Scientific Journal of Maremat & Me'mari-e Iran (quarterly)

fa گونه‌شناسی الگوهای هندسی آجرکاری تزیینات ورودی، جدارهای داخلی و خارجی خانه-های قاجار و پهلوی اهواز Typology of brickwork geometric patterns in entrance decorations, interior and exterior walls of Qajar and Pahlavi houses in Ahvaz معماري و شهرسازي معماري و شهرسازي پژوهشي Research original/ Regular Article گذشته معماری ایران با الگوهای متنوع و نقوش هندسی گره خوردهاست، چنانکه برای ایجاد آرایه‌های تزیینی بناها و شهرها از نقوش هندسی استفاده میشده‌است. شهر اهواز یکی از شهرهایی است که در بافت قدیم خود خانههایی با آرایه‌های تزیینی دارد. این آرایه‌ها در ورودی بناها و جدارههای داخلی و خارجی ساختمانها، اغلب از نوع آجری هستند و از ترکیب متنوع نقوش هندسی و تغییر در الگوی چینش آجر ساخته شدهاند و همین امر، تزیینات آجری خانه‌های اهواز را از حیث مطالعاتی ارزشمند مینماید بر همین اساس مهمترین پرسش این پژوهش این است که الگوهای هندسی تزئینات آجری خانههای اهواز به چند گونه تقسیم میشوند؟ میزان فراوانی هر نوع از تزئینات به تفکیک جدارههای داخلی و خارجی چقدر است؟ لذا هدف از این پژوهش پاسخ  به پرسشهای مطرحشده و تعیین معیارهایی برای سنجش تزئینات معماری است. روش تحقیق بهصورت ترکیبی از روشهای پیمایشی و تفسیری_تاریخی است. اطلاعات از طریق کتابخانهای و بررسی میدانی جمعآوری شدهاست. جامعه نمونه متشکل از خانه‌های شناسایی شده دوره قاجار و پهلوی با تزیینات آجری است که به روش آنتروپی_شانون وزندهی شده‌اند، سپس با استفاده از نرم‌افزارهای آماری و به روش ویکور، اطلاعات حاصل از بررسی جامعه نمونه تحلیل شدهاست. سرانجام با تحلیل منطقی نتیجهگیری می‌شود که آرایه‌های تزیینی خانه‌های اهواز مانند کالبد آنها افزون‌بر زیبایی، دارای تنوع و کارکردی مانند تهویه هوا،  عبورومرور آسان برای عابران بیرون از خانه، محرمیت فضایی در خانه، ایجاد سطح بیشتر در طبقات بالایی، ایجاد سایه بر دیوارها و دفع حرارت، جلوگیری از ریزش باران بر بخشی از نمای ساختمان، ایجاد تنوع رنگ و تنوع تزیین و تنوع فرم هستند و همچنین برای سنجیدن تزیینات می‌توان از ملاکهایی مثل الگوهای هندسی، نوع تزیین، تناسبات، نسبت تزیین به جداره، روابط و چیدمان آنها بهره‌ برد. در آخر الگوهای هندسی پایه تزئینات آجری به تفکیک دوره ساخت، معرفی شدند.  <pre data-placeholder="ترجمه" dir="ltr" id="tw-target-text"> The history and past of Iran's architecture is tied to various patterns and geometric motifs, as geometric motifs have been used to create decorative arrays of buildings and cities. Ahvaz city is one of the cities that has houses with decorative arrays in its old structure. These arrays at the entrance of the buildings and the internal and external walls of the buildings are often of the brick type, which act as the side shell of the building and are made of a variety of geometric motifs and changes in the pattern of the arrangement of bricks. The brick decorations of Ahvaz houses are valuable in terms of studies. The most important research questions are, "How many types are the geometric patterns of the brick decorations of Ahvaz houses divided into?" and "What is the frequency of each type of decoration, separately for internal and external walls?" Therefore, the purpose of this research is to identify the geometric patterns in the decorations of Ahvaz houses, and at the same time, the question raised in the research is answered. The research method is a combination of survey and historical-interpretive methods. The information has been collected through library and personal studies. The data test is based on Vicor's analytical method. The sample population consists of identified Qajar and Pahlavi period houses with brick decorations that are weighted by Shannon-entropy method, then the information obtained from the sample population survey was analyzed using statistical software and the Victor method. Finally, with logical analysis, it is concluded that the decorations of the Ahvaz houses, like their bodies, are in accordance with the climate and have visual and structural diversity. The decorative arrays of Ahvaz houses are more than beautiful, with diversity and functions such as air conditioning, easy passage for passers-by outside the house, spatial privacy in the house, creating more surface on the upper floors, creating shade on the walls and dissipating heat, preventing rain from falling on a part of the house. The facade of the building is to create variety of colors and variety of decoration and variety of form. It was also concluded that criteria such as geometric patterns, type of decoration, proportions, ratio of decoration to the wall, relationships and their arrangement can be used to measure decorations. </pre> الگوهای هندسی, تزیینات آجری, خانه‌های اهواز, معماری قاجار, معماری پهلوی. geometric patterns, brick decorations, Ahvaz houses, Qajar architecture, Pahlavi architecture 51 72 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2361-1&slc_lang=fa&sid=1 Nastaran Moradiani نسترن مرادیانی architect.nastaran.moradiani@gmail.com 100319475328460010005 100319475328460010005 No Departmant of Architecture, College of Architecture, Khouzestan Science and Research Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات خوزستان، اهواز، ایران Hamed Hayaty حامد حیاتی hamedhayaty@yahoo.com 100319475328460010006 100319475328460010006 Yes Departmant of Architecture, College of Architecture, Khouzestan Science and Research Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات خوزستان، اهواز، ایران