fa جستاری بر تحلیل تطبیقی معماری مسکن سنتی و مدرن بر مبنای نظریه اجتماعی ارتباط (مورد پژوهی: بافت قدیم و مناطق شهری جدید اهواز) معماري و شهرسازي معماري و شهرسازي مطالعه موردي Case-study <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">معماری معاصر با گرایش‌های عملکردگرا و صرفاً مادی، از مفاهیم ارتباطی انسانی در فضا فاصله گرفته و موجب کاهش پیوندهای معنوی و اجتماعی شده است. این پژوهش با هدف شناسایی و مقایسه‌ی ابعاد ارتباطی در معماری سنتی و مدرن، به بررسی تفاوت‌های ادراکی و ارزشی میان آن‌ها پرداخته است. از نظر هدف، تحقیق اکتشافی، از نظر کاربرد، کاربردی و از نظر روش، کمی-کیفی است. داده‌ها نخست از طریق مطالعه‌ی اسنادی و سپس در مرحله‌ی میدانی با بهره‌گیری از مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته و تشکیل گروه متمرکز گردآوری شدند. نمونه‌گیری به روش گلوله‌برفی و تا رسیدن به اشباع داده‌ها ادامه یافت. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل محتوای استقرایی در چهار مرحله‌ی کدگذاری، گروه‌بندی، مقوله‌بندی و کشف انتزاع انجام گرفت. حاصل تحلیل ۱۴۱ گزاره، در قالب سه مقوله‌ی اصلی تنظیم شد: ارتباط با خدا، ارتباط با محیط، و ارتباط با همنوع و اجتماع. در معماری سنتی، ۲۱ گزاره در محور ارتباط با خدا، ۲۹ گزاره در محور ارتباط با محیط و ۱۸ گزاره در محور ارتباط با اجتماع استخراج شد؛ در حالی که در معماری مدرن، به ترتیب ۲۴، ۲۷ و ۲۲ گزاره ثبت گردید. مقایسه‌ی فراوانی داده‌ها نشان داد که سهم مؤلفه‌های ارتباطی در معماری سنتی به‌طور متوسط حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد بالاتر از معماری مدرن است. این فاصله بیانگر کاهش محسوس کیفیت ارتباط انسان با هستی در فضاهای معاصر است. یافته‌های نهایی نشان دادند معماری سنتی با ساختار درون‌گرا، حضور طبیعت، و جهت‌گیری قدسی، بستری برای تعامل معنوی و اجتماعی فراهم می‌کرد؛ اما معماری مدرن با بی‌توجهی به ابعاد اخلاقی و اجتماعی طراحی، به گسست روابط میان انسان، محیط و اجتماع منجر شده است. بر این اساس، بازگشت به الگوهای ارتباطی معماری سنتی می‌تواند زمینه‌ساز تقویت انسجام اجتماعی و ارتقای کیفیت تعاملات انسانی در سکونتگاه‌های معاصر باشد.</span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Arial",sans-serif"></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Contemporary architecture, with its functional and purely material tendencies, has distanced itself from the concepts of human communication in space and has reduced spiritual and social ties. This research aims to identify and compare the communication dimensions in traditional and modern architecture, examining the perceptual and value differences between them. In terms of purpose, the research is exploratory, in terms of application, it is applied, and in terms of method, it is qualitative. Data were first collected through documentary study and then in the field stage using in-depth semi-structured interviews and forming a focus group. Sampling was carried out using the snowball method and continued until data saturation was reached. Data analysis was carried out using the inductive content analysis method in four stages of coding, grouping, categorization, and discovery of abstraction. The results of the analysis of 141 statements were organized into three main categories: communication with God, communication with the environment, and communication with fellow human beings and society. In traditional architecture, 21 propositions were extracted in the axis of communication with God, 29 propositions in the axis of communication with the environment, and 18 propositions in the axis of communication with society; while in modern architecture, 24, 27, and 22 propositions were recorded, respectively. Comparison of the frequency of data showed that the share of communication components in traditional architecture is on average about 20 to 25 percent higher than in modern architecture. This gap indicates a significant decrease in the quality of human communication with existence in contemporary spaces. The final findings showed that traditional architecture, with its introverted structure, the presence of nature, and a sacred orientation, provided a platform for spiritual and social interaction; but modern architecture, by ignoring the ethical and social dimensions of design, has led to a rupture in the relationships between humans, the environment, and society. Accordingly, returning to the communication patterns of traditional architecture can pave the way for strengthening social cohesion and improving the quality of human interactions in contemporary settlements<b>.</b></span></span></span></span></span><br> &nbsp; معماری سنتی, معماری مدرن, فرهنگ , ارتباط انسان , ارتباط با طبیعت, تعامل اجتماعی. Traditional Architecture, Modern Architecture, Relationship Between Man and God, Relationship with Nature, Social Interaction, Qualitative content analysis. 0 0 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2390-2&slc_lang=fa&sid=1 Akbar Mousaeijoo اکبر موسی ئی جو Mousaeijoo404@iau.ac.ir 100319475328460010454 100319475328460010454 Yes Islamic Azad University, Ahvaz, Iran دانشگاه آزاد اسلامی Amin Kamali امین کمالی Amin.kamali2898@iau.ac.ir 100319475328460010455 100319475328460010455 No Islamic Azad University, Ahvaz, Iran دانشگاه آزاد اسلامی Ahmad Reza Kaboli احمدرضا کابلی Ah.kaboli@iau.ac.ir 100319475328460010456 100319475328460010456 No Islamic Azad University, Mahshahr, Iran دانشگاه آزاد اسلامی Seyedeh Sedigheh Mirgozar Langaroudi سیده صدیقه میرگذارلنگرودی ss.mirgozar@iau.ac.ir 100319475328460010457 100319475328460010457 No Islamic Azad University, Ahvaz, Iran دانشگاه آزاد اسلامی