fa ربع رشیدی و تأملی بر طرح‌های بازآفرینی و مطالعات پیرامونی معاصر مرمت Maremat پژوهشي Research original/ Regular Article مطالعات میدانی در سایت ربع رشیدی تبریز، تناقضاتی را آشکار کرده و نظرات ارائه‌شده را با چالش جدی مواجه ساخته‌اند؛ که یکی، عدم انطباق اطلاعات نقشه‌های جغرافیایی موجود و چاپ‌شده با مکان مورد بحث بود، نکته دوم، عدم انطباق طرح‌های بازآفرینی ارائه‌شده در مکان موجود فعلی با واقعیت، مقیاس و اصل اوصاف ربع رشیدی در وقف‌نامه و سوانح‌الافکار و سایر اسناد و مدارک تاریخی است. مطالعات و بررسی‌های پژوهش حاضر، نتایج مطالعات قبلی را مورد تردید جدی قرار داده و چند سؤال ایجاد کرده‌اند؛ اول این‌که آیا مکان محصور فعلی موسوم به قلعه رشیدی، همان اصل ربع رشیدی بوده یا بخشی از آن مجموعه بزرگ بوده است؟ فرضیه اول پژوهش؛ ربع رشیدی موصوف در وقف‌نامه با وسعت بسیار، نمی‌تواند در مکان محصور و محدود چند هکتاری فعلی بگنجد. سؤال دوم؛ برج بزرگ جنوب قلعه که قبلاً رصدخانه فرض شده بود، بر خلاف معمول، چرا در پایین‌ترین قسمت ساخته شده است؟ فرضیه دوم؛ برج رصدخانه معمولاً در بالاترین سطح محدوده ساخته می‌شود، لذا برج مذکور، کاربری رصدخانه نداشته و فقط دفاعی بوده است. نتایج پژوهش مشخص نمودند که مکان موجود فعلی قلعه رشیدی بر خلاف تصور قبلی، نمی‌تواند کل ربع رشیدی باشد، بلکه جزئی از رشیدآباد است. نقشه‌های تاریخی و اسناد و روایت‌های مردم محل، این مکان را به‌عنوان قلعه رشیدی معرفی می‌کنند. پژوهش حاضر، طرح کامل برج و باروی قلعه دستکاری‌شده در عصر صفوی را به‌دست آورده و طرح سه بعدی آن را نیز بازآفرینی نموده است. کلیات اصیل طرح روضه ربع رشیدی و فضاهای معماری نیز با مراجعه به متن وقف‌نامه، به‌صورت جدول استخراج شده و به نمودار تبدیل شدند. با استفاده از آنها، نقشه روضه بر اساس یک مقیاس حدودی نزدیک به واقع، ترسیم شد. تحقیقات میدانی نشان داده که در سطح زمین، آثار چندانی از ربع رشیدی موصوف وقف‌نامه باقی نمانده‌اند. هدف از انتشار نتایج تحقیق، بیان واقعیت‌ها و حقایق ربع رشیدی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین پدیده‌های علمی و آکادمیک ایران در قرن هشتم ه.ق بوده که بر اساس نقد اصولی و شناختی مستند، انجام شده است.&nbsp; <div dir="rtl"><span dir="LTR">Performing field studies on the Tabriz Rab-e Rashidi site reveals contradictions and poses a serious challenge to the views presented; one of them was the disparity between the information about existing and printed geographical maps with the discussed location. The second point is the non-compliance of presented regeneration plans in the current location and the reality, the scale and the principle of descriptions of Rab-e Rashidi in the deed of endowment, Savaneh Al-Afkar and other historical documents. The present studies have seriously questioned the results of the previous studies and raised several questions; whether the current enclosure, called Rashidi castle, was the original Rab-e Rashidi or a part of a larger complex? The first hypothesis of the research is that Rab-e Rashidi described in the deed of endowment in a large scale cannot fit in the current enclosure with a few hectares. The second question of this study is that why is the large tower locate in the south part of the castle which was previously considered as an observatory, unusually built at the lowest point? The second hypothesis of this study is that the observatory tower is usually built at the highest level, so the mentioned tower does not have an observatory use, and it is only defensive. The results of the study revealed that the current location of Rashidi castle, contrary to previous assumptions, could not be the entire Rab-e rashidi, but part of Rashid Abad. Historical maps, documents, and narratives of locals introduce this location as Rashidi castle. The present project has obtained the complete plan of the tower and the fortification of the manipulated castle during the Safavid era, and has also recreated its three-dimensional design. The general design of Rab-e Rashidi Rotheh plan and also architectural spaces were extracted as a table and turned into diagrams by referring to the text of the deed of endowment. The map of Rotheh was drawn by using them and based on a somewhat realistic scale. Field research has shown that there are not many works left from Rab-e Rashidi described in the deed of endowment. The purpose of publishing the results of the research is expressing the facts and events of Rab-e Rashidi as the most important scientific and academic phenomena in Iran during the eighth century, which has been done based on principled and cognitive documentary critique.</span></div> وقف‌نامه ربع رشیدی, دژ رشیدآباد, نقشه سرهنگ قراجه داغی, تناقضات طرح ویلبر, شهرستان رشیدی Deed of Endowment of Rab-e Rashidi, Rashid Abad Fortress, Map of Colonel Qarajeh Daghi, Contradictions of the Wilber Plan, Rashidi County 35 50 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-322-2&slc_lang=fa&sid=1 Javad Shekari Niri جواد شکاری نیری : javadnir@yahoo.com 10031947532846005917 10031947532846005917 Yes Imam Khomeini International University دانشگاه بین المللی امام خمینی Mahmoud Taavusi محمود طاووسی tavoosimahmoud@yahoo.com 10031947532846005918 10031947532846005918 No Tarbiat Modarres University دانشگاه تربیت مدرس Farhad Fakhar-e Tehrani فرهاد فخاری تهرانی fakhari tehrani@ yahoo.com 10031947532846005919 10031947532846005919 No Beheshti University of Tehran دانشکده معماری دانشگاه شهید بهشتی