Scientific Journal of Maremat & Me'mari-e Iran (quarterly)

fa تبیین مولفه های معماری مدارس سالم، منطبق بر نظریه سالوتوژنیک در بهبود کیفیت روان دانش آموزان دختر دبیرستانی شهرگرگان Introducing Architectural Variables of Healthy Schools, Conformed to Salutogenic Theory in Improving High-school Girl Students' Mental Quality in Gorgan city معماري و شهرسازي معماري و شهرسازي پژوهشي Research original/ Regular Article <div style="text-align: justify;">استرس، افسردگی و افزایش رفتارهای پرخاشگرانه از جمله مشکلات شایع در بین دانش آموزان دختر است. هدف پژوهش  یافتن مولفه های معماری مدارس سالم در طراحی سالوتوژنیک و بررسی ارتباط شاخص های درک دانش آموزان از محیط روانی و کیفیت روان در مطالعات جهانی است. روش پژوهش آمیخته و از جهت نتایج کاربردی است. نمونه پژوهش، 180 نفر از دانش آموزان دختر در دسترس و داوطلب دبیرستانی شهر گرگان(سال تحصیلی، 98-97) بودند. مدل مفهومی با روش پژوهش ترکیبی از مدل تحلیلی با استفاده از روش مدلسازی معادله ساختاری و مدل حاصل از کدگذاری روابط بین متغیری و بررسی محتوایی ارتباط متغیرها در پایگاه اطلاعات علمی گوگل اسکولار از سال 2017 تا 2022 میلادی با استفاده از روش کدگذاری در اسناد علمی، براساس ارتباط عوامل با بیش ترین تکرار در نرم افزار MAXQDA(2018) ترسیم شد. براساس مدلسازی معادله ساختاری به ترتیب فضاهای اجتماعی، فضاهای مابین، توده ساختمان مدرسه، جهت یابی و آسایش بر درک دانش آموزان از محیط روانی اثر گذار است. ادراک دانش آموزان از محیط روانی توسط زیر شاخص های حس تعلق به مدرسه، شفافیت قوانین در مدرسه، گزارش مشکلات و تقاضا کمک، پذیرش تفاوت ها و گوناگونی، روابط همسالان و پشتیبانی معلمان تعیین شد. در ارتباط درک دانش آموزان از محیط روانی و کیفیت روان، تعداد 45 مقاله علمی دارای استناد و 225 کد ارتباطی استخراج شد، بهبود حس تعلق به مدرسه با کاهش علایم افسردگی، شفافیت قوانین در مدرسه و گزارش مشکلات در مدرسه و تقاضای کمک با اولویت اول با کاهش رفتارهای پرخطر ارتباط دارد، بهبود روابط همسالان با کاهش استرس و اضطراب در بین دانش آموزان، پذیرش تفاوت و گوناگونی فرهنگی و مذهبی با بهبود عملکرد تحصیلی و کاهش رفتارهای پرخطر، ارتباط با معلمان و پشتیبانی معلمان از دانش آموزان با کاهش علایم افسردگی ارتباط دارد. بیست و نه مولفه معماری براساس بار عاملی استخراج شد، نسبت بحرانی بیش از 1.96 (96/1CR>) و در سطح معناداری است (P-value<0.05). مولفه ها، منطبق بر ابعاد سه گانه نظریه سالوتوژنیک شامل قابلیت شناسایی، کنترل پذیری و معناداری است و در جهت طراحی پشتیبان روانشناسانه در مدارس سالم می تواند سبب بهبود کیفیت روان دانش آموزان دختر دبیرستانی شود.</div> <div style="text-align: justify;">Stress, depression, and aggressive behaviors are common issues among girl students. The research questions are based on finding the health school variable in salutogenic design and investigating the connection between the school Psychological atmosphere from the students' perception and mental quality dimensions. This research aimed at designing a conceptual model for healthy schools, improving high-school girl students' mental quality. Mixed- methods, both qualitative and quantitative were used. The analytical and coding models were used for conceptual model design via SEM technique and coding by MAXQDA (2018) software. Content analysis for finding relevant codes performed from 2017 to 2022, according to the Google Scholar scientific database. From the SEM technique results, the 5 factors, namely, social space, interface, massing, wayfinding, and comfort with 29 variables affected High-school girl students' perceptions of the psychological atmosphere of school and their mental quality. The context factor and its variables had a slight impact on the school climate. The school climate scale confirmed respectively with the six factors, namely; school connectedness, school rule clarity, reporting problems and seeking help, affirming diversity, peer connectedness, and teacher support. The innovations are considering the students' points of view and applying the standard scale called" The Six factor school building checklist" and preparing its appropriateness according to its effect on students' mental quality for the first time in Iran. School connectedness" as the first factor of school climate from the student's point of view correlates firstly with depression symptoms decrease, the "Rule clarity and reporting problems and seeking help" factors correlate with risky behavior decrease, "Peer connectedness" improvement correlates with a decrease of stress and anxiety among students. The factor called" Affirming diversity" to peer acceptance of their culture and religion correlates with academic achievements and risky behavior decrease and finally" Teacher support" correlates firstly with a decrease in students' depression symptoms. From the coding technique, 225 codes from 45 scientific articles with citations were extracted, according to findings, students' perception of the school psychological atmosphere connects to 8 mental quality indexes extracted from recent research (2017-2022) namely, mental health, satisfaction, wellbeing, academic achievement, stress, and anxiety decrease, depression symptoms decrease, behavioral improvement, risky behavior, and bullying decrease and finally engagement increase and school dropout rate decrease. Applying 29 extracted variables that conformed to salutogenic theory dimensions namely; comprehensibility, controllability, and meaningfulness can improve students' mental quality. Ease of accessibility to teachers' offices, classroom seating design for information exchange, group space connection to classroom, the connection of interior and exterior of the school building, accessibility of entrance and existence, variety in building mass, function exposure from the building mass, clarity of interior circulation and noise control are some of the variables for improving girl students' mental quality.</div> کیفیت روان, مدرسه سالم, مولفه های معماری, سالوتوژنیک, MAXQDA Mental quality, Healthy school, Architectural variables, Salutogenic, MAXQDA 103 124 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2367-1&slc_lang=fa&sid=1 Sahebeh Izadpanah صاحبه ایزدپناه izadmemar@gmail.com 10031947532846009848 10031947532846009848 No دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران Hamid Majedi حمید ماجدی majedi_h@yahoo.com 10031947532846009849 10031947532846009849 Yes دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران Hossein Zabihi حسین ذبیحی hosseinzabihi@hotmail.com 10031947532846009850 10031947532846009850 No دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران