fa بررسی تاریخی و تبیین جایگاه حرفه​ای و نقش معماران سنتی در فرآیند تحولات معماری و مرمت با تکیه بر منابع مکتوب مرمت Maremat پژوهشي Research original/ Regular Article <p dir="RTL">بر اساس آثار و منابعِ موجود دربارۀ معماری ایرانی، به‌نظر می‌رسد بخش زیادی از مطالعات تاریخ معماری ایران متمرکز بر اثر معماری است و توجه به معمار آثار کمتر دیده می‌شود. همچنین مطالعۀ سرگذشت این معماری نشان می‌دهد که در کنار شرایط جامعه و حاکمیت، بنَایان و معماران نیز نقش قابل تأملی در تداوم و تکامل این معماری داشته‌ و دارند. ازاین‌روی در راستای کمک به شناخت و ارتقاء چنین ظرفیت و توانایی، بررسی زمینه‌های به‌حاشیه‌رفتن معماران سنتی با نگاهی آسیب شناسانه اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. لذا این مقاله با استفاده از روش‌های توصیفی​تاریخی و مطالعات کتابخانه​ای به بررسی آنچه می‌پردازد که باعث تغییر نقش معماران سنتی در جامعۀ معماری و مرمت شده است. در نهایت نیز به جمع‌بندی این عوامل پرداخته تا زمینۀ روشنی از دلایل و شرایط رخ‌داده را بازگو نماید.<br> به‌طورکلی این پژوهش در راستای پاسخ به این پرسش است که &laquo;با توجه به تغییرات نظام و ساختار اجتماعی، به‌عنوان بخشی از تاریخ معماری ایران، پس از ورود آموزش جدید معماری، تعامل معماران سنتی با این ساختار جدید چگونه بوده است؟&raquo;. ازاین‌رو با جستجو در منابع مکتوب و در قالب یک روش توصیفی‌تاریخی این بررسی​ها در قالب سه حوزه فعالیتی نظارت، طراحی و ساخت انجام پذیرفته است. این پژوهش نشان می‌دهد به‌دنبال تغییرات شرایط جامعه و نفوذ معماری مدرن، حوزۀ فعالیت معماران سنتی در معماری دچار رکود و تقریباً در طراحی و نظارت معماری به‌مرور جایگاه خود را از دست داده‌اند ولی در حفاظت از معماری تجربه آنها در معماری گذشته به‌عنوان نقطه مثبتی تلقی و تلاش شده است از آن بهره گرفته شود. درنهایت با اینکه در حال حاضر در حوزۀ معماری، بیشتر بنَایان سنتی شناخته می‌شوند (فقط فعالیت ساختن)؛ ولی در حوزه حفاظت هنوز با نام معماران سنتی نقشی هرچند محدود در طراحی نیز دارند (فعالیت تعمیر و طراحی).</p> <p>Studies of Iranian architectural history have often been focused on the history of architecture per se, while people involved in creating architectural monuments have usually received less attention in research. Looking at the resources about Iranian architecture, it can be said that most of the structures in Iran were built and repaired by masons, craftsmen, or builders. On the other hand, apart from the formal patrons, masons have as well contributed remarkably to the Iranian architecture. Similarly, masons and traditional restorers had an important role in conservation of Iranian architecture throughout the history. There is no doubt that the evolution of society particularly in modern age have had fundamental effects on the way that traditional builders and architects used to work. Academic education and modern material and architecture are some of the reasons for this change. Modern development (after the introduction of academic education in Iran) and its consequence needs is one of the reason for dramatic changes in masons&#39; practice.</p> <p>This paper brings into attention the importance of the knowledge that contributed by traditional masons/builders and stress the significance of their skills for a better understanding of the traditional Iranian architecture. Furthermore, the paper highlights the factors that led to the ignorance of masons in Iran today&#39;s restoration practice. These factors will be provided by the pathological view in this study and for discussing the causes of this situation, employs qualitative and historical approach as methodology of study. It seems the subsequent changes in society and the influence of modern architecture has led to the gradual loss of position of traditional architects in the design and supervision process. Nonetheless, in the conservation field, Te hands-on experience of the traditional architects was regarded an advantage, and attempted to be employed.</p> کلیدواژه‌ها: تاریخ معماری ایران, معمار ایرانی, معمار باشی, مباشر, بنّا (پیشه‌ور) Iranian Architecture History, Architectural profession, Iranian Architect, Mason (Craftsman), Mobasher (Supervisor), Builder 19 34 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-158-1&slc_lang=fa&sid=1 Reza Rahimnia رضا رحیم نیا rezarahimnia@gmail.com 10031947532846003413 10031947532846003413 Yes Art University of Isfahan دانشگاه هنر اصفهان Ali Zamanifard علی زمانی فرد Zamanifard@art.ac.ir 10031947532846003414 10031947532846003414 No Universty of Art دانشگاه هنر Mehran Gharaati مهران قرائتی mehrangharaati@gmail.com 10031947532846003415 10031947532846003415 No Art University of Isfahan دانشگاه هنر اصفهان