fa مدیریت آب در مجموعه معماری دست‌کند زیرزمینی ارزانفود ـ همدان معماري و شهرسازي معماري و شهرسازي پژوهشي Research original/ Regular Article <p style="text-align: justify"><span dir="RTL">مجموعه آثار معماری دست&shy;کند زیرزمینی ارزانفود در 30 کیلومتری جنوب شرق شهر همدان (مرکز استان) و به فاصله 2</span> <span dir="RTL">کیلومتری جنوب روستایی به همین نام واقع است. در این مجموعه بیش از 70 فضای دست&shy;کند شامل اتاق&shy;ها و سالن&shy;های مرتبط با یکدیگر است که در عمق&shy;های متغییر 3 تا 7 متری از سطح محوطه ایجاد گردیده&shy; است. در فضاهای مختلف این مجموعه عناصر معماری مختلفی از جمله دریچه&shy;ها و ورودی&shy;ها، سکوه&shy;ها، جای پیه سوز&shy;ها، حلقه&shy;ها (قلاب&shy;ها)، فضاهای طاقچه مانند و مجاری آب در دیوار فضاها می&shy;توان اشاره نمود که گاهی این فضاهای کوچک طاقچه مانند مرتبط با مجاری آب هستند. همچنین در&nbsp; کنار این مجاری آب، سایر عناصر مرتبط با آب از جمله میله&shy;های چاه متعدد و کانال انتقال آب شناسایی گردیده است. به همین دلیل سوالات مطرح در این راستا عبارتند از منابع آب چه نقشی شکل&shy;گیری مجموعه معماری دست&shy;کند زیرزمینی ارزانفود داشته است؟ براساس شواهد و عناصر معماری مرتبط با آب در مجموعه ارزانفود می&shy;توان نمونه&shy;ای از آثار از پیش طراحی دانست؟ شواهد نشان می&shy;دهد وجود یک رودخانه&shy;ی دائمی در کنار مجموعه عامل بسیار مهمی در راستای شکل گیری مجموعه آثار معماری دست&shy;کند ارزانفود بوده است. همچنین هدایت آب به درون فضاهای این مجموعه باعث دسترسی مستقیم و غیر مستقیم به آب در فضاهای زیرزمینی مجموعه گردیده است. از سوی دیگر نتایج بیانگر آنست که اهمیت و ضرورت دسترسی و استفاده آب در فضاهای این مجموعه امری بسیاری ضروری در موجودیت و کاربری آن داشته&shy;، طوری که چنین سیستم آبرسانی به فضاهای دستکند زیرزمینی مجموعه، تاکیدی بر پلان از پیش طراحی شده و مدیریت آب در دل بستر سنگی دارد.</span></p> <p style="text-align: justify">The troglodytic architecture complex in Arzanfoud is located 30 km to the southeast of city of Hamadan. And 2 km to the south of village of Arzanfoud. These include the discovery of more than 70 carved space including interrelated rooms and halls in various depths of 3 to 7 m under the ground level. In different space various architectural element were recorded. These include overtures and entrances, platform lamp holders, hooks, niches and water tubes in the walls. Sometimes the small niches on the walls are related to the water system. Beside these other water management feature such as many wells and connecting canals were discovered. That is why the questions raised in this regard include the formation of Architecture troglodytic underground water resources what role has Arzanfoud? According to the evidence and architectural elements related to water Arzanfoud collection of pre-designed sample can be considered? Evidence suggests the existence of a permanent river with a very important factor in the formation of architecture is Arzanfoud troglodytic. This interrelated canal and well system facilitated the water flow through the whole structure. It seem that the water from the nearby river was directed to the structure and was distributed among its various space. The evidence suggest that water accessibility had a major role in the existence and function of this troglodytic architectural complex and that the water management system and the buildings were constructed based on a preplanned design.</p> <p></p> همدان, ارزانفود, معماری دست‌کند, کانال, حفره چاه, مدیریت آب. Hamadan, Arzanfoud, Troglodytic architecture, Canal water, Water management. 91 102 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-709-1&slc_lang=fa&sid=1 yaghoub mohamadifar یعقوب محمدی فر Yamohamadi@yahoo.com 10031947532846003840 10031947532846003840 Yes Bu-Ali Sina University دانشگاه بوعلی سینا همدان esmail hemati Azandaryani اسماعیل همتی ازندریانی Hemati30@yahoo.com 10031947532846003841 10031947532846003841 No Bu-Ali Sina University دانشگاه بوعلی سینا همدان kazem mollazade کاظم ملازاده 10031947532846003842 10031947532846003842 No Bu-Ali Sina University دانشگاه بوعلی سینا همدان Ali khaksar علی خاکسار 10031947532846003843 10031947532846003843 No میراث فرهنگی استان همدان