fa بازخوانی نقش عناصر بصری ادراکی گذرهای بافت تاریخی یزد به منظور سامان‌دهی نظام ادراکی شهروندان معماري و شهرسازي معماري و شهرسازي پژوهشي Research original/ Regular Article <div style="text-align: justify;">گذرهای موجود در بافت‌های کهن، مکانی خلاق و زنده برای درک موقعیت انسان در محیط و پیوند او با گذشته است. ارتقای حس تعلق مکان در محلات بافت قدیم یزد به طریق تعامل مردم با فضاهای گذر، می‌تواند در مدیریت و اصلاح امور محلات، محیط مسکونی و سازمان‌دهی محلات، مؤثر واقع شود. این عامل به کمک عوامل ادراک محیطی، می‌تواند ارتباطی مستحکم و دوسویه میان سازمان ادراکی و نظم و تعیین فضای شهری ایجاد نماید. هدف مقاله حاضر، خوانش بهتر عناصر و مؤلفه‌های شهری، فهم روشن معنای مکان‌ها و تقویت هویت فردی و اجتماعی است. پرسش تحقیق پیش رو، مشخص نمودن نقش عناصر بصری گذر وقت و ساعت یزد در میزان ادراک هویتی مخاطب بر اساس عوامل ادراک محیط است. برای پاسخ به این سؤال، گذر وقت و ساعت یزد انتخاب شد و روش تحقیق در بخش اول، به‌صورت میدانی و توصیفی- تحلیلی با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و پژوهش‌های معتبر بوده و در بخش دوم، بر اساس روش پیمایشی با ابزار مشاهده، پرسش‌نامه و مصاحبه، به تحلیل داده‌ها و متغیرهای پژوهش پرداخته شده است. دیدگاه‌های مخاطبین گذر، طی پرسش‌نامه‌هایی با حجم آماری برگرفته از فرمول کوکران، در حیطه ادراک هویتی عناصر بصری جمع‌آوری شده و در قالب نرم‌افزار SPSS21، طی آزمون‌های آماری میانه مورد تحلیل قرار گرفتند. مؤلفه‌های مختلفی در ادراک محیط گذر وقت و ساعت توسط مخاطبان مد نظر قرار گرفته که عبارت بودند از؛ عمق ارتباط با گذر، آگاهی آنها نسبت به محیط و زمینه، اهل یزد بودن و ...؛ از سوی دیگر در نتایج تحقیق، عناصر بصری همچون؛ ساباط‌ها، تویزه‌ها، کف‌سازی سنگفرشی ازاره‌ها و ورودی برخی بناهای عمومی شاخص، اهمیت خاصی در بازخوانی عناصر بصری گذر وقت و ساعت یزد داشتند. در این راستا، ثبت گذر که حفاظت و احیای آن می‌تواند به تثبیت و تشدید نقش گذر در سامان نظام ادراکی ساکنان بینجامد، از جمله راهکارهای حفظ و احیای این گذر تاریخی است. <div> <div><div id="_com_1" uage="JavaScript"></div></div> </div> </div> <div style="text-align: justify;">Paths located in ancient districts are flexible and lively places to understand man&rsquo;s position in the environment and his/her connection with the past. Developing the sense of belonging to place in neighborhoods of the old texture of Yazd by people&rsquo;s interaction with the paths can be effective in managing and reforming the affairs of neighborhoods, residential environment and organizing neighborhoods. This factor can create a strong and two-way relationship between the perceptual organization, order, and determining urban space, with the help of environmental perception factors. The purpose of this study is to better understand the urban elements and components, and percept the meaning of places and strengthen individual and social identity. The question of this research is determining the role of visual elements of Vaght O Saat path in Yazd in the amount of audience perception based on environmental perception factors. To answer this question, Vaght O Saat path in Yazd was selected, the research method in first part was field and descriptive-analytical using library resources and valid research, and in the second part, data and research variables were analyzed based on survey method with observation tool, questionnaire and interview. The views of passers-by in the field of identity perception of visual elements were collected through questionnaires with statistical volume taken from Cochran&rsquo;s formula, and were analyzed in the form of SPSS software, during statistical tests. Different components in the environmental perception of Vaght O Saat&rsquo;s path were considered, which included deep connection with the path, their awareness of the context and environment and background, and being from Yazd. And. On the other hand, the results of study show that visual elements such as archways, ribs and stonecarpet flooring of plinth and entrance of some distinguished public buildings, has a particular importance in reviewing visual elements of Vaght O Saat path in Yazd. In this regard, the registration of the pass that its protection and restoration can stabilize and intensify the role of path in the organization of residents&rsquo; perceptual system, is one of the strategies to preserve and revive this historical passage.&nbsp;</div> عناصر بصری, بافت قدیم یزد, سازمان‌دهی ادراکی, گذر وقت ‌و ساعت, ادراک محیط Visual Elements, Old Texture of Yazd, Perceptual Organization, Vaght O Saat Path, Environmental Perception 71 86 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1496-1&slc_lang=fa&sid=1 Amir Ehsan Pouyan امیراحسان پویان pouyanehsan@gmail.com 10031947532846006351 10031947532846006351 No Shahid Rajaee Teacher Training University, (SRTTU),Iran. دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران Abdolhamid Ghanbaran عبدالحمید قنبران ghanbaran@sru.ac.ir 10031947532846006352 10031947532846006352 Yes Associate Professor, Shahid Rajaee Teacher Training University.(SRTTU) دانشیار و عضو هیات علمی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی Abbas Hoseinzadeh عباس حسین‌زاده abbas.hoseinzadeh.ar@gmail.com 10031947532846006353 10031947532846006353 No Rouzbahan Higher Education Institution مؤسسه آموزش عالی روزبهان، استان مازندران