Scientific Journal of Maremat & Me'mari-e Iran (quarterly)

fa شیوه انتظام ساختار فضایی ورودی مساجد شیراز در دوره قاجار The Order of the Mosques Entrance Spatial Structure in Shiraz in the Qajar period معماري و شهرسازي معماري و شهرسازي پژوهشي Research original/ Regular Article فضاهای مذهبی به خصوص مساجد در دوره اسلامی از اهمیت بسزایی برخوردارند. فضاهای ورودی به عنوان اولین جزء میتوانند نشانگر مفاهیم و ارزشهای معماری آن فضا باشند، لذا ورودی ها به لحاظ داشتن نقش کالبدی، کارکردی و انتقال دهنده مفاهیم و معانی حایز اهمیت هستند. این دیدگاه که اعتقادات و ارزشهای حاکم بر جامعه، به بروز نوآوریهایی در معماری منجرمیشود، بیش از همه در نظام کالبدی و فضایی مساجد مجال بروز یافته است که یکی از مهمترین اجزا آنها ورودی می باشد. پرسش پژوهش حاضر چگونگی قرارگیری محل، شکل و مسیر ورودیها و چگونگی ارتباط ورودیها با مکان و موقعیت آنها است. این پژوهش درپی یافتن نحوه انتظام ورودی مساجد، براساس تفاوتهای کالبدی، مسیر و جهت ورودی در دوره قاجاریه در شهرشیراز می باشد. ورودی این مساجد در طول تاریخ دچار دگرگونیهای فراوانی شده است که با توجه به در دسترس نبودن اطلاعات، ملاک بررسی، وضعیت کنونی آنهاست. روش تحقیق  این پژوهش توصیفی_ تحلیلی است که به تحلیل فضاهای طراحی شده برای ورودیها مساجد قاجار شیراز پرداخته شده است. این مقاله ابتدا به مطالعه و بررسی شکلگیری ورودی در این مساجد پرداخته و سپس با برداشت میدانی و استفاده از نقشههای موجود، ورودی مساجد قاجار شیراز را از دیدگاههای اجزای تشکیل دهنده، محور ورودی، نحوه ورود، تزیینات ورودی، تناسبات نما، تناسبات پلان، الگوی ورودی و محل قرارگیری ورودی مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است و در نهایت به دسته بندی ساختاری – فضایی آنها پرداخته است.   Religious spaces, especially mosques, were of great importance in the Islamic era. The entrance space, which is the first element to enter, can have a physical and functional role and convey meanings. The view that the beliefs and values of the society result in architectural innovations is most commonly found in the physical and spatial system of mosques. The present study aimed at the typology of mosque entrance based on the physical differences, path, and direction of the entrance. However, the mosques entrance has undergone many changes over the course of history, which is the criterion for examining the current conditions of the mosques due to the lack of information. The research is a descriptive-analytical study, i.e. the analysis of the spaces designed for the entrance of the Qajar mosques in Shiraz. The paper first focuses on the development of entrance from the beginning, and then describes the entrance space, role, and components in the mosques. In this section, all the mosques in Shiraz constructed in the Qajar period are studied, and their physical characteristics and components are reported in few tables. Finally, the characteristics of all the Shiraz mosques in the Qajar period are mentioned according to field research and available maps. By examining all the remaining mosques, it is possible to categorize their entrances in terms of the entrance components, axis, entry, decorations, façade and plan ratios, entrance pattern, and entrance location.   فضای ورودی, اجزای ورودی, ترکیب کالبدی, مساجد قاجار, شیراز. entrance, Qajar period, shiraz, Mosque 89 104 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2049-1&slc_lang=fa&sid=1 malihe taghipour ملیحه تقی پور Malihe_taghipour@yahoo.com 10031947532846009937 10031947532846009937 Yes Shiraz Azad University دانشگاه آزاد شیراز saeedeh askarzadeh سعیده عسکرزاده Alae_ask@yahoo.com 10031947532846009938 10031947532846009938 No Shiraz Azad University دانشگاه آزاد شیراز