Scientific Journal of Maremat & Me'mari-e Iran (quarterly)

fa تحلیل انتقادی ساختار کالبدی و هویتی مساجد معاصر ایران با رویکرد معماری ایرانی-اسلامی (نمونه‌های موردمطالعه: مساجد جدید در شهر تهران) Critical Analysis of the Physical and Identity Structure of Contemporary Mosques in Iran through the Perspective of Iranian–Islamic Architecture (Case Studies: Newly Built Mosques in Tehran) معماري و شهرسازي معماري و شهرسازي مطالعه موردي Case-study <div style="text-align: justify;">مقاله حاضر با هدف واکاوی و آسیب‌شناسی معماری مساجد جدید ساخته‌شده در شهر تهران، با تکیه بر اصول معماری ایرانی-اسلامی و بر مبنای معیارهای 16گانه منتخب این پژوهش، تدوین شده است. معماری ایرانی-اسلامی به‌عنوان یکی از ارکان اصلی هویت فرهنگی ایران، در دوره‌ای که شهرسازی و معماری کشور با بحران های عمیق هویتی مواجه است، اهمیتی دوچندان یافته و نیازمند توجه ویژه است. مساجد به‌عنوان نمادهای برجسته معماری مذهبی، باید به گونه‌ای طراحی شوند که همگام با ارزش‌های فرهنگی و دینی جامعه باشند و بتوانند این هویت را به‌صورت پایدار حفظ کنند. این موضوع ایجاب می‌کند دانشجویان، اساتید و معماران در فرایندهای طراحی و ساخت بنای مساجد نگاهی دقیق‌تر و مسئولیت‌پذیر داشته باشند. در این پژوهش، به‌طور خاص فرضیه‌ای مطرح شده که بیان می‌کند معیارهای معماری ایرانی-اسلامی در طراحی و ساخت مساجد جدید شهر تهران با انتظارات حاصل از ارزش‌های اصیل این نوع معماری تطابق چندانی ندارند. چنین عدم تطابقی نشان‌دهنده نیاز به بازاندیشی عمیق در مراحل طراحی و اجرا است تا بتوان با بهره‌گیری از معیارهای بنیادین ایرانی-اسلامی، کیفیت معماری این بناها را بهبود بخشید. برای دستیابی به اهداف پژوهش، روش تحقیق ابتدا به‌صورت توصیفی-تحلیلی انجام پذیرفته و سپس با روش پیمایشی، داده‌ها از طریق ابزار پرسشنامه گردآوری شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل متخصصین حوزه معماری بوده که دیدگاه‌ها و نظرات آن‌ها نقش کلیدی در بررسی فرضیه ایفا کرده است. نتایج حاصل از پژوهش حاکی از آن است که وضعیت مساجد مورد مطالعه، بر اساس معیارهای موردنظر معماری ایرانی-اسلامی، در سطح مطلوبی قرار ندارد. این واقعیت تلنگری است بر ضرورت ایجاد تغییراتی در الگوهای طراحی و اجرای بناهای مذهبی تا بتوان با تکیه بر داشته‌های سنتی و اصول فرهنگ‌محور، ضمن تقویت هویت ملی-مذهبی، پاسخ مناسبی به نیازهای جامعه ارائه داد.</div> <div style="text-align: justify;">This article seeks to delve into and assess the architecture of recently constructed mosques in Tehran, focusing on 16 specific criteria grounded in the principles of Iranian-Islamic architecture identified within this study. The preservation and revitalization of Iranian-Islamic architectural identity are particularly critical in the current era, as urban planning and architectural practices in Iran confront an ongoing crisis of identity. Across the country, a systematic approach to mosque design that aligns with the cultural and religious ethos of the local community has become increasingly imperative. This necessitates dedicated attention from students, scholars, and architects to integrate such values effectively into their designs.The central hypothesis of this research suggests that the hallmark principles and criteria of Iranian-Islamic architecture have not been sufficiently realized in the design and construction of new mosques in Tehran. This disconnect reflects a divergence from expectations that are inherently tied to Iranian-Islamic architectural heritage, underscoring the importance of closer scrutiny and refinement in how contemporary mosque structures are conceptualized and executed based on these foundational principles. To address this issue, the study applies a descriptive-analytical methodology alongside targeted surveys through questionnaires distributed among expert architects. These efforts aim to evaluate the validity of the hypothesis and gather insights to inform recommendations for improvement. The findings collectively reveal that the architectural state of mosques analyzed in this study does not exhibit satisfactory alignment with the established Iranian-Islamic architectural criteria defined by this research.  This outcome calls for further exploration and strategic interventions to better reflect cultural and religious authenticity within Tehran's evolving mosque architecture. </div> مساجد ایران, مساجد نوین, هویت ایرانی-اسلامی, کالبد و معنا Iranian mosques, contemporary mosques, Iranian-Islamic identity, structure and meaning 0 0 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2623-2&slc_lang=fa&sid=1 Ali Sadeghi habibabad علی صادقی حبیب آباد alisadeghi@yu.ac.ir 100319475328460010311 100319475328460010311 Yes Assistant Professor, Architectural Engineering Department, Faculty of Technical and Engineering, Yasouj University, Yasouj, Iran. استادیار گروه مهندسی معماری، عضو هیات علمی دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.