fa ارزیابی تخریب چربی آزاد در چرم‌های تاریخی به ‌روش ATR-FTIR (نمونه‌موردی: مشک چرمی منسوب به دوره سلجوقی) معماري و شهرسازي معماري و شهرسازي پژوهشي Research original/ Regular Article <p align="JUSTIFY" dir="RTL"><font size="4">یکی از مهم‌ترین دلایل خشکی چرم‌های تاریخی، تخریب چربی آزاد موجود در ساختار آنهاست، که کمتر مورد‌مطالعه قرار گرفته‌است. ازاین‌رو شناخت فرایند تخریب چربی چرم، به‌عنوان یکی از ترکیبات مهم افزودنی در فرایند فرآوری چرم، با هدف درک هرچه بهتر آسیب‌های وارده به آثار چرمی که زمینه‌ساز انتخاب راه‌کار صحیح برخورد با آثار است، اهمیت و ضرورت می‌یابد. لذا در این پژوهش، چربی آزاد موجود در 7 نمونه چرم مورد‌استفاده در ساخت یک مشک منسوب به دوره سلجوقی و مکشوفه از محوطه تاریخی قلعه‌کوه قاین، با هدف ارزیابی تخریب آنها، بررسی شد. دراین‌راستا، پس از استخراج چربی آزاد نمونه‌های تاریخی با استفاده از حلال دی‌کلرو متان در دستگاه سوکسله، مطالعه ساختاری به‌روش طیف‌بینی انعکاس کل تضعیف‌شده تبدیل فوریه مادون قرمز (</font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3">ATR-FTIR</font></font><font size="4">)، انجام گرفت. این روش باتوجه‌به مشخص کردن ویژگی‌های ساختاری و مولکولی چربی براساس ارتعاش مولکولی پیوندهای موجود در ساختار آن، جهت ارزیابی ویژگی‌های ساختاری و تغییرات آن، مفید است. پیه گوسفند نیز، به‌منظور مقایسه طیف مادون قرمز آن، با چربی نمونه‌ها، بررسی شد. براساس نتایج حاصل، تمام نمونه‌ها اکسید شده‌‌بودند و این آسیب منجر به تغییر در ساختار چربی و تشکیل محصولات ثانویه اکسیداسیون شامل ترکیبات کتونی، آلدهیدی، الکلی و اسید کربوکسیلیک گردیده بود. در برخی نمونه‌ها، علاوه‌بر اکسیداسیون، نیتراته و سولفاته‌شدن چربی‌ها نیز مشهود بود. براین‌اساس، یکی از مهم‌ترین دلایل تشدید خشکی نمونه‌های چرم مورد‌مطالعه، اکسیداسیون و تخریب چربی آزاد آنها بود. ازطرفی محصولات اکسیداسیون چربی، در تخریب ساختار پروتئینی چرم نیز دخیل هستند و گسترش آسیب‌های آن را درپی دارند. </font></p> <p align="JUSTIFY" dir="LTR"><span lang="AR-YE">One of the main reasons for the historic leather samples becoming dry and brittle is the degradation of the excess residual fat in their structure; however, this subject has not been well-established so far. Therefore, in order to facilitate the grounds for an optimum conservation encounter, with the aim of understanding the harms imposed on the leather samples, characterizing the degradation process of the leather&rsquo;s fat, as an important additive compound used in the leather making process, is significant and necessary. Thus, in this research, the excess residual fat in seven historic leather samples, belonging to a leather bag, discovered in Ghayen&rsquo;s Ghal&rsquo;e-Kuh historic site and attributed to the Seljuk period, was examined for the structural degradation assessment. For this reason, after having extracted the samples&rsquo; excess residual fat by dichloromethane solvent using the Soxhlet extraction apparatus, the structural assessment was done through the Attenuated Total Reflectance-Fourier Transform Infrared Spectroscopy (ATR-FTIR) technique. This method is useful for investigating the fat&rsquo;s structural properties and their alterations, because it could demonstrate fat&rsquo;s structural and molecular features based on the molecular vibrations of the structural bands. In addition, the mutton suet was simultaneously evaluated for its infrared spectrum so that it could be compared with the case study fat samples. According to the results, all samples were oxidized, and this degradation resulted in the fat&rsquo;s structural alteration and production of the secondary compounds such as ketones, aldehydes, alcohols and carboxylic acids. Moreover, in addition to the oxidation, in some samples the nitration and sulfating of the fat were observed too. Accordingly, oxidation and degradation of the excess residual fat is characterized as the major factors of the severe dryness in the leather samples. More so, the fat oxidation products are also involved in the decay of the protein structures in the leather&rsquo;s fat and subsequently extend its degradation.</span></p> آسیب‌شناسی, چرم تاریخی, چربی آزاد چرم, تخریب روغن, اکسیداسیون روغن, ویژگی‌های طیفی, ATR-FTIR. Pathology, historic leather, excess residual fat, oil degradation, oil oxidation, spectral characteristics, ATR-FTIR 35 46 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-89-2&slc_lang=fa&sid=1 علیرضا کوچکزایی 10031947532846001917 10031947532846001917 Yes دانشگاه هنر اصفهان دانشگاه هنر اصفهان حسین احمدی 10031947532846001918 10031947532846001918 No دانشگاه هنر اصفهان دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان محسن محمدی آچاچلویی 10031947532846001919 10031947532846001919 No دانشگاه هنر اصفهان دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان