بررسی و مطالعه‌ معنا و کارکرد واژگان «تچر» و «هدیش» در مجموعه‌‌های هخامنشی تخت جمشید و شوش Review and study of meaning and function of the words "Tachar" and "Hadish" in the collections of the Achaemenid Persepolis and Susa 1 1 معماری دوره‌ی هخامنشی یکی از دوران درخشان معماری ایران زمین است. شوش و تخت جمشید در کنار پاسارگاد در مقام مهمترین شهرهای این دوره، آثار شاخص معماری را در خود جای داده‌اند. با استناد به کتیبه‌های برجای مانده از دوره‌ی هخامنشی، تعداد قابل توجهی از آثار معماری موجود در محلهای مذکور با نام مشخصی معرفی شده‌اند. «تچر» و «هدیش» از جمله‌ی این نام‌ها هستند. به‌رغم انجام پژوهش‌های بسیار در این باره، هنوز در علت نامگذاری و کارکرد عماراتی که با نام تچر و هدیش معرفی شدهاند؛ پرسش‌های زیادی مطرح است که پاسخ درخوری نیافته‌اند. در این پژوهش که بر اساس روش از نوع تحقیقات تاریخی- توصیفی است، سعی بر آن است تا با استناد به قرائن تاریخی و ادبی و کنکاش در شواهد معماری و باستانشناختی به این مهم پرداخته شود. نتایج تحقیق نشان می‌دهد، عماراتی که در کتیبه‌ها با نام تچر یا هدیش خوانده شده‌اند، ساختاری «درونگرا» داشته و به گونهای طراحی شدهاند که با فضاهای عمومی کمترین وابستگی را داشته باشند. هدیش/نشیمن یا «خدیش» به معنای کدبانو و شهبانو با تچر/نهانخانه کارکرد برابری داشته است، به همین دلیل، در کتیبه‌ها یا با هم و یا به‌جای هم آمده‌اند. تچرها و هدیش‌ها درواقع «شبستان‌های ویژه» و «اندرون» شاهنشاهان هخامنشی بوده‌اند. 2 Undoubtedly, Achamenid architecture is one of remarkable periods of Iranian architecture, which is apparent in their three cities of Susa, Pasargadae, and Persepolis. Differently, some of the structures have especial labels in inscriptions in Achamenid period. There are considerable numbers of "Tachar" and "Hadish" in Susa and Persepolis, where Achamenid kings characteristically used to call some structures. There have been various researches to recognize architecture of the period, with burdens of linguists to understand ancient Persian; however, there have not been appropriate answers to raised questions, for which researchers explain varieties of reasons and definitions.Some functionally involved in the problem as such, while the others only regard planning patterns. One of the researchers knows "Tachar" predecessor of "Tazar" of modern Persian, while reasons southward plan of the structure accordingly; another one consider "Tachar" as a single object and equals it to palace, at the same time, the other one knows it closet or next house. Several researchers know "Hadish" as residence or home, while the others believe it as predecessor of "Khadish" as dame or queen.However, there is lack comprehensive reasoning on the subject,which is because lack of independent and holistic research. Here, there is an attempt to investigate architectural plan of the structures in order to compare the structures to their labels, and then investigate comprehensively the reason of naming. Methodologically, the paper involves historically and descriptively in whatever data collected bibliographically. The basic question is what is reasoned relation between function and label of the structures?Conclusions indicate that buildings with "Tachar" in their inscriptions are structurally interiorized. However, structural plan is unknown, in some cases, or with ambiguities, they have common structural features. Several scholars suggest a seasonal function for the structures, but it is doubtful while locating in same climate, they face to north, south, and east. Few dictionaries suggest "treasure" for the structures, which is compatible to interiority of the structure. "Hadish" is the ancient Persian form of "Khadish" in Dari Persian as Deam or queen, which functionally is equal to Tachar, accordingly, they usually come one after another in inscriptions. Hadish means residence or seraglio, while Tachar means treasure or closet; they have similar implication and function.That is the reasonthat both used in labeling structures that were residences or courts.Hadish is functionally against Apadana; present paper suggests seraglio or sanctuary as the same function. They were specially used for seclusion of kings or queens of the period, at the same time; it was probably especial residence of queen mother. Present paper indicates that northern half of the Susa and Persepolis complexes worked as exterior and public part, while structure at southern half, especially at western part of Persepolis, and several buildings of southern district worked as seraglio for Achamenis kings 1 20 2016/11/25 1395/9/5 2018/10/3 1397/7/11 اسدالله جودکی عزیزی Asadollah Jodaki Azizi پایگاه میراث جهانی ایران as1977joodakiazizi@gmail.com سیدرسول موسوی حاجی Seyyed Rasool Mousavi Haji دانشگاه مازندران ایران Seyyed_rasool@yahoo.com Achamenid architecture Susa Persepolis Tachar Hadish معماری دوره‌ی هخامنشی اندرونی شوش تخت جمشید تچر هدیش. آیسخولوس (1356). ایرانیان. ترجمه کامیاب خلیلی، چاپ اول، تهران: سروش. ##ارفعی، عبدالمجید (1387). گل‌نبشته‌های باروی تخت جمشید. چاپ اول، تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی. ##اسدی طوسی، ابونصر علی بن احمد (1319). لغت فُرس. ‌تصحیح عباس اقبال، چاپ اول، تهران: چاپخانه مجلس.##اسدی طوسی، ابونصر علی بن احمد (1354). گرشاسب‌نامه. به‌‌اهتمام حبیب یغمائی، چاپ دوم، تهران: کتابخانه طهوری.##ابن سیده، علی‌بن اسماعیل (بی‌تا). المحکم و المحیط الاعظم. به‌تحقیق عبدالحمید هنداوی، الطبعه الاولی، بیروت: دارالکتب العلمیه.##اشمیت، اریش ف (1342). تخت جمشید I، بناها، نقش‌ها و نبشته‌ها. ترجمه عبدالله فریار، چاپ اول، تهران: امیرکبیر با همکاری مؤسسه فرانکلین.##بریان، پی‌یر (1381). امپراتوری هخامنشیان. ترجمه ناهید فروغان، چاپ اول، جلد 1، تهران: نشر و پژوهش فرزان و قطره.##بوشارلا، رمی (1389). شوش در حکومت هخامنشی. از کتاب بین‌النهرین و ایران در دوران هخامنشیان. جان کرتیس، ترجمه زهرا باستی. تهران: سمت. 99-78.##بهار، محمدتقی (1355). سبک‌شناسی. چاپ چهارم، جلد اول، تهران: امیر کبیر.##بهرامی، احسان (1369). فرهنگ واژه‌های اوستا. به‌یاری فریدون جنیدی،چاپ اول، ج 3، تهران: بلخ. ##بی‌نام (1380). کتاب مقدس عهد عتیق و جدید. ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن و هنری مرتن، چاپ اول، تهران: اساطیر.##پلوتارک (1338). حیات مردان نامی. ترجمه رضا مشایخی، چاپ اول، جلد چهارم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##پیرنیا، محمد کریم (1386). سبک‌شناسی معماری ایرانی. چاپ پنجم، تهران: سروش دانش.##تجویدی، اکبر (1355). دانستنی‌های نوین درباره هنر و باستان‌شناسی عصر هخامنشی بر بنیاد کاوش‌های پنج‌ ساله تخت جمشید. چاپ اول، تهران: اداره کل نگارش وزارت فرهنگ و هنر. ##جنیدی، فریدون (1385). فرهنگ هزوارش‌های دبیره پهلوی. چاپ اول، تهران: بلخ. ##جودکی عزیزی، اسدالله؛ موسوی حاجی، سید رسول و مهرآفرین، رضا (1393). گونه‌شناسی الگوی چهار صفه در معماری ایرانی و سیر تحول آن. مجله پژوهش‌های معماری اسلامی، سال دوم (5)، 88-64.##حافظ، شمس‌الدین محمد (1379). دیوان حافظ شیرازی. تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، چاپ نوزدهم، تهران: جمهوری. ##خاقانی شروانی، بدیل بن علی (1316). دیوان خاقانی شروانی. تصحیح، تحشیه و تعلیقات علی عبدالرسولی، چاپ هفتم، تهران: چاپخانه سعادت.##خلف تبریزی، محمد حسین (1342). برهان قاطع. به‌‌اهتمام دکتر محمد معین، چاپ دوم، جلد 1، 4 و 5، تهران: کتابفروشی ابن سینا.##رابسون، جیمز و لویدلولین، جونز (1390). پرسیکا، داستان‌های مشرق زمین، تاریخ شاهنشاهی پارس به روایت کتزیاس. ترجمه فریدون مجلسی، چاپ اول، تهران: تهران.##روتر، اسکار (1387). معماری ساسانی. از کتاب سیری در هنر ایران. آرتور اپهام پوپ و فیلیس آکرمن، ترجمه مهدی مقیسه و محمدعلی شاکری‌راد. جلد 2. تهران: علمی و فرهنگی. 715-637.##سامی، علی (1330). کاوش‌های دوازده ساله بنگاه علمی تخت جمشید در نقاط مختلف تاریخی. گزارش‌های ##باستان‌شناسی. جلد دوم. تهران: اداره کل باستان‌شناسی.##شارپ، رالف نورمن (1382). فرمان‌های شاهنشاهان هخامنشی. چاپ اول، تهران: پازینه.##شهبازی، علی‌رضا شاپور (1375). شرح مصور تخت جمشید. چاپ دوم، تهران: سازمان میراث فرهنگی.##فرخی سیستانی (1311). دیوان حکیم فرخی سیستانی. تصحیح علی عبدالرسولی، چاپ اول، تهران: مطبعه مجلس.##فردوسی توسی، ابوالقاسم (1386). شاهنامه. به‌کوشش جلال خالقی مطلق و محمود امیرسالار، چاپ اول، دفتر اول و دوم، تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی).##کابلی، میرعابدین (1378). چگونگی برپایی تختگاه و آپادانای شوش. دومین کنگره‌ تاریخ معماری و شهرسازی ایران، کرمان- ارگ بم. به‌کوشش باقر آیت‌الله زاده شیرازی. جلد سوم. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور (پژوهشگاه). 260-241.##کاتب، احمدبن حسین (1386). تاریخ جدید یزد. به‌کوشش ایرج افشار، چاپ سوم، تهران: امیرکبیر.##کخ، ابا (1373). معماری هند در دوره گورکانیان. ترجمه حسین سلطانزاده، چاپ اول، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.##کخ، هاید ماری (1377). از زبان داریوش. ترجمه پرویز رجبی، چاپ دوم، تهران: کارنگ.##کرسول، کی. ای. سی (1393). گذری بر معماری متقدم مسلمانان. ترجمه مهدی گلچین عارفی، چاپ اول، تهران: فرهنگستان هنر.##کنت، رولاند ج (1379). فارسی باستان، دستور زبان، متون و واژه‌نامه. ترجمه سعید عریان، چاپ اول، تهران: حوزه هنری.##گرشویچ، ایلیا (1387). تاریخ ایران کمبریج، دوره ماد و هخامنشی. ترجمه تیمور قادری، چاپ اول، جلد دوم، قسمت دوم، تهران: مهتاب.##گری، بازل (1369). نقاشی ایران. ترجمه عربعلی شروه، چاپ اول، تهران: عصر جدید. ##گزنفون (1384). لشکرکشی کوروش یا بازگشت ده‌هزار نفر. ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی، چاپ دوم، تهران: دنیای کتاب.##گیرشمن، رمان (1346). هنر ایران در دوران ماد و هخامنشی. ترجمه عیسی بهنام، چاپ اول، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##لوکوک، پی‌یر (1382). کتیبه‌های هخامنشی. ترجمه نازیلا خلخالی زیر نظر ژاله آموزگار، چاپ اول، تهران: نشر و پژوهش فرزان.##مصطفوی، محمد تقی و سامی، علی (1334). تخت جمشید. چاپ اول، شیراز: چاپ موسوی.##مطرزی، ناصربن عبدالسید (1979). المغرب فی ترتیب المعرب. به‌تحقیق محمود فاخوری و عبدالحمید مختار، الطبعه الاولی، حلب: مکتبه اسامه بن زید.##نظامی گنجوی (1317). اقبالنامه یا خردنامه. تصحیح و تحشیه وحید دستجردی، چاپ اول، تهران: چاپخانه ارمغان.##وون، فیلیپا (1390). شبه‌قاره هند از سلطان‌نشین تا امپراتوری گورکانیان، معماری. اسلام، هنر و معماری. ترجمه گروهی از مترجمان. تهران: پیکان. 283-264. ##هرتسفلد، ارنست امیل (1307). راپرت درباره حالت کنونی اطلال شهر پارسه (تخت جمشید). ترجمه مجتبی مینوی، چاپ اول، برلین: Dietrich Reimer.##هرتسفلد، ارنست امیل (1355). تاریخ باستانی ایران بر بنیاد باستان‌شناسی. ترجمه علی اصغر حکمت، چاپ اول، تهران: انجمن آثار ملی. ##هرتسفلد، ارنست امیل(1381). ایران در شرق باستان. ترجمه همایون صنعتی‌زاده، چاپ اول، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. ##هرودوت (1389). تاریخ هرودوت. ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، چاپ اول، جلد 1 و 2، تهران: اساطیر.##یاقوت حموی، یاقوت‌بن عبدالله (1993). معجم البلدان. الطبعه الاولی، مجلد 4، بیروت: دار صادر.##Hesse, Albert (2010). Electrical resistivity survey of the Shaur Palace. The Great Royal Residence of Achaemenid Persia. Perrot, J. (Ed.). London: The Iran Heritage Foundation. 373-403.##Ladiray, Daniel (2010). The Archaeological Results, The Palace of Darius at Susa. The Great Royal Residence of Achaemenid Persia. Perrot, J. (Ed.). London: The Iran Heritage Foundation. 139-208.##Ó Kane, B (2005). The origin, development and meaning of the Nine-bay plan in Islamic Architecture. A Survey of Persian Art from the prehistoric times to the present, Islamic Period. Daneshvari, A. (Ed.). XVIII. California: Costa Mesa. 189-244. ##Razmjou, Shahrokh (2010). Persepolis A Reinterpretation of Palaces and Their Function. The World of Achaemenid Persia History, Art and Society in Iran and the Ancient Near East. Curtis, J.; Simpson, St. J. & Tauris, I.B. (Eds.). London: I.B. Taurus. 231-245. ##Schlumberger, Daniel (1952). Le Palais ghaznévide de Lashkari Bazar. Revue Syria, 29 (3-4), 251-270. ##Varda Books (2009). Hebrew - English TANAKH The Jewish Bible. Illinois: Skokie## ##

بازخوانی و تطبیق معیارهای ارزش‌گذاری جهانی برای آثار میراث معماری ‌صنعتی Reviewing and Implementing International Valuation Criteria for Industrial Architectural Heritage 1 1 برخی آثار تاریخی به دلیل داشتن ویژگیهایی استثنایی، به عنوان میراثی با ارزش جهانی محسوب میشوند .در این میان میراث صنعتی به عنوان بخشی از میراث جهانی، پدیده ای نوظهور و حاصل صنعتی شدن جهان است، که به سبب دارا بودن ارزش های مادی و معنوی نهفته در خود، وارد حوزه فرهنگ جهانی شده است، تا در جهت حفاظت از این آثار ارزشمند، اقدامات جهانی صورت گیرد.لازم به ذکر است، تنها بخشی از مفهوم فراگیر میراث صنعتی، میراث معماری صنعتی است و یکی از پیش نیازهای حفاظت آن، شناخت ارزشها و جایگاه آن در هویت معماری منطقه است. چگونگی رویارویی و برخورد با آثار و ابنیه صنعتی، به عنوان بقایایی از دوران صنعتی، از مفاهیم جدید مطرح شده در کشورهای در حال توسعه است. در ایران نیز با توجه به پیشینه تاریخی ورود صنعت به کشور و همچنین دارا بودن بناهای صنعتی منحصربه فرد، ضرورت پژوهش در این حوزه در راستای شناخت آن، بیش از پیش احساس می‌شود چراکه میراث معماری صنعتی ایران، به عنوان بخشی از میراث فراموش شده در خطر از بین رفتن است ودر صورت عدم توجه، بطور قطع شاهد از دست رفتن این بقایای ارزشمند خواهیم شد. از این رو شناسایی این آثار و ارزیابی ویژگیها و ارزش های نهفته در آن، میتواند نخستین گام در جهت حفاظت از این میراث ارزشمند باشد. با توجه به ضرورت شناخت وضعیّت موجود میراث معماری صنعتی در جهان، پژوهش حاضر با هدف مطالعه و تحلیل آثار میراث صنعتی ثبت شده در فهرست جهانی، اجرا شده است. در این راستا ضمن تبیین مفاهیم، معیارهای میراث جهانی که در ثبت بناها لحاظ شده است، مورد بررسی وتحلیل قرارگرفته است. نتایج و دستاوردهای پژوهش ،در جهت آشنایی هرچه بیشتر و درکی ملموس‌تر از ظرفیت ها و ویژگیهای تعمیم پذیر معیارهای ثبت میراث جهانی، در زمینه میراث معماری صنعتی است. 2 Some historical monuments are considered the heritage of universal value due to their exceptional features. The industrial heritage as part of world heritage is a new phenomenon and the result of the world's industrialization. They have entered the global culture due to having hidden material and spiritual values. Global measures are required to preserve these valuable heritages. Note that industrial architectural heritage is only a part of the overall concept of industrial heritage. Knowing the values and position in the regional architectural identity is a prerequisite to preserve. Dealing with the industrial buildings and monuments, as remnants of the industrial era, is a new concept introduced in developing countries. In Iran, it is essential to research in this field due to the historical background of industry entry to Iran and unique industrial building. This has something to do with the fact that Iranian architectural-industrial heritage, as part of a forgotten heritage, is in danger of destruction and if igonored, We will certainly lose these valuable remnants. Therefore, identifying and evaluating the hidden features and values of industrial heritage can be the first step to preserve. Due to the necessity of knowing the status quo of industrial-architectural heritage in the world, this article aimed to study and analyze the industrial heritage inscribed on the List of World. In this regard, the concepts on the World Heritage criteria, taken into account in registering monuments, were analyzed. The results are used for (more familiarity and a more tangible understanding of the capabilities and features of generalizability of World Heritage criteria in the field of industrial architectural heritage. 21 38 2016/11/252017/06/3 1396/3/13 2018/10/32019/01/2 1397/10/12 صدیقه رضایی قهرودی Sedigheh Rezaei Ghahroodii دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران ایران rezaei_sedigheh@yahoo.com محمدجواد مهدوی نژاد Mohammadjavad Mahdavinejad دانشگاه تربیت مدرس ایران Mahdavinejad@modares.ac.ir Industrial Heritage Registration Criteria Valuation Reviewing میراث صنعتی معیارهای ثبت ارزش گذاری بازخوانی افشار نادری، کامران (1383). معماری صنعتی ایران بین دو جنگ جهانی. معمار، سال هفتم (25)، 144-135. ##امین‌زاده، بهناز و آریامن، پوپه (1383). اصول و راهکارهای طراحی منظر فراصنعت. هنرهای زیبا، معماری و شهرسازی، سال هفتم (20)، 46-37. ##بمانیان، محمدرضا (1385). عوامل مؤثر بر شکل‌گیری معماری و شهرسازی در دوره پهلوی اول. هنر و معماری، 1 (1)، 8-1. ##بمانیان، محمدرضا؛ انصاری، مجتبی و الماسی‌فر، نینا (1389). باززنده‌سازی «منظر فرهنگی» تخت سلیمان با تأکید بر رویکردهای بازآفرینی و حفاظت از میراث جهانیICOMOS (منشور فلورانس، پی.اچ.چایلدهود، سیاست بنگاه پارک‌های کانادایی، بنگاه پارک ملی ایالات متحده). مدیریت شهری، سال چهارم (26)، 26-7. ##بهارلو، معصومه (1389). منظر پسا‌صنعتی، میراث یا متروکه ؟. منظر، سال سوم (8)، 68-66. ##پورمقدم، امیررضا (1384). اصولی برای حفاظت و مرمت میراث فرهنگی (منشور کراکف 2000). هفت شهر، سال پنجم و ششم (18 و 19)، 110-108. ##پهلوانزاده، لیلا (1390). انقلاب صنعتی در ایران. معمار، سال چهاردهم (66)، 43-40. ##پهلوانزاده، لیلا (1393). کارخانه‌های مرمت‌شده ایران و جهان: میراث معماری صنعتی معاصر ایران. چاپ اول، اصفهان: معمارخانه باغ نظر. ##ترک‌زبان، شقایق و محمد‌‌ مرادی، اصغر (1390). ضوابط طراحی معماری در بافت‌های تاریخی. شهر و معماری بومی، سال اول (1)، 66-53. ##صمدی رندی، یونس (1381). آشنایی با شورای بین‌المللی ابنیه و محوطه‌ای فرهنگی-تاریخی (ICOMOS ). اثر، سال دوازدهم (33 و 34)، 490-428. ##فالسر، میشل (1392). میراث صنعتی در فهرست میراث جهانی به‌انضمام «منشور میراث صنعتی نیژنی تاگیل» و «اصول دوبلین» 2011. ترجمه علیرضا قاضی مقدم و مهشید مداحی، چاپ اول، تهران: پایور.##فرح‌بخش، مرتضی و حناچی، پیروز (1394). تحلیل تأثیر راه‌آهن به‌عنوان میراث صنعتی در ایران. هنرهای زیبا، معماری و شهرسازی، 20 (4)، 46-37. ##فردانش، فرزین (1388). راهنمای اجرایی کنوانسیون میراث جهانی 2008. چاپ اول، تهران: دفتر یونسکو. ##فقیه، نسرین (1353). آغاز معماری صنعتی ایران. چاپ اول، تهران: موزه هنرهای معاصر ایران. ##فیلدن، برنارد و یوکیلتو، یوکا (1382). ارزش‌گذاری به‌منظور حفاظت. شهرسازی و معماری هفت شهر، 1 (12 و 13)، 25-17. ##فیلدن، برنارد و یوکیلتو، یوکا (1386). راهنمای مدیریت برای محوطه‌های میراث جهانی. ترجمه پیروز حناچی، چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران. ##محمد مرادی، اصغر (1382). روند حفاظت در ایران از تأسیس اداره عتیقات تا قبل از انقلاب اسلامی. هفت شهر، سال چهارم (11)، 28-14. ##محمد مرادی، اصغر و اخترکاوان، مهدی (1386). بررسی سیر تحول مفاهیم جهانی منشورهای حفاظتی آثار تاریخی در سازگاری با مفهوم توسعه پایدار. اولین کنفرانس ملی صنعت، دانشجو و توسعه پایدار. تهران: دانشگاه علم و صنعت ایران. 11-1. ##مختاری طالقانی، اسکندر (1390). میراث معماری مدرن ایران. چاپ اول، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی. ##مظفر، فرهنگ؛ ندیمی، هادی و صالحی، ابوذر (1395). هویت مکان‌های تاریخی در بستر تغییر؛ تحقیق در مبنای نظری مواجهه هویت مکان‌های تاریخی با تغییر. مرمت و معماری ایران، سال ششم (11)، 11-1. ##مهدوی‌نژاد، محمدجواد؛ دیده‌بان، محمد و بزاززاده، حسن (1394). میراث معماری معاصر و هویت صنعتی در محدوده‌های تاریخی (نمونه موردی: شهر دزفول). شهر ایرانی اسلامی، سال ششم (22)، 50-41. ##هوبزباوم، اریک جان (1374). عصر انقلاب: اروپا 1848-1789. ترجمه علی‌اکبر مهدویان، چاپ اول، تهران: مترجم. ##Casanelles, E & Longunov, E (2003). TheNizhny Tagil Charter for the Industrial Heritage. TICCIH XII International Congress. Russia, Moscow. 1-5. ##Douet, J (2012). Industrial Heritage Retooled;The TICCIH Guide To Industrial Heritage##Conservation. The International Committee ForThe Conservation Of The Industrial Heritage (TICCIH) Carnegie. England: Lancaster. 152-161. ##Falser, M (2001 ). Global Strategy Studies Industrial Heritage Analysis. Asia-minja yang: UNESCO World Heritage Center. ##Hamond, F & Mcmahon, M (2002). Recording and Conserving IRELAND‘s Industrial Heritage. Ireland: the heritage council.##Jopela, A (2011). Traditional Custodianship: a useful framework for heritage management in southern Africa?. Conservation and Management of Archaeological Sites, 13 (2-3), 103-122.##Loures, L (2008). Industrial Heritage :the past in the future of the city. WSEAS Transactions on Environment and development, 4 (8), 687-696. ##Loures, L & Panagopoulos, T (2007). Sustainable reclamation of industrial areas in urban landscapes. WIT Trasactions on Ecology and the Environment & Sustanaible Devolopment and Planning III, 102, 791-800. ##URL 1: http://ticcih.org/about/about-ticcih (access date: 2015/11/06).##URL 2: http://industrial-archaeology.org (access date: 2015/11/06).##URL 3: http://whc.unesco.org/en/criteria (access date: 2015/11/06).##URL 4: http://www.icomos.org/18thapril/2006/whsites.htm (access date: 2015/10/15).## ##

فواصل فضائی و زمانی حریم در سکونتگاه‌های عشایری Privacy Spatial and Temporal Distances in Nomadic Settelments 1 1 انسان همواره در تعامل با محیط اجتماعی خود، مراتبی از حریم را با منظورهای متفاوت، برای خود، افراد پیرامون خود و انجام فعالیت‌هایش در نظر می‌گیرد. ایجاد حریم به به دو عنصر؛ معانی ذهنی که ایجاد حریم را حکم می‌کنند و دوم، امکانات موجود فرد وابسته است. حریم، دیده نشدن، شنیده نشدن، بوئیده نشدن و در دسترس قرار نداشتن چیزهائیست که با رعایت فواصل فضائی و زمانی در محیط زندگی افراد عینیت می‌یایند. مسئله اصلی این تحقیق، کنکاش در مورد ماهیت حریم در محیط‌های مسکونی است و هدف آن فهم دلایل و منشاء شکل گیری حریم در محیط‌های مسکونی می‌باشد. اهمیت و ضرورت این تحقیق را می توان در یک تعریف از خانه بدین صورت ارائه نمود، که خانه مرکز فعالیت های روزمره انسان هستند، که این فعالیت‌ها با حرایمی از یکدیگر روی می‌دهند. لذا ضرورت دارد که ماهیت این حرایم مورد بررسی قرار گیرد، که همین تعریف، اعتبار بیرونی تحقیق را در جهت بازتعریف مناسب این حرایم در طراحی محیط های مسکونی شاخص می نماید. پژوهش پیش رو که بر مبنای مشاهده و توصیف محیط انسان‎ساخت قرار گرفته است، با استدلال منطقی به خصوصیات انواع حریم، منشأ و نحوه نمایش آن در محیط زندگی انسان می‌پردازد، که با مصداق‌های عینی از محیط سکونت ایل قشقائی آراسته شده است. یافته‌های این پژوهش، نشان می‌دهند که معانی ذهنی که بر ایجاد حریم در محیط‌های مسکونی مطالعه موردی حکمفرما هستند، از «جایگاه اجتماعی» و «موقعیت افراد و فعالیت‌های خانوار» تأثیر می‌پذیرند، و امکاناتی که در محیط برای تأمین حریم به کار گرفته می‌شود، خصوصیات فضائی و زمانی محیط انسان‌ساخت هستند. خصوصیات فضائی، وجوهی همچون«فاصله فضائی» و «جلو / عقب» را در محیط کالبدی برای تأمین حریم بدست می‌دهد، و خصوصیات زمانی، وجوهی مانند «فاصله زمانی» و «توالی زمانی قرارگاه‌ها» را به کار می‌گیرد، که ریشه در رعایت فواصل بویائی، شنوائی و بینائی محرمیت در فرهنگ دارد. نتایج این پژوهش، به فهم چگونگی شکل‌گیری سکونت‌گاه‌های انسانی و چگونگی استفاده انسان از قابلیت‌های محیط پیرامون برای تعامل با محیط اجتماعی خود کمک می‌نماید. 2 Human always in interaction with their social environment, have consider some degree of privacy with different purposes, for themselves, the people around them and carry out their activities. Creating privacy depends on two elements; subjective meanings that ruling the creation of privacy, and the second sentence are person available facilities. Privacy is not seen, heard, smelled and availability of things that find objectivity with respect to spatial and temporal distances in the living environment. The main issue of this research is to inquire about the nature of privacy in residential areas, and its purpose is to understand the reasons for the formation of privacy in residential areas. The significance and necessity of this research can be expressed in a definition of the dwelling in such a way that the dwelling is the center of everyday human activities, which these activities are separated from each other by privacies. Therefore, it is necessary to examine the nature of these privacies, which defines the external credibility of the research in order to redefine this feature in the design of residential environments. Ahead research has been based on the observation and description of manmade environment, with reasons argues to the privacy type’s characteristics, its origins and how it deals with the physical environment, which is adorned with objective evidence of Qashqai tribe living environment. The findings of this study show that the subjective meanings ruling on the creation of privacy in case study residential environments are affected by things such as "women's situation" and "family social status", and facilities that are used in the environment to ensure privacy, are spatial and temporal characteristics in man-made environments. Spatial characteristics with aspects such as "spatial distance" and "forward / backward" afford privacy in the physical environment, and temporal characteristics get the aspects such as "temporal distance" and " temporal sequence of settings", that have rooted in respect smelling, hearing and visual distances in different cultures. The results of this research to helps understand how human use of the environment affordances for interaction with their social environment. 39 52 2016/11/252017/06/32017/03/22 1396/1/2 2018/10/32019/01/22018/11/4 1397/8/13 محسن افشاری Mohsen Afshari دانشگاه هنر اصفهان ایران m.afshary@aui.ac.ir dwelling privacy spatial and temporal distances Qashqai سکونت حریم فواصل فضائی و زمانی ایل قشقائی آشوری، داریوش (1389). تعریف‌ها و مفهوم فرهنگ. چاپ اول، تهران: آگه.##آشوری، داریوش و همکاران (1381). مسائل و چشم‌اندازهای فرهنگ (مجموعه مقالات). چاپ اول، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سازمان چاپ و انتشارات.##افشاری، محسن (1377). مقایسه معماری خانه‌های یزد و سیاه‌چادرهای قشقائی. اولین همایش کشف آهنگ طبیعت، دانشکده معماری مجتمع هنر، دانشگاه یزد. یزد: دانشگاه یزد. 31-23. ##افشاری، محسن (1383). "مطالعه و طراحی مسکن مناسب برای عشایر قشقائی". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، معماری. یزد: دانشگاه یزد.##افشاری، محسن (1388 الف). مبلمان چند هزار ساله. دومین کنفرانس بین‌المللی تجارت جهانی مبلمان، طراحی و دکوراسیون داخلی، (دکو 2009). تهران. (درج در لوح فشرده کنفرانس).##افشاری، محسن (1388 ب). هنر معماری عشایر، نگاهی نو به معماری سازگار‌یافته با کوچ. دومین همایش هنر فرهنگ عشایر ایران، فرهنگستان هنر. تهران. (درج در لوح فشرده همایش). ##افشاری، محسن (1389 الف). احکام و ضوابط طراحی مسکن روستایی. مجموعه مقالات بخش برنامه‌ریزی و طراحی مسکن روستایی. تهران: بنیاد مسکن انقلاب اسلامی. 92-81. ##افشاری، محسن (1389 ب). طراحی و ساخت بناها با گیاهان نی‌سان. ماهنامه فنی- تخصصی سازمان نظام مهندسی ساختمان استان اصفهان، 3 (186 و 187)، 60-52.##افشاری، محسن (1389 پ). سبک‌سازی و الهام از معماری بومی. ماهنامه فنی- تخصصی سازمان نظام مهندسی ساختمان استان اصفهان، 3 (190-188)، 65-57. ##افشاری، محسن (1390). معماری چادری و کابلی عشایر ایران. ماهنامه فنی- تخصصی سازمان نظام مهندسی ساختمان استان اصفهان، 3 (198 و 199)، 56-46.##افشاری، محسن (1394). "سازگاری محیط با روش زندگی انسان، مطالعه موردی ایل قشقائی". رساله دکتری، معماری. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.##بازرگان، عباس (1389). مقدمه‌ای بر روش‌های تحقیق کیفی و آمیخته، رویکردهای متداول در علوم رفتاری. چاپ اول، تهران: دیدار.##پوردیهیمی، شهرام (1390). فرهنگ و مسکن. مسکن و محیط روستا، 30 (134)، 18-3.##پوردیهیمی، شهرام(1394). منظر انسانی در محیط مسکونی. چاپ اول، تهران: آرمانشهر.##پهلوان، چنگیز (1388). فرهنگ و تمدن. چاپ اول، تهران: نی.##پهلوان، چنگیز (1390). فرهنگ‌شناسی، گفتارهایی در زمینه فرهنگ و تمدن، فرهنگ‌پذیری، سیاست و توسعه فرهنگی. چاپ اول، تهران: قطره.##پیمان، حبیب‌الله (1347). ایل قشقائی. چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران.##راپاپورت، آموس (1388). انسان‌شناس مسکن. ترجمه خسرو افظلیان، چاپ اول، تهران: حرفه هنرمند.##رفیع‌پور، فرامرز (1389). آناتومی جامعه. چاپ اول، تهران: شرکت سهامی انتشار.##رنجبر، هادی و دیگران (1391). نمونه‌گیری در پژوهش‌های کیفی: راهنمایی برای شروع. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 10 (3)، 250-238.##روشه، گی (1391). جامعه‌شناسی تالکوت پارسونز. ترجمه عبدالحسین نیک گهر، چاپ اول، تهران: نی.##شولتز، کریستین نوربرگ (1382). معماری: معنا و مکان. ترجمه ویدا نوروز برازجانی، چاپ اول، تهران: جان جهان.##علینقی‌زاده، مهدی و افشاری، محسن (1389). "مسکن مناسب عشایر به‌عنوان یکی از نمونه‌های پایدار فرهنگ بومی ایران". طرح پژوهشی. اصفهان: مؤسسه فرهنگی آموزشی سما وابسته به دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان.##لنگ، جان (1381). آفرینش نظریه معماری، نقش علوم رفتاری در طراحی محیط. ترجمه علیرضا عینی فر، چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران.##Afshari, M. & Alinaghizadeh, M (2012). Educational and practical approach to the study of native architecture - case study: study of Qashqai tribe housing as one example of a sustainable native culture of Iran. Procedia Social and Behavioral Journal, 51 (1), 373 – 379. ##Alinaghizadeh, M. & Afshari, M (2012). Study the functional aspects of architecture through the analytical survey of native architecture - case study: functional study of sedentary of Qashqai tribes housing. Procedia Social and Behavioral Journal, 51 (1), 380 – 385. ##Barker, R. G (1968). Ecological Psychology Concepts and Methods for studying the Environment of Human Behavior. Stanford, California: Stanford University Press. ##Charmaz, K (2006). Constructing Grounded Theory a Practical Guide Through Qualitative Analysis. London: Sage Publications. ##Hillier, B (2007). Space is the Machine. London: Space Syntax. ##Lefebvre, H (1991). The Production of Space. Oxford: Blackwell. ##Rapoport, A (1980). Cross-Cultural Aspects of Environmental Design. Human Behavior and Environment. In Altman, I.; Rapoport, A. & Wohlwill J. F. (Eds.). New York: Plenum Press. 7-46. ##Rapoport, A(1993). System of activities and system of settings. Domestic Architecture and the use of space, an interdisciplinary cross-cultural study. In kent, S. (Ed.). Cambridge: Cambridge University Press. 9-20. ##Rapoport, A(2005). Culture, Architecture, and Design. Chicago, Illinois: Locke Science Publishing Company, Inc. ##Scott, M. M (2005). A Powerful Theory and a Paradox: Ecological Psychologists after Barker. Journal of Environment and Behavior, 37(3), 295-329. ##Wicker, A (1979). An Introduction to Ecological Psychology. Monterey, California: Brooks/Cole Publishing Company. ##Wicker, A (2012). Perspectives on Behavior Settings: With Illustrations from Allison's Ethnography of a Japanese Hostess Club. Environment and Behavior, 44 (4), 474-491.## ##

برنامه‌ریزی توسعه راهبردی بافت فرسوده شهری با تأکید بر مشارکت مردمی(نمونه موردی: بافت فرسوده شهرضا) Strategic urban development planning with emphasis on popular participation (Case study: Shahrreza worn texture) * 1 1 گسترش بی رویه و بدون برنامه شهرهای بزرگ و متوسط کشور در چند دهه گذشته، باعث شکل گیری بافت های جدید شهری در مجاورت شهرها، جابجایی ساکنان و کاربریهای شهری به نواحی جدید گردیده است. محلات باغ ملی و محله آقا و محله حکیم نصراله و شادمند و شهید یزدانی که به عنوان محلات مورد مطالعه این تحقیق انتخاب شده است، از قاعده فوق مستثنی نبوده و در زمره بافت های فرسوده کشور محسوب می گردد. جامعه آماری این تحقیق خانوارهای ساکن محلات مورد مطالعه شهرضا می باشندکه تعداد آنها طبق سرشماری 1390,10568می باشد جهت انتخاب حجم نمونه از روش کوکران استفاده شده است که120خانوار به عنوان حجم نمونه انتخاب شده است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش انجام توصیفی تحلیلی است. برای جمع آوری اطلاعات، از مطالعات میدانی، از قبیل مصاحبه و پرسش نامه استفاده شده است و با استفاده از مدل هایQSPM-AHP- SWOT و با توجه به تجزیه و تحلیل داده ها، نتایج تحقیق نشانگر آن است که کمبود امکانات، خدمات شهری و تأسیسات زیربنایی سبب مهاجرت ساکنان بومی به مناطق دیگر شهر شده است. که امید است در آینده بتوان با استفاده راهبردها و راهکارهای مناسب گرهی از گره های بافت فرسوده شهرضا را گشود. 53 62 2016/11/252017/06/32017/03/222017/07/26 1396/5/4 2018/10/32019/01/22018/11/42018/01/14 1396/10/24 اسدالله طحانی Asadollah Tahani شهرداری مرکزی زاهدان ایران architect.tahani67@gmail.com مهدی دهمرده پهلوان mehdi dahmardeh pahlavan دانشگاه سیستان و بلوچستان ایران mehdidahmardeh@pgs.usb.ac.ir محمد رضایی رحیمی Mohamad rezai rahimi دفتر فنی و مهندسی پارس ستون ایران architect.tahani67@gmail.com حجت الله طحانی Hojatollah Tahani دانشگاه آزاد زاهدان ایران architect.tahani67@gmail.com مشارکت بافت فرسوده برنامه ریزی راهبردی شهرضا بهسازی. آیینی، محمد؛ جمشید‌زاده، ابراهیم؛ مهماندوست، محمدرضا و گودرزی، حسین (1387). جلب مشارکت‌های مردمی در بهسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده شهری. مجموعه مقالات اولین همایش بهسازی و نوسازی بافت فرسوده شهری. مشهد. 3-2. ##توسلی، محمود (1379). اصلاح‌شناسی نوسازی و بهسازی شهری. فصلنامه هفت شهر، سال اول (2)، 87-85. ##جهانشاهی، محمدحسین (1382). بافت‌های فرسوده و مشکل‌سازی شهری. مجله جستارهای شهرسازی، 1 (4)، 25-17. ##حبیبی، محسن و مقصودی، ملیحه (1386). مرمت شهری، تعاریف، نظریه‌ها، تجارب، منشورها و قطع‌نامه‌ها. چاپ سوم، تهران: دانشگاه تهران. ##حسینی، سید جواد (1387). طراحی و برنامه‌ریزی پژوهش علمی (از آغاز تا انجام) مشهد. چاپ اول، تهران: سخن گستر. ##خانگل‌زاده، فاطمه (1386). «نوسازی و بهسازی بافت‌های فرسوده شهرستان بابل (نمونه مورد مطالعه پنجشنبه بازار)». پایان‌نامه کارشناسی، شهرسازی. مازندران: دانشگاه مازندران. ##رضایی، رایحه و پاک‌سرشت، سلیمان (1392). ارزیابی پیامدهای اجتماعی نوسازی بافت فرسوده در محله اتابک (خوب بخت). پژوهش‌های جامعه‌شناسی معاصر، 2 (3)، 141-107.##رهنما، محمدرحیم (1388). برنامه‌ریزی مناطق مرکزی شهرها. چاپ اول، مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد. ##رهنمایی، محمدتقی و شاه‌حسینی، پروانه (1389). فرآیند برنامه‌ریزی شهری ایران. چاپ ششم، تهران: سمت.##عندلیب، علیرضا (1389). نوسازی بافت‌های فرسوده حرکتی نو در شهر تهران. چاپ اول، تهران: سازمان نوسازی شهر تهران. ##فلامکی، منصور (1384). نوسازی و بهسازی شهری سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها. چاپ اول، تهران: سمت. ##قهاری، علیرضا (1380). احیای مراکز قدیمی شهر. معماری و فرهنگ، سال سوم (3)، 26. ##کوچکی، غلام (1386). "تحلیل ساختار کالبدی- فیزیکی بافت قدیم شهر خرم‌آباد". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری. اصفهان: دانشگاه اصفهان.##ماجدی، حمید (1389). توسعه‌های شهری امروز بافت‌های فرسوده آینده. نشریه هویت شهر، سال چهارم (6)، 88. ##مشتاقیان ابرقویی، حمید (1392). "برنامه‌ریزی مشارکتی در بهبود بافت‌های تاریخی فرسوده نمونه موردی: بافت تاریخی فرسوده اردکان". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، برنامه‌ریزی شهری. یزد: دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد. ##ملک‌شاهی، غلامرضا؛ لطفی، صدیقه و مهدوی، مهدیه (1389). برنامه‌ریزی راهبردی به‌منظور بهسازی بافت‌های فرسوده شهری (نمونه مورد مطالعه: شهر بابل). نشریه نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 3 (1)، 206-193. ##میدلتون، مایکل (1379). نوسازی شهری در آمریکا. نشریه هفت شهر، 2 (2)، 65-59. ##وفایی، ابوذر؛ زنگی آبادی، علی و وارثی، حمیدرضا (1392). تحلیلی بر فرآیندهای تحول فرم کالبدی بافت قدیم شهر کاشان. فصلنامه فضای جغرافیایی، 13 (41)، 219-203.##Geuzey, Ozlem (2009). Urban regeneration and increased competitive power: Ankara in an era of globalization. Data set: Elsevier, (26), 27-37. ##Steinberg, Florian (2012). Revitialization of historic inner-city areas in Asia: The Potential for Urban Renewal in Ha Noi, Jakarta, and Manila. Asian Development Bank, 208-220.## ##

ارزیابی مقایسه‌ای طرح اختلاط‌های ملات ساروج بر اساس منابع مختلف و تعیین بهترین طرح اختلاط ساروج Comparative evaluation of the mixed mortar design based on different Sarooj and determining the best mixing plan 1 1 ساروج یکی از مصالح قدیمی مصرف شده در ایران و کشورهایی است که دارای پیشینه معماری قوی می‌باشند؛ تاریخ دقیقی از زمان آغاز استفاده از این ملات در دسترس نیست اما در بسیاری از بناهای باستانی می توان استفاده از ساروج را مشاهده کرد. یکی از مهم‌ترین خواص ساروج نفوذپذیری پایین آن می‌باشد. در این پژوهش طرح اختلاط ملات ساروج از 13 منبع مکتوب جمع‌آوری گردید و پس از تجمیع طرح‌های مشابه 5 طرح اختلاط جهت آزمایش، بررسی و مطالعه تعیین شد. هر یک از طرح‌ها یکبار با موی بز 2 سانتی متری و یکبار با الیاف پلی پروپیلن 2 میلی متری ساخته شد. خاکستر مورد استفاده در این تحقیق خاکستر بادی هایی است که از اصفهان خریداری گردیده است. همچنین طرح اختلاط با دوده سیلیسی با درصد سیلیس 99% که از شرکت پژوهش قم خریداری گردیده ساخته شد. از هر طرح اختلاط چهار نمونه مکعبی 5 سانتی متر ساخته شد همچنین چهار نمونه در ابعاد 10×50×50 میلی متر و چهار نمونه در ابعاد 5×50×50 میلی متر ساخته شد. یک نمونه مکعب 5 سانتی متری با سفیده تخم مرغ و آهک هیدراته، یک نمونه مکعب 5 سانتی متری با زرده تخم مرغ و آهک هیدارته، یک نمونه مکعب 5 سانتی متری با سفیده تخم مرغ و آهک زنده میکرونیزه و یک نمونه مکعب 5 سانتی متری با زرده تخم مرغ و آهک زنده میکرونیزه ساخته شد. در یک جمع بندی یافته‌های این تحقیق 7 ساله نشان می‌دهد علت اصلی استفاده از ساروج برای عایق کاری رطوبتی دیرگیر بودن آن بود که بدلیل دیر گیر بودن و ریز دانه بودن ملات، اندود به صورت مرتب به مدت چند روز ماله‌کشی (مهره‌زنی) می گردید و مهره‌زنی سبب از بین رفتن خلل و فرج سطحی گردیده و سطحی شیشه‌وار می گردید . 2 Sarooj is one of the oldest materials consumed in Iran and countries that have a history of strong architecture; a detailed history since the beginning of the use of this mortar is not available but in many ancient constructions can be found using the Sarooj . One of the most important properties of Sarooj is low permeability of this mortar.In this research Sarooj mortar mix was collected in a written source of the 13 and after collecting 5 similar mixing designs to test, review and study. Each of the designs made once the goat hair with 2 cm and once with 2 mm polypropylene. Ash used in this research is the wind ash from Isfahan. Other mix design with microsilica with 99 percent silica. four cubic samples from each mix design were built in 5 centimeters district. Then four samples were made in dimensions 10 × 50 × 50 mm and four sales in dimensions 5 × 50 × 50 mm. It is observed that by reducing the thickness of the mortar, the rate of shrinkage is appreciably reduced. One cube sample with 5 centimeters dimension made with egg whites and Hydrated lime, abother sample with egg whites and Hydrated lime, one cube sample made with egg whites and micronized lime. The last cubic sample made with egg yolks and micronized lime. In a summary of the findings of this 2-year study, the main reason for the use of a Sarooj l for moisture was the fact that it was too late due to the lateness and fine grain content of the mortar, it was regularly peeled for several days, and Vertebral column causes the surface of the pores and surfaces to disappear and a glassy surface. 63 74 2016/11/252017/06/32017/03/222017/07/262017/07/26 1396/5/4 2018/10/32019/01/22018/11/42018/01/142018/07/17 1397/4/26 کریم موسی زاده مهربانی 1- گروه مهندسی عمران، پردیس علوم و تحقیقات آذربایجان شرقی، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران ایران Karimcivil2010@yahoo.com یوسف زندی 2- استادیار گروه مهندسی عمران دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران ایران zandi_engineer@yahoo.com : Sarooj mortar Mix designe Water absorption The proportion of lime Fly ash wind stone clay. ملات ساروج طرح اختلاط جذب آب نسبت آهک خاکستر ماسه بادی خاک رس بزرگمهری، زهره و پیرنیا، محمد کریم (1381). مصالح ساختمانی آژند، اندود، آمود در بناهای کهن ایران. چاپ اول، تهران: تعاون سازمان میراث فرهنگی کشور. ##حامی، احمد (1384). راهنمای بتن‌ساز. چاپ نهم، تهران: دانشگاه تهران.##حامی، احمد (1393). مصالح ساختمانی. چاپ بیست و سوم، تهران: دانشگاه تهران. ##دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه دهخدا. چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران. ##زمرشیدی، حسین (1390). معماری ایران: مصالح‌شناسی سنتی. چاپ پنجم، تهران: زمرد. ##زندی، یوسف (1388). تکنولوژی پیشرفته بتن. چاپ دوم، تبریز: فروزش. ##فرازمان، سیاوش و عطارنژاد، رضا (1385). معرفی ساروج و بررسی آن به‌عنوان ملات سازگار با محیط زیست. اولین همایش تخصصی مهندسی محیط زیست. تهران: دانشگاه تهران. ##گنجیان، اسماعیل و ماجدی اردکانی، محمد حسین (1384). مصالح مهندسی عمران. تهران: دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی.##محسن‌زاده، سجاد (1393). “بررسی خواص مکانیکی بتن سبک شامل لیکا حاوی ساروج، میکروسیلیس و نانوسیلیس”. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، عمران. گیلان: دانشگاه گیلان.##محمدی، مرتضی (1395). “بررسی تأثیر میکروسیلیس و خاکستر بادی بر روند رشد مقاومت فشاری بتن‌های معمولی و بتن‌های سبک سازه‌ای”. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، عمران. تبریز: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز.##معین، محمد (1384). فرهنگ فارسی معین. گردآوری عزیزالله علیزاده، چاپ سوم، تهران: ادنا. ##هاشمی، کامران (1393). “بررسی رفتار بتن سبک حاوی ساروج شامل میکروسیلیس و نانوسیلیس در محیط‌های اسیدی”. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، عمران. گیلان: دانشگاه گیلان.##یارشاطر، احسان (1370). دانشنامه ایران و اسلام. تهران: علمی و فرهنگی. ##ASTM Annual book 2010. ##International Charter for the Conservation and Restoration of Monuments and Sites (1965). The Venice Charter 1964, IInd International Congress of Architects and Technicians of Historic Monuments, Venice, Adopted by ICOMOS (International Council on Monuments and Sites). ##International Cultural Tourism Charter Managing Tourism at Places of Heritage Significance (1999). Adopted by ICOMOS (International Council on Monuments and Sites).##URL 1: www. Pazhooheshco.com (access date: 2016/07/02).##URL 2: www.katrock.ir (access date: 2016/04/10).## ##

ارزیابی تأثیر ضوابط و مقررات شهرسازی و ساختمانی بر تحقق‌پذیری نظام ارتفاعات (طرح بازنگری طرح تفصیلی منطقه چهار اصفهان) Evaluating the influence of rules and regulations of urban constructions on height plan implementation (Revision of comprehensive plan for Isfahan-district 4) 1 1 رشد شتابان شهرنشینی در نیم قرن معاصر ایران موجب گسترش فزاینده محدودۀ شهرها و توسعه ساخت‌وساز در آن‌ها شده است. ازجمله مسائل و چالش‌های مهمی که در شهرهای ایران و بخصوص در کلان‌شهرها مطرح است؛ عدم توفیق طرح‌های توسعه شهری در کنترل تراکم و ارتفاع شهر است. رویدادی که در کلان‌شهر اصفهان باعث گسترش صددرصدی محدوده شهر با تراکم جمعیتی حدود یک‌صد نفر در هکتار، خارج از برنامه و طرح‌های توسعه شهری مصوب در اراضی پیرامونی و عمدتاً کشاورزی شده است؛ همچنین با وجود حدود 2500 هکتار بافت فرسوده مصوب و به همین میزان بافت فرسوده غیر مصوب، در قیاس با محدوده حدود 21000 هکتاری شهر[1]، نوسازی و توسعه بافت‌های درونی نیز، ناکام بوده است. در باب ارزیابی میزان تحقق‌پذیری این طرح‌ها، کتب و پژوهش‌های متعددی به رشته تحریر درآمده که عمدتاً به تأثیرپذیری این طرح‌ها از عوامل بیرونی همچون شرایط اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و ارزیابی میزان تحقق‌پذیری آن‌ها تحت تأثیر آن‌ها پرداخته است. آنچه در این پژوهش که با روش تحلیلی_توصیفی و در مقیاس یکی از مناطق پانزده‌گانه شهر اصفهان انجام گرفت، بررسی تأثیر دو عامل کالبدی بافت مسکونی یعنی الگوی قطعه‌بندی و الگوی شبکه معابر بر نظام ارتفاعات مصوب محدوده منطقه 4 و با هدف ارزیابی میزان تحقق‌پذیری ارتفاع و تراکم پیش‌بینی‌شده در آخرین طرح توسعه شهری آن منطقه یعنی طرح بازنگری طرح تفصیلی ابلاغی سال 1393 بود. طبق آمار و نقشه ارتفاعات حاصله از این پژوهش، نظام ارتفاعات تحقق‌پذیر در منطقه 4 با نظام ارتفاعات مصوب آن دارای مغایرت اساسی بوده و همچنین 24 درصد تراکم پیش‌بینی‌شده در افق طرح، محقق نخواهد شد. [1]. آمارنامه سال 91 شهر اصفهان 2 The fast growth of urbanism in Iran throughout the last half-century resulted in upholding the expansion of cities as well as the promotion of constructions thereof. Of significant problems and challenges Iran’s cities and metropolises ,in particular, are exposed to, is the failure of urban development plans in control of city height and density. A matter which has led to 100% expansion of the city area with a population density about 100 individuals in each acre of Isfahan metropolis, in a way that is far beyond the urban predicted developing plans in surrounding areas and mostly agriculture fields. As for the existence of about 2500 acres approved archaic fabric as well as similar disapproved archaic fabric in comparison with the 21000-acre area of the city, it has been ineffective in the renovation and development of inner fabrics. There are multiple books and studies regarding the performance of these plans mostly on impressibility of these plans from external factors such as economic, social, politic conditions and the evaluation of their implementation level under their influence. What is discoverable in this study in a descriptive-analytic way and in the scale of one district out of 15 districts of Isfahan is the exploration of two residential fabric physical factors, i.e., segmentation and passage network patterns on attested heights by-law for district-4 for the evaluation of implementation level of predicted height and density in its last urban development plan, that is, comprehensive plan revision enacted in 2014. According to the records and maps achieved from the present study, the height plan implementable in district 4 is in contrast with attested height plan; likewise, the 24% density predicted in its perspective is not accessible. 75 90 2016/11/252017/06/32017/03/222017/07/262017/07/262017/01/3 1395/10/14 2018/10/32019/01/22018/11/42018/01/142018/07/172018/09/29 1397/7/7 وحید مهدویان Vahid Mahdavian شهرداری شهرداری ایران vahid98888@yahoo.com محمود محمدی mahmood mohammadi دانشگاه هنر اصفهان ایران m.mohammadi@aui.ac.ir height plan segmentation pattern passage network pattern masterplan revision Isfahan district-4 نظام ارتفاعات الگوی قطعه‌بندی الگوی شبکه معابر طرح بازنگری طرح تفصیلی منطقه 4 اصفهان آراسته، مجتبی و عزیزی، محمد مهدی (1390). ارزیابی تحقق‌پذیری پیش‌بینی‌های کاربری اراضی و پیشنهادهای جهات توسعه در طرح جامع شهر لار. مجله مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، 3 (11)، 22-1. ##اعتماد، گیتی (1387). تحقق طرح‌های شهری در ایران. چاپ اول، تهران: جامعه مهندسان مشاور ایران. ##الیاس‌زاده مقدم، نصرالدین (1390). بررسی و امکان‌سنجی جایگزینی الگوی برنامه‌ریزی ساختاری- راهبردی با الگوی برنامه‌ریزی جامع شهری در ایران: مطالعه‌ای تطبیقی- مقایسه‌ای. مجله معماری و شهرسازی آرمانشهر، 4 (6)، 48-35.##بندرآباد، علیرضا (1389). بررسی تأثیر ضوابط شهرسازی بر شکل شهر تهران. مجله نظر، 2 (9). 13-10. ##برک‌پور، ناصر؛ بنکدار، احمد و قرائی، فریبا (1391). بررسی تطبیقی جایگاه اسناد طراحی شهری در نظام برنامه‌ریزی ایران و انگلیس. نشریه علمی پژوهشی نامه معماری و شهرسازی، 4 (8)، 167-147.##بهزادفر، مصطفی (1392). طرح‌ها و برنامه‌های شهرسازی. چاپ چهارم، تهران: شهر. ##پاکزاد، جهانشاه (1379). برنامه‌ریزی و طراحی: طراحی شهری در نظام توسعه. نشریه مدیریت شهر، سال اول (3)، 41-30. ##پاکزاد، جهانشاه (1390). تاریخ شهر و شهرنشینی در ایران از آغاز تا سلسله قاجار. چاپ دوم، جلد اول، تهران: آرمانشهر. ##پوراحمد، احمد؛ حاتمی‌نژاد، حسین و حسینی، سیدهادی‌ (1385). آسیب‌شناسی طرح‌های توسعه شهری در کشور. مجله پژوهش‌های جغرافیایی، 38 (58)، 180-167.##تقدسی، رعنا (1388). پایش و ارزیابی، الزام تحقق‌پذیری طرح‌های توسعه شهری آموزه‌هایی از تجربه انگلستان. مجله نظر، سال دوم (4)، 45-42. ##توکلی، عبدالله و شعبانی راد، رضا (1395). بررسی تجارب تهیه و اجرای طرح‌های توسعه شهری در ایران و جهان. کنفرانس سالانه علمی- تخصصی عمران، معماری، شهرسازی و علوم جغرافیا در ایران باستان و معاصر. مؤسسه فرازاندیشان دانش. ##حبیبی، سید محسن (1390). شرح جریان‌های فکری معماری و شهرسازی در ایران معاصر. چاپ دوم، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی. ##حبیبی، کیومرث؛ بهزادفر، مصطفی؛ مشکینی، ابوالفضل؛ علی‌زاده، هوشمند و محکی، وحید (1390). ارزیابی اثرات طرح‌های توسعه شهری بر ساختارشکنی و ارتقای کیفی فضای شهر کهن ایرانی. مجله مطالعات شهر ایرانی اسلامی، 1 (4)، 28-15. ##خاکپور، براتعلی؛ وطن‌پرست، مهدی و حسین‌پور، زهرا (1392). بررسی میزانه تحقق‌پذیری طرح تفصیلی در شهر مشهد منطقه 10 کاربری‌های فضای سبز و تفریحی، ورزشی و فرهنگی تاریخی. پنجمین کنفرانس برنامه‌ریزی و مدیریت شهری. جهاد دانشگاهی. 19-1. ##رضازاده، راضیه (1384). بررسی اهداف کنترل تراکم ساختمانی و نحوه تأثیر سیاست‌های کنونی بر تراکم جمعیتی و نیازهای خدماتی. نشریه بین‌المللی مهندسی صنایع و مدیریت تولید، 16 (1)، 25-15. ##رضایی، ناصر؛ ماجدی، حمید؛ زرآبادی، زهراسادات و ذبیحی، حسین (1397). تبیین نقش عوامل مؤثر بر تحقق‌پذیری طرح‌های توسعه شهری (مطالعه موردی: شهر شیراز). نشریه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال نهم (34)، 58-47. ##زنگی‌آبادی، علی؛ عبداللهی، مهدی؛ سالک قهفرخی، رقیه و قاسم‌زاده، بهنام (1393). ارزیابی عوامل اثر‌گذار بر عدم تحقق‌پذیری طرح‌های جامع شهری در ایران و چالش‌های مربوط به آن (مطالعه موردی: محور تاریخی- فرهنگی منطقه 6 شهر تبریز). مجله پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال پنجم (18). 58-41. ##سلطان‌زاده، حسین (1390). تاریخ معاصر شهر و شهرنشینی در ایران- از دوره باستان تا 1355. چاپ اول، تهران: چهارطاق. ##سلطانی، فرهاد (1394). "سند آسیب‌شناسی طرح‌های توسعه شهری در ایران". طرح پژوهشی. سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور. ##شفیعی دستجردی، مسعود (1392). نوسازی بافت‌های فرسوده و ضرورت تغییر نگرش در تهیه و اجرای طرح‌های جامع و تفصیلی (نمونه موردی: شهر اصفهان). مجله باغ نظر، سال دهم (24)، 104-91. ##صالحی، اسماعیل (1385). نقش ضوابط و مقررات شهرسازی در تحقق شهر خوب و توسعه پایدار شهری. مجله محیط‌شناسی، 32 (40)، 62-51. ##عزیزی، محمدمهدی (1381). نقش و جایگاه تراکم ساختمانی در توسعه شهری. اولین سمینار ساخت‌و‌ساز پایتخت. تهران: دانشگاه تهران، دانشکده فنی. 89-81. ##علی‌اکبری، اسماعیل (1392). ساختارشناسی بردارهای شهرنشینی در ایران. چاپ دوم، تهران: مهکامه. ##عنابستانی، علی اکبر؛ وطن‌پرست، مهدی و عنابستانی، زهرا (1391). ارزیابی عوامل مؤثر بر تحقق‌پذیری اهداف کالبدی طرح جامع شهر جدید گلبهار. نشریه آمایش محیط، 5 (18)، 59-45. ##قربانی، رسول (1394). بررسی و تحلیل تراکم ساختمانی (FAR) در محله‌های شهری با استفاده از LUI. فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات ساختار و کارکرد شهری، 3 (11). 74-53. ##قریب، فریدون (1387). بررسی تطبیقی نظام‌های شهرسازی. چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران. ##کاشانی، سید محمود (1393). نقض مداوم حقوق شهروندی در نظام شهرسازی ایران. www.khabaronline.ir. بازیابی شده در تاریخ 14 آذر 1391. ##کامروا، محمد علی (1391). شهرسازی معاصر ایران. چاپ چهارم، تهران: دانشگاه تهران. ##گرین استریت، باب؛ گرین استریت، کارن و اسکرمر، برایان (1392). قانون و عملکرد آن برای معماران. ترجمه اسماعیل ضرغامی، چاپ اول، تهران: دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران.##محمدنژاد، علی؛ لشگری، علی اصغر و سلیمانی، منصور (1391). ارزیابی تحقق‌پذیری کاربری زمین در طرح‌های توسعه شهری (مورد: طرح تفصیلی منطقه 22 تهران). مجله پژوهش‌های دانش زمین، 3 (4)، 111-95. ##مرکز آمار ایران (1392). سال‌نامه آماری سال 1390. چاپ اول، تهران: مرکز آمار ایران. ##مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری (1387). اصلاح نظام مدیریت توسعه شهری در ایران. چاپ اول، تهران: وزارت راه و شهرسازی. ##مشهدی‌زاده دهاقانی، ناصر (1381). تحلیلی از ویژگی‌های برنامه‌ریزی شهری در ایران. چاپ چهارم، تهران: دانشگاه علم و صنعت. ##موسوی، سید علی و رفیعیان، مجتبی (1383). ارزیابی میزان تحقق‌پذیری طرح‌های جامع و تفصیلی شهرهای استان آذربایجان شرقی. نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، سال هشتم (17)، 202-177. ##مهندسین مشاور شارستان (1382). "طرح بازنگری طرح تفصیلی اصفهان (حوزه شرق، مناطق 4 و 10)". معاونت شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان. ##مهندسین مشاور نقش جهان پارس (1390). "طرح بازنگری طرح تفصیلی شهر اصفهان (دفترچه ضوابط و مقررات شهرسازی و ساختمانی)". معاونت شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان.##مهندسین مشاور نقش جهان پارس (1393). "طرح بازنگری طرح تفصیلی شهر اصفهان". معاونت شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان. ##میرسپاسی، علی (1393). تأملی در مدرنیته ایرانی. ترجمه جلال توکلیان، چاپ چهارم، تهران: ثالث. ##نقی‌زاده، محمد؛ ثقه‌السلامی، عمید‌الاسلام و بشیری، سعید (1392). فرآیند طراحی فضای شهری بر مبنای اصول زیبایی شناختی ایرانی- اسلامی (نمونه موردی: میدان وحدت اسلامی تهران). نشریه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال چهارم (11)، 52-41. ##وارثی، حمیدرضا؛ قنبری، محمد و پور قیومی، حسین (1391). ارزیابی میزان تحقق‌پذیری طرح جامع شهر جدید بینالود (جمعیت، اشتغال، مسکن). مجله جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، سال بیست و سوم (48)، 150-139. ##هاشمی طغرالجردی، سید مجید (1388). "تهیه و تدوین قانون جامع شهری و معماری ایران". طرح پژوهشی. مرکز تحقیقات مسکن وزارت راه و شهرسازی. ##هاشمی طغرالجردی، سید مجید (1395). ارزیابی و نقد مصوبات شورایعالی شهرسازی و معماری پیرامون هویت اسلامی معماری و شهرسازی ایران. نشریه پژوهش‌های معماری اسلامی، 4 (3)، 39-22. ##Hirt, Sonia (2010). The Devil is in the Definitions: Contrasting American and German Approaches to Zoning. Journal of the American Planning Association, (36), 436-450.##Talen, Emily (2012). City Rules: How Regulations Affect Urban Form. USA: Islandpress## ##