Scientific Journal of Maremat & Me'mari-e Iran (quarterly)

fa مقایسه تطبیقی ساختار کالبدی و سازمان فضایی مدارس کرمانشاه در اواخر دورۀ قاجار و دورۀ پهلوی اول Comparative comparison of the physical structure and spatial organization of Kermanshah schools at the end of the Qajar period and the first Pahlavi period معماري و شهرسازي معماري و شهرسازي پژوهشي Research original/ Regular Article مدارس شناخته شدهترین فضاهای آموزشی هستند که رشد و بالندگی هر جامعهای به آنها وابسته است. ساختار مدارس در ابتدای امر به تبعیت از عوامل زمینهای و ارزشهای آموزشی پیش از خود شکل گرفته است. اما در طی دورههای مختلف از جمله اواخر دورۀ قاجار و دورۀ پهلوی اول به دلیل بروز موج نوگرایی، دستخوش تغییراتی از نظر معماری بنا و محتوای آموزش با مدارس سنتی پیشین شده است. اهمیت تحقیق حاضر از آن حیث است که تاکنون پژوهشی دربارۀ معماری مدارس نوین کرمانشاه در دورههای مذکور و روند شکلگیری آنها انجام نشده است. لذا هدف این پژوهش شناخت سازمان فضایی، بررسی و مقایسه عناصر، و الگوهای ساختاری مدارس کرمانشاه در دورۀ قاجار و پهلوی اول است. مطالعۀ حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و مورد پژوهی انجام گرفته است. چهار مدرسه به عنوان نمونه موردی انتخاب شدند و بخش نظری پژوهش و تاریخچه شکلگیری مدارس منتخب به روش کتابخانهای و اسنادی مورد مطالعه قرار گرفت. سپس با روش میدانی، اطلاعات مدارس تکمیل و این مدارس براساس هدف پژوهش با یکدیگر مقایسه شدند. نتایج حاکی از آن است که مدارس اواخر دورۀ قاجار از مفهوم تداوم کالبدی قالب معماری سنتی ایرانی تبعیت کرده است و ساختار کالبدی و سازمان فضایی مدارس این دوره مشابه با الگوی مدارس سنتی میباشد. در مدارس دورۀ پهلوی اول نیز شاخصهایی مانند حیاط مرکزی، درونگرایی، و سازمان فضایی مرکزی به برونگرایی با سازمان فضایی خطی و مجموعهای تبدیل شده است. در واقع در این دوره فضاهای آموزشی از الگوی حیاط مرکزی به مدارس با الگوی پلان کشیده تبدیل شده است و تأثیرپذیری از غرب چه در آموزشهای مدارس، چه در شکل و کالبد مدارس مشاهده میشود.   Schools are the most well-known educational spaces on which the growth of any society depends. In the beginning, the structure of the schools was formed according to the background factors and educational values. But during different periods, including the late Qajar period and the first Pahlavi period, due to the emergence of the wave of modernization, it has undergone changes in terms of the architecture of the building and the content of education with previous traditional schools. The importance of the present research is that so far no research has been done on the architecture of modern schools in Kermanshah in the mentioned periods and the process of their formation. Therefore, the purpose of this research is to know the spatial organization, examine and compare the elements, and the structural patterns of Kermanshah schools in the Qajar and Pahlavi period. The present study was carried out using a descriptive-analytical and case study method. Four schools were selected as a case sample and the theoretical part of the research and the history of the formation of the selected schools were studied by library and documentary methods. Then, with the field method, the information of the completed schools and these schools were compared with each other based on the purpose of the research. The results indicate that the schools of the late Qajar period have followed the concept of physical continuity of traditional Iranian architecture, and the physical structure and spatial organization of schools of this period are similar to the model of traditional schools. In the schools of the first Pahlavi period, indicators such as the central courtyard, introversion, and central spatial organization have turned into extroversion with linear and complex spatial organization. In fact, during this period, educational spaces have changed from the central courtyard model to schools with a drawn plan model, and influence from the West can be seen both in school education and in the shape and body of schools.   مدارس کرمانشاه, ساختار کالبدی,سازمان فضایی, دورۀ قاجار, دورۀ پهلوی اول. Kermanshah schools, Physical structure, Space organization, Qajar period, The first Pahlavi period. 17 39 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1925-3&slc_lang=fa&sid=1 faezeh taheri sarmad فائزه طاهری سرمد Fa.Taheri@iau.ac.ir 100319475328460010184 100319475328460010184 Yes azad university دانشگاه آزاد اسلامی