fa طبقه‌بندی مضمونی کتیبه‌های نستعلیق در آرایه‌های چوبی وابسته به معماری دورۀ صفوی ایران معماري و شهرسازي معماري و شهرسازي پژوهشي Research original/ Regular Article <p dir="RTL">خوشنویسی همواره به دلیل کتابت کلام خدا نزد جامعۀ مسلمانان شایستۀ احترام بوده است. از این رو به​راحتی می‌توان تأثیر خوشنویسی را در سایر جنبه‌های هنری جهان اسلام، مانند تزئینات معماری مشاهده کرد. بی‌شک یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های کتیبه‌ها، انتقال و القای مضامین به کالبد ابنیه بوده است. مطالعۀ مضامین به‌کاررفته در این آثار نشان از تنوع چشمگیر خوشنویسی - با توجه به تفکیک قلم‌های آن - دارد.<br> هدف اصلی این پژوهش بررسی‌ مضامین کتیبه‌های چوبی نستعلیق است که در تزئینات معماری آثار صفویه از آنها بهره گرفته​اند. جامعۀ آماری پژوهش حاضر مجموعۀ بناهایی است که در جغرافیای امروز ایران قرار دارد و دارای تزئیناتی چوبی​ با قلم نستعلیق است. از آنجا که قلم نستعلیق در کتیبه​نگاری دورۀ صفوی به جایگاه نسبتاً ثابتی دست یافت و در راستای مطالعۀ این نکته که آیا به‌کارگیری و رواج این قلم به​منظور بیان مضامین خاص بوده یا خیر؛ بازۀ زمانی این پژوهش، دورۀ صفوی (906-1135 ه.ق.) انتخاب‌شده است. پس از انجام مطالعات مقدماتی کتابخانه‌ای و میدانی​، به دلیل محدود بودن نمونه ها، تمام ‌شماری صورت گرفته است.<br> پرسش‌های اصلی این پژوهش عبارتند از: استفاده​کردن از قلم نستعلیق در تزیینات&nbsp; چوبی وابسته به معماری ایران از چه دوره‌ای آغاز شده و در عصر صفوی، کتیبه‌های چوبی نستعلیق برای انتقال چه مضامینی بیشتر استفاده می​شده​اند؟<br> نتایج به​دست آمده نشان می​دهد که مضامین کلی به​کاررفته در 17 کتیبه​ -که بیشتر بر روی درهای ورودی بنا‌ها قرارگرفته‌اند- اطلاعات تاریخی ارزشمندی است که باعث شده این کتیبه​ها در زمرۀ اسناد معتبر و دست اول قرار بگیرند. مضامین نوشته‌شده در این کتیبه‌ها، آیات قرآنی و ادعیۀ اسلامی نیستند و غالباً اشعار مناسبتی​ای هستند که دارای مضامینی چون: ماده​تاریخ، توصیف بنا یا اثر، اسامی افراد مختلف (پادشاه، بانی، خوشنویس، سازنده و شاعر) و مدیحه​سرایی و نعت اشخاص است.</p> <p><strong>Abstract</strong></p> <p>Calligraphy is the outstanding art of Islamic world. Hence, one can easily see the influence of the art of calligraphy in the Islamic art branches, including architectural decorations. The main purpose of this fundamental research, assess and compare the content of wooden Nastaliq inscriptions that have been used in architectural decoration in Safavid dynasty in Iran<span dir="RTL">.</span>The case studies are choosen among of those samples that contain Nastaliq inscription which made by wood. The time limitation of this study is the Safavid era (906-1135 AH). In this paper, after preliminary library studies, due to limited statistical samples (because of separation of Nastaliq from the other calligraphic styles) census is taken<span dir="RTL">.</span></p> <p>The two main questions of this study are: When Nastaliq inscriptions used in the wooden architectural decorations for the first time? And what are the main contents inscribed on wooden decoration by Nastaliq in Safavid period<span dir="RTL">?</span></p> <p>The results indicate that the 17 inscriptions have been studied, in most of the buildings are located on the entrance doors. In the case of chronology, Nastaliq was used in middle 10th century A.H for the first time in the wooden inscriptions. General concepts used including valuable historical information that can be invoked as evidence first-hand. Also, the results show that Content posted in this group of inscriptions are not the Koranic verses and Islamic phrases. Often themes of the inscriptions are lyrics fit with the date, description of the building or work and mentioning the names of various people (King, Bonnie, Calligrapher, Poet and Manufacturer) and panegyric writing.</p> <p></p> نستعلیق, مضامین کتیبه‌های چوبی, تزئینات معماری در عصر صفوی nastaliq, content of wooden inscription, safavid architectural decoration 123 134 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-719-1&slc_lang=fa&sid=1 Ahmad salehi.k.a@aui.ac.ir احمد صالحی کاخکی salehi.k.a@aui.ac.ir 10031947532846006303 10031947532846006303 Yes art university of isfahan دانشگاه هنر اصفهان Qobad Kianmehr قباد کیانمهر q.kiyanmehr@aui.ac.ir 10031947532846006304 10031947532846006304 No art university of isfahan دانشگاه هنر اصفهان Hamidreza Ghelichkhani حمیدرضا قلیچ خانی hr.ghelichkhani@gmail.com 10031947532846006305 10031947532846006305 No - پژوهشگر مستقل Farhad Khosravi Bizhaem فرهاد خسروی بیژائم farhadkhosravi121@yahoo.com 10031947532846006306 10031947532846006306 No art university of isfahan دانشگاه هنر اصفهان