1399 10 22 22 107

مرز محله‌‌ در بافت تاریخی شهرهای ایران، نمونه پژوهشی: محله‌ علی‌قلی‌آقا، شهر اصفهان Quarter Boundary in Historical Fabrics of Iranian Cities Case Study: Ali Gholi Agha Quarter, Isfahan 1 1 چکیده مرز و محدوده‌ محله‌، از موضوعاتی هستند که در پژوهش‌های شهرسازی و طراحی شهری به‌طور گسترده به آنها پرداخته شده است. طبعاً در مطالعات متعددی نیز موضوع "مرز محله‌ در بافت تاریخی شهرهای ایران" بررسی شده، اما مرور ادبیات موضوع نشان می‌دهد که همچنان ابهاماتی در این رابطه وجود دارند و از مهم‌ترین آنها، چگونگی مرز محله‌ در این بافت‌ها است. به این مسئله، دو پاسخ متناقض داده شده است؛ دسته‌ای از مطالعات، برای محله‌های بافت تاریخی شهرهای ایران، مرز کاملاً مشخص قائل بوده، در حالی که دسته‌ دیگر، مرز محله‌ها را در این بافت‌ها "مبهم" دانسته و معتقد هستند هر محله به‌صورت "تدریجی" به محله‌ دیگری می‌رسد. هدف مقاله حاضر، "تشخیص" مرز محله‌ در این بافت‌ها است. در این راستا، "محله‌ علی‌قلی‌آقا" در بافت تاریخی شهر اصفهان، به‌عنوان نمونه پژوهشی انتخاب شده و از روش تحقیق کیفیِ "تحلیل محتوای عرفی" استفاده شده است. در این رابطه، مرز محله‌ علی‌قلی‌آقا از سه طریق مورد بررسی قرار گرفته است؛ مرز تاریخی، مرز محله بر اساس مصاحبه‌ خانه به خانه و مرز ذهنی ترسیم‌شده توسط ساکنان محله. در میان این سه طریق، مرز تاریخی که بر اساس ساختار تاریخی دسترسی و عناصر شاخص محله کشف‌ شده، نشان‌دهنده‌ نظمی پنهان در ساختار  بافت است و روش بدیعی را برای کشف مرز عینی محله در بافت‌های تاریخی شهرهای ایران ارائه می‌نماید. جالب آنکه صحت دستاوردهای این روش، توسط دو مرز دیگر تأیید می‌شود. در نهایت، مقاله به این نتیجه رسیده است که بر اساس ساختار تاریخی، مرز کاملاً مشخص و عینی در بخشی از محله وجود دارد. این مرز غالباً در بن‌بست‌ها و دربندها است و از پشت به پشت خانه‌ها می‌گذرد. همچنین در مکان‌هایی که مرز مشخص و عینی وجود ندارد، می‌توان حدود محله را بر اساس این مرز تعیین نمود.   2 The boundary of quarter is among the subjects that have been widely addressed in urban planning and urban design research. Clearly, several studies have examined the issue of “quarter boundaries in the historical fabric of Iranian cities”, but the literature review shows that there are still ambiguities in this regard. There are two contradictory answers to this issue: one group of studies has set clear boundaries for quarters in the historical fabric of Iranian cities, while the other ones consider the boundaries of quarters in these fabrics to be vague and believe that each quarter will reach another quarter gradually. The purpose of this article is identifying the boundary of quarter in these fabrics. In this regard, Ali Gholi Agha quarter in the historical fabric of Isfahan was chosen as a case study and the qualitative research method of conventional content analysis was used. The boundary of Ali Gholi Agha quarter was studied in three ways of historical boundary, quarter boundary based on door-to-door interviews, and subjective boundary drawn by the inhabitants. Among these three ways, the historical boundary discovered based on the historical structure of access and quarter elements, shows the hidden order in the structure and provides a new method to discover the objective boundary of the quarter in the historical fabrics of Iranian cities. Interestingly, the accuracy of the achievements of this method is confirmed by two other boundaries. Finally, it is concluded that there is an objective boundary in some parts of the quarter. This boundary is often in dead ends and darbands (passes through the entrance of the houses in historic fabrics). Also, in the other parts of the quarter where there is no clear boundary, the boundary can be determined based on this objective boundary. 1 14 2019/03/16 1397/12/25 2019/08/27 1398/6/5 شاهد مغربی Shahead Maghreby دانشگاه هنر اصفهان Iran shaheadm@gmail.com قاسم مطلبی Ghasem Motalebi دانشگاه تهران Iran motalebi@ut.ac.ir محمود قلعه نویی Mahmoud Ghalehnoee دانشگاه هنر اصفهان Iran ghalehnoee@aui.ac.ir Boundary quarter historical fabric objectivity subjectivity. مرز محله بافت تاریخی عینیت ذهنیت ##آرشیو معاونت شهرسازی شهرداری اصفهان (1385). ##اداره کل مسکن و شهرسازی استان اصفهان (1367). «طرح جامع دوم شهر اصفهان». اصفهان: اداره کل مسکن و شهرسازی استان اصفهان، وزارت مسکن و شهرسازی. ##اداره کل مسکن و شهرسازی استان اصفهان (1372). «طرح بهسازی محله جماله اصفهان». اصفهان: اداره کل مسکن و شهرسازی استان اصفهان، وزارت مسکن و شهرسازی. ##بحرینی، سید حسین و فروغی‌فر، مهران (1395). انسجام‌بخشی کالبدی به محدوده‌ مرکزی شهر شیراز ارائه‌ راهکارهای طراحی شهری به منظور افزایش انسجام کالبدی بر اساس نظریه‌ پیچیدگی. هویت شهر، 10 (28)، 18-5. ##بدری‌زاده، محمد علی؛ وافی، محمد حسین و منتظر، احمد (1374). بررسی و تحلیل طرح‌های شهری اصفهان در رابطه با بافت کهن. اثر، 2 (27-26). ##برنون، وحیده؛ براتی، ناصر و شاهچراغی، آزاده (1395). تعریف قلمرو محلات: تحلیلی مفهومی با تأکید بر ابعاد روانی- ادراکی و ارائه مدل مفهومی. مدیریت شهری، (42)، 326-313. ##پوراحمد، احمد؛ قدمی، مصطفی و جهان‌محمدی، غلامرضا (1384). بررسی روش‌های محله‌بندی شهری (مطالعه موردی: شهر نوشهر و کلاردشت). فصل‌نامه جغرافیایی سرزمین، 2 (8)، 50-37. ##توسـلی، محمـود (1369). اصول و روش‌های طراحی شهری و فضاهای مسکونی در ایران. چاپ اول، تهران: مرکز مطالعـات و تحقیقـات شهرسـازی و معمـاری.##ثقه‌الاسلامی، عمیدالاسلام و امین‌زاده، بهناز (1392). بررسی تطبیقی مفهوم و اصول به‌کار رفته در محله ایرانی و واحد همسایگی غربی. هویت شهر، 13 (7)، 45-33. ##حبیبی، سید محسن (1397). از شار تا شهر، تحلیلی تاریخی از مفهوم شهر و سیمای کالبدی آن. چاپ شانزدهم، تهران: دانشگاه تهران.##حسینی، سید فخرالدین و سلطانی، مهرداد (1397). تحلیل تطبیقی مفهوم محله در نظام سنتی شهرهای ایران با الگوهای مشابه (جایگزین) دوره معاصر. باغ نظر، 15 (60)، 28-15. ##سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان (1378). «طرح بهسازی و سامان‌دهی مرکز محله‌ علی‌قلی‌آقا». اصفهان: شهرداری اصفهان، سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان، مدیریت بافت قدیم سازمان. ##شفقی، سیروس (1381). جغرافیای اصفهان. چاپ دوم، اصفهان: دانشگاه اصفهان.##شهرداری اصفهان (1364). "ضوابط طرح تفضیلی طرح جامع اصفهان". اصفهان: شهرداری اصفهان، با همکاری انجمن مهندسین معمار اصفهان. ##شهرداری اصفهان (1385). "طرح بازنگری طرح تفصیلی". اصفهان: شهرداری اصفهان. ##شیعه، اسماعیل (1396). با شهر و منطقه در ایران. چاپ پنجم، تهران: دانشگاه علم و صنعت.##طبسی، محسن (1381). بازخوانی وقف‌نامه و بررسی کالبدی مرکز محله علی‌قلی‌آقا. صفه، 12 (35)، 121-93. ##عبدالهی، مجید؛ صرافی، مظفر و توکلی نیا، جمیله (1389). بررسی نظری مفهوم محله و بازتعریف آن با تأکید بر شرایط محله‌های شهری ایران. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، (72)، 103-82.##قاسمی، مروارید (1384). اهل کجا هستیم؟. چاپ اول، اصفهان: خاک.##قدمی، مصطفی (1383). پیشنهاد روش ترکیبی در فرآیند محله‌بندی شهری. همایش توسعه‌ محله‌ای، توسعه شهر تهران. تهران: شهرداری تهران. 624-603. ##قرشی، سیده مائده؛ ازکیا، مصطفی و مهدوی، سید محمدصادق (1394). بازتعریف جامعه‌شناختی مفهوم محله از نگاه ساکنان: مطالعه‌ پدیدارشناسی محله‌ کن منطقۀ 5 شهر تهران. توسعه محلی، 7 (2)، 240-221. ##محمدی‌زاده، نسرین؛ ماجدی، حمید و سعیده زرآبادی، زهرا سادات (1397). ارائه الگوی مفهومی از معیارهای انسجام و امتزاج در بافت محلات تاریخی با یکدیگر (نمونه موردی: محلات بافت تاریخی کرمان، منطقه 1). باغ نظر، 15 (61)، 52-39. ##مرکز آمار ایران (1395). راهنمای مقدماتی طبقه‌بندی‌های استاندارد بین‌المللی سن. چاپ اول، تهران: مرکز آمار ایران، معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی. ##مسعود، محمد؛ مدنی، فروغ و بهاره، تدین (1392). دست‌یابی به شاخص‌های کیفی برای الگوگیری از منظر بافت‌های تاریخی در توسعه‌های پیرامون؛ نمونه موردی محله‌ علی‌قلی‌آقای اصفهان. برنامه‌ریزی فضایی، 3 (4)، 36-19. ##مهندسین مشاور ارگانیک (1350). "طرح جامع ارگانیک". اصفهان: سازمان برنامه. ##مهندسین مشاور ارگانیک(1357). "طرح تفصیلی ارگانیک". اصفهان: سازمان برنامه. ##مهندسین مشاور کوکس (1340). "طرح کوکس". اصفهان: دفتر فنی وزارت کشور. ##مهندسین مشاور نقش ‌جهان پارس (1371). "طرح تفصیلی اصفهان، منطقه یک". اصفهان: اداره کل مسکن و شهرسازی استان اصفهان.##Bassi, E. (2015). Divided Sarajevo: space management, urban landscape and spatial practices across the boundary. Europa Regional, 22 (3-4), 101-113.##Carter McKee, K. (2014). Genius Loci of the Athens of the North: the cultural significance of Edinburgh’s Calton Hill. Edinburgh: University of Edinburgh.##Coulton, C. (2012). Defining Neighborhoods for Research and Policy. Cityscape: A Journal of Policy Development and Research, 14 (2), 231-236. ##Hall, M. (2013). Regeneration and Cultural Quarters. The Routledge Handbook of Cultural Tourism. Smith, M. K. & Richards, G. (Eds.). Abingdon: Routledge. 332-338. ##Hsieh, H. F. & Shannon, S. E. (2005). Three Approaches to Content Analysis. Qualitative Health Research, 15 (9), 1277-1288.##Kearney, H. L. (2017). Mapping modernity: the London Postal Map of 1856. London: Royal College of Art.##Khadem Moakhar, E.; Gharaei, F.; Ghasemi Esfahani, M. & Khadem, H. (2015). Identifying the Effect of the Old Neighborhoods İdentity on the Consent of the Living Environment (Case Study: Ali-Gholi-Agha and Vali-Asr Neighborhood in Esfahan). Cumhuriyet University Faculty of Science, Science Journal, 36 (4), 421-431.##Kondracki, N. L. & Wellman, N.S. (2002). Content analysis: Review of methods and their applications in nutrition education. Journal of Nutrition Education and Behavior, 34 (4), 224-230.##Lynch, K. (1960). The Image of the City. Cambridge MA: MIT Press.##Relph, E. (1976). Place and Placelessness. London: Pion Ltd.##Rink, B. (2016). Quartering the City in Discourse and Bricks: Articulating Urban Change in a South African Enclave. Urban Forum, 27 (1), 19-34.##Sampson, R. J.; Morenoff, J. D. & Rowley T. G. (2002). Assessing Neighborhood Effects: Social Processes and New Directions. Research, Annual Review of Sociology, 28 (1), 443-478.##Scott, J. & Sohn, C. (2018). Place-making and the bordering of urban space: Interpreting the emergence of new neighborhoods in Berlin and Budapest. European Urban and Regional Studies, 1 (17), 1-17. ##Seamon, D. (2000). Phenomenology, Place, Environment and Architecture: A Review of the Literature. http://www.arch.ksu.edu/seamon/Seamon%202000%20review%20extended%20version%20Wapner%20et%20al.pdf (Retrieved 11 Apr. 2017). ##Sun-Young, Rieh. (2003). Boundary and Sense of Place in Traditional Korean Dwelling. Sungkyun Journal of East Asian studies, 3 (2), 62-79. ##

بررسی ساختار مساجد سنتی، معاصر و پس از انقلاب اسلامی با روش نحو فضا (نمونه مورد مطالعه: مسجد جامع اصفهان، مسجد دانشگاه تهران، مسجد الغدیر، مسجد شهرک غرب) Investigating the Structure of Traditional, Contemporary and Post-Islamic Revolution Mosques via the Method of Space Syntax (Case Study: Jameh Mosque of Isfahan, University of Tehran Mosque, Al-Ghadir Mosque, Shahrak-e Gharb Mosque) 1 1 در شهرهای اسلامی، مساجد، جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص داده‌اند. مسجد از دیرباز، به‌عنوان عنصری اساسی در جامعه بشری و به صورت‌های گوناگون مطرح بوده است. این پژوهش بر آن است تا با بررسی معماری مساجد سنتی، به معرفی برخی از نگرش‌های موفق ارتباطات فضایی در مقیاس معماری مساجد امروزی بپردازد. در نگرش نحو فضا، با استفاده از سه شاخص "ارتباط"1، "هم‌پیوندی"2 و "عمق"3، به بررسی ویژگی‌های فضایی نمونه‌ها پرداخته می‌شود؛ لذا هدف از این پژوهش، بررسی و شناخت ارتباط‌های فضایی در معماری مساجد سه دوره سنتی4، معاصر5 و بعد از انقلاب اسلامی6 است. روش کار در بخش اول، به روش توصیفی- تحلیلی و جستجو در ادبیات پژوهش و در بخش دوم، به روش تحلیل الگوها و مقایسه تطبیقی بوده و از طریق روش آزمایشی (تحلیل الگوی فضایی) در نرم‌افزار "Space Syntax7"، پلان چهار مسجد در سه دوره ذکرشده، مورد آنالیز قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهند که سازمان‌دهی مرکزی با بهره‌گیری از حیاط مسجد جامع اصفهان با الگوی ارتباط فضایی (فضا در درون یک فضا)، در مقایسه با سه مسجد دانشگاه تهران (مجموعه‌ای/ فضای مشترک بین دو فضا)، مسجد شهرک غرب (مجموعه‌ای/ فضای متداخل) و مسجد الغدیر (خطی/ فضای مجاور)، از لحاظ ارتباط بیشتر است و در مقایسه با جانمایی ریزفضاها در سازمان‌دهی مسجد جامع اصفهان، ارتباطات در حیاط با سایر فضاها بیشتر هستند. همچنین، هم‌پیوندی فضاها در مسجد جامع اصفهان با توجه به بالا بودن آن، میزان یکپارچگی و دسترس‌پذیر بودن فضاها را بازگو می‌کند. در رابطه با شاخص عمق در هر چهار مسجد، فضاهای خدماتی، دارای بیشترین عمق و دید نسبت به فضای اصلی مسجد (حیاط/ ورودی و گنبدخانه) هستند. این کیفیت در پلان هر چهار مسجد، با کیفیت‌های مختلف سازمان‌دهی شده است. 2 In Islamic cities, mosques have a distinct place. The mosque has long been considered as an essential element of human society in many ways. This study aims to introduce some of the most successful attitudes of spatial communication in today’s mosque architecture scale by examining the architecture of traditional mosques. In space syntax approach, using the three indices of “connectivity”, “integration” and “depth”, the spatial characteristics of the samples are investigated; therefore, the objective of this study is to investigate and identify the spatial relationships in three traditional, contemporary and post-Islamic Revolution mosque architectures. The research methodology in the first part is descriptive-analytical and searching the related literature and in the second part via the pattern analysis and comparative comparison and the plan of four mosques in the three mentioned periods are analyzed, through the experimental method (space pattern analysis) in the software “Space Syntax”. The results show that central organization in the courtyard of Jameh Mosque of Isfahan with spatial communication pattern (space within one space)  is more in terms of communication compared to three mosques of Tehran University (complex/shared space between two spaces) and Shahrak-e Gharb (complex/overlapping space) and Al-Ghadir mosque (linear/adjacent Space) and compared with the placement of micro spaces in the organization of  Jameh Mosque of Isfahan, the connections in the courtyard is more than other spaces. Also, the interconnection of spaces in Jameh Mosque of Isfahan reflects the level of integration and availability. In terms of depth index in all four mosques, service spaces have the greatest depth and visibility compared to the main space of the mosque (courtyard/ entrance and dome). This quality is organized in the plan of all four mosques with different qualities.  15 36 2019/03/162019/04/29 1398/2/9 2019/08/272019/12/15 1398/9/24 جمال الدین مهدی نژاد Jamal-e-Din Mahdi Nejad دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران. Iran mahdinejad@srttu.edu حمیدرضا عظمتی Hamidreza Azemati دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران. Iran tcsh9010@gmail.com علی صادقی حبیب آباد Ali Sadeghi Habib Abad دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران. Iran a.sadeghi@sru.ac.ir Space syntax Mosques organization University of Tehran Mosque Jameh Mosque of Isfahan Shahrak-e Gharb Mosque نحو فضا سازمان‌دهی مساجد مسجد دانشگاه تهران مسجد جامع اصفهان مسجد شهرک غرب  افلاکیان، احمد، 1394، گونه‌شناسی معماری مساجد سنتی ایران بر اساس بازشناسی الگوهای پایه، مطالعات معماری ایران. کارگاه پژوهش در تاریخ معماری (دوره اسلامی)، زیر نظر دکتر خادم‌زاده و دکتر معماران، دانشگاه تهران.## بانی‌مسعود، امیر، 1390، معماری معاصر ایران در تکاپوی بین سنت و مدرنیته، تهران: نشر هنر معماری قرن.## بحرینی، سیدحسین، تقابن، سوده، 1390، آزمون کاربدر روش چیدمان فضا در طراحی فضاهای سنتی شهری؛ نمونه موردی: طراحی پیاده امامزاده قاسم (ع)، نشریه هنرهای زیبا، شماره 48، دانشگاه تهران، صص 5 -18.## بمانیان، محمدرضا، جلوانی، متین، ارجمندی، سمیرا، 1395، بررسی ارتباط میان پیکربندی فضایی و حکمت در معماری اسلامی مساجد مکتب اصفهان، نشریه علمی پژوهشی مطالعات معماری ایرانی، شماره 9، دانشگاه کاشان.## پیرنیا، محمدکریم، 1390، معماری ایرانی، تدوین و گردآوری دکتر غلام حسین معماریان، سروش دانش، تهران.## پیرنیا، محمدکریم، 1391، سبک شناسی معماری ایرانی، تدوین و گردآوری دکتر غلامحسن معماران، سروش دانش، تهران.## پیمانی، علی، ذوالقدر، مارال، 1390، کاربرد روش چیدمان فضا در ارزیابی طرح‌های توسعه شهری؛ نمونه مطالعاتی: طرح جامع جدید کلان‌شهر تهران و طرح تفصیلی مناطق شهرداری تهران (منطقه 19)، نشریه صفه، شماره 54، دانشگاه شهید بهشتی، ص 123.## جبل عاملی، عبدالله، 1392، تاریخ تحولات مسجد جامع اصفهان. فصلنامه علمی اثر. ۳۴ (۶۱) :۲۹-۶۶.## جعفری بهمن، محمدعلی، خانیان، مجتبی، 1391، مشکل‌یابی طرح‌های جامع از دیدگاه رفتاری و مقایسه آن با وضع موجود به روش چیدمان فضا؛ نمونه موردی محله بابیان شهر همدان، نشریه علمی پژوهشی آرمان شهر، شماره 9، صص 285 – 295.## چینگ، فرانسیس دی. ک، 1377، معماری، فرم، فضا و نظم، ترجمه زهرا قراگوزلو، دانشگاه تهران.## حاجی‌قاسمی، کامبیز، خرم، بابک، صابونیان‌یزد، مهدی، زرینی، حسین، رسولی، جلیل، موسوی‌روضاتی، مریم‌دخت، نوربخش، هدیه، شهنواز، آرش، 1383، گنجنامه: فرهنگ آثار معماری اسلامی ایرانی، مساجد جامع (بخش اول)، دفتر 7، تهران، مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی و انتشارات روزنه، تهران.## حبیبی، سید محسن، 1382، از شار تا شهر، انتشارات دانشگاه تهران.## حسینمردی، حمید و مروجی، نرگس، 1386، نگاهی به مساجد معاصر جهان، فصلنامه آبادی، شماره 54، صص 59-42.## دل آسایی، بهروز، 1392، طراحی مدرسه ابتدایی در شهر سبزوار با تکیه بر زبان الگوی طراحی مدرسه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.## ذکرگو، امیر، 1380، سیر هنر در تاریخ 1، تهران، سازمان پژوهش فرهنگی.## رفیعیان، مجتبی و سیفیانی، مهسا، 1384، فضاهای عمومی شهری؛ بازنگری و ارزیابی کیفی، نشریه علمی پژوهشی هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، شماره 23.## ریسمانچیان، امید، بل، سایمون، 1389، شناخت کاربردی روش چیدمان فضا در درک پیکره‌بندی فضایی شهرها، 1389، نشریه هنرهای زیبا، دوره 2، شماره 43، دانشگاه تهران، صص 49 – 56.## سرمدی، صدف، 1394، مقایسه تطبیقی مساجد سنتی با مدرن با توجه به الگوی اولیه مسجد، مجموعه مقالات سومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و مدیریت شهری، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران.## سیادتان، سعیدرضا، پورجعفر، محمدرضا، 1393، آزمون کاربرد گراف توجیهی در معماری ایرانی-اسلامی؛ نمونه موردی: خانه رسولیان یزد؛ خانه‌ای در ماسوله، نشریه علمی پژوهشی نقش جهان، سال چهارم، شماره سه، دانشگاه تربیت مدرس، صص 27 – 42.## عباس‌زادگان، مصطفی، 1381، روش چیدمان فضا در فرآیند طراحی شهری، با نگاهی به شهر یزد، نشریه مدیریت شهری، شماره 9، صص 35 – 43.## عباس‌زادگان، مصطفی، ملک‌زاده، علی، 1381، حرکت به سمت توسعه پایدار شهری به وسیله ارتقاء دسترسی غیرموتوری به ایستگاه‌های مترو، مجموعه مقالات همایش مسایل شهری ایران، جلد اول، ساخت کالبد شهری، دانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز، شیراز.## کریمی، فاطمه، 1386، جهانی – محلی شدن و معماری ایرانی اسلامی: نگاهی به مسجد جامع اصفهان، مجله جهانی رسانه، شماره 4.## الکساندر، کریستفر، 1376، عرصه‌های زندگی جمعی و زندگی خصوصی، ترجمه: منوچهر مزینی، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم.## گالدیری، اوژینو، 1392، مسجد جامع اصفهان، ترجمه عبداله جبل‌عاملی، ج 1، 2 و 3، انتشارات فرهنگستان هنر.## گلمبک، لیزا، ویلبر، دونالد، 1374، معماری تیموری در ایران و توران، ترجمه محمد یوسف کیانی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تهران.## لنگ، جان، 1383، آفرینش نظریه‌های معماری، ترجمه: علیرضا عینی فر، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم.## محمودی، محمدمهدی، 1384، طراحی فضاهای آموزشی با استفاده از فرم انعطاف‌پذیر، سازمان تجهیزات و نوسازی مدارس.## مداحی، سید مهدی، معماریان، غلامحسن، 1395، تجزیه و تحلیل پیکره‌بندی فضایی خانه های بومی با رویکرد نحو فضا (نمونه موردی: شهر بُشرویه)، نشریه علمی پژوهشی مسکن و محیط روستا، شماره 156، 49 – 66.## معماریان، غلامحسین، 1381، نحوه فضای معماری، نشریه صفه، دوره 12، شماره 35، دانشگاه شهید بهشتی، صص 75 – 83.## مهدوی‌نژاد، محمدجواد، مشایخی، محمد، بهرامی، منیره، 1393، الگوهای طراحی مسجد در معماری معاصر، نشریه پژوهش‌های معماری اسلامی، دانشگاه علم و صنعت ایران، شماره پنجم، سال دوم.## مهدی نژاد، جمال‌الدین، عظمتی، حمید رضا، صادقی حبیب آباد، علی، 1397، رتبه‌بندی شاخص‌های آرامش معنوی در معماری مساجد سنتی مبتنی بر ادراک «حس معنویت» با بهره‌گیری از روش «VIKOR» ، پژوهش‌های هستی شناختی، 7 (14)، 59-82.## مهدی‌نژاد، جمال‌الدین، طاهر طلوع دل، محمدصادق، عظمتی، حمیدرضا، صادقی حبیب‌آباد، علی، 1395، جستاری بر ویژگی‌های معماری ایرانی- اسلامی و هنرهای قدسی مبتنی بر تعالی معماری، پژوهش‌های هستی شناختی، 5(10)، 31-50.## مهندسین مشاور نقش، 1378، نقد آثاری از معماری معاصر ایران، تهران: وزارت مسکن و شهرسازی، مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.## همدانی گلشن، حامد، 1394، بازاندیشی نظریه نحو فضا، رهیافتی در معماری و طراحی شهری؛ مطالعه موردی: خانه بروجردی‌ها در کاشان، نشریه هنرهای زیبا، دوره 20، دانشگاه تهران، صص 85 – 92.## یزدانفر، سیدعباس، موسوی، مهناز، زرگز، هانیه، 1391، تحلیل ساختار فضایی شهر تبریز در محدوده بارو با استفاده از تکنیک اسپیس سینتکس، ماهنامه راه و ساختمان (67)، 60-58.## Benedikt, M. L. Burnham, C. A.1985, “Perceiving architectural space: from optic rays to Isovists”, Persistence and Change (eds.), Warren, W.H. Shaw, R. E. Lawrence Erlbaum Associates, London.## Dalton, Ruth Conroy & Banfa, Sonit, 2003, The syntactical image of the city: A reciprocal definition of spatial elemants and spatial syntaxes, pro ceding, 4th International space syntaxSymposium, London.## Dursun, Pelin, 2007, Space Syntax in Architectural Design, 6th ternationalIn space syntax Symposium.Istanbul,## Groat, L, 1995, Introduction: Place, aesthetic evaluation and home, In L, Groat, Giving Places Meaning, London: Academic Press, PP: 26-1.## Harary, F. (1972). Graph Theory, Alison-Wesley, Reading ,MA.## Hillier, B and Hanson, J, 1984, the Social Logic of Space, Cambridge University Press, Cambridge.## Jeong, Sang Hyu & Ban, Yong un, 2011, computational algorithms to evaluate design solutions using space syntax, Aided-Computer, Design, 42, 664-676.## Jiang, B. Claramount, C. Batty, M.: 1999, Geometric accessibility and geographic information: extending desktop GIS to space syntax. Computers, Environment and Urban Systems. 23 (1999) 127-146## Karimi, Keyvan & Nooshin Motamed (2003), The tale of two cities: urban planning of the city Isfahan in the past and present, 4th international symposium on space syntax, London.## Klarqvist, B.: 1993, A space syntax glossary [Electronic version]. Nordisk Arkitekturforskning, 2, 11-12.## Mahdi Nejad, J., Azemati, H., & Sadeghi HabibAbad, A. (2019). Investigating Sacred Architectural Values of Traditional Mosques Based on the Improvement of Spiritual Design Quality in the Architecture of Modern Mosques (Case Study: Traditional Mosques in Iran). IJAUP, 29 (1) :47-59.## Monahan, J, Steadman H. 1983, Crime and mental illness: an epidemiological approach. In: Morris N, Tonry M. eds. Crime and Justice, Vol 4. Chicago: University of Chicago Press.## Montello, Daniel, 2007, The Contrebution Of Space Syntax To a Comprehensive Therory Of Enviromental Psychology. 6 th international space syntax symposium, Istanbul.## NOPADON THUNGSAKUL, 2001, A SYNTACTIC ANALYSIS OF SPATIAL CONFIGURATION TOWARDS THE UNDERSTANDING OF CONTINUITY AND CHANGE IN VERNACULAR LIVING SPACE: A CASE STUDY IN THE UPPER NORTHEAST OF THAILAND, UNIVERSITY OF FLORIDA.## Pope, Arthur upham.1717, A Survey of Persian Art from prehistoric to the present,Vol8, Oxford University press, London & New York.## Rapaport, A, 1982, The meaning of the built environment, Tucson: University of Arizona Press.## Ratti, C. (2004) "Space Syntax; some inconsistencies," Environment and Planning B: Planning and Design, (31) 467-499.## Steadman, P. (2004) "Develpment In Space Syntax," Environment and Plannign B: Planning and Design, (31) Guest Editorial.##افلاکیان، احمد (1394). گونه‌شناسی معماری مساجد سنتی ایران بر اساس بازشناسی الگوهای پایه، مطالعات معماری ایران. همایش و کارگاه پژوهش در تاریخ معماری (دوره اسلامی). تهران: دانشگاه تهران. 18-1. ##الکساندر، کریستفر (1376). عرصه‌های زندگی جمعی و زندگی خصوصی. ترجمه منوچهر مزینی، چاپ سوم، تهران: دانشگاه تهران. ##بانی‌مسعود، امیر (1390). معماری معاصر ایران در تکاپوی بین سنت و مدرنیته. چاپ چهارم، تهران: هنر معماری قرن.##بحرینی، سید حسین و تقابن، سوده (1390). آزمون کاربرد روش چیدمان فضا در طراحی فضاهای سنتی شهری؛ نمونه موردی: طراحی پیاده امامزاده قاسم (ع). نشریه هنرهای زیبا، 3 (4)، 18-5. ##بمانیان، محمدرضا؛ جلوانی، متین و ارجمندی، سمیرا (1395). بررسی ارتباط میان پیکربندی فضایی و حکمت در معماری اسلامی مساجد مکتب اصفهان. نشریه علمی پژوهشی مطالعات معماری ایرانی، 5 (9)، 157-141. ##پیرنیا، محمدکریم (1390). معماری ایرانی. تدوین و گردآوری غلام‌حسین معماریان، چاپ چهارم، تهران: سروش دانش.##پیرنیا، محمدکریم (1391). سبک‌شناسی معماری ایرانی. تدوین و گردآوری غلام‌حسین معماریان، چاپ چهارم، تهران: سروش دانش.##پیمانی، علی و ذوالقدر، مارال (1390). کاربرد روش چیدمان فضا در ارزیابی طرح‌های توسعه شهری؛ نمونه مطالعاتی: طرح جامع جدید کلان‌شهر تهران و طرح تفصیلی مناطق شهرداری تهران (منطقه 19). نشریه صفه، 21 (3)، 123. ##جبل عاملی، عبدالله (1392). تاریخ تحولات مسجد جامع اصفهان. فصلنامه علمی اثر، ۳۴ (۶۱)، 66-29. ##جعفری بهمن، محمدعلی و خانیان، مجتبی (1391). مشکل‌یابی طرح‌های جامع از دیدگاه رفتاری و مقایسه آن با وضع موجود به روش چیدمان فضا؛ نمونه موردی محله بابیان شهر همدان. نشریه علمی پژوهشی آرمان‌شهر، 5 (9)، 295-285. ##چینگ، فرانسیس دی. ک (1377). معماری، فرم، فضا و نظم. ترجمه زهرا قراگوزلو، چاپ بیست و دوم، تهران: دانشگاه تهران.##حاجی‌قاسمی، کامبیز؛ خرم، بابک؛ صابونیان ‌یزد، مهدی؛ زرینی، حسین؛ رسولی، جلیل؛ موسوی ‌روضاتی، مریم‌دخت؛ نوربخش، هدیه و شهنواز، آرش (1383). گنج‌نامه: فرهنگ آثار معماری اسلامی ایرانی، مساجد جامع (بخش اول). چاپ اول، تهران: دانشگاه شهید بهشتی. ##حبیبی، سید محسن (1382). از شار تا شهر. چاپ پنجم، تهران: دانشگاه تهران.##حسینمردی، حمید و مروجی، نرگس (1386). نگاهی به مساجد معاصر جهان. فصلنامه آبادی، 54 (19)، 59-42.##دل آسایی، بهروز (1392). «طراحی مدرسه ابتدایی در شهر سبزوار با تکیه بر زبان الگوی طراحی مدرسه». پایان‌نامه کارشناسی ارشد، معماری. تهران: دانشگاه تهران.##ذکرگو، امیرحسین (1380). سیر هنر در تاریخ 1. چاپ سوم، تهران: سازمان پژوهش فرهنگی.##رفیعیان، مجتبی و سیفیانی، مهسا (1384). فضاهای عمومی شهری؛ بازنگری و ارزیابی کیفی. نشریه علمی پژوهشی هنرهای زیبا، (23)، 42-35. ##ریسمانچیان، امید و بل، سایمون (1389). شناخت کاربردی روش چیدمان فضا در درک پیکره‌بندی فضایی شهرها. نشریه هنرهای زیبا، 2 (43)، 56-49. ##سرمدی، صدف (1394). مقایسه تطبیقی مساجد سنتی با مدرن با توجه به الگوی اولیه مسجد. مجموعه مقالات سومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و مدیریت شهری. تهران: دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی. 16-1. ##سیادتان، سعیدرضا و پورجعفر، محمدرضا (1393). آزمون کاربرد گراف توجیهی در معماری ایرانی- اسلامی؛ نمونه موردی: خانه رسولیان یزد؛ خانه‌ای در ماسوله. نشریه علمی پژوهشی نقش جهان، سال چهارم (3)، 42-27. ##عباس‌زادگان، مصطفی (1381). روش چیدمان فضا در فرآیند طراحی شهری، با نگاهی به شهر یزد. نشریه مدیریت شهری، 3 (9)، 75-64. ##عباس‌زادگان، مصطفی و ملک‌زاده، علی (1381). حرکت به سمت توسعه پایدار شهری به‌وسیله ارتقای دسترسی غیرموتوری به ایستگاه‌های مترو. مجموعه مقالات همایش مسائل شهری ایران. جلد اول. شیراز: دانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز. ##کریمی، فاطمه (1386). جهانی- محلی شدن و معماری ایرانی اسلامی: نگاهی به مسجد جامع اصفهان. مجله جهانی رسانه، 2 (2)، 15-1. ##گالدیری، اوژینو (1392). مسجد جامع اصفهان. ترجمه عبداله جبل ‌عاملی، چاپ اول، جلد 1، تهران: فرهنگستان هنر.##گلمبک، لیزا و ویلبر، دونالد (1374). معماری تیموری در ایران و توران. ترجمه محمد یوسف کیانی و کرامت‌اله افسر، چاپ اول، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.##لنگ، جان (1383). آفرینش نظریه‌های معماری. ترجمه علیرضا عینی‌فر، چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران.##محمودی، محمدمهدی (1384). طراحی فضاهای آموزشی با استفاده از فرم انعطاف‌پذیر.چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران. ##مداحی، سید مهدی و معماریان، غلام‌حسین (1395). تجزیه‌وتحلیل پیکره‌بندی فضایی خانه‌های بومی با رویکرد نحو فضا (نمونه موردی: شهر بُشرویه). نشریه علمی پژوهشی مسکن و محیط روستا، 35 (156)، 66-49. ##معماریان، غلام‌حسین (1381). نحو فضای معماری. نشریه صفه، 12 (35)، 83-75. ##مهدوی‌نژاد، محمدجواد؛ مشایخی، محمد و بهرامی، منیره (1393). الگوهای طراحی مسجد در معماری معاصر. نشریه پژوهش‌های معماری اسلامی، سال دوم (5)، 15-1. ##مهدی‌نژاد، جمال‌الدین؛ طاهر طلوع دل، محمدصادق؛ عظمتی، حمیدرضا و صادقی حبیب‌آباد، علی (1395). جستاری بر ویژگی‌های معماری ایرانی- اسلامی و هنرهای قدسی مبتنی بر تعالی معماری. پژوهش‌های هستی‌شناختی، 5 (10)، 50-31. ##مهدی‌نژاد، جمال‌الدین؛ عظمتی، حمیدرضا و صادقی حبیب‌آباد، علی (1397). رتبه‌بندی شاخص‌های آرامش معنوی در معماری مساجد سنتی مبتنی بر ادراک «حس معنویت» با بهره‌گیری از روش «VIKOR «. پژوهش‌های هستی‌شناختی، 7 (14)، 82-59. ##مهندسین مشاور نقش (1378). نقد آثاری از معماری معاصر ایران. چاپ اول، تهران: وزارت مسکن و شهرسازی، مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.##همدانی گلشن، حامد (1394). بازاندیشی نظریه نحو فضا، رهیافتی در معماری و طراحی شهری؛ مطالعه موردی: خانه بروجردی‌ها در کاشان. نشریه هنرهای زیبا، 20 (2)، 92-85. ##یزدانفر، سید عباس؛ موسوی، مهناز و زرگردقیق، هانیه (1391). تحلیل ساختار فضایی شهر تبریز در محدوده بارو با استفاده از تکنیک اسپیس سینتکس. ماهنامه راه و ساختمان، (67)، 60-58.##Benedikt, M. & Burnham, C. A. (1985). Perceiving Architectural Space: From Optic Arrays to. In Persistence and change: Proceedings of the first international conference on event perception. Vol 2. Hillsdale, New Jersey: Psychology Press. 103. ##Dalton, R. C. & Banfa, S. (2003). The syntactical image of the city: A reciprocal definition of spatial elemants and spatial syntaxes. The 4th International Space Syntax Symposium. London: UCL DISCOVERY Press. 1- 22. ##Dursun, P. (2007). Space Syntax in Architectural Design. In 6th International Space Syntax Symposium. Istanbul. 1- 56. ##Groat, L. (1995). Introduction: Place, aesthetic evaluation and home, Giving Places Meaning. London: Academic Press. ##Hillier, B & Hanson, J (1984). The Social Logic of Space. Cambridge: Cambridge University Press. ##Jeong, S. K. & Ban, Y. U. (2011). Computational algorithms to evaluate design solutions using Space Syntax. Computer-Aided Design, 43 (6), 664- 676. ##Jiang, B.; Claramunt, C. & Batty, M. (1999). Geometric accessibility and geographic information: extending desktop GIS to space syntax. Computers, Environment and Urban Systems, 23 (2), 127- 146. ##Klarqvist, B. (1993). A space syntax glossary. http://www. arch. chalmers. se/tema/stadsbyggnad/glossary. pdf. (Retrieved 10 October. 2020). ##Mahdi Nejad, J.; Azemati, H. & Sadeghi HabibAbad, A. (2019). Investigating Sacred Architectural Values of Traditional Mosques Based on the Improvement of Spiritual Design Quality in the Architecture of Modern Mosques (Case Study: Traditional Mosques in Iran). IJAUP, 29 (1), 47-59.##Montello, D. (2007). The Contribution of Space Syntax to a Comprehensive Therory of Enviromental Psychology. The 6th International Space Syntax Symposium. Istanbul. 1- 12 ##Thungsakul, N. (2001). “A Syntactic Analysis of Spatial Configuration Towards the Understanding of Continuity and Change in Vernacular Living Space: A Case Study in the Upper Northeast of Thailand”. Doctoral dissertation, PHILOSOPHY. UNIVERSITY OF FLORIDA, Division of Colleges & Universities, Florida Board of Education. ##Pope, A. U. (1938). A Survey of Persian Art: from prehistoric to the present. Vol 8. London & New York: Oxford University press. ##Rapaport, A. (1982). The Meaning of the Built Environment. Tucson: University of Arizona Press. ##Ratti, C. (2004). Space Syntax; some inconsistencies. Environment and Planning B: Planning and Design, 31 (4), 487- 499. ##Steadman, P. (2004). Develpment in Space Syntax. Environment and Plannign B: Planning and Design, 31 (4), 483-486. ##

ارزیابی آرای ساکنین محله در چگونگی بناهای میان‌افزا در بافت تاریخی جلفای اصفهان Evaluating the Residents’ Opinions of the Neighborhood about the Inter-productive Structures in Historical Context of Julfa, Isfahan 1 1 جلفا، از محلات ارزشمند تاریخی اصفهان با قدمت صفوی است که به دلیل تفاوت فرهنگی- مذهبی شهروندان خود، بافت و معماری متفاوت از سایر محلات شهر دارد. مداخلات در بافت‌های تاریخی با رویکردهای گوناگون در سراسر جهان در حال انجام هستند. پژوهش حاضر به منظور پاسخ‌گویی به این سؤال که بناهای میان‌افزا در محله تاریخی جلفا چگونه باید باشند، شکل گرفت. پس از بررسی انواع مداخلات و با توجه به نقش کاربران در انواع توسعه، نگرش مردم‌گرایانه، به‌عنوان راهکار مناسب امروزی انتخاب شد و از طریق پرسش‌نامه‌ای که نظر ساکنین جلفا را درباره موضوع مورد بحث آزمود، انجام پذیرفت. در مورد بحث و نیاز به تفسیر و تحلیل مقولات گوناگون در ارتباط با ابنیه، از روش کیفی استفاده شده و در زمینه ارزیابی بناهای میان‌‌افزا در بافت، از قالب پرسش‌نامه بهره گرفته شده است. شیوه گردآوری اطلاعات، میدانی و کتابخانه‌ای است. در تدوین پرسش‌نامه، تصاویر مربوط به بافت‌های گوناگون از جمله جلفا با انواع گونه‌های مداخلات از طریق آزمون خبرگان سازمان‌دهی شدند و تصاویر انتخابی به همراه سؤالات هماهنگ از تعداد 400 نفر از ساکنین با حداقل ده سال سکونت، مورد پرسش قرار گرفته و تعداد 370 مورد قبول، از طریق نرم‌افزار  SPSS آنالیز شدند. در بررسی هم‌بستگی متغیرهای انواع بناهای میان‌افزا در بافت تاریخی، مشخص شد که ساکنین جلفا با وجود ارتباط معنادار بین معیارهای زیباشناختی مرتبط با بافت و رویکردهای طراحی‌ که دارای حفاظت بیشتر و به سمت هماهنگی با بافت موجود بوده، در طراحی بنای جدید موافق‌تر هستند. یافته‌ها نشان دادند ترجیح ساکنین جلفا درباره رویکردهای مطابقت کامل بنا تا تضاد کامل، به ترتیب از بیشتر به کمتر بوده است. 2 Isfahan’s Julfa neighborhood has been one of the valuable historical neighborhoods related to the Safavid era. It is different from other neighborhoods of the city due to the residents’ cultural-religious differences. Interventions in historical contexts are taking place with a variety of approaches around the world. The present study was conducted to answer this question: What should the inter-productive structures in historical context of Isfahan’s Julfa neighborhood look like? After reviewing the types of interventions and considering the role of users in development types, the populist attitudes as the appropriate statergy was chosen and done through a questionnaire that tested the Julfa residents’ opinions. Regarding the discussion and need to interpret and analyze various categories related to buildings, qualitative method was used, and in the field of evaluating inter-productive structures in historical context, a questionnaire has been applied. The required information was gathered by using library and field survey methods. In compiling the questionnaire, images related to various contexts including Julfa were organized with various types of interventions through reporters’ test, and selected images and questions were distributed among 400 native habitants with at least 10 years of residence. The questions answered by 370 participants were analyzed by using SPSS software. By examining the correlation of variables of different types of inter-productive structures in historical context, it was found that Julfa residents agree more with the existence of significant relationship between texture-related aesthetic criteria and design approaches which are more protected and are in harmony with the existing context in designing new buildings. The findings indicate that the preference of Julfa residents over the approaches of complete conformity to complete contrast was from more to less, respectively.  37 48 2019/03/162019/04/292018/03/6 1396/12/15 2019/08/272019/12/152019/11/13 1398/8/22 مقدی خدابخشیان MEGHEDY KHODABAKHSHIAN دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) Iran meghedy_design@yahoo.com Historical context Social oriented intervention inter-productive structure Isfahan’s Julfa neighborhood residents’ opinion بافت تاریخی مداخله مردم‌گرایانه بنای میان‌افزا محله جلفای اصفهان نظر ساکنین ##ابویی، رضا و جعفری، نسیم (1394). نقد جایگاه بناهای میان‌افزا در محوطه‌های تاریخی از منظر اسناد بین‌المللی. مجله علمی پژوهشی صفه، 25 (68)، 95-85. ##اداره آمار استان اصفهان (1395).##پرویزی، الهام؛ بمانیان، محمدرضا و مهدوی‌نژاد، محمد جواد (1395). شناسایی معیارهای ذهنیت اصیل در معماری جدید بافت‌های با ارزش تاریخی در جهت ارتقای هویت کالبدی بافت تاریخی. دوفصلنامه علمی پژوهشی مرمت و معماری ایران، 1 (11)، 75-65. ##حاج علیزاده و همکاران (1393). توسعه درونی و میان‌افزا. رویکردهای متأخر توسعه در بافت‌های کهن. چاپ اول، گرمی: دانشگاه آزاد واحد گرمی.##حبیبی، سید محسن و مقصودی، ملیحه (1388). مرمت شهری: تعاریف نظریه‌ها تجارب منشورها و قطع‌نامه‌های جهانی روش‌ها و اقدامات شهری. چاپ چهارم، تهران: دانشگاه تهران. ##حبیبی، سید محسن و مقصودی، ملیحه (1390). مرمت شهری. چاپ پنجم، تهران: دانشگاه تهران.##خدابخشیان، مقدی (1385). "طراحی مجموعه فرهنگی ارامنه اصفهان". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، معماری. اصفهان: دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان.##خدابخشیان، مقدی (1395). " ارائه الگوی طراحی کالبدی ابنیه در بافت تاریخی جلفای اصفهان". طرح پژوهشی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان). ##شاه تیموری، یلدا و مظاهریان، حامد (1391). رهنمودهای طراحی برای ساختارهای جدید در زمینه تاریخی. نشریه هنرهای زیبا، 17 (4)، 40-29. ##شوای، فرانسوا (1375). شهرسازی، تخیل و واقعیت. ترجمه محسن حبیبی، چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران.##عالی، حسین و تاجیک، شهرام (1387). مرمت و احیای بناها و بافت‌های تاریخی. تهران: جام جم.##فلامکی، محمد منصور (1386الف). باززنده‌سازی بناهای شهرهای تاریخی. چاپ ششم، تهران: دانشگاه تهران. ##فلامکی، محمد منصور (1386ب). نوسازی و بهسازی شهری. چاپ دوم، تهران: سمت. ##فلیک، اوه (1390). درآمدی بر تحقیق کیفی. ترجمه هادی جلیلی، چاپ سوم، تهران: نی.##قادریان، مسعود (1396). چارچوب توسعه میان‌افزا در بافت تاریخی. دو فصلنامه دانشگاه هنر، 9 (19)، 112-93. ##قدیری، بهرام (1385). ساختارهای جدید در محیط‌های تاریخی. چاپ اول، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.##کردوانی، پرویز و غفاری، ونوس (1390). توریسم و رویکرد نوسازی در طراحی بافت‌های تاریخی شهری مطالعه موردی: شهر اصفهان. فصلنامه جغرافیای سرزمین، 8 (30)، 31-19. ##کریزک، کوین و پاور، جو (1389). آیین شهرسازی پایدار. ترجمه مصطفی بهزادفر و کیومرث حبیبی، چاپ اول، تبریز: مهر ایمان.##کلانتری، حسین و صفری، عارف (1387). راهبردهای احیای بافت تاریخی اردکان. مجله فرهنگ و هنر، 1 (1)، 90-69. ##مسعود، محمد (1393). مبانی شکل‌گیری بناهای میان‌افزا در بافت‌های تاریخی بر اساس بیانیه‌ها و منشورهای بین‌المللی. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، سال ششم (22)، 108-85. ##مسعود، محمد و بیک‌زاده شهرکی، حمیدرضا (1392). بناهای میان‌افزا در بافت تاریخی. چاپ اول، تهران: آذرخش.##ویلر، اس و بیتلی، تی (1384). نوشتارهایی درباره توسعه شهری پایدار. ترجمه کیانوش ذاکر حقیقی، چاپ اول، تهران: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری. ##Davies, M. (2003). Design in the Historic Environment. Building Conservation. London: Cathedral Communications. https://www.buildingconservation.com/articles/design/design.htm (Retrieved 2 October. 2020).##Guzman, T. & Zasha, N. (2009). Historic Buildings and Contemporary Additions. The Elements of a Cohesive Design Relationship. School of Architecture Planning and Preservation. University of Maryland college Park. ##ICOMOS (2011). “The Valletta principles for the Safeguarding and Manafment of Historic Cities, Town and Urban Areas”. ##Semes, W. (2009). The Future of the Past: A Conservation Ethic for Architecture, Urbanism and Historic Preservation. W.W.Norton Company. ##Sotoudeh, H. & Zakeri, A. (2013). Evaluation of Fittnes of Design in Urban Historical Context: From the Perspective of residents. Frontiers of Architectural Research, Vol. 2. 85-93. ##Northeast-Midwest Institute (U.S.) (2001). Strategies for successful infill development. Washington D.C.: Northeast-Midwest Institute. ##Tylor, N. (2006). Historic Preservation: An Introduction to its History, Principles and Practice. w.w. Northon & Co. ##UNESCO (2005). “Vienna Memorandum on World Heritage and Contemporary Architecture Managing the Historic Urban Landscape”. World Heritage Center, Paris. ##Zancheti, S. & Jokilehto, J. (2014). Values and urban conservation planning: some reflections on principles and definitions. Journal of Architectural Conservation, 37-51. ##

ریزمؤلفه‌های کیفیت تجربی- زیبایی‌شناختی در فضاهای تجاری با هدف ارتقای تعاملات اجتماعی Micro-components of Experimental-aesthetic Quality in Commercial Spaces Aiming to Improve Social Interactions 1 1 کیفیت محیطی و جنبه‌های متفاوت معماری داخلی مراکز خرید به‌عنوان عامل اثرگذار بر رفتار خرید مشتریان، اهمیت قابل‌توجهی در برقراری تعاملات اجتماعی دارند. در این پژوهش، با توجه به جامعیت مدل مکان پایدار در ارائه کیفیت‌های محیطی (عملکردی، تجربی- زیبایی‌شناختی و زیست‌محیطی) و در نظر داشتن موضوع پژوهش، به بررسی کیفیت تجربی- زیبایی‌شناختی در مراکز تجاری پرداخته می‌شود. امروزه با ورود تجدد و تحولات عظیم نظام زندگی مردم، در مراکز تجاری ایران بر خلاف بازارهای گذشته، به‌کارگیری عناصر بصری و زیباشناختی برای دریافت‌های احساسی و ادراکی از محیط، مورد بی‌توجهی واقع شده‌ است. الگوبرداری از مفاهیم اصیل بازارهای سنتی در شناخت و درک محیط و استفاده از شیوه‌های نوین طراحی داخلی مراکز تجاری موفق در زمان حال در نقاط مختلف دنیا، از دغدغه‌های اصلی پژوهش برای برقراری تعاملات اجتماعی است. سؤال اصلی پژوهش این است که راهکارهای طراحی داخلی فضاهای تجاری با توجه به کیفیت تجربی- زیبایی‌شناختی در بازارهای سنتی و مراکز تجاری موفق، جهت برقراری روابط اجتماعی سازنده، کدام هستند؟ هدف پژوهش، معرفی معیارها و ریزمؤلفه‌های کیفیت تجربی- زیبایی‌شناختی (فرم و کالبد، ادراک ذهنی، کیفیت بصری مکان، عرصه همگانی، کیفیت‌های احساس‌برانگیز و چیدمان فضایی) در جهت افزایش تعاملات اجتماعی و نیز تبیین راهکارهای طراحی داخلی در مجتمع‌های تجاری است. روش تحقیق مورد استفاده، توصیفی- تحلیلی است که با تحلیل محتوایی و کدگذاری داده‌های گردآوری‌شده توسط نرم‌افزارMAXQDA12 ، مفاهیم استخراج شدند. سپس از بین راهکارهای طراحی‌شده بر اساس ریزمؤلفه‌های کیفیت تجربی- زیبایی‌شناختی، نظرسنجی از خبرگان طراحی در قالب پرسش‌نامه طراحی‌شده انجام شد و نتایج با نرم‌افزار تحلیل آماری SPSS مورد ارزیابی قرار گرفتند. در نهایت از میان راهکارهای طراحی ارزیابی‌شده، جذابیت بصری از طریق رنگ و انعکاس نور مربوط به کیفیت بصری مکان و همچنین طراحی فضا به‌نحوی ‌که برای کلیه افراد قابل استفاده باشد مربوط به کیفیت عرصه همگانی که بیشترین اولویت را در نظرسنجی داشته است، استخراج شدند.  2 Environmental quality and different aspects of interior architecture of shopping centers as an effective factor on shopping behaviors of people is of a great importance in creating social interactions. Considering the comprehensiveness of sustainable place model in delivering environmental qualities (functional, experimental-aesthetic and environmental) as well as objectives of the research, the present study examined the experimental-aesthetic quality in commercial centers. Today, with the advent of modernization and huge changes in the system of people’s lives, employing visual and aesthetic elements for emotional and conceptual receptions have been ignored in almost all commercial centers in Iran. The main concerns of this study to establish social interactions includes following the original concepts of traditional bazaars for recognizing and understanding the space and applying modern methods of interior design of prosperous commercial centers in different parts of the world. The main question of this study is that “What are the solutions of interior designs of commercial spaces by considering the experimental-aesthetic quality in traditional bazaars and successful commercial centers in order to have successful social interactions?” This study aimed to introduce the criteria and micro-components of experimental-aesthetic quality (form and body, mental conceptions, visual quality of place, public arena, and emotional quality and space arrangement) in order to increase social interactions and explain the interior design solutions in commercial centers. The method was analytical-descriptive and the concepts were extracted by content analysis and coding the collected data through MAXQDA12 Software. Then, among the designed solutions based on micro-components of experimental-aesthetic quality, a survey for reporters was designed and conducted in the form of a quastionnaire, and the results were evaluated by the SPSS software. Finally, among the evaluated design strategies, visual attractions were extracted through color and light reflection related to the visual quality of place and space design in such a way that it can be used by everyone and is related to the quality of the public arena that had the highest priority in the survey.  49 70 2019/03/162019/04/292018/03/62019/05/6 1398/2/16 2019/08/272019/12/152019/11/132019/11/12 1398/8/21 الهام السادات رضوی زاده Elham alsadat razavizadeh دانشگاه آزاد اسلامی نجف‌آباد Iran E_razavi@ymail.com منصوره کیان‌ارثی Mansoureh kianersi دانشگاه آزاد اسلامی نجف‌آباد Iran mansourehkianersi@gmail.com Market Commercial Center Social Interactions Experimental-Aesthetic Quality بازار مجتمع تجاری تعاملات اجتماعی کیفیت تجربی- زیبایی‌شناختی ##آشوری، پیروز و طالبیان، کسری (1393). طراحی داخلی فروشگاه. چاپ دوم، مشهد: کتابکده کسری.##آهور، ایران؛ جاجرمی، کاظم؛ نظریان، اصغر و مشیری، سید رحیم (1392). از بازار تا بزرگ بازار (مگا مال). فصل‌نامه آمایش محیط، 6 (20)، 172-146. ##امینی، الهام؛ برومند، مریم و روح‌افزا، فاطمه (1393). ارزیابی عوامل مؤثر بر افزایش کیفیت فضاهای عمومی در شهرهای جدید. فصل‌نامه آمایش محیط، 7 (26)، 110-89. ##جوان‌فروزنده، علی و مطلبی، قاسم (1390). مفهوم حس تعلق به مکان و عوامل تشکیل‌دهنده آن. نشریه هویت شهر، سال پنجم (8)، 73-64. ##حمزه‌نژاد، مهدی؛ معین‌مهر، صدیقه و سعادت‌جو، پریا (1393). بررسی اجتماع‌پذیری فضاهای تجاری در رویکرد اسلامی. فصل‌نامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، (18)، 38-25. ##خستو، مریم و سعیدی رضوانی، نوید (1389). عوامل مؤثر بر سرزندگی فضاهای شهری. نشریه هویت شهر، سال چهارم (6)، 73-64. ##خواجه‌نبی، فهیمه و کوچکی، محمد (1392). بررسی و تحلیل نقش بازار در توسعه شهرهای اسلامی. همایش ملی معماری و شهرسازی انسان‌گرا. دانشگاه آزاد قزوین. 22-1. ##سلطان‌زاده، حسین (1393). بازارهای ایرانی. چاپ پنجم، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.##شجاعی، دلارام و پرتوی، پروین (1394). عوامل مؤثر بر ایجاد و ارتقای اجتماع‌پذیری در فضاهای عمومی با مقیاس مختلف شهر تهران. مجله باغ نظر، سال دوازدهم (34)، 108-93. ##صدری، زهرا (1392). "بازآفرینی بازار به‌مثابه فضای عمومی سیال، محل ملاقات و تعاملات اجتماعی". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، معماری. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.##طباییان، سیده مرضیه (1393). انسان و محیط (رویکرد روان‌شناختی به معماری و شهرسازی). چاپ دوم، اصفهان: دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان).##طبیبی، سید جمال‌الدین؛ ملکی، محمدرضا و دلگشایی، بهرام (1395). تدوین پایان‌نامه، رساله، طرح پژوهشی و مقاله علمی. چاپ هشتم، تهران: فردوس.##علی‌پور، روجا؛ خادمی، مسعود؛ سنماری، محمدمهدی و رفیعیان، مجتبی (1391). شاخصه‌های کیفیت محیطی در شناسایی اولویت‌های مداخله در محدوده بافت فرسوده شهر بندرلنگه. مجله باغ نظر، 9 (20)، 22-13.##قارونی، فاطمه و نمازیان، علی (1392). حلقه گمشده روان‌شناسی محیط در آموزش معماری. نشریه علمی پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، 4 (5)، 131-121. ##کارمونا، متیو؛ هیت، تیم و استیون، تیسدل (1388). مکان‌های عمومی فضاهای شهری ابعاد گوناگون طراحی شهری. ترجمه فریبا قرایی و دیگران، چاپ اول، تهران: دانشگاه هنر تهران.##کاظمی، عباس و رضایی، محمد (1387). دیالکتیک تمایز و تمایززدایی پرسه‌زنی و زندگی گروه‌های فرودست شهری در مراکز خرید تهران. مجله تحقیقات فرهنگی ایران، 1 (1)، 24-1. ##کلبادی‌نژاد، مهرانگیز (1386). پاساژ حافظی ساری. معماری و فرهنگ، 9 (30)، 39-22. ##گل، یان (1392). شهر انسانی. ترجمه علی غفاری و لیلا غفاری، چاپ اول، تهران: علم معمار. ##گل، یان (1987). زندگی در فضای میان ساختمان‌ها. ترجمه شیما شصتی، چاپ اول، تهران: جهاد دانشگاهی تهران. ##گلکار، کوروش (1380). مؤلفه‌های سازنده کیفیت طراحی شهری. فصل‌نامه صفه، 11 (32)، 65-38. ##گیاهی، یاسمن (1389). نقش جاذبه محیط داخلی فروشگاه بر رفتار مشتری و میزان افزایش فروش. چهارمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت بازاریابی. تهران. ##لطفی، الهه (1394). "طراحی مرکز تجاری رشت با هدف ارتقای تعاملات اجتماعی". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، معماری. اردبیل: دانشگاه آزاد اسلامی واحد خلخال. ##محمدی، محمود و چنگلوایی، یونس (1392). ارزیابی مؤلفه‌های کیفیت فضای شهری بر میزان مطلوبیت مسیرهای پیاده گردشگری. نشریه علمی- پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، (5)، 32-15. ##محمدیان، محمود و منتی، حسین (1386). چاشنی‌های فروش از دیدگاه بازاریابی. چاپ اول، تهران: ترمه.##معماری، مریم (1393). تبیین ویژگی‌های گرافیک محیطی و تأثیر آن بر رفتار مصرف‌کننده. مجله چیدمان، سال سوم (7)، 69-60. ##موسی‌خانی، محمد؛ حقیقی، محمد و ترک‌زاده، سمانه (1391). ارائه مدلی جهت کسب وفاداری مشتری با استفاده از مدیریت دانش مشتری در صنعت بانکداری کشور (بانک‌های خصوصی). نشریه مدیریت بازرگانی، 4 (12)، 164-147. ##میرمقتدایی، مهتا (1388). معیارهای سنجش امکان شکل‌گیری، ثبت و انتقال خاطرات جمعی در شهر. مجله هنرهای زیبا، (37)، 16-5. ##وطن‌خواهان، مسیح (1394). "طراحی مرکز خرید با رویکرد ارتقای سرزندگی شهری". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، معماری. اصفهان: دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان (اصفهان). ##Baker, J & Grewal, D. (1994). The Influence of Store Environment on Quality Inferences and Store Image. Journal of the Academy of Marketing Science, 22 (4), 328-339. ##Celik, Z; Favro, D & Ingersoll, R. (1994). Streets and the urban process, streets: Critical Perspectives on Public Space. California: University of California Press.##Coleman, P. (2006). Shopping Environments: Evolution, Planning and Design. Amsterdam; Boston; London: Architectural Press.##Cowan, R. (2005). The Dictionary of Urbanism. London: Streetwise Press. ##Farias, S. A; Aguiar, E. C.; Melo, S & Vicente, F. (2014). Store Atmospherics and Experiential Marketing: A Conceptual Framework and Research Propositions for an Extraordinary Customer Experience. International Business Research, 7 (2), 87-99. ##Hedhli, K. El.; Chebat, J. Ch & Sirgy, M. J. (2013). Shopping Well-being at the Mall: construct, antecedents, and consequences. Journal of Business Research, 66 (2), 856-863. ##Katz, E. & Lazarsfeld, P. F. (1955). Personal influence: the part played by people in the flow of mass communications. New York, NY, US: Free Press.##Kent, T. (2007). Creative Space: Design and the Retail Environment. International Journal of Retail and Distribution Management, 35 (9), 734-745. ##Khare, A. (2011). Mall Shopping Behaviour of Indian Small Town Consumers. Journal of Retailing and Consumer Services, 18 (1), 110-118. ##Kotler, P. (1974). Atmospherics as a Marketing Tool. Journal of Retailing, 49 (4), 48-64. ##Lennard, S. (1984). Public Life in Urban Places: Social and Architectural Characteristics Conducive to Public Life in European Cities. Southampton: Gondolier PressImcl Council. ##Ng, C. F. (2003). Satisfying shoppers’ psychological needs: From public market to cyber-mall. Journal of Environmental Psychology, 23 (4), 439-455. ##Turley, L. W & Chebat, J. C. (2002). Linking Retail Strategy, Atmospheric Design and Shopping Behaviour. Journal of Marketing Management, 18 (1-2), 125-144. ##Turley, L. W & Milliman, R. E. (2000). Atmospheric Effects on Shopping Behavior: A Review of the Experimental Evidence. Journal of Business Research, 49 (2), 193- 211. ##Wright, L; Newman, A & Dennis, C. (2006). Enhancing Consumer Empowerment- European. Journal of Marketing, 40 (9-10), 925-935. ##Yalch, R & Spangenberg, E. R. (1990). Effects of Store Music on Shopping Behavior. Journal of Consumer Marketing, 7 (2), 55-63. ##URL 1: www.thedubaimall.com (access date: 2017/12/17). ##URL 2: www.designrulz.com (access date: 2017/12/20). ##URL 3: www.sladearch.com (access date: 2017/12/19). ##URL 4: www.tirajeh2.com (access date: 2018/11/29). ##URL 5: www.eneshat.com (access date: 2016/09/03). ##URL 6: www.almasshargh.com (access date: 2018/11/20). ##URL 7: www.mashadmag.ir.com (access date: 2017/11/20). ##

بازخوانی نقش عناصر بصری ادراکی گذرهای بافت تاریخی یزد به منظور سامان‌دهی نظام ادراکی شهروندان Rereading the Role of Visual-Perceptual Elements of Historic Context Passages of Yazd to Organize Citizens’ Perceptual System 1 1 گذرهای موجود در بافت‌های کهن، مکانی خلاق و زنده برای درک موقعیت انسان در محیط و پیوند او با گذشته است. ارتقای حس تعلق مکان در محلات بافت قدیم یزد به طریق تعامل مردم با فضاهای گذر، می‌تواند در مدیریت و اصلاح امور محلات، محیط مسکونی و سازمان‌دهی محلات، مؤثر واقع شود. این عامل به کمک عوامل ادراک محیطی، می‌تواند ارتباطی مستحکم و دوسویه میان سازمان ادراکی و نظم و تعیین فضای شهری ایجاد نماید. هدف مقاله حاضر، خوانش بهتر عناصر و مؤلفه‌های شهری، فهم روشن معنای مکان‌ها و تقویت هویت فردی و اجتماعی است. پرسش تحقیق پیش رو، مشخص نمودن نقش عناصر بصری گذر وقت و ساعت یزد در میزان ادراک هویتی مخاطب بر اساس عوامل ادراک محیط است. برای پاسخ به این سؤال، گذر وقت و ساعت یزد انتخاب شد و روش تحقیق در بخش اول، به‌صورت میدانی و توصیفی- تحلیلی با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و پژوهش‌های معتبر بوده و در بخش دوم، بر اساس روش پیمایشی با ابزار مشاهده، پرسش‌نامه و مصاحبه، به تحلیل داده‌ها و متغیرهای پژوهش پرداخته شده است. دیدگاه‌های مخاطبین گذر، طی پرسش‌نامه‌هایی با حجم آماری برگرفته از فرمول کوکران، در حیطه ادراک هویتی عناصر بصری جمع‌آوری شده و در قالب نرم‌افزار SPSS21، طی آزمون‌های آماری میانه مورد تحلیل قرار گرفتند. مؤلفه‌های مختلفی در ادراک محیط گذر وقت و ساعت توسط مخاطبان مد نظر قرار گرفته که عبارت بودند از؛ عمق ارتباط با گذر، آگاهی آنها نسبت به محیط و زمینه، اهل یزد بودن و ...؛ از سوی دیگر در نتایج تحقیق، عناصر بصری همچون؛ ساباط‌ها، تویزه‌ها، کف‌سازی سنگفرشی ازاره‌ها و ورودی برخی بناهای عمومی شاخص، اهمیت خاصی در بازخوانی عناصر بصری گذر وقت و ساعت یزد داشتند. در این راستا، ثبت گذر که حفاظت و احیای آن می‌تواند به تثبیت و تشدید نقش گذر در سامان نظام ادراکی ساکنان بینجامد، از جمله راهکارهای حفظ و احیای این گذر تاریخی است. 2 Paths located in ancient districts are flexible and lively places to understand man’s position in the environment and his/her connection with the past. Developing the sense of belonging to place in neighborhoods of the old texture of Yazd by people’s interaction with the paths can be effective in managing and reforming the affairs of neighborhoods, residential environment and organizing neighborhoods. This factor can create a strong and two-way relationship between the perceptual organization, order, and determining urban space, with the help of environmental perception factors. The purpose of this study is to better understand the urban elements and components, and percept the meaning of places and strengthen individual and social identity. The question of this research is determining the role of visual elements of Vaght O Saat path in Yazd in the amount of audience perception based on environmental perception factors. To answer this question, Vaght O Saat path in Yazd was selected, the research method in first part was field and descriptive-analytical using library resources and valid research, and in the second part, data and research variables were analyzed based on survey method with observation tool, questionnaire and interview. The views of passers-by in the field of identity perception of visual elements were collected through questionnaires with statistical volume taken from Cochran’s formula, and were analyzed in the form of SPSS software, during statistical tests. Different components in the environmental perception of Vaght O Saat’s path were considered, which included deep connection with the path, their awareness of the context and environment and background, and being from Yazd. And. On the other hand, the results of study show that visual elements such as archways, ribs and stonecarpet flooring of plinth and entrance of some distinguished public buildings, has a particular importance in reviewing visual elements of Vaght O Saat path in Yazd. In this regard, the registration of the pass that its protection and restoration can stabilize and intensify the role of path in the organization of residents’ perceptual system, is one of the strategies to preserve and revive this historical passage.  71 86 2019/03/162019/04/292018/03/62019/05/62018/12/27 1397/10/6 2019/08/272019/12/152019/11/132019/11/122019/09/18 1398/6/27 امیراحسان پویان Amir Ehsan Pouyan دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران Iran pouyanehsan@gmail.com عبدالحمید قنبران Abdolhamid Ghanbaran دانشیار و عضو هیات علمی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی Iran ghanbaran@sru.ac.ir عباس حسین‌زاده Abbas Hoseinzadeh مؤسسه آموزش عالی روزبهان، استان مازندران Iran abbas.hoseinzadeh.ar@gmail.com Visual Elements Old Texture of Yazd Perceptual Organization Vaght O Saat Path Environmental Perception عناصر بصری بافت قدیم یزد سازمان‌دهی ادراکی گذر وقت ‌و ساعت ادراک محیط ##الکساندر، کریستوفر (1385). زبان الگو. ترجمه رضا کربلایی نوری، چاپ پنجم، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات معماری و شهرسازی. ##امینی، الهام (1387). تجزیه بافت شهری و تحلیل عوامل فرسودگی آن در ایران از دیدگاه شهرسازی. اولین همایش بهسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده شهری. مشهد مقدس. ##اِستوتزل، ژان (1373). روان‌شناسی اجتماعی. ترجمه علی کاردان، چاپ پنجم، تهران: دانشگاه تهران. ##براتی، ناصر و سلیمان‌نژاد، محمد علی (1390). ادراک محرک‌ها در محیط کنترل‌شده و تأثیر جنسیت بر آن- نمونه موردی مطالعه: دانشجویان دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه بین‌المللی امام‌ خمینی ‌الزهرا. نشریه علمی-پژوهشی باغ نظر، سال هشتم (17)، 19-3. ##بنه‌ولو، لئونارد (1385). تاریخ شهر؛ شهرهای اسلامی و اروپائی در قرون وسطی. ترجمه پروانه موحد، چاپ دوازدهم، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.##بورکهارت، تیتوس (1365). هنر اسلامی: زبان و بیان. ترجمه مسعود رجب‌نیا، چاپ ششم، تهران: سروش.##پورجعفر، محمدرضا؛ پورمند، حسن‌علی؛ ذبیحی، حسین؛ هاشمی‌دمنه، لیلاسادات و تابان، محسن (1390). پدیدارشناسی هویت و مکان در بافت‌های تاریخی. فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات شهر ایرانی- اسلامی، 1 (3)، 20-3. ##دامیار، سجاد (1393). رابطه وجوه ادراکی انسان با عوامل هویت‌بخش در معماری. مجله علمی- پژوهشی مسکن و محیط روستا، 33 (146)، 106-91. ##دانش، جابر (1389). مبانی شکل‌گیری و اصول سازمان‌یابی کالبدی شهر اسلامی. فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات شهر ایرانی- اسلامی، 1 (1)، 31-15.##دانشپور، عبدالهادی و شیری، الهام (1394). عناصر کالبدی کارکردی شکل‌دهنده به هویت بافت‌های تاریخی شهر ایرانی اسلامی. فصلنامه علمی- پژوهشی نقش جهان، 5 (1)، 25-17.##ژید، آندره (1367). مائده‌های زمینی. ترجمه پرویز داریوش و جلال آل احمد، چاپ هشتم، تهران: اساطیر.##شماعی، علی (1389). نقش الگوهای شهرسازی سنتی در شهرسازی مدرن شهر یزد. فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال اول (1)، 105-93.##غفاری ‌سده، علی (1371). مبانی طراحی فضاهای متوالی در معماری شهری. مجله صفه، سال دوم (8-7)، 8. ##لطیفی، غلامرضا و صفری چابک، ندا (1392). بازآفرینی مفهوم محله در شهرهای ایرانی اسلامی بر پایه اصول نوشهرگرایی. فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات شهری، 2 (8)، 12-3. ##نقره‌‌کار، عبدالحمید (1378). درآمدی بر هویت اسلامی در معماری و شهرسازی. چاپ سوم، تهران: وزارت مسکن و شهرسازی.##نوربرگ شولتز، کریستیان (1385). معماری: حضور، زبان و مکان. ترجمه علیرضا سیداحمدیان، چاپ دوم، تهران: نیلوفر.##نوربرگ شولتز، کریستیان (1387). مفهوم سکونت: به سوی معماری تمثیلی. ترجمه محمود امیر یارمحمدی، چاپ دوم، تهران: آگه. ##Brown, K. L. (1973). “From Madina to Metropolis: Heritage and Change in the Near Eastern City” (Book Review). Islamic Quarterly, 17 (3), 187.##CANTER, D. B. & GROAT, J. (1977). The Psychology of Place Architectural Press.##Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. psychometrika, 16 (3), 297-334.##Downing, F. (2003). Transcending memory: remembrance and the design of place. Design Studies, 24 (3), 213-235. ##Hashemnezhad, H.; Heidari, A. A. & Mohammad Hoseini, P. (2013). Sense of place and place attachment. International Journal of Architecture and Urban Development, 3 (1), 5-12.##Kruzhkova, O. V. (2013). Peculiarities of Urban Architectural Space Representations. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 86 (1), 295-300.##Lewicka, M. (2010). What makes neighborhood different from home and city? Effects of place scale on place attachment. Journal of environmental psychology, 30 (1), 35-51.##Movahed, A.; Shamai, A. & Zanganeh, A. (2012). Recognition of physical identity in Islamic cities (case study: Rey). Journal of Regional Planning, 2 (5), 37-51.##Norberg-Schulz, C. & Norberg-Schulz, M. (1980). Meaning in Western Architecture. Londres: Studio Vista.##Rapoport, A. (1990). The Meaning of the Built Environment: A Nonverbal Communication Approach. United States: University of Arizona Press.##Relph, E. (1976). A Geography of the Lifeworld. London: Pion publication. ##Ujang, N. (2012). Place attachment and continuity of urban place identity. Procedia-Social and Behavioral Sciences, (49), 156-167.##Wheatley, P. (1976). Levels of space awareness in the traditional Islamic city. Ekistics, 42 (253), 354-366. ##

تبیین و ارزیابی عوامل مؤثر بر ارتقای کیفیت فضاهای بازی کودکان در شهرها با تأکید بر جنبه‌های ایمنی و امنیت کودکان از دیدگاه والدین؛ مورد مطالعه بوستان کودک شهر اصفهان Explaining and Evaluating the Effective Factors in Improving the Quality of Children’s Playgrounds in Cities with an Emphasis on Safety and Security Aspects of Children from Parents’ Viewpoint; Case study: Koodak Park of Isfahan 1 1 بازی دوران کودکی جهت توسعه مهارت‌های شناختی، روانی و جسمانی، ضروری است. زمین‌های بازی، فضاهایی هستند که فرصت‌های لازم برای توسعه‌ مهارت‌ها و نیازهای اساسی کودک مثل؛ ارتباط با طبیعت، بازی و فعالیت و ... را فراهم می‌کنند. حضور کودک در این فضاها، نیازمند الزاماتی است تا محیطی ایمن و امن را برای او فراهم آورد. در همین راستا، هدف این پژوهش، شناسایی شاخص‌های مؤثر بر کیفیت فضاهای بازی کودکان، ارزیابی عوامل مؤثر بر ایمنی و امنیت کودکان در فضای بازی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کیفیات فضاهای بازی کودکان، ارائه چارچوب طراحی جهت افزایش ایمنی و امنیت کودکان و در راستای ارتقای کیفیت محیطی فضای بازی است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی بوده و از نظر نوع پژوهش، توصیفی- تحلیلی است. تحلیل عاملی اکتشافی به‌عنوان مدل تحلیل، جهت نیل به هدف پژوهش استفاده‌ شده است. در این پژوهش، فضای بازی بوستان کودک شهر اصفهان بر اساس 35 شاخص اثرگذار بر ایمنی و امنیت کودکان، بررسی شده است و تعداد 300 نفر از والدین کودکان حاضر در فضای بازی، مورد تحقیق واقع شده‌اند که با توجه به مقادیر مربوط به نتایج آزمون‌های کیسر-میر-اولکین و بارتلت، تعداد حجم نمونه جهت انجام پژوهش، تأیید شده است  (746/0 KMO= و 000/0 SIG=).نتایج حاصل از این پژوهش، حاکی از آن بوده که عوامل تأثیرگذار در ایمنی و امنیت کودکان در فضای بازی بوستان کودک به ترتیب اولویت عبارت هستند از؛ 1. آسایش اقلیمی در فضای بازی کودکان، 2. وضعیت کف‌سازی زمین ‌بازی، 3. ایمنی کودکان در استفاده از وسایل بازی و فضای سبز تعبیه‌شده در آن، 4. نحوه نورپردازی فضای بازی و انطباق پوشش گیاهی با آن، 5. فاصله از کاربری‌ها و عملکردهای سازگار، 6. شرایط حضور والدین در فضای بازی و مراقبت و نگهداری از آن، 7. آگاهی کاربران فضای بازی از شرایط فضای بازی و پیرامون آن، 8. آسیب‌پذیری کودکان در مقابل تجهیزات بازی و پوشش گیاهی، 9. امکان نظارت بر کودکان و فعالیت آنها در فضای بازی، 10. وجود آلودگی‌ها در فضای بازی یا مجاورت آن. در انتها سعی شده تا بر اساس یافته‌های به‌دست‌ آمده و شناسایی نقاط ضعف اصلی فضای بازی بوستان کودک، به ارائه‌ پیشنهاد‌اتی برای این موارد در راستای ارتقای ایمنی و امنیت پرداخته شود. 2 Abstract Childhood games are essential for the development of cognitive, psychological, and physical skills. Playgrounds are spaces that provide the required opportunity to develop the fundamental skills and needs of children, such as connections with nature, games, activities, and so forth. Therefore, the presence of children in these areas requires the provision of a safe and secure environment for them. Accordingly, this study aims at identifying factors affecting on the quality of children’s playground, evaluating the factors affecting the safety and security of children in playgrounds as one of the most important qualities of children’s play spaces, providing a design framework to enhance the safety and security of children in order to improve the quality of playgrounds. This study is practical in purpose, and descriptive-analytical in terms of research type. The exploratory factor analysis method has been used to achieve the research goal. In this project, the children’s play space in Koodak Park of Isfahan was investigated based on 35 effective indicators on children’s safety and security, and 300 of the parents of the kids playing in the park were questioned. According to the results of Kaiser-Meyer-Olkin and Bartlett’s tests, the sample size was approved for the research (KMO=0/746 & SIG=0/0001). The results of this research indicate that the factors affecting the safety and security of kids in the play area in Koodak Park are as follows: 1- Climatic tranquility in children’s  play spaces 2- The conditions of play space flooring 3- Children’s safety when using the play equipment and the green area embedded in it 4- The lighting of play spaces and the harmony with its vegetation 5- The distance from compatible applications and functions 6- The conditions of the presence of parents in the playground and its maintenance 7-The awareness of the conditions of the playground and its surrounding area among the users 8- The vulnerability of children regarding the play equipment and the vegetation 9-The possibility to monitor children and their activities in the playground 10- Different types of pollution in the play space and its vicinity. Finally, based on the findings and on the identification of the main weaknesses of this children’s playground, an effort has been made to make suggestions for addressing these issues so as to promote safety and security. 87 107 2019/03/162019/04/292018/03/62019/05/62018/12/272019/03/23 1398/1/3 2019/08/272019/12/152019/11/132019/11/122019/09/182019/12/25 1398/10/4 پرگل چپ نویس Pargol Chapnevis دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان Iran pargolchn@yahoo.com مهین نسترن Mahin Nastaran دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان Iran m.nastaran@aui.ac.ir محمد جواد نوری Mohammad Javad Noori دانشکده شهرسازی دانشگاه تهران Iran mj.noori1992@ut.ac.ir Children’s playground Safety Security Exploratory Factor Analysis Koodak Park of Isfahan فضای بازی کودکان ایمنی امنیت تحلیل عاملی اکتشافی بوستان کودک شهر اصفهان ##بهروزفر، فریبرز (1380). مبانی طراحی فضاهای باز نواحی مسکونی در تناسب با شرایط جسمی و روانی کودکان. چاپ اول، تهران: مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن.##پایمرد، پریا (1393). "بهبود ایمنی در فضای بازی کودکان (نمونه موردی پارک‌های شیراز)". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، معماری منظر. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.##جعفری، حمیدرضا؛ صالحی، اسماعیل و صادقی نائینی، حسن (1389). بررسی ایمنی زمین‌های بازی کودکان در پارک‌ها با رهیافت برنامه‌ریزی محیطی. محیط‌شناسی، سال سی و ششم (56)، 24-13. ##حبیبی، سید محسن و مسائلی، صدیقه (1378). سرانه کاربری‌های شهری. چاپ اول، تهران: سازمان ملی زمین و مسکن. ##خبرگزاری مهر (1396). سرانه فضای بازی کودکان در اصفهان، هفت سانتی‌متر است. https://www.mehrnews.com/news/4114876. بازیابی شده در تاریخ 9 مرداد 1397. ##خسروی، جلال؛ دهقانی فرد، سعید و هاشمی نظری، سید سعید (1384). ایمنی و بهداشت وسایل و محوطه بازی کودکان. چاپ اول، تهران: صدا.##زبردست، اسفندیار؛ خلیلی، احمد و دهقانی، مصطفی (1391). کاربرد روش تحلیل عاملی در شناسایی بافت‌های فرسوده شهری. نشریه‌ هنرهای زیبا، 18 (2)، 42-27. ##سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهر تهران (1390). "ویژگی‌های زمین ‌بازی کودکان".##سرائی، محمدحسین؛ جمشیدی، صدیقه و تسلیم، سمانه (1392). ارزیابی ایمنی زمین ‌بازی کودکان در پارک‌ها (نمونه موردی: پارک‌های منطقه یک شهر یزد). اولین همایش ملی جغرافیا، شهرسازی و توسعه پایدار. تهران.##صادقی نائینی، حسن؛ جعفری، حمیدرضا؛ صالحی، اسماعیل و میرلوحی، امیرحسین (1389). ایمنی کودکان در زمین‌های بازی پارک‌های شهری (مورد خاص: پارک‌های محلی-ناحیه‌ای تهران). فصلنامه سلامت کار در ایران، 7 (3)، 42-32. ##صالحی، اسماعیل (1387). ویژگی‌های ﻓﻀﺎی ﺷﻬﺮی اﻣﻦ. چاپ اول، تهران: ﻣﺮﮐﺰ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.##فرح‌پور بختیاری، هیوا (1388). "باغ کودک هزاره سوم". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، معماری منظر. تهران: دانشگاه شهید بهشتی. ##قاسملویی، ستاره و احدی، پریسا (1394). تأثیر فرم، ساختار و فضای سبز در ایجاد حس امنیت در طراحی فضای دوستدار کودک. معماری، شهرسازی، مهندسی عمران، هنر و محیط ‌زیست. تهران. ##قربانی، سحر و جلالی، سید امیر (1394). بررسی شاخص‌های ایمنی و امنیت در شهر دوستدار کودک نمونه موردی محله زیتون کارمندی شهر اهواز. اولین کنفرانس سالانه پژوهش‌های معماری، شهرسازی و مدیریت شهری. ##قره بیگلو، مینو (1389). شهر و کودک مسئولیت‌های شهر نسبت به محل بازی کودکان. فصلنامه منظر، 2 (10)، 17-14. ##مدیریت نگهداری و تعمیرات حوزه معاونت فنی و عمرانی (1394). "دستورالعمل بازرسی و نگهداری از وسایل بازی و اصول نصب، سرویس و نگهداری وسایل ورزشی پارکی". ##مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران شماره استاندارد 3546. (1373). "آیین کار اصول شناخت، مکان‌یابی و طراحی فضاهای باز برای کودکان 1 تا 6 ساله". ##نورمحمدی، زهرا (1392). بررسی راهکارهای مؤثر در ایجاد حس امنیت در مراکز بازی‌درمانی کودکان در فضاهای شهری. اولین همایش ملی جغرافیا، شهرسازی و توسعه پایدار. تهران.##نوروزی، علیرضا و نسترن، مهین (1393). برنامه‌ریزی فضای بازی کودکان (بازیکده‌های شهری). چاپ اول، اصفهان: جهاد دانشگاهی. ##هوپر، لئوناردو جی و دروگ، مارتا جی (2005). امنیت و طراحی سایت. ترجمه جواد رحمانی و دیگران، چاپ چهارم، تهران: شهیدی.##هیوز، فرگاس پیتر (1999). روان‌شناسی بازی، کودکان بازی و رشد. ترجمه کامران گنجی، چاپ سوم، تهران: رشد.##Higgins, N. & Brightbill, N. (2009). Playgrounds. https://depts.washington. Edu/ open 2100/ pdf/ 2_ Open Space Types/ Open_ Space_ Types/playgrounds.pdf (Retrieved 17 June. 2009). ##Louv, R. (2005). Last Child in the Woods. London: Atlantic Books. ##Sherri, A. (2004). Child Playgrounds. Pathways to Family Wellness, (02), 6-7.##Takano, T. (2007). Health and Environment in the Context of Urbanization. Environmental health and preventive medicine, 12 (2), 51-55. ##URL 1: www.tripadvisor.ca (access date: 2018/06/16). ##URL 2: www.citydadsgroup.com (access date: 2018/06/16). ##URL 3: www.pinterest.com (access date: 2018/06/16). ##URL 4: google earth pro, (access date: 2018/06/16). ##