Scientific Journal of Maremat & Me'mari-e Iran (quarterly)

fa پیچیدگی در رویکردی کل نگر به حفاظت از میراث معماری و شهری؛ پیشنهاد مدل مفهومی مبتنی بر نظریه سیستمهای پیچیده Complexity in a holistic approach to the conservation of architectural and urban heritage; Proposing a conceptual model based on the theory of complex systems مرمت Maremat مفهومي Conceptual Paper یکی از مهمترین چالشهای پیشرو در حوزه حفاظت از میراث معماری و شهری، استفاده از حجم انبوه اطلاعاتِ بدست آمده در سطوح و لایههای متفاوت، در فرآیند تصمیمگیری جهت ارائه پیشنهاد بهینه در برنامهریزی برای الویتها و طرح اقدامات است. فقدان یک چارچوب نظری که همچون نقشه راهی برای پیوند دادن و نتیجهگیری از اطلاعات جمعآوری شده کارآمد باشد، سبب شد تا مقاله حاضر ضمن ارزیابی رویکردهای کلنگر، به چگونگی بکارگیری نظریه سیستمهای پیچیده در حوزه حفاظت از میراث معماری و شهری بپردازد. پیشتر نیز در ماده پنجم از بند 5 رهنمودهای آموزشی و پرورشی گردهمایی عمومی شورای بینالمللی ایکوموس که در سال 1993 در کلمبو پایتخت سریلانکا برگزار شد، از حفاظتگران خواسته شده تا رفتار یادمانها، مجموعهها و محوطههای تاریخی را همچون سیستمهایی پیچیده فهم و تحلیل کنند. در این پژوهش کیفی که در زمره تحقیقات بنیادی-کاربردی قرار میگیرد، با رویکردی استقرایی در گردآوری داده از طریق بررسی اسنادی و مطالعات کتابخانهای و قیاس نتایج حاصل از تحلیل آنها با نظریه سیستمهای پیچیده، به معرفی این نظریه و کاربردهای آن در حوزه حفاظت از میراث معماری پرداخته میشود. با وجود اینکه تاکنون قدمهایی در راستای بکارگیری مضامین این تئوری در حوزه مذکور برداشته شده است، لیکن هیچیک مستقیماً ذیل این عنوان نبودهاند و عمده این پژوهشها هم در علوم مرتیط با حوزه حفاظت از میراث معماری و شهری و متمرکز بر مدیریت این میراث از طریق ارائه مدلهای ریاضی در تصمیمگیری بوده است. لذا، کاربست آن در فرآیند حفاظت از میراث معماری و شهری و بطور ویژه طراحی یک مدل مفهومی بمنظور شناخت و تحلیل رفتار بنای تاریخی، امری نو بشمار میآید. تشریح نگاه لایه لایه و سطوح مشاهداتی به موضوع مورد پژوهش، تبیین مفاهیم کلیدی نظریه سیستمهای پیچیده و معرفی کلی آناتومی مدل مفهومی حفاظت از میراث معماری، از نتایج این پژوهش هستند.   One of the most important challenges ahead of architectural and urban conservation, is how to use the massive amount of information obtained at different levels and layers, in the decision-making process in order to provide the optimal proposal for priorities and design interventions. Due to the lack of a theoretical framework that can be efficient in relating and concluding the collected information, this article aims to look at how to apply the complex systems theory in this field. The starting point of this research refers to “Guidelines for Education and Training in the Conservation of Monuments, Ensembles and Sites” in ICOMOS’s General Assembly of the International Council on Monuments and Sites, held in Colombo, Sri Lanka in 1993. In the fifth item of the article 5 of these guidelines, the conservators are asked to understand and analyze the behavior of monuments, ensembles and sites as complex systems.This qualitative research that is considered as a basic-applied one, implements inductive approach in data collection through document review and library studies and after comparing the data analysis results with the Complex Systems Theory, introduces this theory and discuss how it can be used more widely in the field of architectural and urban conservation. Despite the fact that the implementation of this theory in the abovementioned field has a history, yet none of them have been directly under this title, and most of these researches are in the sciences related to the field of architectural and urban conservation through the presentation of mathematical models in decision-making. But its application in the process of architectural and urban conservation in general, and proposing a conceptual model on its basis for understanding and analyzing the behavior of a historical structure in particular, is quite a new thing. Explaining the layered view and also the observational levels of the subject, clarifying the key concepts of complex systems theory and introducing the anatomy of the conceptual model of architectural conservation are among the results of this research. نظریه سیستمهای پیچیده, رویکرد کل نگر, مدل مفهومی, حفاظت از میراث معماری و شهری Complex Systems Theory, Holistic Approach, conceptual model, Architectural and Urban Conservation 131 150 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2468-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Hassan Talebian محمدحسن طالبیان mh.talebian@ut.ac.ir 100319475328460010201 100319475328460010201 Yes University of Tehran دانشگاه تهران Nima Keynejad نیما کی نژاد Nima.Keynejad@ut.ac.ir 100319475328460010202 100319475328460010202 No University of Tehran دانشگاه تهران Saeid Khaghani سعبد خاقانی Khaghani.Saeid@ut.ac.ir 100319475328460010203 100319475328460010203 No University of Tehran دانشگاه تهران