fa واکاوی تکنیک بومی نویافته در طاق‌زنی سنتی نائین مرمت Maremat پژوهشي Research original/ Regular Article <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:">پوشش‌های منحنی، به‌ویژه تاق، در معماری سنتی ایران نقش اساسی در سازمان‌دهی فضایی و پایداری سازه‌ای بناها داشته‌اند. فناوری تاق به‌عنوان حاصل تجربه، مهارت و خلاقیت معماران سنتی و استادکاران بومی هر منطقه، از ارکان اصلی مانایی و دوام بناهای تاریخی است. با وجود اهمیت تاق‌های خشتی در معماری بومی مناطق کویری، بخشی از دانش اجرایی و فنون ساخت آن‌ها همچنان کمتر شناخته شده است. در بررسی‌های میدانی از خانه علوی نائین، نمونه‌ای از تاق خشتی مشاهده شد که وجود دو قطعه چوب در میانه آن با شیوه‌های شناخته‌ شده تاق‌زنی قابل تبیین نبود. از این‌رو، پرسش اصلی آن است که چوب‌های به‌کار رفته در این تاق چه نقشی در فرآیند ساخت داشته و این شیوه اجرایی چگونه امکان شکل‌گیری تاق را فراهم کرده است</span>.<span b="" nazanin="" style="font-family:"> هدف پژوهش حاضر، شناسایی سازوکار اجرایی این تاق و تبیین نقش چوب در فرآیند ساخت آن است. این پژوهش برای نخستین بار به معرفی و تحلیل یک تکنیک بومی نویافته در اجرای تاق ضربی خشتی با استفاده از چوب می‌پردازد. روش تحقیق از نوع موردپژوهی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، برداشت‌های میدانی دست‌اول، مشاهده مستقیم در بنا و ترسیم هندسی با استفاده از نرم‌افزار اتوکد است. نتایج نشان می‌دهد چوب‌های به‌کاررفته نه به‌عنوان کش یا تنگ، بلکه به‌عنوان تکیه‌گاهی برای آغاز قوس مورد استفاده قرار گرفته و پس از تکمیل عملیات ساخت در میان تاق باقی مانده‌اند. همچنین بررسی‌ها نشان داد این شیوه امکان اجرای تاق خشتی را بدون استفاده از قالب یا شابلون و تنها با حداقل بهره‌گیری از چوب فراهم کرده است. این نوع تکنیک بومی بیانگر تنوع راهکارهای اجرایی در معماری سنتی ایران است و مستندسازی آن می‌تواند درک دقیق‌تری از دانش فنی معماران سنتی در اختیار پژوهشگران و مرمتگران قرار دهد.</span></span></span></span></span></span><br> <br> <br> &nbsp; <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Curved coverings, particularly vaults, have played a fundamental role in spatial organization and structural stability of buildings in traditional Iranian architecture. Vaulting technology, as a product of the experience, skill, and creativity of traditional architects and local master builders, is one of the main pillars of the durability and longevity of historical monuments. Despite the importance of earthen (adobe) vaults in the vernacular architecture of desert regions, a portion of the construction knowledge and techniques used in their execution remains poorly understood. During field investigations of the Alavi House in Nain, a type of adobe vault was observed in which the presence of two wooden pieces embedded in its middle could not be explained by known vaulting methods. Therefore, the main research question is: what role did the timbers used in this vault play in the construction process, and how did this construction technique enable the formation of the vault? The aim of this study is to identify the construction mechanism of this vault and to explain the role of timber in its construction process. This research introduces and analyzes, for the first time, a newly discovered vernacular technique for constructing adobe vaults using timber. The research method is a case study, based on library research, first-hand field surveys, direct observation of the building, and geometric drawing using AutoCAD software. The results indicate that the timbers used were not employed as ties or struts, but rather as temporary supports to initiate the arch, and they remained within the vault after the construction was completed. Furthermore, the investigations showed that this technique enabled the execution of an adobe vault without the use of formwork or templates, using only minimal timber. This type of vernacular technique demonstrates the diversity of construction solutions in traditional Iranian architecture, and its documentation can provide researchers and restorers with a more precise understanding of the technical knowledge of traditional architects.</span></span><br> <br> &nbsp; تاق خشتی, تکنیک بومی نویافته, تکیه‌گاه چوبی, نائین Mud brick vault, native innovative technique, internal wooden support, Na’in. 0 0 http://mmi.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2624-1&slc_lang=fa&sid=1 mahdi raeisinafchi مهدی رئیسی نافچی abdinirsan138@gmail.com 100319475328460010303 100319475328460010303 Yes Shahid Beheshti University دانشگاه شهید بهشتی Nasrin Abdi نسرین عبدی nasrin.abdi93@yahoo.com 100319475328460010304 100319475328460010304 No hahid Beheshti University دانشگاه شهید بهشتی