fa بازیابی کمّی خط آسمان در مناظر شهری به عنوان لبه ِ شهر (با تأکید بر ابزارهای نوین تحلیل منظر شهری) معماري و شهرسازي معماري و شهرسازي پژوهشي Research original/ Regular Article خط آسمان می‌تواند مؤلفۀ مؤثری باشد در اینکه ویژگی‌های مکانی و کیفی منظر شهری را تبیین کند و از این منظر مورد توجه قرار گیرد. در همین راستا، پژوهش حاضر بر آن است که &laquo;خط آسمان&raquo; را با روش تحلیل بعد فرکتال بررسی نموده و اثرات آن را در کیفیت منظر شهری ارزیابی نماید. &nbsp;این تحلیل براساس تعاریف موجود در حوزۀ منظر شهری و ابزارهای تحلیل بصری صورت گرفته است. خط آسمان، علاوه‌براینکه می‌تواند با شاخص‌های کمّی جهت تحدید و هویت‌بخشی منظر شهر یا خیابان مورد مطالعه قرار گیرد، می‌تواند به‌عنوان یک لبۀ شهری و در زمرۀ عناصرِ بصریِ شکل‌دهنده به منظر شهر بررسی شود.<br> با توجه به نتایج حاصل از این مطالعه، پاسخ‌هایی عملی و مستند به این دغدغه داده می‌شود که چگونه &laquo;خط آسمان&raquo; می‌تواند یک مؤلفۀ مؤثر در ارتقای کیفیت منظر شهر و حتی فضاهای شهری باشد .این بررسی اثر ارتفاع، فرم و عناصر مصنوع و طبیعی در عدد بعد فرکتال خط آسمان و تطابق آن با مفاهیم کیفی؛ تناسب، زیبایی و خوشایندی منجر به یافته هایی عملیاتی در جهت ارتقا کیفیت بصری منظر شهر می گردد. با استفاده از این فرضیه (کارکردی‌بودن خط آسمان در امر ارتقای کیفیت فضایی) می‌توان با مقایسۀ خط آسمان (ویژگی بعد فرکتال آن) درچند سکانس‌ مختلف شهری به معیارهایی برای لبه های بالایی شهر، دست یافت و سازوکارهای زیست شهری را به وسیله ی ویژگی های معماری و عناصر منظر شهری بهبود می بخشد.<br> این مقاله تحقیقی کمّی و مطالعه‌ای کتابخانه‌ای است که تلاش می‌کند با استفاده از مفاهیمی در حوزۀ ریاضیات جدید و نرم‌افزارهای مربوط <span dir="LTR">(Matlab-Benoit)</span>، خط آسمان را به‌عنوان پدیده‌ای فرکتال یکی از عوامل مؤثر در شکل‌گیری سیمای شهر و ارتقای کیفی آن تحلیل کند. ابزارهای متفاوتی در تحلیل‌های بصری و کیفی سکانس‌های شهری از سوی کارشناسان مورد استفاده قرار گرفته است، که در این مطالعه با بررسی ویژگی‌های پیچیدگی و عددی در تصاویر &laquo;تحلیلِ عدد بعد فرکتال&raquo; را به‌عنوان روش مطالعه انتخاب کرده است. روش تحلیلِ عدد بعد فرکتال خط آسمان و ابزارهای مربوط به آن در بسیاری از آزمایشگاه‌ها و پژوهش‌های دانشگاهی استفاده شده است و مورد نظر صاحبنظران مدیران شهری است.<br> <span dir="RTL">در این روش، عدد بعد فرکتال خط آسمان در هر تصویر محاسبه شده است که این عدد در مقایسه با بعد عددی دیگر سکانس</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">ها و مقایسه با عدد بعد فرکتال مربوط به خوشایندیِ تصویر ویژگی</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">های مکانی و کیفیت فضایی را مشخص می</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">کند و</span> <span dir="RTL">نتایج آن در تحلیل و برنامه</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">ریزی</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">های شهری و مدیریت بصری منظر نقشی کاربردی و کمّی دارد. از دیگر سو براساس یافته های این مقاله ازجمله عناصر شهری سازنده &laquo;لبه</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">های شهری&raquo; است که با خط آسمان مؤلفه</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">هایی مشترک دارند و لذا خط آسمان به</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">لحاظ کیفی در زمرۀ لبه</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">های شهری بررسی می</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">شود.همچنین خط آسمان در هر سکانس شهری قابلیت ارزیابی داشته و به کمک این نرم افزار،واجدِ ویژگی های توصیفی-کیفی خواهد بود که میتواند در کیفیت فضایی شهر و منظر شهری تاثرات قابل ملاحظه ای داشته باشد</span> <p>Skyline,is an important factor In explaining the locative characteristics and Qualitative&nbsp; properties of urban scape, As an indicator of improved urban life. This study has used one of the Contemporary urban studies methods, Because of the Appropriate and functional Capabilities and Analyzes Its impact on the urbanscape. This analysis is done based on the definitions in the field of urbanscape and it&rsquo;s elements, So that the skyline addition to being Quantitative indicators to explain and identity a cityscape, Checked as an urban&rdquo; edge&rdquo;, visual elements of urbanscape. While traditional Iranian cities according to their formal structure has been a characteristics of the skyline, Which plays a major role in quality to that city<span dir="RTL">.</span></p> <p>This article is descriptive-functional study and Survey Research that, Attemptto analyze the use of new concepts in the field of mathematics and related software (Matlab-Benoit), skyline as (a fractal&nbsp; phenomenon) is effective factor on shape of the city and its Quality. Calculated In each picture ,Number of skyline&rsquo;s&nbsp; fractal dimension, This number Specifies the location features and spatial quality by compared with the other sequences&rsquo;s fractal dimension. The results have functional role of the analysis and visual perspective of urban planning and management. On the other hand, according to the definitions in the Urbanscape Studies, Urban edges are elements of&nbsp; cityscape that&nbsp; have&nbsp; common component&nbsp; with&nbsp; skyline.therefore It&nbsp; will investigate &nbsp;as the edges of &nbsp;the city, In a qualitative sense.</p> منظر شهر, بعد فرکتال, خط آسمان, سکانس شهری, لبه‌های شهر. Urbanscape, fractal dimension, skyline, The complexity’s pattern, Urban edge. 143 160 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-822-1&slc_lang=fa&sid=1 maryam esfandiary zahir مریم اسفندیاری ظهیر ESFANDIARYM@YAHOO.COM 10031947532846004412 10031947532846004412 Yes tarbiar modares دانشگاه تربیت مدرس sarah esfandiary zahir سارا اسفندیاری ظهیر Sarah_esfandiary@yahoo.com 10031947532846004413 10031947532846004413 No daneshpajohan دانش پژوهان mehdi Haghighat bin مهدی حقیقت بین mhaghighatbin@yahoo.com 10031947532846004414 10031947532846004414 No tarbiar modares دانشگاه تربیت مدرس