fa ارزیابی خطر خوردگی و تعیین اولویت‌های حفاظتی اشیای آلیاژی مس در مجموعه خصوصی مومنی در بوئین ‌میاندشت اصفهان مرمت Maremat پژوهشي Research original/ Regular Article <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">این پژوهش به بررسی و ارزیابی خطر خوردگی اشیای مسی و آلیاژهای آن در مجموعه خصوصی مؤمنی </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">واقع </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">در شهر بوئین‌میاندشت استان اصفهان می‌پردازد. این اشیاء که برای سده‌ها در خاک مدفون بوده‌اند، به‌دلیل عوامل محیطی مختلف دچار خوردگی شده‌اند. اهمیت موضوع در این است که فرایند خوردگی حتی پس از انتقال به محیط موزه‌ای نیز می‌تواند ادامه یابد و در صورت نبود اقدامات حفاظتی مناسب، به تخریب کامل اثر منجر شود. از این‌رو مطالعه ترکیب آلیاژی، نوع و شدت خوردگی، محصولات خوردگی و شرایط محیط نگه‌داری برای تدوین برنامه‌های حفاظتی و مرمتی ضرورت دارد. در این راستا، ۲۱ شئ فلزی انتخاب و بررسی شد. اشیاء با استفاده از لوپ دیجیتال، میکروسکوپ نوری، </span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">SEM-EDS</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">، </span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">XRD</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;"> و </span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">XRF</span></span><span dir="RTL" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;"> مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت. علاوه بر این، پایش شرایط محیطی موزه</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;"> و اندازه‌گیری دما و رطوبت‌نسبی</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;"> با استفاده از دیتالاگر انجام شد. نتایج آزمایشگاهی نشان داد، اشیای مورد مطالعه از مس و آلیاژهای آن ساخته شده‌اند. در همه نمونه‌ها کوپریت به‌عنوان محصول اصلی خوردگی شناسایی شد که تا حدی مانع اکسیداسیون بیشتر می‌شود. با این حال، حضور ترکیبات کلریدی مس در برخی نمونه‌ها، مشخص کرد که خطر خوردگی و تخریب اشیاء همچنان وجود دارد. داده‌های حاصل از پایش شرایط محیطی نشان داد که رطوبت نسبی محیط در تیرماه حدود ۳۱%، در آبان‌ماه ۵۳%، در بهمن‌ماه ۷۰% و در اسفندماه ۱۴۰۲ و فروردین‌ماه ۱۴۰۳ به حدود ۶۷% رسیده است. این نوسانات، به‌ویژه افزایش رطوبت نسبی در فصول سرد، عاملی مهم در تشدید خوردگی ارزیابی شد. در نهایت، بر اساس وضعیت خوردگی و شرایط محیطی، اشیا در سه سطح حفاظتی اولویت‌بندی شدند که بخشی نیازمند اقدام فوری و بقیه در اولویت‌های بعدی قرار گرفتند. با توجه به وجود مجموعه‌های مشابه در دیگر نقاط کشور، نتایج این پژوهش می‌تواند الگویی برای حفاظت در سایر مجموعه‌های خصوصی و محلی باشد و گامی مؤثر در صیانت از میراث فرهنگی و انتقال آن به نسل‌های آینده تلقی شود.</span></span> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span style="line-height:115%">This study evaluates the corrosion risk of copper and copper alloy artifacts from the Momeni private collection in Buin-Miandasht, Isfahan Province. These objects, which remained in burial environments for centuries, have suffered corrosion caused by various environmental factors. A major concern is that corrosion may persist even after transfer to a museum setting, and without appropriate preventive measures, this process can ultimately lead to complete deterioration. Accordingly, this research focused on alloy composition, corrosion types and severity, corrosion products, and storage conditions in order to provide a basis for conservation and restoration strategies. A total of 21 metal objects were examined using digital loop microscopy, optical microscopy, SEM&ndash;EDS, XRD, and XRF. Environmental conditions were also monitored with a data logger. Results indicated considerable fluctuations in relative humidity: approximately 31% in July, 53% in November, 70% in February, and 67% in March&ndash;April 2024. These seasonal changes, particularly higher humidity in cold months, were recognized as a significant factor accelerating corrosion. Laboratory analyses confirmed that the artifacts were made of copper and its alloys. Cuprite was identified as the principal corrosion product in all samples, providing partial protection against further oxidation. However, the detection of copper chloride compounds in some cases highlighted the risk of ongoing active corrosion. Based on the corrosion state and environmental data, the artifacts were classified into three conservation priority levels, with some requiring immediate intervention. The findings of this research not only provide a framework for conservation planning in the Momeni collection but may also serve as a model for managing similar private and local collections across Iran. Ultimately, such approaches contribute to the safeguarding of cultural heritage and its transmission to future generations</span><span dir="RTL" lang="FA" style="line-height:115%"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">.</span></span><span style="line-height:115%"></span></span></span></span></span><br> &nbsp; ارزیابی خطر، خوردگی، اشیاء آلیاژی مس، حفاظت پیشگیرانه، پایش شرایط محیطی. Risk Assessment, Corrosion, Copper Alloy Artifacts, Preventive Conservation, Environmental Monitoring. 0 0 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2341-1&slc_lang=fa&sid=1 zohreh sadeghi زهره صادقی zohresadeghi71@gmail.com 100319475328460010095 100319475328460010095 Yes Art University of Isfahan دانشگاه هنر اصفهان hamidreza bakhshandehfard حمیدرضا بخشنده‌فرد hr.bakhshan@aui.ac.ir 100319475328460010096 100319475328460010096 No Art University of Isfahan دانشگاه هنر اصفهان mohammad mortazavi محمد مرتضوی m.mortazavy@aui.ac.ir 100319475328460010097 100319475328460010097 No Art University of Isfahan دانشگاه هنر اصفهان