Scientific Journal of Maremat & Me'mari-e Iran (quarterly)

fa واکاوی ساختار فضایی خانه‌های تاریخی با تکیه بر روش چیدمان فضا(مطالعه موردی: خانه‌های تاریخی شیراز و بروجرد) Analyzing the spatial structure of historical houses based on the method of space arrangement (case study: Shiraz and Borujerd historical houses) معماري و شهرسازي معماري و شهرسازي پژوهشي Research original/ Regular Article انعکاس ریشه های فرهنگی و اجتماعی هر جامعهای در کالبد معماری آن نمود می یابد. شهرهای شیراز و بروجرد را میتوان گنجینه ای از خانه های تاریخی ایران دانست که ریشه های فرهنگی و اجتماعی، در کالبد معماری خانه ها نمود پیدا کرده است. با تحلیل ساختار فضایی خانه های تاریخی به کمک پیکره بندی فضایی میتوان با شیوه های متفاوت کالبدی- فضایی به کار رفته در آن خانه ها آشنا شد. هدف از انجام این پژوهش، شناخت ساختار فضایی خانه های تاریخی شیراز و بروجرد است که از لحاظ ساختار محیطی دارای تفاوت های بسیاری با یکدیگر هستند. روش انجام پژوهش ترکیبی از روشهای تحلیلی- توصیفی، تحلیل نرم افزار و در نهایت استدلال منطقی است. به این صورت که روش پژوهش بر راهبرد روش پژوهش چیدمان فضا و مکمل آن جمع آوری نمونه های موردی و تحلیل آنها استوار می باشد. پژوهش دارای دو مرحله کیفی و کمّی است. به این صورت که در مرحله کیفی به جمع آوری مطالب و مشاهدات میدانی پرداخته می شود و در مرحله کمّی به کمک نرم افزار چیدمان فضا، نمونه های انتخابی پژوهش مورد تحلیل قرار می گیرند. نتایج پژوهش نشان میدهد که با وجود مشترک بودن برخی از ویژگی های ساختاری مانند درونگرا بودن خانه ها، سازماندهی فضایی و استقرار فضاها در پلان، خانه های تاریخی شیراز و بروجرد در بسیاری از جهات کالبدی- فضایی مانند هندسه بنا، ورودی بنا، نوع و وسعت اتاقها، قرارگیری پلکان در بنا و به کارگیری عناصر فضایی دارای تفاوت هستند. همچنین تحلیل پیکره بندی فضایی خانه های تاریخی شیراز و بروجرد بیان کننده تفاوت های بسیاری از جمله پیوستگی فضایی و عملکرد فضایی، محرمیت فضایی، کنترل بر فضاها در بنا و دسترسی به فضاها در خانه های تاریخی شیراز و بروجرد نسبت به یکدیگر است.   The reflection of the cultural and social roots of any society is reflected in its architecture. The cities of Shiraz and Borujerd can be considered as a treasure of historical houses of Iran, whose cultural and social roots are reflected in the architecture of the houses. By analyzing the spatial structure of historical houses with the help of spatial configuration, it is possible to get acquainted with the different physical-spatial methods used in those houses. The purpose of this research is to know the spatial structure of historical houses in Shiraz and Borujerd, which have many differences from each other in terms of environmental structure. The research method is a combination of analytical-descriptive methods, software analysis and finally logical reasoning. In this way, the research method is based on the strategy of the research method of space arrangement and its complement is the collection of case samples and their analysis. The research has two qualitative and quantitative phases. In this way, in the qualitative phase, data and field observations are collected, and in the quantitative phase, selected research samples are analyzed with the help of space layout software. The results of the research show that the spatial structure of the historical houses of Shiraz and Borujerd are almost similar to each other in some cases such as introversion, spatial organization and placement of spaces in the plan; But in many ways, they have a different spatial structure compared to each other. The geometry of the historical houses of Shiraz is square and the historical houses of Borujerd are rectangular. The entrances of historical houses in Shiraz have recesses. The type of seven doors can be seen in the historical houses of Borujerd, which is not visible in the historical houses of Shiraz. The placement of stairs in the historical houses of Shiraz is different compared to Borujerd. The spatial elements of the pond and the porch are used in the historical houses of Shiraz, which cannot be seen in the historical houses of Borujerd. Also, in connection with the differences in the spatial configuration of the historical houses of Shiraz and Borujerd, it is necessary to explain that the spatial configuration of the historical houses of Shiraz and Borujerd have many differences. Spatial continuity and spatial function of historical houses in Shiraz are more suitable than historical houses in Borujerd. The privacy used in the historical houses of Borujerd is more suitable than the historical houses of Shiraz. The control over the spaces in the historical houses of Shiraz is more than the historical houses of Borujerd. In the historical houses of Borujerd, compared to the historical houses of Shiraz, access to the spaces is more suitable.   ساختار فضایی, پیکره بندی فضایی, روش چیدمان فضا, خانه های تاریخی شیراز و بروجرد spatial structure, spatial configuration, space arrangement method, historical houses of Shiraz and Borujerd. 27 44 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1004-8&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Afshari محسن افشاری m.afshary@aui.ac.ir 10031947532846009931 10031947532846009931 Yes Art University of Isfahan دانشگاه هنر اصفهان Farhad Chegeni فرهاد چگنی efarch313@gmail.com 10031947532846009932 10031947532846009932 No Art University of Isfahan دانشگاه هنر اصفهان