses of Tabriz City in Qajar-period Based on Quality of Access to Space 1 1 کارکرد یک فضا در یک بنا تا حد زیادی، به موقعیت آن فضا در نظام پیکره‌بندی آن بنا بستگی دارد. بنابراین، عملکرد مطلوب یک فضا زمانی حادث می‌شود که در ارتباط با سایر بخش‌های موجود در بنا بتواند انتظارات کاربران خویش را تأمین نماید. این موضوع در ادبیات مربوطه، تحت عنوان راندمان عملکردی شناخته می‌شود. به همین منظور، پژوهش حاضر با انتخاب 18 خانه از دوره قاجار در شهر تبریز، تحولات راندمان عملکردی این خانه‌ها را همگام با تحولات ساختاری‌- فضایی آنها مورد بررسی قرار داده است. کیفیت دسترسی که در این پژوهش تحت عنوان متغیر مستقل شناخته می‌شود، در قالب چهار شاخص؛ نفوذپذیری، انعطاف‌پذیری، یکپارچگی فضایی و ارتباط میان اجزا مورد سنجش قرار گرفته و تأثیر هر کدام از شاخص‌های مذکور بر راندمان عملکردی خانه‌های مورد نظر، تحلیل شده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که در خانه‌های ساخته‌شده در اوایل و اواسط دوره قاجار، شاخص‌های دسترسی‌پذیری در سطح بالایی قرار داشتند؛ این در حالی است که در اواخر دوره قاجار، این شاخص‌ها رو به کاهش نهاده که مهم‌ترین عامل در این خصوص، تغییر نظام معماری از حالت درون‌گرا به برون‌گرا و تغییر کارکرد حیاط از یک فضای سرویس‌دهنده به یک فضای صرفاً‌ عبوری بوده است.  2 The function of a space in a building greatly depends on the position of that space in its general configuration system and its desirable performance occurs when the space in relation to other parts of the building can meet the expectations of its users. This topic is known in the literature for functional efficiency. For this purpose, the present study by selecting 18 homes of the Qajar period in Tabriz has analyzed the functional efficiency changes of these houses in line with their structural-spatial transformations. The quality of access in this study, known as the independent variable, was measured in terms of four indicators of permeability, flexibility, spatial integration, and relation between components, and the impact of each of these indicators on the functional efficiency of the houses was analyzed. The results of the research indicated that high-quality accessibility indexes were found in homes built in the early and mid-Qajar period, However, at the end of the Qajar period, these indicators declined, the most important factor in this regard is chaning the architectural system from introverted to extroverted and changing the function of the courtyard from a server space to a mere passageway space.  1 18 2018/05/14 1397/2/24 2019/10/13 1398/7/21 علی اکبر حیدری ali akbar heidari دکتری معماری، عضو هیئت علمی دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه یاسوج Iran aliakbar_heidari@iust.ac.ir مریم کیایی maryam kiaee دکتری معماری، مدرس گروه معماری و شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین Iran maryam_20k@yahoo.com Functional efficiency Access quality Space syntax Qajar period houses راندمان عملکردی کیفیت دسترسی نحو‌ فضا خانه‌های قاجاری تبریز ##ابطحی، سید حسین و مهروژان، آرمین (1372). مهندسی روش‌ها. چاپ اول، تهران: قومس. ##ارمغان، مریم‌ (‌‌1393). "سیر تحول معماری داخلی و فرهنگ زندگی در عمارت‌های اعیانی دوره قاجار (کاخ‌ها و خانه‌های تهران)". رساله دکتری، معماری. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز. ##ارمغان، مریم؛ سلطان‌زاده، حسین و بهبهانی، هما (1394). بازتعریف ِ نقش ِ زن در خانواده و تأثیر آن بر تزئینات ِ نقاشی و ساختار خانه‌های اعیانی تهران در دوره قاجار. باغ نظر، سال دوازدهم (34)، 24-11. ##بانی‌مسعود، امیر ‌(1388). معماری معاصر ایران (در تکاپوی بین سنت و مدرنیته). چاپ اول، تهران: هنر معماری قرن.##بنتلی، ای ین؛ الکک، آلن؛ مورین، پال؛ مکگین، سو و اسمیت، گرام (1393). محیط‌‌های پاسخ‌ده (کتاب راهنمای طراحان). چاپ دوم، تهران: دانشگاه علم و صنعت. ##پیوسته‌گر، یعقوب؛ حیدری، علی اکبر و کیایی، مریم (1396). بررسی عامل تفاوت فضا و ارزش فضایی در خانه‌های سنتی ایران با استفاده از روش چیدمان فضا. فصلنامه مطالعات محیطی هفت حصار، سال اول (20)، 16-2. ##تازیه لمسکی، ایمان؛ قبادیان، وحید؛ سلطان‌زاده، حسین و قلیچ‌خانی، بهنام ‌‌(1395). نمایش تبادلات معماری و شهرسازی ایران و غرب در سفرنامه‌های ایرانیان به فرنگ در دوره قاجار. فصلنامه مدیریت شهری، 44، 536-519. ##حیدری، علی اکبر؛ پیوسته‌گر، یعقوب‌ و کیایی، مریم ‌(1395 الف). ارزیابی نقش حیاط در ارتقای راندمان عملکردی خانه. فصلنامه صفه، 73، 60-39. ##حیدری، علی اکبر؛ پیوسته‌گر، یعقوب‌ و کیایی، مریم (1395 ب)‌. جایگاه پایه‌ای ایوان در ارتقای راندمان عملکردی مسجد. فصلنامه پژوهش‌های معماری اسلامی، 5 (1)، 83-68. ##حیدری، علی اکبر؛ پیوسته‌گر، یعقوب‌ و کیایی، مریم (1395 ج). سنجش میزان راندمان عملکردی فضا در انواع الگوی بناهای درمانی با استفاده از راهبرد نحو فضا (نمونه‌ موردی: سنجش موقعیت ایستگاه پرستاری در بخش بستری). نشریه انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، 7 (12)، 162-149. ##حیدری، علی اکبر؛ پیوسته‌گر، یعقوب‌ و کیایی، مریم (1396). بررسی نقش حیاط در راندمان عملکردی مساجد با استفاده از روش چیدمان فضا. فصلنامه هنرهای زیبا، 22 (3)، 106-93. ##دهخدا، علی اکبر (1377). لغت‌نامه. چاپ سوم، جلد 6، تهران: دانشگاه تهران. ##ذکاء، یحیی ‌(1368). زمین‌لرزه‌های تبریز. چاپ اول، ت‍ه‍ران‌: ک‍ت‍اب‌س‍را.##زومتور، پیتر ‌(1394). رهیافت پدیدارشناسی در اندیشه‌های پیتر زومتور. ترجمه مرتضی نیک فطرت و صدیقه میرگذار لنگرودی، چاپ اول، تهران: علم معمار. ##سازمان میراث فرهنگی شهر تبریز‌ (1395). اسناد موجود در آرشیو و کتابخانه سازمان میراث فرهنگی استان آذربایجان شرقی. ##عینی‌فر، علیرضا‌ (1382). الگویی برای تحلیل انعطاف‌پذیری در مسکن سنتی ایران. نشریه هنرهای زیبا، 13 (13)، 77-65. ##فردانش، فرزین؛ حیدری، علی اکبر و محمد حسینی، پریسا (1393). تحلیل فرهنگی خانه‌ سلماسی تبریز بر اساس نظریه‌ راپوپورت. مطالعات معماری ایران، سال سوم (5)، 99-81. ##قنبری، آیت ‌(۱۳۷۹). ایران و موج اول مدرنیته. نشریه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم علیه‌السلام، سال سوم (12)، 143-115. ##کی‌نژاد، محمد علی و شیرازی، محمد علی ‌‌(1384). خانه‌های قدیمی تبریز. چاپ اول، جلد اول، تهران: شادرنگ. ##منصوری، بهروز ‌(1379). "مطالعه تحلیل خانه‌های تبریز پیش از دوره پهلوی (تحلیل گونه‌شناسانه طرح‌های اقلیمی و فرهنگی در خانه‌ها)". رساله دکتری، معماری. تهران: دانشگاه علوم و تحقیقات.##مهدوی، شیرین ‌(‌۱۳۷۶‌). حاج محمدحسن امین‌الضرب: ‌از پیشگامان تجدد ایران. ایران نامه، سال اول (60)، 612-591. ##ناری قمی، مسعود و عباس‌زاده، محمد جواد (1393). مهمان در خانه: یک بررسی تطبیقی میان ایران و غرب در آستانه دوران مدرن (نمونه موردی: مسکن دوره قاجاری تبریز). فصلنامه پژوهش‌های معماری اسلامی، سال اول (3)، 108-93. ##Al-Juboori, U.A. & Mustafa, F.A. (2014). Assessing the Efficiency of Functional Performance of Shopping Malls in the Kingdom of Bahrain. International Transaction journal of engineering, management, & applied sciences & technologies, 5 (3), 143- 161. ##Almhafdy, A; Ibrahim, N; Ahmad, S & Yahya, J. (2013). Analysis of the Courtyard Functions and its Design Variants in the Malaysian Hospitals. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 105 (3), 171- 182. ##Bajunid, A.; Fazli, I.; Yusoff Abbas, M. & Nawawi, A.H. (2014). Wan Norhishamuddin Wan Rodi, Cul-de-sac Courtyard Physical Environment Evaluation Toolkit (CPEET). Procedia – Social and Behavioral Sciences, 153 (2), 148- 158. ##Chen, L. (2009). “Reinterpretation of Traditional Chinese Courtyard House”. Master Theses of Architecture. USA, Tennessee: University of Tennessee-Knoxville. ##Dawson, P.C. (2002). Space syntax analysis of Central Inuit snow houses. Journal of Anthropological Archaeology, 21 (4), 464-480. ##Eika, A. (2015). Physical integration and ethnic housing segregation. Proceedings of the 10th International Space Syntax Symposium. London: UCL university. ##Hanson, J. (2003). Decoding of Homes and Houses. Cambridge: Cambridge University Press. ##Hillier, B. (2007). Space is the Machine. Cambridge: Cambridge University Press. ##Hillier, B. & Hanson, J. (1984). The Social Logic of Space. Cambridge: Cambridge University press. ##Khan, N. (2012). Analyzing patient flow: reviewing literature to understand the contribution of space syntax to improve operational efficiency in healthcare settings. Proceedings: 8th International Space Syntax Symposium. Santiago de Chile: PUC. ##Mustafa, F. (2014). Spatial Configuration and Functional Efficiency of House Layouts. Saarland, Germany: LAP LAMBERT Academic Publishing. ##Mustafa, F. & Hassan, A. (2010). Spatial-Functional Analysis of Kurdish Courtyard Houses in Erbil City. American J. of Engineering and Applied Sciences, 3 (3), 560-568.##Mustafa, F. & Hassan, A. (2013). Mosque layout design: An analytical study of mosque layouts in the early Ottoman period. Frontiers of Architectural Research, 2 (4), 445-456. ##Peponis, J. (1985). The spatial culture of factories. Human Relations, 38 (1), 357-390. ##

کاربست روش میان‌یابی وزن‌دار در تحدید پهنه‌های بارزه‌مند میراثی و حفاظت کالبدی از منظر تاریخی شهر* (موردپژوهی: شهر قدیم لار) Applying the Inverse Distance Weighting (IDW) Method in the Designation of Character Areas and the Physical Conservation of the Historic Urban Landscape (Case Study: Lar Old City, Fars, Iran) 1 1 "منظر تاریخی شهر" را لایه‌های متنوعی از ارزشمندی‌های نهان و آشکار تکوین می‌بخشند. این ارزش‌ها موجب تمایز منظر تاریخی هر شهری نسبت به سایر شهرها می‌شوند. حفاظت و ارتقا مبتنی بر شناخت دقیق و درک درست از زمینه، موجب تداوم بارزه‌ها و ارزشمندی‌های منظر تاریخی می‌شود. این مقاله، در خلأ روش‌شناسانه تعیین و تحدید پهنه‌های حفاظت از میراث و منظر تاریخی و پاسخ به نارسایی تعریف حریم عناصر ارزشمند میراثی، درصدد ارائه شیوه‌ای نوین با هدف حفاظت کالبدی از ویژگی‌های کالبدی (شامل ابعاد معماری و طبیعی) منظر تاریخی شهر قدیم لار بوده است. روش آغازین در این پژوهش، "ارزیابی بارزه‌مندی پهنه‌های حفاظتی" است که بر اساس چهار دسته معیار شامل؛ "ارزش مبتنی بر شواهد (کالبدی)"، "ارزش تاریخی"، "ارزش زیبایی‌شناختی و معماری" و "اصالت و یکپارچگی"، مورد سنجش قرار گرفته و بدین منظور، دو رویکرد حفاظت "نقطه-مبنا" (مبتنی بر تک‌عناصر واجد ارزش میراثی) و "پهنه-‌مبنا" (بر مبنای حریم عناصر و پهنه‌های حفاظت) هم‌زمان مورد توجه بوده‌اند. این پژوهش با بسط تعریف پهنه‌های حفاظتی، از جمله مطالعات کاربردی بوده و در پیشبرد آن، از روش‌های کیفی و کمی به شیوه تلفیقی استفاده شده‌ است. در ابتدا، و با نگاهی نقطه-مبنا از طریق برداشت میدانی و مصاحبه با کارشناسان، نقاط ارزشمند و میراثی موجود در بافت (علاوه بر عناصر ثبتی) شناسایی شده‌اند. این مرحله، به منظور تدقیق و گسترش حوزه شمول عناصر ارزشمند میراثی بوده است. سپس به کمک وزن‌دهی معیارها توسط متخصصین و وارد کردن آن در فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، نسبت به رتبه‌بندی اهمیت معیارها و زیرمعیارهای بارزه‌مندی اقدام شده است. در گام بعدی، با استفاده از شیوه درون‌یابی در نرم‌افزار GIS، پهنه‌های حفاظت بافت تاریخی شهر لار حول نقاط ارزشمند در قالب "پهنه‌های بارزه‌مند" تعیین شده‌اند. این پهنه‌ها در سه سطح؛ واجد بارزه‌مندی زیاد (درجه 1)، بارزه‌مندی متوسط (درجه 2) و بارزه‌مندی کم (درجه 3) پیشنهاد شده‌اند. تعیین این پهنه‌ها، ملاکی برای در نظر گرفتن ضوابط مداخله و نیز حفاظت از منظر تاریخی شهر خواهد بود. 2 The Historic Urban Landscape (HUL) of the city is shaped by several layers of explicit and implicit contextual values ​​that distinguish it from other landscapes. Sustaining these contextual characteristics and values ​​as a whole is made possible by a thorough understanding and putting in place measures to preserve and enhance them. This article, in the absence of methodologies to delineate and redefine heritage conservation areas, and respond to the inadequacy of the definition of the heritage buildings regulatory Buffer Zones, seeks to present a new approach aimed at the physical protection of features (including architectural and natural dimensions) of the Historic Urban Landscape in the city of Lar (as the case study). In this regard, the CACA (Conservation Area Character Appraisal) method has been applied, which is measured by four criteria including “evidence-base,” “historical value,” “aesthetic and architectural value,” and “authenticity and integrity.” To this end, the study has assessed the criteria in two scales using two conservation approaches of “point-based” (focused on single heritage buildings) and “area-based” focusing on the characteristics of a conservation area. The present study is an applied research and has used qualitative and quantitative methods in a consolidated way. Initially, and with a “point-based” approach through field surveys and interviews with experts, valuable heritage buildings (in addition to registered heritage elements) have been identified. This step was intended to further the inclusion of relevant heritage elements. Then, weighting the criteria by the experts and incorporating them into the AHP process, the ranking of the importance of the criteria and sub-criteria is attempted. In the next step, using the “Inverse Distance Weighting (IDW)” method in GIS software, the historic fabric “conservation areas” of Lar City are identified around valuable points in the form of “character areas.” These zones have been proposed in three levels with high (grade 1), moderate (grade 2), and low (grade 3) characters. The designation of these areas will serve as a criterion for taking into account the regulations for intervention and conservation of the Historic Urban Landscape of the city. 19 34 2018/05/142019/03/12 1397/12/21 2019/10/132020/02/8 1398/11/19 سهند لطفی Sahand Lotfi استادیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز Iran slotfi@shirazu.ac.ir مهسا شعله Mahsa Sholeh استادیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز Iran msholeh@shirazu.ac.ir عرفانه قنبری Erfaneh Ghanbari دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری، بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز Iran erfaneh.ghanbari@gmail.com Historic Urban Landscape (HUL) character area Inverse Distance Weighting (IDW) buffer zone Lar (City in Iran) منظر تاریخی پهنه‌ بارزه‌مند میان‌یابی وزن‌دار حریم اثر لار ##اسناد سازمان میراث فرهنگی و گردشگری (1390-1382). ضوابط عرصه و حریم، لار. ##حناچی، پیروز؛ دیبا، داراب و مهدوی‌نژاد، محمدجواد (1386). حفاظت و توسعه در ایران، تجزیه و تحلیل تجارب مرمت در بافت‌های باارزش شهرهای تاریخی ایران. نشریه هنرهای زیبا، سال دوازدهم (32)، 60-51. ##ریاحی، حسام و حبیبی، کیومرث (1394). بررسی حریم و حریم‌گذاری (حفاظت از ارزش‌ها) بافت تاریخی و تحلیلی بر نحوه مواجهه با آن در بافت تاریخی شهر شیراز. همایش بین‌المللی معماری، عمران و شهرسازی در هزاره‌ سوم. تهران. ##فتحی هفشجانی، الهام و دیگران (1393). مقایسه چند روش درون‌یابی مکانی و انتخاب مناسب‌ترین روش برای پهنه‌بندی##و فسفات در آب زیرزمینی شهرکرد. فصنامه مهندسی آبیاری و آب، سال چهارم (15)، 63-51. ##کمیلی، محمد (1395). تحلیل عملکرد عناصر هویت‌بخش به منظر شهری بخش مرکزی تهران؛ موردپژوهی: منطقه 12. مدیریت شهری، (42)، 226-209. ##لطفی، سهند (1390). تبارشناسی بازآفرینی شهری از بازسازی تا نوزایی. چاپ اول، تهران: آذرخش. ##لطفی، سهند؛ شعله، مهسا و قنبری، عرفانه (1397). بررسی تأثیر انگاره حریم‌گذاری بناهای واجد ارزش میراثی بر روند توسعه‌ بافت‌های تاریخی (نمونه موردی: بافت تاریخی شهر لار). کنفرانس بین‌المللی عمران، معماری و مدیریت توسعه شهری در ایران. تهران. ##مسعود، محمد و بیگ‌زاده شهرکی، حمیدرضا (1392). بناهای میان‌افزا در بافت‌های تاریخی: مبانی طراحی و معیارهای ارزیابی. چاپ اول، تهران: آذرخش. ##Curtarelli, M.; Leão, J.; Lorenzzetti, J. & Stech, J. (2015). Assessment of Spatial Interpolation Methods to Map the Bathymetry of an Amazonian Hydroelectric Reservoir to Aid in Decision Making for Water Management. ISPRS International Journal of Geo-Information, 4 (1), 220-235. ##England Parliament (1990). Planning (Listed Buildings and Conservation Areas) Act. london: The Stationery Office. https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1990/9/contents (Retrieved 10 Apri 2018). ##English Heritage (2005 a). Guidance on the management of conservation areas. London: English Heritage. ##English Heritage (2005 b). Guidance on conservation area appraisals. London: English Heritage. ##English Heritage (2008). Conservation Principles: Policies and Guidance for the Sustainable Management of the Historic Environment. London: English Heritage.##Garnero, G. & Godone, D. (2013). Comparisons between different interpolation techniques. International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, XL-5 (W3), 139-144. ##Gateshead council. (2011). Coatsworth Conservation area character Appraisal. https://www.gateshead.gov.uk/media/1774/Coatsworth-Conservation-Area-Character-Appraisal/pdf/Character-appraisal.pdf?m=636669063147930000 (Retrieved 15 June 2019). ##Historic England (2010). Understanding Place: Historic Area Assessments. London: Historic England. https://historicengland.org.uk/images-books/publications/understanding-place-historic-area-assessments/. (Retrieved 22 January 2020)##Historic England (2011). Conservation Area Designation, Appraisal and Management: Historic England Advice Note 1. london: English Heritage. https://historicengland.org.uk/images-books/publications/conservation-area-appraisal-designation-management-advice-note-1/ (Retrieved 22 January 2020). ##Historic England (2018). Designating and Managing a Conservation Area | Historic England. London: English Heritage. https://historicengland.org.uk/advice/planning/conservation-areas/. (Retrieved 22 January 2020)##Loi malraux. (1962). in Wikipédia. https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Loi_Malraux&oldid=177715811. (Retrieved 23 June 2019). ##Setianto, A. & Triandini, T. (2013). Comparison of Kriging and Inverse Distance Weighted (IDW) Interpolation Methods in Lineament Extraction and Analysis. Journal of Southeast Asian Applied Geology, 5 (1), 21-29.##Shamsuddin, S.; Sulaiman, A. & Amat, R. (2012). urban landscape factors that influenced the character of George Town, Penang UNESCO World Heritage Site. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 50, 238- 253.##Taylor, K. (2016). The Historic Urban Landscape paradigm and cities as cultural landscapes. Challenging orthodoxy in urban conservation. Landscape Research, 41 (4), 471-480. ##UNESCO (2019). “Recommendation on the Historic Urban Landscape”. Report of the Second Consultation on its Implementation by Member States, UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/hul/ (Retrieved 18 July 2019). ##UNESCO and World Heritage Convention (2015). The HUL Guide Book: Managing Heritage In Dynamic And Constantly Changing Urban Environments. A Practical Guide To Unesco’s Recommendation on The Historic Urban Landscape, World Conference of the League of Historical Cities. Austria: Bad Ischl.##Van oers, R. & Haraguchi, S. (2010). Managing Historic Cities. Paris: UNESCO.##Versaci, A. (2016). The Evolution of Urban Heritage Concept in France, between Conservation and Rehabilitation Programs. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 225, 3- 14. ##

عمارت از برای ویرانی: دو روایت متفاوت درباره‌ جایگاه معمار و معماری در کتاب احیاء‌ علوم‌الدین غزالی Edifice in order for Desolation: Two different Narratives about the Status of Architect and Architecture in Iḥyaʾ ʿūlm al-dīn Ghazali Book 1 1 ابوحامد محمد غزالی، عارف، فقیه و متکلم قرن پنجم هجری که تأثیری شگرف در فرهنگ ایران داشته است. مهم‌ترین اثر او، کتاب احیاء علوم‌الدین است که غزالی آن را به جهت زنده کردن دانش‌های دینی، در دوره عزلت به نگارش درآورد. موضوع کتاب، علم معامله است؛ از این‌رو، اشارات فراوانی به معماری در آن یافت می‌شوند. این پژوهش، به فهم آرای غزالی راجع به معماری و شأن آن در احیاء می‌پردازد. تحقیق، با روش تفسیری و به شیوه قرائت و فهم و تفسیر احیاء به واسطه خود متن انجام شده است. محور این پژوهش، کتاب احیاء بوده و فقط برای فهم بهتر این کتاب، به دیگر آثار غزالی و منابع درجه دوم رجوع شده است. این تحقیق، حاصل انتظام بخشیدن به یافته‌های گردآمده از احیاء و استدلال برای فهم آرای غزالی درباره معماری است. محصول این پژوهش، دو روایت متفاوت از سخن غزالی راجع به اهل پیشه و صانعان است. روایت اول، به وجهی اجتماعی از جایگاه معمار اختصاص دارد. معمار در این مقام، از اهل پیشه است که جزو عوام خلق محسوب می‌شود، بر عوام غفلت غالب است و این غفلت، نگه‌دارنده‌ نظام دنیا. او باید به زهد روی آورد و زاهدانه به پیشه خود مشغول شود. در این سطح، نساختن همواره بهتر از ساختن است و ویرانی برتر از آبادانی. در سطح دوم سخن غزالی، نگاهی دیگرگون حاکم است. در این سطح، معمار، فارغ از شأن اجتماعی خود، می‌تواند سالک طریق حق باشد، از مقام زهد فراتر رود و به مقام محبت، که عالی‌ترین مقام است، نائل آید. او لازم است در این مقام، ذاکرانه به پیشه خویش مشغول شود، از صورت‌های جهان به طریق عبرت، معانی را طلب کند، آنچه می‌سازد دلالت بر کامل‌ترین محبوب، خداوند، داشته باشد و به‌تن، دست به عمارت دنیا زند و به‌دل، ویرانی آن را خواهد. 2 Abu Hamid al-Ghazālī was a mystic, jurist and a theologian, lived in the fifth century AH, who had significantly influenced Iranian culture. His greatest work is Iḥyaʾ ʿūlm al-dīnʾ, which he wrote to revive the religious knowledge, in his seclusion period and with the subject of “transaction knowledge”, therefore there could be found architectural information in it. This research is dedicated to understanding Al-Ḡazālī’s principles for architecture and its status in Eḥyāʾ. This was done by the interpretation approach, reading and interpreting the original text of Eḥyāʾ. The focus of this research is the book of Eḥyāʾ, and it referred to other Ghazalis and secondary resources only for a better understanding of this book. This paper is the result of organizing the collected findings of Eḥyāʾ and the argument for understanding Al-Ḡazālī’s principles about architecture. The outcome of this research is two different narratives of al-Ghazālī about the craftsmen. The first narrative is about the social status of architect. The architect in this status is a craftsman who is among the ordinary people. Ordinary people’s essence is neglecting and this neglect retains the world’s order. One must be ascetic and devote himself to his crafts. At this level, not constructing is better than constructing and desolation is better than development. At the second level, Al-Ghazali’s view is quite different. By this level the architect, regardless of his/her social status, can be a prosperous servant of God, exceed the institution of asceticism, and achieves the status of affection, the highest authority. He needs to be engaged mindfully in his craft, to seek the meanings from the appearances of the world, build what reminds of the most beloved, God, and develop the world by his body while desolate it in his inwardness. 35 48 2018/05/142019/03/122019/09/2 1398/6/11 2019/10/132020/02/82020/02/29 1398/12/10 احسان کاخانی Ehsan Kakhani دانشجوی دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی تهران Iran ekakhani@gmail.com Iḥyaʾ ʿūlm al-dīnʾ Mohammad Ghazali Dhikr in Architecture Zuhd in architecture Architectural History احیاء‌ علوم‌الدین محمد غزالی معماری ذاکرانه زهد در معماری تاریخ معماری ##قرآن کریم (1392). ترجمه محمد صادقی تهرانی، چاپ هشتم، قم: شکرانه.##اتینگهاوزن، ریچارد (1385). زیبایی از نظر غزالی. ترجمه محمدسعید حنایی کاشانی، هنر، (۲۷)، 34-27. ##پازوکی، شهرام (1388). احیاء علوم‌الدین غزالی و ضرورت احیای آن در روزگار ما. جاویدان خرد، 1 (12)، 50-37. ##خدیوجم، حسین (1389). مقدمه. احیاء علوم‌الدین. ترجمه مؤیدالدین محمد خوارزمی، به تصحیح حسین خدیوجم، چاپ هفتم، جلد 4، تهران: علمی و فرهنگی.##فارسی مصاحب##سروش، عبدالکریم (1367). احیاء علوم‌الدین. دایر‌‌ه‌المعارف بزرگ اسلامی. جلد ۷. تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی. 152-136. ##عریضی، علی‌بن جعفر (1368). مسائل علی‌بن جعفر و مستدرکاتها. چاپ اول، قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام لاحیاء التراث.##غزالی، ابوحامد محمد (1389). احیاء علوم‌الدین. ترجمه مؤیدالدین محمد خوارزمی، به تصحیح حسین خدیوجم، چاپ هفتم، جلدهای 4-1، تهران: علمی و فرهنگی.##غزالی، ابوحامد محمد (1390). المنقذ من‌الضلال. ترجمه سید ناصر طباطبایی، چاپ اول، تهران: مولا.##غزالی، ابوحامد محمد (1374). کیمیای سعادت. به کوشش حسین خدیوجم، چاپ شانزدهم، تهران: علمی و فرهنگی.##کاخانی، احسان (1395). "بررسی آرای غزالی درباره‌ معماری با محوریت کتاب احیاء ‌علوم‌الدین". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مطالعات معماری ایران. تهران: دانشگاه شهید بهشتی. ##کاخانی، احسان (1399). بررسی دو مقوله از آرای غزالی درباره معماری در آینه کتاب احیاء علوم‌الدین: تزئین و تجمل؛ مواد و مصالح. صفه، 30 (۲)، 16-5. ##گرابار، الگ (1384). هنر، معماری و قرآن.ترجمه حسن رضایی هفتادر، اسلام‌پژوهی، 1 (1)، 80-51. ##مجتبایی، فتح‌الله (1367). احیاء علوم‌الدین. دایر‌‌ه‌المعارف بزرگ اسلامی. جلد ۵. تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی. 632-630. ##مصاحب، غلامحسین (1381). دایر‌ه‌المعارف فارسی. چاپ سوم، تهران: امیرکبیر.##همایی، جلال‌الدین (1368). غزالی‌نامه، شرح حال و آثار و افکار امام محمد غزالی. چاپ سوم، تهران: هما. ##-NECİPOĞLU, GÜLRU (2015). The Scrutinizing Gaze in the Aesthetics of Islamic Visual Cultures: Sight, Insight and Desire. Muqarnas, 32 (1), 23-61. ##

آسیب‌شناسی قوانین و مصوبات حقوقی مرتبط با مدیریت بافت و ابنیه Pathology of Legislation and Legal Approvals Related to Texture and Building Management 1 1 امروزه اهمیت و جایگاه ویژه بافت و ابنیه تاریخی و ارزشمند در شهر‌ها بر کسی پوشیده نیست، اما همچنان موضوع حفاظت، حمایت و احیای بافت و ابنیه تاریخی و ارزشمند در ایران به‌ صورت جدی، علمی و قانونی مورد پیگیری، نه در سطح کلان مدیریتی و نه در سطح مطالبه گسترده مردمی قرار ندارد. این شرایط سبب شده‌اند وضعیت بافت و ابنیه تاریخی روز به روز در خطر جدی آسیب و در مسیر نابودی قرار گیرد. اگر چه انجمن‌های دولتی و گروه‌های مردم‌نهاد متعددی پیگیر موضوع و حفاظت از آثار هستند، اما از آنجا که از لحاظ حقوقی و قانونی دارای نقش و ابتکار عمل نبوده، راه به جایی مطلوب و مؤثر در سطحی گسترده نخواهند برد. لذا اهمیت بعد حقوقی و قانونی پیرامون موضوع بافت و ابنیه و آثار تاریخی برای تغییر و یا رهایی از این شرایط، دوچندان خواهد شد. بر این اساس، در این پژوهش ابتدا سعی شده است با استفاده از روش کیفی و رویکرد هرمنوتیک حقوقی، بازخوانی قوانین مرتبط با این امر صورت گیرد. در ادامه، آسیب‌شناسی اجمالی بر این قوانین، بر مبنای روند امر حفاظت و احیا و همچنین در مقایسه با کلیت محتوایی منشورهای جهانی شکل گرفته است. نتایج بررسی‌ها و تحلیل‌های صورت‌گرفته نشان داده که قوانین موجود، نیاز اساسی به اصلاح، تغییر و تکمیل شدن دارند؛ علاوه بر این نیز خلأهای قانونی متعددی وجود دارند که نیازمند تصویب قوانین جدید هستند تا بتوان از طریق آنها، موضوعات مغفول‌مانده در مجموعه قوانین موجود را پوشش داد. از میان این موارد، برخی مباحث از اهمیت بیشتری برخوردار هستند؛ بنابراین به منظور مشخص شدن اولویت هر یک از مباحث اصلاحی در قوانین، اولویت‌بندی با استفاده از نظر صاحب‌نظران و خبرگان این امر انجام شده است. نتایج مصاحبه با خبرگان و اولویت‌بندی انجام‌شده نشان داده که مباحث مستندسازی، نظارت بر حفاظت و احیا در محتوای قوانین و همچنین مبحث ضمانت اجرایی قوانین، از اهم موارد اصلاحی قوانین هستند. 2 Today, the importance and special position of the historical texture and buildings in the city is completely obvious. However, the issue of protecting, supporting and restoring historical texture and valuable historical buildings in Iran is not seriously, scientifically and legally pursued by top level of management and popular demand. Historical texture and buildings are increasingly in danger, day by day. Although several public associations and non-government organizations keep tracking the protection of historical buildings, they won’t be effective as they do not have legal role and position in decision-making and actions. Therefore, the importance of legal and lawful dimensions to pass or change these conditions will be considerable. Accordingly, using a qualitative method as well as legal hermeneutical approach, a review of consistent and related rules has been done and consequently a brief pathology has been provided based on the protecting and restoring rules and in comparison, with global commissions and agreements. The results of these studies indicate that existing laws need to be revised, modified and completed. In addition, there are a number of legal gaps that require the enactment of new laws to address overlooked issues in the existing set of laws. Among them, some issues are more important. Therefore, in order to prioritize each reform issue in law, a process of priori has been done with the experts and specialists’ views. The results of interviews with experts and the prioritization indicated that documentary issues, monitoring building protection and recovery in law content as well as the issue of law enforcement are the main challenges of law reform. 49 62 2018/05/142019/03/122019/09/22018/12/19 1397/9/28 2019/10/132020/02/82020/02/292020/01/26 1398/11/6 مصطفی بهزادفر Mustafa Behzadfar استاد، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران Iran behzadfar@iust.ac.ir محیا ستاری mahya sattari کارشناس ارشد معماری، مؤسسه آموزش عالی معماری و هنر پارس، تهران. پژوهشگر پژوهشکده معماری و شهرسازی پایدار مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری Iran mahya_sattari@yahoo.com سمانه جلیلی صدرآباد samaneh jalili sadrabad استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران Iran sa.jalilisadrabad@gmail.com غلامرضا جاپلقی Gholamreza Japaghi دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران Iran japalaghi.reza@gmail.com سمیه جلیلی صدرآباد Somayeh Jalili Sadr Abad پژوهشگر دکتری شهرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Iran somayehjalili2012@gmail.com Law legal act historical texture historical building قانون مصوبه حقوقی بافت تاریخی ابنیه تاریخی ##پورسعید، رامین و یاسری، حسین (1390). متدولوژی انتقادی و هرمنوتیک حقوقی. پژوهش‌نامه فقه و حقوق اسلامی، سال چهارم (7)، 84-67. ##جعفری لنگرودی، محمد جعفر (1387). مقدمه عمومی علم حقوق. چاپ هشتم، تهران: گنج دانش.##حبیبی، سید محسن و مقصودی، ملیحه (1381). مرمت شهری، تعاریف، نظریه‌ها و تجارب، منشورها و قطع‌نامه‌های جهانی، روش‌ها و اقدامات. چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران. ##خ‍اک‍ی‌، غ‍لام‍رض‍ا (1387). روش تحقیق با رویکرد پایان‌نامه‌نویسی. چاپ هشتم، تهران: بازتاب.##رضویان، محمدتقی؛ قادرمرزی، حامد؛ علیان، مهدی و چراغی، رامین (1394). راهبرد‌پژوهی مدیریت شهری در راستای توسعه پایدار در بافت‎های تاریخی (مطالعه موردی: بافت تاریخی شهر یزد). پژوهش‎های جغرافیای برنامه‎ریزی شهری، 3 (4)، 507–487. ##ساکما (سازمان اسناد کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران) (1389). ضوابط حفاظت از بافت‌های تاریخی. 29112/293/97. ##غنمی، امید؛ صمدی، یونس و چراغچی، سوسن (1386). مجموعه‌ قوانین‌، مقررات‌، آیین‌نا‌مه‌ها‌ و معا‌هدات‌ سا‌زما‌ن‌ میراث‌ فرهنگی‌ صنا‌یع‌ دستی‌ و گردشگری. چاپ دوم، تهران: قلمرو فرهنگ.##کاظمیان، غلامرضا و سعیدی رضوانی، سعید (1382). امکان‌سنجی واگذاری وظایف جدید به شهرداری‎ها. چاپ اول، جلد اول، تهران: سازمان شهرداری‎ها.##مدنی، سید جلال‌الدین (1385). مبانی و کلیات علم حقوق. چاپ هشتم، تهران: پایدار. ##موسی‌زاده، ابراهیم (1388). ضمانت اجرایی مغفول در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. آموزه‌های حقوقی، (12)، 83-53. ##مهدیزاده، فاطمه و جاپلقی، غلامرضا (1392). هویت‌زایی و هویت‌زدایی، ارزیابی تأثیرات احداث حمل و نقل ریلی سریع بر وجوه فرهنگی- میراثی شهرها. سومین کنفرانس بین‌المللی پیشرفت‌های اخیر در مهندسی راه‌آهن. تهران: دانشگاه علم و صنعت ایران. ##

سنجش و اولویت‌بندی کیفیت هویت در بافت تاریخی با استفاده از تکنیکEntropy-Topsis (مطالعه موردی: محله سنگ‌ سیاه شیراز) Measuring and Prioritizing the Quality of Identity in Historical Context Using the Entropy- Topsis Technique (Case Study: Sang-e-siyah Quarter) 1 1 در رشد و تکوین شیراز، بافت تاریخی ارزشمند آن متحمل تغییراتی شده که بر هویت بافت، اثر سوء نهاده است. ساکنین جدید به‌‌ واسطه کاهش جنبه ‌هویتی بافت، تنزل نرخ زمین و مهاجرت ساکنان قدیمی آن، خود دست به مداخلات زیانبار در بافت شهری زده‌اند. امروزه فرسودگی و تخریب بافت تاریخی شهر شیراز به‌ویژه محله سنگ‌ سیاه، تهدیدی جدی در جهت زوال و خدشه‌دار شدن هویت فرهنگی-تاریخی این شهر قلمداد می‌شود؛ لذا توجه ویژه به هویتمندی و حفظ بناها و بافت تاریخی، در اولویت مدیران شهری قرار دارد. سؤال تحقیق آن است که چگونه ارتقای هویت بافت تاریخی محله سنگ‌ سیاه در تکوین و شکل‌گیری معماری باکیفیت، معنا می‌یابد؟ هدف تحقیق، اولویت‌بندی و سنجش شاخص‌های هویت در بافت محله سنگ‌ سیاه و حیات‌بخشی به کالبد بافت تاریخی است. نوع تحقیق، کاربردی و بر مبنای روش‌های توصیفی-تحلیلی و پیمایشی است. اطلاعات، مستخرج از پرسش‌نامه‌ها و مشاهدات با نرم‌افزارهای Excel 2016, Ghrafer و Visio و با استفاده از تکنیک Topsis هستند. ماهیت و وزن هر شاخص‌، با استفاده از روش آنتروپی-شانون مشخص می‌شود؛ از این‌رو، بر مبنای متغیر‌های مستقل شامل؛ سازمان فضایی، ساختار شکلی، اکولوژیک، حس تعلق، تعاملات اجتماعی، احساس امنیت، تعدد آداب و رسوم و میراث فرهنگی، تاریخی بودن، معنا، خوانایی، زیست‌پذیری و تنوع و متغیرهای وابسته شامل؛ هویت و هویت کالبدی، ابعادی مانند موقعیت قرارگیری محله، میزان نفوذپذیری، مکان‌های باستانی، ترافیک و حمل و نقل، کف و بدنه‌سازی، پوشش گیاهی، تعامل بین ساکنین، امنیت، گردشگری، نشانه‌های طبیعی و مصنوع، ارزش‌های فرهنگی، نحوه عمل فعالیت‌ها، سرزندگی و تنوع فعالیت‌ها در محدوده، مورد مطالعه و ارزیابی قرار داده شده است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن هستند که از نظر ساکنین، ساختار شکلی، اکولوژیک و امنیت و از نظر گردشگران داخلی، دل‌بستگی به مکان، مکان‌های تاریخی، فرهنگ، مناسک عام و اعتقادات و قدمت محله و از نظر گردشگران خارجی، دل‌بستگی به مکان، تنوع مکان‌های تاریخی و فرهنگ، مناسک عام و اعتقادات و آگاهی از قدمت محله، در سطح ضعیف قرار دارد. با توجه به نظر ساکنین و گردشگران، راهکارها و پیشنهاد‌هایی ارائه‌ شده‌اند. می‌توان چنین دریافت که بسیاری از مؤلفه‌های هویتمندی بناهای تاریخی محله (عواملی که موجب هویت و ایجاد سمبل و نشانه می‌شوند) به مرور زمان پاک یا تضعیف شده‌اند که در صورت انجام اقدامات هویت‌محور، می‌توان آنها را احیا و به پویایی زیست محله کمک کرد. 2 Shiraz has precious historical textures that various parts and objects have been added to during contemporary city developments that these process and changes sometimes damaging its identity. Since historic textures have turned to lose identity, land prices drop down, main and old residents departure, new residents are disruptively interfering urban and architectural interventions. Today, the erosion and destruction of the historical texture of Shiraz, especially Sang-e Siyah quarter, is considered as a serious threat to the decline and damage to the cultural-historical identity of the city. Therefore, paying special attention to the identity and preservation of buildings and historical context is a priority for urban management. The main question is: “what are the strategies for maintaining and promoting identity to the historical context of the Sang-e-siyah? The purpose of this research is to prioritize and measure identity indices in the context of the Sang-e-Siyah zone, and reviving the historical context. The type of research is “applied research” and is based on analytical-descriptive and survey method. The required data is extracted from questionnaires and observations by using some software namely, “Excel2016”, “Ghrafer” and “Visio” and “Topsis” technique. The nature and weight of each of the index is determined using the “Shannon Entropy” method. Hence, in this research, independent variables including: spatial organization, structure, ecological structure, sense of place, social interactions, sense of security, diversity of customs and traditions and cultural heritage, historicity, meaning, legibility, viability and diversity, and dependent variables such as identity and physical identity, dimensions such as location of the neighborhood, permeability, ancient sites, traffic and transportation, vegetation, interaction between inhabitants, security, tourism, natural and artificial signs, value cultural activities, vitality and diversity of activities within the scope have been analyzed. The findings of the research indicate that from the inhabitants’ point of views, structure, ecological and security, and in domestic tourists’ views, attachment to places, historical places, culture, common rituals and beliefs of the neighborhood, and from the foreign tourists’ point of view attaching to the location, the diversity of historical places and culture, general rites and beliefs and the awareness of the antiquity of neighborhood are weak. Finally, according to residents and tourists’ opinions, suggestions and solutions are presented. It can be found that many components of the identity of the historical monuments of neighborhoods (factors that cause identity and the creation of symbols and signs) are either lost or weakened over time. Using identity-based measures can help to revive them and reinforce the dynamism of the neighborhood.   63 82 2018/05/142019/03/122019/09/22018/12/192019/03/4 1397/12/13 2019/10/132020/02/82020/02/292020/01/262019/12/25 1398/10/4 فاطمه کاوه fatemeh kaveh دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول Iran fatemeh_kaveh@JSU.AC.IR بهزاد وثیق behzad vasigh استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول Iran vasiq@jsu.ac.ir محمد مهرکی زاده MOHAMAD MEHRAKIZADEH مربی گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول Iran mehraki@JSU.AC.IR Physical Identity Promotion Historical Texture Topsis Technique Sang-e-Siyah zone in Shiraz ارتقای هویت کالبدی بافت باارزش تاریخی تکنیک Topsis محله سنگ‌ سیاه شیراز ##ابل، کریس (1387). معماری و هویت. ترجمه فرح حبیب، چاپ اول، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات.##اردلان، نادر و بختیار، لاله (1380). حس وحدت. ترجمه حمید شاهرخ، چاپ سوم، تهران: خاک. ##الکساندر، کریستوفر (1390). معماری و راز جاودانگی. ترجمه مهرداد قیومی بیدهندی، چاپ دوم، تهران: دانشگاه شهید بهشتی. ##انصاری، مجتبی و دیگران (1382). وحدت‌گرایی، رویکردی الهی به طراحی شهری. فصلنامه هویت شهر، 7 (41)، 98-27. ##بذرگر، محمدرضا (1396). بررسی نقش المان‌های شهری در تقویت هویت کالبدی؛ مطالعه موردی شهر شیراز. نشریه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 8 (83)، 100-30. ##بمانیان، محمدرضا؛ غلامی رستم، نسیم و رحمت‌پناه، جنت (1389). عناصر هویت‌ساز در معماری سنتی خانه‌های ایرانی (نمونه موردی خانه رسولیان یزد). فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات هنر اسلامی، (13)، 69-55. ##بوچانی، محمدحسین (1383). نوسازی بافت کهن قزوین، آزمونی برای مدیریت شهری. مجله شهرداری‌ها، سال ششم (70). ##بور، والتر (1375). شهر و مسئله تشخص. ترجمه مهرناز مولوی، آبادی، (22)، 33-22. ##بهزادفر، مصطفی (1386). هویت شهر (نگاهی به هویت شهر تهران). چاپ سوم، تهران: سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، مؤسسه نشر شهر. ##پاکزاد، جهانشاه (1375). هویت و این‌همانی با فضا. مجله علمی پژوهشی صفه، 21 (22)، 107-100. ##پرویزی، الهام؛ بمانیان، محمدرضا و مهدوی‌نژاد، محمدجواد (1394). شناسایی معیارهای ذهنیت اصیل در معماری جدید بافت‌های باارزش تاریخی در جهت ارتقای هویت کالبدی بافت تاریخی (نمونه موردی: بافت تاریخی عودلاجان محله امامزاده یحیی). فصلنامه علمی پژوهشی مرمت و معماری ایران، (11)، 73-65. ##پورزرگر، محمدرضا (1390). خانه، سنت و باززنده‌سازی محله جوباره در اصفهان. هویت شهر، 9، 117-105. ##پیران، پرویز (1384). هویت شهرها: غوغای بسیار برای مفهومی پیچیده. مجله آبادی، سال پانزدهم (48). ##پیران، پرویز (1385). شهرهای جدید، بی تاریخ و بدون هویت. هویت شهرهای جدید. تهران: شرکت عمران شهرهای جدید. تقوایی، سید حسین (1391). از سبک تا هویت در معماری. نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، 17 (2)، 74-65. ##تیزدل، استیون؛ اک، تانر و هیث، تیم (1388). احیای محلات شهری تاریخی. ترجمه سمانه ساریخانی، چاپ اول، شیراز: نوید شیراز.##حبیب، فرح (1381). پرسمان تبعی در گفتمان کالبد شهر و هویت (کالبد شهر تابع هویت یا هویت تابع کالبد شهر). نشریه هویت شهر، 2 (3)، 44-32. ##حبیب، فرح (1385). کندوکاوی در معنای شکل شهر. مجله علمی پژوهشی هنرهای زیبا، 25، 14-5. ##حبیبی، داوود (1392). بررسی عوامل مؤثر بر افول حس سرزندگی و زیست‌پذیری در بافت‌های تاریخی و فرسوده (مطالعه موردی: محله سنگ‌سیاه شیراز). مطالعات شهر ایرانی اسلامی، 1 (14)، 80-75. ##حبیبی، محسن (1384). از شار تا شهر: تحلیلی تاریخی از مفهوم شهر و سیمای کالبدی آن: تفکر و تأثر. تهران: دانشگاه تهران. ##حجـت، عیسـی (1384). هویـت انسان‌ساز انسـان هویـت‌پـرداز. نشـریه هنرهای زیبا، (42)، 62-55. ##راپاپورت، آموس (1384). معنی محیط ساخته‌شده: رویکردی در ارتباط غیرکلامی. ترجمه فرح حبیب، چاپ اول، تهران: شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری. ##رلف، ادوارد (1389). مکان و بی‌مکانی. ترجمه محمدرضا نقصان محمدی و دیگران، تهران: آرمان‌شهر.##زنگی‌آبادی، علی؛ مویدفر، سعیده و غفورزاده، مجتبی (1394). ارزیابی باززنده‌سازی بافت‌های قدیم شهری در راستای توسعه پایدار (شهر یزد). فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی شهری، سال سوم (9)، 159-131. ##زیویار، پروانه؛ عظیمی، آزاده و فرجی ملائی، امین (1393). برنامه‌ریزی و مدیریت نوسازی و بهسازی بافت‌های فرسوده شهری. چاپ اول، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرکز.##سلیمانی، محمدرضا؛ اعتصام، ایرج و حبیب، فرح (1395). بازشناسی مفهوم و اصول هویت در اثر معماری. هویت شهر، سال دهم (25)، 26-15. ##سلیمانی مومنی، منصور (1396). مباحث نوین تحقیق در عملیات. چاپ ششم، تهران: مؤلف. ##شاهیوندی، احمد و طالبی، افسانه (1396). تحلیل عوامل هویت‌بخش در محلات قدیم شهری با نشانه‌های مذهبی (مطالعه موردی: محله شاهزاده ابراهیم اصفهان). مرمت و معماری ایران، (13)، 18-1. ##شماعی، علی و پوراحمد، احمد (1389). بهسازی و نوسازی شهری از دیدگاه علم جغرافیا. تهران: دانشگاه تهران.##شهبازی چگنی، بهروز؛ دادخواه، کاظم و معینی، مهدی (1393). بررسی نقش الگوهای هویت‌پرداز در هویت معماری معاصر ایران. فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات تطبیقی هنر، (8)، 122-113. ##صارمی، علی اکبر (1376). کهن‌آرایی امروز و نوگرایی دیروز در معماری تهران و ایران. جلد 4، تهران: روشنگران. ##طاهرخانی، حبیب‌اله و متوسلی، محمد مهدی (1385). مدیریت بافت تاریخی شهرهای ایران (چالش‌ها و راهبردها). فصلنامه مدیریت شهری، (18)، 113-97. ##عالمی، رضا (1383). "بافت‌شناسی جغرافیایی محلات قدیمی بیرجند جهت احیا و پیشگیری از فرسودگی". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری. تهران: دانشگاه تهران.##عامری سیاهویی، حمیدرضا؛ بیرانوندزاده، مریم و رستم گورانی، ابراهیم (1390). رتبه‌بندی عوامل هویت‌بخش بافت تاریخی شهر خرم‌آباد با استفاده از تکنیک‌های (Topsis, AHP). مجله هویت شهر، (11)، 84-75. ##عرب، وحید (1388). نظریات، راهکارها و فرآیند مرمت و باززنده‌سازی ابنیه و بافت‌های تاریخی در طرح‌های شهری. شوراها، جلد اول، (37).##کلانتری خلیل‌آباد، حسین و پوراحمد، احمد (1384). الگوها و فنون برنامه‌ریزی مرمت بافت تاریخی شهرها. فصل‌نامه علمی-پژوهشی جغرافیایی سرزمین، سال دوم (7)، 116-105. ##نقره‌کار، عبدالحمیـد (1387). درآمـدی بـر هویـت اسـلامی در معمـاری و شهرسازی. چاپ دوم، تهران: پیام سیما.##نقی‌زاده، محمد (1386). ادراک زیبایی و هویت شـهر در پرتو تفکر اسـلامی. چاپ سوم، اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان.##ورجاوند، پرویز (1386). از هم گسیختگی بافت‌های فرسوده. شرکت عمران و بهسازی شهری ایران به نقل از روزنامه جهان صنعت 5/9/1384.##Lynch, k. (1960). The Image of the city. Cambridge Mass: MIT Press.##Nairn, I. (1965). The American Landscape. New York: Random House.##Proshansky, H. M.; Fabian, A. K. & Kaminoff, R. (1983). Place identity: Physical world socialization of the self. Environmental Psychology, 3 (1), 57-83.##Sharan, Consultant Engineers (2005). A Guide to Recognition and Intervention in WorntureTextures. Approved by Iran’s Supreme Council for Planning and Architecture. ##Short, J. R. (2017). An Introduction to Urban Geography. Routled and Kegan paullted. New York: Routledge Library Editions. ##

اصول سامان‌دهی حفاظت‌مبنای معابر تاریخی به روش الگوبرداری قیاسی تجارب سامان‌دهی ایران و سایر کشورها (مورد پژوهی: سنجش وضعیت سامان‌دهی یک معبر تاریخی سواره و پیاده اصفهان) The Principles of Conservation-based Organization of Historic Paths Through Benchmarking Method on Organization Experience of Iran and Other Countries (Case Study: The Organization of a Historic Roadway and Pathway in Isfahan under Status Assessment) 1 1 معابر، قوی‌ترین فضاهای شهری و استخوان‌بندی اصلی شهر و به تبع آن، بافت تاریخی هستند. در گذشته نیز هندسه شهر تاریخی، برگرفته از راسته بازارها و گذرها بود، اما با ورود وسایل نقلیه و به دنبال آن خیابان‌کشی‌های شطرنجی در بافت تاریخی، هندسه ارگانیک و سلسله ‌مراتب شبکه معابر، انسجام و ساختار بافت، در هم‌ شکست. مسئله اصلی این پژوهش، تأمین دسترسی مطلوب در عین حفاظت از ارزش‌های بافت تاریخی بوده که نیازمند تدوین چارچوب حفاظت‌مبنای سامان‌دهی معابر تاریخی است تا جوانب حفاظت از هویت تاریخی، روحیه انسانی، مسائل اجتماعی و در عین حال، تأمین دسترسی سواره را پاسخ‌گو باشد. تجارب سامان‌دهی معابر تاریخی ایران نشان می‌دهند دغدغه اصلی، تأمین دسترسی سواره بوده است. ناکارآمدی سامان‌دهی‌های گذشته با وجود هزینه‌ هنگفت، این ضرورت را ایجاب می‌نماید تا با الگوبرداری قیاسی تجارب جهانی در این زمینه مشخص شود که اصول سامان‌دهی‌ حفاظت‌مبنای معابر تاریخی چه هستند؟ و شباهت‌ها و تفاوت‌های سامان‌دهی ایران و جهان کدام هستند؟ عدم انجام چنین مطالعه‌ای، سبب تکرار دور باطل ناکارآمدی سامان‌دهی‌ معابر تاریخی و عدم حفاظت آنها می‌شود؛ در حالی که مطالعات نشان می‌دهند یکی از بیشترین عوامل رکود و متروک شدن بافت تاریخی، ناکارآمدی معابر است. تا کنون دیده نشده در زمینه سامان‌دهی معابر بافت تاریخی ایران با رویکرد حفاظت‌مبنا، مطالعات جامعی صورت پذیرند و ضعف ادبیات تحقیق در این زمینه مشهود است. این مقاله برای اولین بار، سامان‌دهی معابر بافت تاریخی ایران را با روش الگوبرداری قیاسی با تجارب سامان‌دهی سایر کشورها مقایسه نموده است. هدف پژوهش حاضر، دست‌یابی به اصول سامان‌دهی حفاظت‌مبنای معابر بافت تاریخی است. روش داده‌اندوزی، کتابخانه‌ای و میدانی است. نتایج نشان دادند سامان‌دهی‌ معابر ایران، ناقص و فاقد برنامه و نگرش حفاظتی است. در نمونه‌ مطالعاتی نیز سامان‌دهی معبر پیاده و سواره، ناقص با درجه کیفی ضعیف بود. در پایان، اصول سامان‌دهی حفاظت‌مبنای معابر بافت تاریخی و عصاره معابر تاریخی، به‌عنوان چارچوب اقدامات آینده ارائه شده‌اند.  2 Paths are the most important urban spaces and account for the city and its historic district’s main structure. In the past, the geometry of historic cities revolved around old bazar rows and passages. However, with the advent of motorized vehicles and subsequent chess roads in historical texture, organic geometry and hierarchy of paths net, integrity and structure of historic district were disrupted. The main aim of this study is to provide optimal access while preserving the values ​​of historical texture and this can be achieved through the establishment of a conservation framework for the organization of historic paths. This framework must cope with the conservation of historical identity, maintenance of human morale, dealing with social issues and at the same time providing access for motorists. The experience gained from reforming Iran’s historical paths shows that the main concern has been the provision of access for motorists. The inefficiency of past organizations, despite their enormous cost, necessitates benchmarking on global expriences to specify the principles of conservation-based organization of historical paths and to determine the similarities and differences between the reformation of Iran and the world. Without such a study, the vain cycle of organizing historic paths inefficiently could be repeated over and over again. In effect, studies reveal that one of the most important causes of stagnation and abandonment of the historical district is the inefficiency of its paths. To this date, no comprehensive conservation-based studies on the organization of the paths in Iran’s historical district have been carried out and the shortage of the research literature in this field is evident. This study compares, for the first time, the organization of the Iranian historic paths with that of other countries through benchmarking method. The purpose of the present study is to achieve the principles of conservation-based organization of the paths in historical textures. The method of data collection is library and empirical and this is a cross-sectional field study. The results showed that the organization of the Iranian paths is sketchy since it lacks planning and positive attitude towards conservation. In case study, the organization of pathway and roadway was also incomplete and of poor quality grade. In the end, the principles of conservation-based organization of the paths in historical texture and the essence of historical passages are presented as the framework for likely future organization project. 83 100 2018/05/142019/03/122019/09/22018/12/192019/03/42019/06/26 1398/4/5 2019/10/132020/02/82020/02/292020/01/262019/12/252020/03/2 1398/12/12 طیبه فارسی tayebeh farsi دانشجوی دکترای مرمت بنا و بافت‌های تاریخی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان Iran tayebehfarsi@gmail.com احمد شاهیوندی Ahmad Shahivandi استادیار، دانشکده شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان Iran a.shahivandi@aui.ac.ir شهریار ناسخیان Shahriar Nasekhian استادیار، دانشکده مرمت و حفاظت، دانشگاه هنر اصفهان Iran s.nasekhian@aui.ac.ir Organization Conservation-based ‌Historic Texture Historical Paths ‌Benchmarking Method سامان‌دهی حفاظت‌مبنا بافت تاریخی معابر ‌تاریخی الگوبرداری ‌قیاسی ##اسدالهی، شیوا (1380). طرح مرمت شهری کرمانشاه. فصلنامه هفت‌شهر، سال دوم (4)، 79-68. ##انوری، حسن (1381). فرهنگ بزرگ سخن. چاپ اول، جلد 5، تهران. ##اِسفنجاری، عیسی (1385). میبد ‌شهری ‌که ‌هست. چاپ اول، تهران: سازمان‌ میراث ‌فرهنگی ‌و ‌گردشگری.##بیانکا، استفانو و جودیدو، فیلیپ (1390). قاهره ‌باززنده‌سازی ‌کلانشهر ‌تاریخی. ترجمه ‌سعیده‌ محتشم، چاپ اول، تهران: فضا. ##پاکزاد، جهانشاه (1382). معیارهای کیفی سنجش فضا. فصلنامه آبادی، (39)، 49-32. ##تایسدل، استیون؛ اُک، تنر و هیث، تیم (1390). باززنده‌سازی‌‌شهری. ‌ترجمه شایان رستمی و کرامت‌الله‌ ‌زیاری‌، چاپ اول، تهران: آرادکتاب. ##توسلی، محمود (1395 الف). طراحی دسترسی. چاپ دوم، تهران: وزارت راه و شهرسازی. ##توسلی، محمود (1395 ب). قواعد ‌و ‌معیارهای ‌طراحی‌ فضای‌ شهری. چاپ دوم، تهران: وزارت راه و شهرسازی. ##حبیبی، سید محسن (1375). از شار تا شهر. چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران. ##حبیبی، ‌کیومرث؛ پوراحمد، ‌احمد ‌و ‌مشکینی، ‌ابوالفضل (1394). بهسازی ‌و ‌نوسازی‌ بافت‌ کهن ‌شهر.‌ چاپ ششم، تهران: انتخاب. ##حناچی، پیروز؛ خادم‌زاده، محمدحسن؛ شایان، حمیدرضا؛ کامل‌نیا، حامد و مهدی‌نژاد، جواد (1386). بررسی تطبیقی‌ مرمت ‌شهری ‌ایران‌ و‌ جهان با نگاه ویژه به بافت تاریخی یزد‌. چاپ اول، یزد: میراث فرهنگی یزد.##دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه دهخدا. چاپ دوم، جلد 9، تهران: دانشگاه تهران.##رادول، دنیس (1393). حفاظت و پایداری شهرهای تاریخی. ترجمه ‌پیروز ‌حناچی ‌و یلدا ‌شاه‌تیموری، چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران.##سلطان‌‌زاده، حسین؛ مجابی، شیما‌ و عباسی، آرزو (1394). تجربیات‌ مرمت‌ بدنه‌های ‌شهری. چاپ اول، تهران: چهارطاق.##شوای، فرانسواز (1375). شهرسازی، واقعیات و تخیلات. ترجمه محسن حبیبی، چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران.##عرفانی، گوران و دیزانی، احسان (1389). سامان‌دهی از واژه تا عمل. باغ نظر، سال هفتم (13)، 60-49. ##فرزام، فرشته (1376). تداوم‌‌ حیات‌ یا‌ زوال‌ تدریجی‌ ‌بافت‌ قدیم. مقالات‌ همایش‌ بافت‌های‌ شهری. تهران: ‌مسکن‌ و شهرسازی. 96-81. ##فرهنگ، لیلا (1382). منشور ایکوموس، واشنگتن 1987. نشریه‌ هفت‌شهر، 1 (14)، 135-134. ##فلامکی، محمدمنصور (1380). باززنده‌سازی بناها و شهرهای تاریخی. چاپ سوم، تهران: دانشگاه تهران. ##فلامکی، محمدمنصور (1384). سیری در تجارب مرمت شهری از ونیز تا شیراز. چاپ دوم، تهران: فضا.##فلامکی، محمدمنصور (1392). نوسازی و بهسازی شهری. چاپ دوم، تهران: سمت.##فیلدن، برنارد و یوکیلیتو، یوکا (1388). مدیریت محوطه‌های میراث جهانی. ترجمه‌ پیروز حناچی، چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران.##کلانتری، حسین ‌و پوراحمد، احمد (1384). فنون‌ و‌ تجارب ‌‌مرمت بافت ‌تاریخی ‌شهرها. چاپ اول، تهران: جهاد دانشگاهی.##کوهن، نوهوم (1394). طراحی شهری مرمت و حفاظت. ترجمه‌ مریم چرخچیان، چاپ اول، تهران: گوهر دانش. ##مسعود، محمد و بیگ‌زاده، حمیدرضا (1392). بناهای میان‌افزا در بافت‌های تاریخی. چاپ اول، تهران: آذرخش.##معینی، سید مهدی (1390). شهرهای پیاده‌مدار. چاپ اول، تهران: آذرخش. ##منشور آتن (1931). پنجمین کنگره جهانی معماران مدرن، ماده 70 و 71، سازمان سیام. ##مهندسان مشاور باوند (1382). "طرح توسعه اصفهان تاریخی". اصفهان: شهرداری اصفهان. ##وودوارد، کاتلین (1373). هنر و فن. ترجمه محمد سیاه‌پوش. مجموعه مقالات ارغنون. شماره 1. تهران: وزارت ارشاد. 130-112. ##Abdel-Hadi, A; El-Nachar, E & Safieldin. (2009). Pedestrian Street Life in Historic Cairo. http://www.cpas-egypt.com/Researches/Istanbul-paper-ID148-Final-1.pdf. (Retrieved 22 June 2019). ##Alexander, C. (1987). A New Theory of Urban Design. Oxford: Oxford University Press.##Appleyard, D. (1979). The Conservation of European Cities. Cambridge, MA: MIT Press. ##Application of HUL Approach in China (2012). Application of the Historic Urban Landscape (HUL) Approach in China, Developing a Road Map. Report of the Expert Meeting, organized by the World Heritage Institute of Training and Research for Asia and the Pacific (WHITRAP). China: Shanghai. 4-17. ##Araoz, G. (2011). Preserving Heritage Places under a New Paradigm. Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development, 1 (1), 23-37.##Bandarin, F. & Van Oers, R. (2012). The Historic Urban Landscape: Managing Heritage in an Urban Century. USA: Blackwell Publishing Ltd.##Bianca, S & Jodido, P. (2004). Agha Khan Trust for Culture. Egypt: AKDN.##Bohl, C. (2000). New Urbanism and the City. Housing Policy Debate, 11 (4), 761-801.##Buchanan, C & Partners. (1968). Bath, Study in ‌Conservation. London: Amazon. ##Caniggia, G & Maffei, G. (2001). Interpreting Basic Building. Firenze: Alinea.##Chapman, D. (1996). Creating Neighbourhoods and Places in the Built Environment. London: Published by E & FN SPON.##Declaration of Jerusalem. (2006). New approaches to Urban Conservation. International Workshop. Jerusalem: Brigham Young University. 4-6.##English Heritage. (2008). Conservation Principles: policies And Guidance. for the sustainable management of historic environment. guidance@HistoricEngland.org.uk. (Retrieved 15 May 2020). ##Falk, N. (1995). Successful Pulic Places: Going From Vision to Results. London: Published by E&FN SPON. ##Frank, L.; James, F.S.; Terry, L.C.; james, E. & Chapman, B.E. (2006). Many Pathways from Landuse to Health. Journal of the American Planning Association, 72 (1), 75-87.##Gabrielli, B. (2010). Urban Planning Challenged by Historic Urban Landscape, in Van Oers, Ron; Haraguchi, Sachiko. Managing Historic Cities. World Heritage Paper 27. Paris: UNESCO World Heritage Center. 19-25. ##Gehl, J. (2010). Cities for people. Washington, USA: Island Press. ##Hanna, N. (2012). Artisan Entrepreneursin Cairo and EarlyModern Capitalism. New York: Syracuse Press.##Impugnani, V. (1984). Architecture&City Planning in the 20th Century. New York: Van Nostrand Reinhold Company.##Larkham, P.j. (1996). Creating Neighbourhoods and Places in Built Environment. London: Published by E. & FN SPON.##Law, C.M. (1994). Urban Tourism: Attracting Visitors to Large Cities. London: Mansell.##London Borough of Tower Hamlet. (2009). Narrow Street Conservation Area. London, adopted by cabinet. www.towerhamlets.gov.uk. (Rerieved 11 May 2020). ##MacCormac, R. (1984). Actions and Experiences of Design. Architecs Journal, 4 (15), 43-47.##Middeltan, M. (1987). Manmade the Town, Baltimore Renewal. London: Department of planning.##Montgomery, J. (1995). The Story of Temple Bar. Planning Practice& Research, 10, 135-172.##Pasic, A. (2004). Historic Cities Support. Conservation & Revitalization Mostar, 10 (3), 23-40.##Pendlebury, J. & Strange, I. (2011). Urban conservation and the shaping of the English city. Town Planning Review (TPR), 82 (4), 361-392.##Radoine, H. (2007). Conservation-Based Cultural, Environmental, and Economic Development: The case of the Walled City of Fez. Conservation Based-Development-of-FEz, 1 (1), 30-64.##Rappaport, E. (2002). Rebuilding of Regent Street. History workshop journal, 53 (1), 45-53.##Ravetz, A. (1985). Remaking Cities: Contradictions of the Recent Urban Environment. London: Croom Helm ltd Press.##Regional Seminar on HUL in Central and Eastern Europe. (2007). Scientific and Technical Challenges for the Management and Conservation of Historic Centers of Town. Inscribed on the World Heritage List. Russia: St Petersburg. 29-34. ##SHPO, State Historic Preservation Office. (2013). Streetscape Guidance for Downtown Historic District. Developed with Michigan Department of Transportation. documents/mshda_shpo_20130531_streetscape_guidance_422996_7. (Rerieved 8 May 2020). ##Sivaro, F. (2007). Reversing the Decline of a Historic District. http://archnet.org/#sites/5004/publications/3392, 22-69. (Rerieved 6 September 2014). ##Taylor, M. (1994). Women in the Built Environment. Chicago: Streetwise press.##Uhlman, W. (1976). The Economic Benefits of Preserving Old Buildings. Washington: The Preservation Press/National Trust for Historic Preservation. ##Unesco. (2010). Nomination Dossier “The Old City od Mostar”. BOSNIA & HERZEGOVINA. https://whc.unesco.org/document/154662. (Retrieved 5 May 2018). ##URBED: Department of the Environment (1994). Vital and Viable Town Centers. Meeting the Chalenges, HMSO. London: URBED press. ##Van Oers, R. (2010). Managing Cities and the Historic Urban Landscape Initiative. Paris: UNESCO World Heritage Centre. ##Winter, J. (1993). Londons teeming street, 1830-1914. London: Amazon Press. ##Young, T. (2008). Conservation of the Old Walled City of Sana’a Republic of Yemen. http: //web. Mit.edu/akpia/www/AKPsite/4.239/Sanaa/yemen.html. (Retrieved 3 June 2015). ##