Scientific Journal of Maremat & Me'mari-e Iran (quarterly)

fa مطالعه روانشناسانه تأثیر معماری مسجد جامع (عتیق) اصفهان بر رفتار استفاده کنندگان A Psychological Study of the Impact of Isfahan’s Jame(Atiq)Mosque Architecture on users’ Behavior معماري و شهرسازي معماري و شهرسازي پژوهشي Research original/ Regular Article این پژوهش بر آن است با بررسی حوزههای فضایی مورد استقبال گروه‌های مختلف استفادهکننده و معنای دریافتی کل بنا از سوی آنان، در بنای تاریخی دایر مسجد جامع (عتیق) اصفهان و با سیری معکوس، ویژگی‌های کالبدی مؤثر در ایستها و رفتار آنان را شناسایی نماید. پرسش این است که ویژگی‌های شاخص کالبدی - فضایی مسجد جامع (عتیق) اصفهان چه تأثیراتی بر رفتار استفاده‌کنندگان آن دارد؟ با تحلیل نظریات پایه و مطالعات میدانی روانشناسانه به روش «مشاهده» و با تکنیک تهیه «نقشه رفتاری» و «فهرست رفتاری»، کلیه رفتارها مطالعه گردید و با استفاده از روش «پرسشنامه» با دو تکنیک «افتراق معنایی» و «اخذ تصویر ذهنی»، معنای بنا از دیدگاه استفادهکنندگان استخراج شد. در ادامه، معنای بنا از دیدگاه گروه‌های پرسش شونده و به تفکیک «هدف حضور در بنا»، «سن» و «جنسیت» و با بهره‌گیری از نرمافزار SPSS21 مورد تحلیل قرار گرفت. با هم‌پوشانی نتایج به‌دست‌آمده از روشهای مزبور، دیده میشود بین ویژگی‌های معماری هر حوزه از مسجد و رفتار به وقوع پیوسته استفادهکنندگان در آن، ارتباط معناداری وجود دارد؛ به طوری که ویژگی‌های معماری هر حوزه از مسجد جامع (عتیق) اصفهان، منجر به پدید آمدن معنایی متفاوت در ذهن هریک از گروه‌های استفاده-کننده و در نتیجه بروز رفتارهای متفاوت در آنان شدهاست. هریک از فاکتورهای «سن»، «جنس» و «هدف استفاده» در ادراک استفادهکنندگان مؤثر است. کودکان به دلیل جثه کوچک‌تر و تجربه ناکافی از بناهای مرتفع، نسبت به سایر گروه‌های سنی، مسجد را «مرتفعتر» میدانند. گردشگران مسجد را برای کاوش، به اندازه کافی «روشن» نمیبینند و نسبت به عبادت-کنندگان آن را «تاریکتر» احساس میکنند. زنان احتمالاً به دلیل دید محدودتری که در مکان‌های انتخابی خود (جهت داشتن خلوت بیشتر) دارند، مسجد را نسبت به مردان «کوچک‌تر» میبینند. مکان‌هایی که در مسجد جامع اصفهان مرکز توجه هستند، تراکم جمعیتی کمتری دارند و ایست در آنها کمتر اتفاق میافتد. This research has endeavored to investigate popular locations in the Isfahan’s Jame mosque (Atiq) for different groups of users, discover the meaning that they received and finally identify the architectural features which effect on stops and behaviors by a reverse process. The main question of this study is: how do the dominant physical and spatial features of the Jame (Atiq) mosque impact the behavior of its users? All of the behaviors have studied by analyzing the basic theories and the psychological fieldwork include observation by the techniques of “behavioral map and list” and “Questionnaires” by the techniques of “differentiation meaning” and “grasping the mental map”. By employing the SPSS21 software, the results of the gathered data from the questionnaires were separately analyzed for the different groups of the users which were divided by the “age”, the “gender” and the “aim of being in the mosque”. By overlapping the results of mentioned methods it can see that there is a meaningful relationship between the architectural features of different parts of Jame (Atiq) mosque and the behavior of its users; the architectural features of each part of the mosque create a different meaning in different groups of users and cause different behaviors. مطالعه روانشناسانه, مسجد جامع(عتیق)اصفهان, رفتار استفادهکننده, نقشه رفتاری, افتراق معنایی. : Psychological Study, Isfahan Jame (Atiq) mosque, Users’ behavior, Behavioral plan, Differentiation meaning. 107 122 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-807-1&slc_lang=fa&sid=1 majid salehinia مجید صالحی نیا salehinia@aui.ac.ir 10031947532846003376 10031947532846003376 Yes art university of Isfahan دانشگاه هنر اصفهان fateme shahmoradi فاطمه شاهمرادی f.shahmoradey@gmail.com 10031947532846003377 10031947532846003377 No art university of Isfahan دانشگاه هنر اصفهان