fa ارائه راهکار ترسیمی نو جهت طراحی نوآورانه کاربندی نمونه مطالعاتی: کاربندی‌های بازار تاریخی تبریز معماري و شهرسازي معماري و شهرسازي پژوهشي Research original/ Regular Article <p dir="RTL">کاربندی، یکی از الگوهای پوشش تاقی است که ریشه در روش‌های دقیق هندسه ترسیمی دارد. این الگو به‌سبب داشتن هندسه مقیّد، از انعطاف زیادی برخوردار نبوده و در معماری ایران نیز تنها در زمینه‌های مشخص به‌کار رفته است. لذا همواره این سؤال مطرح است که روش‌های رایج ترسیم کاربندی چه محدودیت‌ها و مقتضیاتی دارند؟ و با شناخت این محدودیت‌ها و مقتضیات، چگونه می‌توان کاربردهای کاربندی را گسترش داد؟ تحقیق حاضر، با هدف پاسخ‌گویی به سؤالات مذکور شکل گرفته است؛ لذا به‌منظور یافتن محدودیت‌ها و الزامات هندسی کاربندی، ابتدا کاربندی‌های بازار تاریخی تبریز را بررسی و تحلیل می‌کند، سپس با در نظر گرفتن الزامات یافته‌شده، در صدد رسیدن به روشی است تا بتواند بر محدودیت‌های هندسی کاربندی فائق آمده و استفاده‌های آن را گسترش دهد. این پژوهش، با روش استدلال منطقی و با جمع‌آوری اطلاعات از طریق مشاهده عینی، بررسی‌های کتابخانه‌ای و مدل‌سازی رایانه‌ای، به ارائه راه‌حل‌هایی در جهت افزایش تنوع زمینه‌های کاربندی پرداخته است. نتایج بررسی نمونه‌های مطالعاتی نشان می‌دهد که شروط لازم و کافی برای پیاده‌سازی دقیق هندسه یک کاربندی n ضلعی در زمینه‌های چهار ضلعی این است که اولاً دو زاویه مقابل چهار ضلعی زمینه مکمل باشند، ثانیاً هر چهار زاویه به‌دست آمده از ترسیم یکی از اقطار آن، مضربی از حاصل تقسیم &deg;180 بر تعداد اضلاع کاربندی&nbsp; باشد، ثالثاً مرکز دایره محیطی، داخل چهار ضلعی زمینه قرار گیرد. سپس با در نظر گرفتن شروط مذکور، روشی ارائه شد که در مقایسه با روش‌های ترسیمی موجود، محدودیت‌های کمتری دارد و استفاده از کاربندی را در زمینه‌های نامنتظم نیز ممکن می‌کند.</p> <p dir="RTL"><strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></strong></p> <p>Karbandi is a common structural and covering pattern for arched surfaces in Persian architecture, which is rooted in the precise methods of descriptive geometry. These methods, due to their strict geometry, do not have much flexibility and have been used only in specific fields in Iranian architecture. Therefore, the questions arise: what are the limitations and requirements of common drawing methods of Karbandi design? And by discovering these limitations and requirements, how can Karbandi applications be expanded? This research aimed at answering the mentioned questions. For achieving the first purpose the geometry of Karbandis of Tabriz historic bazaar, as the salient samples in Persian architecture, have initially been analyzed. Then, according to the found limitations and requirements, it has investigated the possibility of Karbandi design on innovative and novel bases. This research has been carried out through a logical argumentation method by means of direct observation, corpus analysis and computer modeling to present solutions to increase the variety of Karbandi fields. The results of the research suggest that the conditions and adequate requirements for the geometric execution of an n-lateral Karbandi on the bases of regular or irregular quadrilaterals can be summarized in the three categories as follows:<br> 1. The two facing angle of the base quadrilateral must be complementary.<br> 2. All the four angles resulting from drawing either of the diameters must be a multiple of the result of dividing 180 (degrees) by the number of sides&nbsp; .<br> 3. The Shamseh of Karbandi must be formed inside the base. The latter condition is met only when the center of the circumscribing circle is located inside the base.&nbsp;<br> It was also determined that apart from rectangular and regular bases, the geometry of some types of Karbandi can also be accurately implemented in a group of irregular bases. Finally, according to the above conditions, a method was figured out through which it is possible to accurately calculate and draw the Karbandi geometry in accordance with the base geometry with the least error rate possible.</p> <p></p> کاربندی, هندسه کاربندی, باریکه‌‌تاق متقاطع, پوشش تاقی, بازار تاریخی تبریز Karbandi, Karbandi Geometry, Cross-ribbed Vaulting, Vault Coverture, Tabriz Historic Bazaar 1 20 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1102-1&slc_lang=fa&sid=1 maziar asefi مازیار آصفی masefi@tabriziau.ac.ir 10031947532846004391 10031947532846004391 Yes دانشگاه هنر اسلامی تبریز ahad nejadebrahimi احد نژاد ابراهیمی ahadebrahimi@tabriziau.ac.ir 10031947532846004392 10031947532846004392 No دانشگاه هنر اسلامی تبریز amir amjad mohammadi امیر امجد محمدی a.amjad@tabriziau.ac.ir 10031947532846004393 10031947532846004393 No دانشگاه هنر اسلامی تبریز